੪੪-੪੯. ਛਵਿਵਟ੍ਟਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੯੫. ਕਥਂ ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਤੋ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਤੋ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਤੋ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਤੋ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਞਾਣਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਰਤਿਯਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਅਧਿਪਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

੯੬. ਕਥਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਕਤ੍ਤਂ ਚੇਤਯਤੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਕਤ੍ਤਂ ਚੇਤਯਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞੇਕਤ੍ਤਂ ਚੇਤਯਤੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਕਤ੍ਤਂ ਚੇਤਯਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

੯੭. ਕਥਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ – ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ – ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ – ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ – ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

੯੮. ਕਥਂ ਸੁਞ੍ਞਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਸੁਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚੇਨ ਵਾ ਧੁਵੇਨ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤੇਨ ਵਾ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਤੋ [ਪਜਾਨਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਸ੍ਸਤੋ ਚਕ੍ਖਾਭਿਨਿਵੇਸਤੋ [ਕਾਮਾਭਿਨਿਵੇਸਤੋ (ਸ੍ਯਾ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਞਾਣਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਸੁਞ੍ਞਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ‘‘ਸੋਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਘਾਨਂ ਸੁਞ੍ਞਂ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਸੁਞ੍ਞਾ… ਕਾਯੋ ਸੁਞ੍ਞੋ… ਮਨੋ ਸੁਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚੇਨ ਵਾ ਧੁਵੇਨ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤੇਨ ਵਾ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਨਾਭਿਨਿਵੇਸਤੋ ਞਾਣਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਸੁਞ੍ਞਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੇ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

੯੯. ਕਥਂ ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਯ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਵੋਸਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵੋਸਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

੧੦੦. ਕਥਂ ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ? ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਂ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠਂ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਟ੍ਠਂ ਨਿਦਾਨਟ੍ਠਂ ਸਞ੍ਞੋਗਟ੍ਠਂ ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠਂ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਂ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠਂ ਅਮਤਟ੍ਠਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠਂ ਹੇਤੁਟ੍ਠਂ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਂ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ.

ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਚੇਤਯਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਞਾਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਵੋਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਤਥਟ੍ਠੇ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ – ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੋ.

ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਯਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚੇਤੋਵਿਵਟ੍ਟੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵਟ੍ਟੋ ਞਾਣਵਿਵਟ੍ਟੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਵਟ੍ਟੋ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ’’.

ਛਵਿਵਟ੍ਟਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਵਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮੋ.