੭. ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ

੪੪੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠੋ [ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯੇਨ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਰੋਗੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਤ੍ਥ, ਆਵੁਸੋ, ਤਣ੍ਡੁਲਪਾਲਿਦ੍ਵਾਰਾਯ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ [ਧਾਨਞ੍ਜਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਕਚ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਤੋ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ? ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਆਵੁਸੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਾਜਾਨਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿ. ਯਾਪਿਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾ ਸਦ੍ਧਕੁਲਾ ਆਨੀਤਾ ਸਾਪਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਅਞ੍ਞਾਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਕੁਲਾ ਆਨੀਤਾ’’. ‘‘ਦੁਸ੍ਸੁਤਂ ਵਤਾਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ, ਦੁਸ੍ਸੁਤਂ ਵਤਾਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ; ਯੇ ਮਯਂ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਮਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਚ ਨਾਮ ਮਯਂ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਿਯਾ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ?

੪੪੬. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬਹਿਨਗਰੇ ਗਾਵੋ ਗੋਟ੍ਠੇ ਦੁਹਾਪੇਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਤੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਯੋ, ਪੀਯਤਂ ਤਾਵ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ. ਕਤਂ ਮੇ ਅਜ੍ਜ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ. ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਾਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਤੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਯੇਸਂ ਨੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੋਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਪੋਸੇਤਬ੍ਬੋ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਾ ਪੋਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਤਿਥੀਨਂ ਅਤਿਥਿਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਦੇਵਤਾਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਰਞ੍ਞੋ ਰਾਜਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯੋ ਪੀਣੇਤਬ੍ਬੋ ਬ੍ਰੂਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ?

੪੪੭. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਅਤਿਥੀ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਰਾਜਾ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਮਾ ਮਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’ਤਿ, ਪਰੇ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਲਭੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਏਸੋ ਖੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਮਾ ਨਂ ਨਿਰਯਂ ਨਿਰਯਪਾਲਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂਯੇਵ ਨਿਰਯੇ ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

੪੪੮. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਚੇਵ ਪੋਸੇਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਞ੍ਚੇਵ ਪੋਸੇਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇ ਚੇਵ ਪੋਸੇਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚੇਵ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਤਿਥੀਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਅਤਿਥੀਨਞ੍ਚੇਵ ਅਤਿਥਿਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਦੇਵਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦੇਵਤਾਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਰਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਰਞ੍ਞੋ ਚੇਵ ਰਾਜਕਰਣੀਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਯੋ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਯੋ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ; ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ; ਯੋ ਚ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਪੀਣਨਾਹੇਤੁ ਬ੍ਰੂਹਨਾਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸ, ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਯਞ੍ਚੇਵ ਪੀਣੇਤੁਂ ਬ੍ਰੂਹੇਤੁਂ, ਨ ਚ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੪੯. ਅਥ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਆਬਾਧਿਕੋ ਅਹੋਸਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ – ‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ. ਯੇਨ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ – ‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਯੇਨ ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

੪੫੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਖਮਨੀਯਂ, ਕਚ੍ਚਿ ਯਾਪਨੀਯਂ? ਕਚ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ? ਪਟਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਮੇ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮਨੀਯਂ ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਸਿਖਰੇਨ ਮੁਦ੍ਧਨਿ [ਮੁਦ੍ਧਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਭਿਮਤ੍ਥੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਵਾਤਾ ਮੁਦ੍ਧਨਿ ਚ ਊਹਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਮੇ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮਨੀਯਂ, ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਦਲ਼੍ਹੇਨ ਵਰਤ੍ਤਕ੍ਖਣ੍ਡੇਨ [ਵਰਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸੀਸੇ ਸੀਸਵੇਠਂ ਦਦੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਸੀਸੇ ਸੀਸਵੇਦਨਾ. ਨ ਮੇ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮਨੀਯਂ ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਕ੍ਖੋ ਗੋਘਾਤਕੋ ਵਾ ਗੋਘਾਤਕਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਗੋਵਿਕਨ੍ਤਨੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਵਾਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨ ਮੇ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮਨੀਯਂ, ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦ੍ਵੇ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ ਦੁਬ੍ਬਲਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਨਾਨਾਬਾਹਾਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਾ ਸਨ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯੁਂ ਸਮ੍ਪਰਿਤਾਪੇਯ੍ਯੁਂ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਧਿਮਤ੍ਤੋ ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਡਾਹੋ. ਨ ਮੇ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮਨੀਯਂ ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ.

੪੫੧. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਨਿਰਯੋ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਰਯਾ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਵਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਰਾਜਿਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਵਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵੇਹਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਵਾ ਦੇਵਾ ਯਾਮਾ ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਵਤਿਂਸੇਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵੇਹਿ ਯਾਮਾ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਯਾਮਾ ਵਾ ਦੇਵਾ ਤੁਸਿਤਾ ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਮੇਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵੇਹਿ ਤੁਸਿਤਾ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਤੁਸਿਤਾ ਵਾ ਦੇਵਾ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਸਿਤੇਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵੇਹਿ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ – ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ ਵਾ ਦੇਵਾ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਵਾ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵੇਹਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਦੇਵਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਕਤਮਂ ਸੇਯ੍ਯੋ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਵਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ’ਤਿ [ਭਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹਾਤਿ, ਕਤਮਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋਤਿ. (ਕ.)] – ਭਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹ; ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹਾ’’ਤਿ [ਭਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹਾਤਿ, ਕਤਮਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋਤਿ. (ਕ.)].

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਮੇ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਤੇ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ; ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ, ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗੋ? ਇਧ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗੋ’’.

੪੫੨. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ – ‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇ ਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇ ਕਾਲਮਕਾਸਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਞ੍ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਿ.

੪੫੩. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇ ਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ, ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇ ਹੀਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ – ‘ਇਮੇ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਾਲਙ੍ਕਤੋਚ [ਕਾਲਙ੍ਕਤੋਵ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਨਞ੍ਜਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਞ੍ਚ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ.

ਧਨਞ੍ਜਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸਤ੍ਤਮਂ.