੩. ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਛੇਤ੍ਵਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੬੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਜੇਤਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਕਿਂਸੁ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੇਤਿ, ਕਿਂਸੁ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਤਿ;

ਕਿਸ੍ਸਸ੍ਸੁ ਏਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਵਧਂ ਰੋਚੇਸਿ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋਧਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੇਤਿ, ਕੋਧਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਤਿ;

ਕੋਧਸ੍ਸ ਵਿਸਮੂਲਸ੍ਸ, ਮਧੁਰਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾਸਵ;

ਵਧਂ ਅਰਿਯਾ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਹਿ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਤੀ’’ਤਿ.

੨. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੬੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਜੇਤਵਨੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ…ਪੇ… ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਯਕ੍ਖੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਓਕੋਟਿਮਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਅਯਂ ਯਕ੍ਖੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਓਕੋਟਿਮਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ! ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਯਕ੍ਖੋ ਅਭਿਰੂਪਤਰੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਤਰੋ ਚ ਪਾਸਾਦਿਕਤਰੋ ਚ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਯੇਨ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਇਧ ਤੇ, ਮਾਰਿਸ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਯਕ੍ਖੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਓਕੋਟਿਮਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਮਾਰਿਸ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਅਯਂ ਯਕ੍ਖੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਓਕੋਟਿਮਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਤਿ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਦੇਵਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਯਕ੍ਖੋ ਅਭਿਰੂਪਤਰੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਤਰੋ ਚ ਪਾਸਾਦਿਕਤਰੋ ਚਾਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਨੂਨ, ਮਾਰਿਸ, ਕੋਧਭਕ੍ਖੋ ਯਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਸੋ ਕੋਧਭਕ੍ਖੋ ਯਕ੍ਖੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸੋ ਕੋਧਭਕ੍ਖੋ ਯਕ੍ਖੋ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਨਾਮਂ ਸਾਵੇਤਿ – ‘ਸਕ੍ਕੋਹਂ ਮਾਰਿਸ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ, ਸਕ੍ਕੋਹਂ, ਮਾਰਿਸ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ’ਤਿ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਨਾਮਂ ਸਾਵੇਸਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਯਕ੍ਖੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਤਰੋ ਚੇਵ ਅਹੋਸਿ ਓਕੋਟਿਮਕਤਰੋ ਚ. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਤਰੋ ਚੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਓਕੋਟਿਮਕਤਰੋ ਚ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਕੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਅਨੁਨਯਮਾਨੋ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨ ਸੂਪਹਤਚਿਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਨਾਵਤ੍ਤੇਨ ਸੁਵਾਨਯੋ;

ਨ ਵੋ ਚਿਰਾਹਂ ਕੁਜ੍ਝਾਮਿ, ਕੋਧੋ ਮਯਿ ਨਾਵਤਿਟ੍ਠਤਿ.

‘‘ਕੁਦ੍ਧਾਹਂ ਨ ਫਰੁਸਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤਯੇ;

ਸਨ੍ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਂ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ.

੩. ਸਮ੍ਬਰਿਮਾਯਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੬੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ…ਪੇ… ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਅਹੋਸਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਗਿਲਾਨਪੁਚ੍ਛਕੋ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਤਿਕਿਚ੍ਛ ਮਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਾ’ਤਿ. ‘ਵਾਚੇਹਿ ਮਂ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਰਿਮਾਯ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਵਾਚੇਮਿ, ਯਾਵਾਹਂ, ਮਾਰਿਸ, ਅਸੁਰੇ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਅਸੁਰੇ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ – ‘ਵਾਚੇਮਹਂ, ਮਾਰਿਸਾ, ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਬਰਿਮਾਯ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਵਾਚੇਸਿ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਬਰਿਮਾਯ’’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਮਾਯਾਵੀ ਮਘਵਾ ਸਕ੍ਕ, ਦੇਵਰਾਜ ਸੁਜਮ੍ਪਤਿ;

ਉਪੇਤਿ ਨਿਰਯਂ ਘੋਰਂ, ਸਮ੍ਬਰੋਵ ਸਤਂ ਸਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੪. ਅਚ੍ਚਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੭੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ…ਪੇ… ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਪਯੋਜੇਸੁਂ. ਤਤ੍ਰੇਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਚ੍ਚਸਰਾ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦੇਸੇਤਿ; ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਪਯੋਜੇਸੁਂ, ਤਤ੍ਰੇਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਚ੍ਚਸਰਾ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦੇਸੇਤਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਾ. ਯੋ ਚ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯੋ ਚ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਬਾਲਾ. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਾ. ਯੋ ਚ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯੋ ਚ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ.

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਅਨੁਨਯਮਾਨੋ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਕੋਧੋ ਵੋ ਵਸਮਾਯਾਤੁ, ਮਾ ਚ ਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵੋ ਜਰਾ;

ਅਗਰਹਿਯਂ ਮਾ ਗਰਹਿਤ੍ਥ, ਮਾ ਚ ਭਾਸਿਤ੍ਥ ਪੇਸੁਣਂ;

ਅਥ ਪਾਪਜਨਂ ਕੋਧੋ, ਪਬ੍ਬਤੋਵਾਭਿਮਦ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.

੫. ਅਕ੍ਕੋਧਸੁਤ੍ਤਂ

੨੭੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ…ਪੇ… ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਅਨੁਨਯਮਾਨੋ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਮਾ ਵੋ ਕੋਧੋ ਅਜ੍ਝਭਵਿ, ਮਾ ਚ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਥ ਕੁਜ੍ਝਤਂ;

ਅਕ੍ਕੋਧੋ ਅਵਿਹਿਂਸਾ ਚ, ਅਰਿਯੇਸੁ ਚ ਪਟਿਪਦਾ [ਵਸਤੀ ਸਦਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)];

ਅਥ ਪਾਪਜਨਂ ਕੋਧੋ, ਪਬ੍ਬਤੋਵਾਭਿਮਦ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਛੇਤ੍ਵਾ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਮਾਯਾ, ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਅਕੋਧਨੋ;

ਦੇਸਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੇਨ, ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ.

ਸਕ੍ਕਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.