੪. ਅਰੁਣਵਤੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ ਅਰੁਣਵਾ ਨਾਮ. ਰਞ੍ਞੋ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰੁਣਵਤੋ ਅਰੁਣਵਤੀ ਨਾਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਰੁਣਵਤਿਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜਧਾਨਿਂ [ਅਰੁਣਵਤਿਯਂ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਰਾਜਧਾਨਿਯਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂਸਮ੍ਭਵਂ ਨਾਮ ਸਾਵਕਯੁਗਂ ਅਹੋਸਿ ਅਗ੍ਗਂ ਭਦ੍ਦਯੁਗਂ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਭੁਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਆਯਾਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਯਾਵ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਭੂ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਏਵਮੇਵ – ਅਰੁਣਵਤਿਯਾ ਰਾਜਧਾਨਿਯਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਾਤੁਰਹੇਸੁਂ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਭੁਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਪਟਿਭਾਤੁ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇ ਚ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਚ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ [ਖੀਯਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ ਭੋ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਾਵਕੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ!

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਭੁਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੋ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਚ – ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇ ਸਾਵਕੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤੀਤਿ! ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇ ਚ ਸਂਵੇਜੇਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਚ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਤਜਾਤਾ ਅਹੇਸੁਂ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾ’’’ਤਿ!

‘‘ਅਥ ਖੋ ਅਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਖਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ – ਪਹੋਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ ਆਵੁਸੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ [ਸਹਸ੍ਸੀਲੋਕਧਾਤੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਏਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਾਲੋ, ਏਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਾਲੋ; ਯਂ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਸਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ [ਆਰਬ੍ਭਥ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਨਿਕ੍ਕਮਥ [ਨਿਕ੍ਖਮਥ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ.

‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਸ੍ਸਤਿ;

ਪਹਾਯ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਚ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਭੂ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇ ਚ ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ…ਪੇ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ ਅਰੁਣਵਤਿਯਾ ਰਾਜਧਾਨਿਯਾ ਪਾਤੁਰਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਖੀ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਨੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ? ‘ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ? ਏਵਂ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ –

‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ ਨਿਕ੍ਕਮਥ, ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ.

‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਸ੍ਸਤਿ;

ਪਹਾਯ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ; ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ! ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਅਭਿਭੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਯੋ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ, ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.