੮. ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਾਚੀਨਤੋ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਸੁਤ੍ਤਰਤੋ ਵੇਦਿਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਉਦਪਾਦਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਪਾਚੀਨਤੋ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਸੁਤ੍ਤਰਤੋ ਵੇਦਿਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ, ਮਾਰਿਸਾ, ਭਗਵਾ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਾਚੀਨਤੋ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਸੁਤ੍ਤਰਤੋ ਵੇਦਿਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ. ਯਦਿ ਪਨ, ਮਾਰਿਸਾ, ਮਯਂ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ.

੩੪੫. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ [ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਪੁਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ, ਤਾਤ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਭਗਵਾ ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਪਾਚੀਨਤੋ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਸੁਤ੍ਤਰਤੋ ਵੇਦਿਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ. ਯਦਿ ਪਨ, ਤਾਤ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਮਯਂ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੇਲੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਆਦਾਯ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਚਰਿਯਂ ਉਪਾਗਮਿ.

੩੪੬. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਦੇਵੇਹਿ ਤਾਵਤਿਂਸੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖੇਨ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਮਗਧੇਸੁ ਪਾਚੀਨਤੋ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਸੁਤ੍ਤਰਤੋ ਵੇਦਿਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਦਿਯਕੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਅਤਿਰਿਵ ਓਭਾਸਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ ਯਥਾ ਤਂ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵੇਨ. ਅਪਿਸ੍ਸੁਦਂ ਪਰਿਤੋ ਗਾਮੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤਸ੍ਸੁ ਨਾਮਜ੍ਜ ਵੇਦਿਯਕੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਝਾਯਤਿਸੁ [ਝਾਯਤਸ੍ਸੁ (ਸ੍ਯਾ.), ਪਜ੍ਝਾਯਿਤਸ੍ਸੁ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਮਜ੍ਜ ਵੇਦਿਯਕੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਜਲਤਿਸੁ [ਜਲਤਸ੍ਸੁ (ਸ੍ਯਾ.), ਜਲਿਤਸ੍ਸੁ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਮਜ੍ਜ ਵੇਦਿਯਕੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਕਿਂਸੁ ਨਾਮਜ੍ਜ ਵੇਦਿਯਕੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਅਤਿਰਿਵ ਓਭਾਸਜਾਤੋ ਅਮ੍ਬਸਣ੍ਡਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ’’ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗਾ ਲੋਮਹਟ੍ਠਜਾਤਾ ਅਹੇਸੁਂ.

੩੪੭. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਦੁਰੁਪਸਙ੍ਕਮਾ ਖੋ, ਤਾਤ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਤਥਾਗਤਾ ਮਾਦਿਸੇਨ, ਝਾਯੀ ਝਾਨਰਤਾ, ਤਦਨ੍ਤਰਂ [ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਾ. ਯਦਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਪਸਾਦੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤਯਾ, ਤਾਤ, ਪਠਮਂ ਪਸਾਦਿਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਮਯਂ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੇਲੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨੇਵ ਅਤਿਦੂਰੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨਾਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ, ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਮੇ ਸੋਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਪਞ੍ਚਸਿਖਗੀਤਗਾਥਾ

੩੪੮. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਬੇਲੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ [ਵੇਲ਼ੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਆਦਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਸ੍ਸਾਵੇਸਿ, ਇਮਾ ਚ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ ਬੁਦ੍ਧੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਸਙ੍ਘੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਕਾਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ –

‘‘ਵਨ੍ਦੇ ਤੇ ਪਿਤਰਂ ਭਦ੍ਦੇ, ਤਿਮ੍ਬਰੁਂ ਸੂਰਿਯਵਚ੍ਛਸੇ;

ਯੇਨ ਜਾਤਾਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ, ਆਨਨ੍ਦਜਨਨੀ ਮਮ.

‘‘ਵਾਤੋਵ ਸੇਦਤਂ ਕਨ੍ਤੋ, ਪਾਨੀਯਂਵ ਪਿਪਾਸਤੋ;

ਅਙ੍ਗੀਰਸਿ ਪਿਯਾਮੇਸਿ, ਧਮ੍ਮੋ ਅਰਹਤਾਮਿਵ.

‘‘ਆਤੁਰਸ੍ਸੇਵ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਭੋਜਨਂਵ ਜਿਘਚ੍ਛਤੋ;

ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪਯ ਮਂ ਭਦ੍ਦੇ, ਜਲਨ੍ਤਮਿਵ ਵਾਰਿਨਾ.

‘‘ਸੀਤੋਦਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਜਕ੍ਖਰੇਣੁਨਾ;

ਨਾਗੋ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤੋਵ, ਓਗਾਹੇ ਤੇ ਥਨੂਦਰਂ.

‘‘ਅਚ੍ਚਙ੍ਕੁਸੋਵ ਨਾਗੋਵ, ਜਿਤਂ ਮੇ ਤੁਤ੍ਤਤੋਮਰਂ;

ਕਾਰਣਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਮਿ, ਸਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਲਕ੍ਖਣੂਰੁਯਾ.

‘‘ਤਯਿ ਗੇਧਿਤਚਿਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਿਤਂ;

ਪਟਿਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਵਙ੍ਕਘਸ੍ਤੋਵ ਅਮ੍ਬੁਜੋ.

‘‘ਵਾਮੂਰੁ ਸਜ ਮਂ ਭਦ੍ਦੇ, ਸਜ ਮਂ ਮਨ੍ਦਲੋਚਨੇ;

ਪਲਿਸ੍ਸਜ ਮਂ ਕਲ੍ਯਾਣਿ, ਏਤਂ ਮੇ ਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਂ.

‘‘ਅਪ੍ਪਕੋ ਵਤ ਮੇ ਸਨ੍ਤੋ, ਕਾਮੋ ਵੇਲ੍ਲਿਤਕੇਸਿਯਾ;

ਅਨੇਕਭਾਵੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦਿ, ਅਰਹਨ੍ਤੇਵ ਦਕ੍ਖਿਣਾ.

‘‘ਯਂ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ ਕਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਅਰਹਨ੍ਤੇਸੁ ਤਾਦਿਸੁ;

ਤਂ ਮੇ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਕਲ੍ਯਾਣਿ, ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਂ.

‘‘ਯਂ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ ਕਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਅਸ੍ਮਿਂ ਪਥਵਿਮਣ੍ਡਲੇ;

ਤਂ ਮੇ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਕਲ੍ਯਾਣਿ, ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਂ.

‘‘ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋਵ ਝਾਨੇਨ, ਏਕੋਦਿ ਨਿਪਕੋ ਸਤੋ;

ਅਮਤਂ ਮੁਨਿ ਜਿਗੀਸਾਨੋ [ਜਿਗਿਂਸਾਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਤਮਹਂ ਸੂਰਿਯਵਚ੍ਛਸੇ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਮੁਨਿ ਨਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਮੁਤ੍ਤਮਂ;

ਏਵਂ ਨਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ ਕਲ੍ਯਾਣਿ, ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵਂ ਗਤੋ ਤਯਾ.

‘‘ਸਕ੍ਕੋ ਚੇ ਮੇ ਵਰਂ ਦਜ੍ਜਾ, ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਮਿਸ੍ਸਰੋ;

ਤਾਹਂ ਭਦ੍ਦੇ ਵਰੇਯ੍ਯਾਹੇ, ਏਵਂ ਕਾਮੋ ਦਲ਼੍ਹੋ ਮਮ.

‘‘ਸਾਲਂਵ ਨ ਚਿਰਂ ਫੁਲ੍ਲਂ, ਪਿਤਰਂ ਤੇ ਸੁਮੇਧਸੇ;

ਵਨ੍ਦਮਾਨੋ ਨਮਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਸ੍ਸਾ ਸੇਤਾਦਿਸੀ ਪਜਾ’’ਤਿ.

੩੪੯. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਚਸਿਖਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਖੋ ਤੇ, ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸਰੋ ਗੀਤਸ੍ਸਰੇਨ, ਗੀਤਸ੍ਸਰੋ ਚ ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸਰੇਨ; ਨ ਚ ਪਨ [ਨੇਵ ਪਨ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤੇ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸਰੋ ਗੀਤਸ੍ਸਰਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਗੀਤਸ੍ਸਰੋ ਚ ਤਨ੍ਤਿਸ੍ਸਰਂ. ਕਦਾ ਸਂਯੂਲ਼੍ਹਾ ਪਨ ਤੇ, ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਬੁਦ੍ਧੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਸਙ੍ਘੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਕਾਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਉਰੁਵੇਲਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਨਜ੍ਜਾ ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯ ਤੀਰੇ ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧੇ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯੇਨ ਭਦ੍ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਰਿਯਵਚ੍ਛਸਾ ਤਿਮ੍ਬਰੁਨੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਰਞ੍ਞੋ ਧੀਤਾ, ਤਮਭਿਕਙ੍ਖਾਮਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀ ਪਰਕਾਮਿਨੀ ਹੋਤਿ; ਸਿਖਣ੍ਡੀ ਨਾਮ ਮਾਤਲਿਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਤਮਭਿਕਙ੍ਖਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਭਗਿਨਿਂ ਨਾਲਤ੍ਥਂ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਅਥਾਹਂ ਬੇਲੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਤਿਮ੍ਬਰੁਨੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬੇਲੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਅਸ੍ਸਾਵੇਸਿਂ, ਇਮਾ ਚ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿਂ ਬੁਦ੍ਧੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਸਙ੍ਘੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ ਕਾਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਾ –

‘‘ਵਨ੍ਦੇ ਤੇ ਪਿਤਰਂ ਭਦ੍ਦੇ, ਤਿਮ੍ਬਰੁਂ ਸੂਰਿਯਵਚ੍ਛਸੇ;

ਯੇਨ ਜਾਤਾਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ, ਆਨਨ੍ਦਜਨਨੀ ਮਮ. …ਪੇ…

ਸਾਲਂਵ ਨ ਚਿਰਂ ਫੁਲ੍ਲਂ, ਪਿਤਰਂ ਤੇ ਸੁਮੇਧਸੇ;

ਵਨ੍ਦਮਾਨੋ ਨਮਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਸ੍ਸਾ ਸੇਤਾਦਿਸੀ ਪਜਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾ ਸੂਰਿਯਵਚ੍ਛਸਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਮਾਰਿਸ, ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਪਿ ਚ ਸੁਤੋਯੇਵ ਮੇ ਸੋ ਭਗਵਾ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਉਪਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਯਾ. ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਸਿ, ਹੋਤੁ ਨੋ ਅਜ੍ਜ ਸਮਾਗਮੋ’ਤਿ. ਸੋਯੇਵ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਗਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਨ ਚ ਦਾਨਿ ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.

ਸਕ੍ਕੂਪਸਙ੍ਕਮ

੩੫੦. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਤਿ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਭਗਵਾ ਚ ਪਞ੍ਚਸਿਖੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘ਸਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ’’. ‘‘ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਸੁਖੀ ਹੋਤੁ, ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜਨੋ; ਸੁਖਕਾਮਾ ਹਿ ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸੁਰਾ ਨਾਗਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਕਾਯਾ’’ਤਿ.

੩੫੧. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਤਥਾਗਤਾ ਏਵਰੂਪੇ ਮਹੇਸਕ੍ਖੇ ਯਕ੍ਖੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਵਦਿਤੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਦੇਵਾਪਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਪਞ੍ਚਸਿਖੋਪਿ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾ ਵਿਸਮਾ ਸਨ੍ਤੀ ਸਮਾ ਸਮਪਾਦਿ, ਸਮ੍ਬਾਧਾ ਸਨ੍ਤੀ ਉਰੁਨ੍ਦਾ [ਉਰੁਦ੍ਦਾ (ਕ.)] ਸਮਪਾਦਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਗੁਹਾਯਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ ਯਥਾ ਤਂ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵੇਨ.

੩੫੨. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਿਦਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੋਸਿਯਸ੍ਸ, ਅਬ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੋਸਿਯਸ੍ਸ ਤਾਵ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਹੁਕਰਣੀਯਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਇਧਾਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਿਰਪਟਿਕਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋ; ਅਪਿ ਚ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਕੇਹਿਚਿ ਕੇਹਿਚਿ [ਕੇਹਿਚਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਹਿ ਬ੍ਯਾਵਟੋ; ਏਵਾਹਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ. ਏਕਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਸਲਲ਼ਾਗਾਰਕੇ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਾਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਭੂਜਤਿ [ਭੁਞ੍ਜਤੀ ਚ (ਸੀ. ਪੀ.), ਭੁਜਗੀ (ਸ੍ਯਾ.)] ਚ ਨਾਮ ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਜਲਿਕਾ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੂਜਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਅਭਿਵਾਦੇਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਗਿਨਿ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘‘ਸਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾ ਭੂਜਤਿ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਕਾਲੋ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹੀ, ਭਗਿਨਿ, ਯਦਾ ਭਗਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਹਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਸਪਰਿਜਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਕਚ੍ਚਿ ਮੇ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਸਿ? ਸਰਤਿ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨਿਯਾ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਸਿ ਮਂ ਸਾ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਭਗਿਨੀ, ਸਰਾਮਹਂ ਤਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨਿਯਾ ਵਚਨਂ. ਅਪਿ ਚਾਹਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨੇਮਿਸਦ੍ਦੇਨ [ਚਕ੍ਕਨੇਮਿਸਦ੍ਦੇਨ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਠਮਤਰਂ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਸਂ ਮੇ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ ਤਥਾਗਤਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਦਿਬ੍ਬਾ ਕਾਯਾ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਅਸੁਰਕਾਯਾ’ਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਖਿਦਿਟ੍ਠਂ ਯਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਦਿਬ੍ਬਾ ਕਾਯਾ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਅਸੁਰਕਾਯਾਤਿ.

ਗੋਪਕਵਤ੍ਥੁ

੩੫੩. ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਗੋਪਿਕਾ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਧੀਤਾ ਅਹੋਸਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੀ. ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਤ੍ਤਂ [ਇਤ੍ਥਿਚਿਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਂ [ਪੁਰਿਸਚਿਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤਾ. ਤਤ੍ਰਪਿ ਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਗੋਪਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ, ਗੋਪਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਯੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਾਰਿਚਰਿਯਂ. ਤੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਾਰਿਚਰਿਯਂ ਗੋਪਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਪਟਿਚੋਦੇਸਿ – ‘ਕੁਤੋਮੁਖਾ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਾਰਿਸਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ [ਆਯੁਹਿਤ੍ਥ (ਸ੍ਯਾ.)] – ਅਹਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਇਤ੍ਥਿਕਾ ਸਮਾਨਾ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੀ ਇਤ੍ਥਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤਾ. ਇਧਾਪਿ ਮਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਗੋਪਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਗੋਪਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ, ਮਾਰਿਸਾ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਦੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠਰੂਪਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਦ੍ਦਸਾਮ, ਯੇ ਮਯਂ ਅਦ੍ਦਸਾਮ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਹੀਨਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੇ’ਤਿ. ਤੇਸਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗੋਪਕੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਚੋਦਿਤਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭਿਂਸੁ ਕਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਂ, ਏਕੋ ਪਨ ਦੇਵੋ ਕਾਮੇ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿ.

੩੫੪. ‘‘‘ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਕ੍ਖੁਮਤੋ ਅਹੋਸਿਂ,

ਨਾਮਮ੍ਪਿ ਮਯ੍ਹਂ ਅਹੁ ‘ਗੋਪਿਕਾ’ਤਿ;

ਬੁਦ੍ਧੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ,

ਸਙ੍ਘਞ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਸਿਂ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ.

‘‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ,

ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ;

ਮਹਾਜੁਤੀਕੋ ਤਿਦਿਵੂਪਪਨ੍ਨੋ,

ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਂ ਇਧਾਪਿ ‘ਗੋਪਕੋ’ਤਿ.

‘‘‘ਅਥਦ੍ਦਸਂ ਭਿਕ੍ਖਵੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੇ,

ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯੂਪਗਤੇ ਵਸੀਨੇ;

ਇਮੇਹਿ ਤੇ ਗੋਤਮਸਾਵਕਾਸੇ,

ਯੇ ਚ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ.

‘‘‘ਅਨ੍ਨੇਨ ਪਾਨੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਿਮ੍ਹਾ,

ਪਾਦੂਪਸਙ੍ਗਯ੍ਹ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ;

ਕੁਤੋਮੁਖਾ ਨਾਮ ਇਮੇ ਭਵਨ੍ਤੋ,

ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸੁਂ [ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸੁਂ (ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ,

ਸੁਦੇਸਿਤੋ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾਨੁਬੁਦ੍ਧੋ;

ਅਹਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇਵ ਉਪਾਸਮਾਨੋ,

ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਅਰਿਯਾਨ ਸੁਭਾਸਿਤਾਨਿ.

‘‘‘ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ,

ਮਹਾਜੁਤੀਕੋ ਤਿਦਿਵੂਪਪਨ੍ਨੋ;

ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ ਸੇਟ੍ਠਮੁਪਾਸਮਾਨਾ,

ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ.

‘‘‘ਹੀਨਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਭਵਨ੍ਤੋ,

ਅਨਾਨੁਲੋਮਾ ਭਵਤੂਪਪਤ੍ਤਿ;

ਦੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠਰੂਪਂ ਵਤ ਅਦ੍ਦਸਾਮ,

ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਹੀਨਕਾਯੂਪਪਨ੍ਨੇ.

‘‘‘ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯੂਪਗਤਾ ਭਵਨ੍ਤੋ,

ਦੇਵਾਨਮਾਗਚ੍ਛਥ ਪਾਰਿਚਰਿਯਂ;

ਅਗਾਰੇ ਵਸਤੋ ਮਯ੍ਹਂ,

ਇਮਂ ਪਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤਂ.

‘‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਜ੍ਜ ਪੁਮੋਮ੍ਹਿ ਦੇਵੋ,

ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਕਾਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ’;

ਤੇ ਚੋਦਿਤਾ ਗੋਤਮਸਾਵਕੇਨ,

ਸਂਵੇਗਮਾਪਾਦੁ ਸਮੇਚ੍ਚ ਗੋਪਕਂ.

‘‘‘ਹਨ੍ਦ ਵਿਯਾਯਾਮ [ਵਿਗਾਯਾਮ (ਸ੍ਯਾ.), ਵਿਤਾਯਾਮ (ਪੀ.)] ਬ੍ਯਾਯਾਮ [ਵਿਯਾਯਮਾਮ (ਸੀ. ਪੀ.)],

ਮਾ ਨੋ ਮਯਂ ਪਰਪੇਸ੍ਸਾ ਅਹੁਮ੍ਹਾ’;

ਤੇਸਂ ਦੁਵੇ ਵੀਰਿਯਮਾਰਭਿਂਸੁ,

ਅਨੁਸ੍ਸਰਂ ਗੋਤਮਸਾਸਨਾਨਿ.

‘‘ਇਧੇਵ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਰਾਜਯਿਤ੍ਵਾ,

ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਮਦ੍ਦਸਂਸੁ;

ਤੇ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਬਨ੍ਧਨਾਨਿ,

ਪਾਪਿਮਯੋਗਾਨਿ ਦੁਰਚ੍ਚਯਾਨਿ.

‘‘ਨਾਗੋਵ ਸਨ੍ਨਾਨਿ ਗੁਣਾਨਿ [ਸਨ੍ਦਾਨਗੁਣਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਨ੍ਤਾਨਿ ਗੁਣਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਛੇਤ੍ਵਾ,

ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ;

ਸਇਨ੍ਦਾ ਦੇਵਾ ਸਪਜਾਪਤਿਕਾ,

ਸਬ੍ਬੇ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯ ਸਭਾਯੁਪਵਿਟ੍ਠਾ.

‘‘ਤੇਸਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ,

ਵੀਰਾ ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਰਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ;

ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਮਕਾਸਿ ਵਾਸਵੋ,

ਦੇਵਾਭਿਭੂ ਦੇਵਗਣਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ.

‘‘‘ਇਮੇਹਿ ਤੇ ਹੀਨਕਾਯੂਪਪਨ੍ਨਾ,

ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ’;

ਸਂਵੇਗਜਾਤਸ੍ਸ ਵਚੋ ਨਿਸਮ੍ਮ,

ਸੋ ਗੋਪਕੋ ਵਾਸਵਮਜ੍ਝਭਾਸਿ.

‘‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਨਿਨ੍ਦਤ੍ਥਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ,

ਕਾਮਾਭਿਭੂ ਸਕ੍ਯਮੁਨੀਤਿ ਞਾਯਤਿ;

ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿਯਾ ਵਿਹੀਨਾ,

ਚੋਦਿਤਾ ਮਯਾ ਤੇ ਸਤਿਮਜ੍ਝਲਤ੍ਥੁਂ.

‘‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਤੇਸਂ ਆਵਸਿਨੇਤ੍ਥ [ਅਵਸੀਨੇਤ੍ਥ (ਪੀ.)] ਏਕੋ,

ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਕਾਯੂਪਗਤੋ ਵਸੀਨੋ;

ਦ੍ਵੇ ਚ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਥਾਨੁਸਾਰਿਨੋ,

ਦੇਵੇਪਿ ਹੀਲ਼ੇਨ੍ਤਿ ਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤਾ.

‘‘‘ਏਤਾਦਿਸੀ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਨੇਤ੍ਥ,

ਨ ਤਤ੍ਥ ਕਿਂਕਙ੍ਖਤਿ ਕੋਚਿ ਸਾਵਕੋ;

ਨਿਤਿਣ੍ਣਓਘਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਛਿਨ੍ਨਂ,

ਬੁਦ੍ਧਂ ਨਮਸ੍ਸਾਮ ਜਿਨਂ ਜਨਿਨ੍ਦਂ’.

‘‘ਯਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮਂ ਇਧਞ੍ਞਾਯ,

ਵਿਸੇਸਂ ਅਜ੍ਝਗਂਸੁ [ਅਜ੍ਝਗਮਂਸੁ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤੇ;

ਕਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਂ,

ਦੁਵੇ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸਗੂ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ,

ਆਗਤਮ੍ਹਾਸਿ ਮਾਰਿਸ;

ਕਤਾਵਕਾਸਾ ਭਗਵਤਾ,

ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਮੁ ਮਾਰਿਸਾ’’ਤਿ.

੩੫੫. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ ਖੋ ਅਯਂ ਯਕ੍ਖੋ [ਸਕ੍ਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂਯੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸਾਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੩੫੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਪੁਚ੍ਛ ਵਾਸਵ ਮਂ ਪਞ੍ਹਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਨਸਿਚ੍ਛਸਿ;

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ, ਅਹਂ ਅਨ੍ਤਂ ਕਰੋਮਿ ਤੇ’’ਤਿ.

ਪਠਮਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੩੫੭. ਕਤਾਵਕਾਸੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤਾ ਇਮਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ [ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਇਮਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਠਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ –

‘‘ਕਿਂ ਸਂਯੋਜਨਾ ਨੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸੁਰਾ ਨਾਗਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਕਾਯਾ, ਤੇ – ‘ਅਵੇਰਾ ਅਦਣ੍ਡਾ ਅਸਪਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਵਿਹਰੇਮੁ ਅਵੇਰਿਨੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਚ ਨੇਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਸਵੇਰਾ ਸਦਣ੍ਡਾ ਸਸਪਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਵੇਰਿਨੋ’’ਤਿ? ਇਤ੍ਥਂ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ [ਇਮਂ ਪਠਮਂ ਪਞ੍ਹਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ –

‘‘ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਸਂਯੋਜਨਾ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸੁਰਾ ਨਾਗਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਕਾਯਾ, ਤੇ – ‘ਅਵੇਰਾ ਅਦਣ੍ਡਾ ਅਸਪਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਵਿਹਰੇਮੁ ਅਵੇਰਿਨੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਚ ਨੇਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਸਵੇਰਾ ਸਦਣ੍ਡਾ ਸਸਪਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਵੇਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਇਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ ਅਨੁਮੋਦਿ – ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ, ਸੁਗਤ. ਤਿਣ੍ਣਾ ਮੇਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਗਤਾ ਕਥਂਕਥਾ ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

੩੫੮. ਇਤਿਹ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ –

‘‘ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਂ ਕਿਂਸਮੁਦਯਂ ਕਿਂਜਾਤਿਕਂ ਕਿਂਪਭਵਂ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਹੋਤਿ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਨਿਦਾਨਂ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਸਮੁਦਯਂ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਜਾਤਿਕਂ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਪਭਵਂ; ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯੇ ਸਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯੇ ਅਸਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਂ ਕਿਂਸਮੁਦਯਂ ਕਿਂਜਾਤਿਕਂ ਕਿਂਪਭਵਂ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਛਨ੍ਦਨਿਦਾਨਂ ਛਨ੍ਦਸਮੁਦਯਂ ਛਨ੍ਦਜਾਤਿਕਂ ਛਨ੍ਦਪਭਵਂ; ਛਨ੍ਦੇ ਸਤਿ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਹੋਤਿ; ਛਨ੍ਦੇ ਅਸਤਿ ਪਿਯਾਪ੍ਪਿਯਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਕਿਂਨਿਦਾਨੋ ਕਿਂਸਮੁਦਯੋ ਕਿਂਜਾਤਿਕੋ ਕਿਂਪਭਵੋ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਦਾਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਦਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਜਾਤਿਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕਪਭਵੋ; ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ; ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਕਿਂਨਿਦਾਨੋ ਕਿਂਸਮੁਦਯੋ ਕਿਂਜਾਤਿਕੋ ਕਿਂਪਭਵੋ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ; ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਨਿਦਾਨੋ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਸਮੁਦਯੋ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਜਾਤਿਕੋ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਪਭਵੋ; ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਯ ਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ; ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਯ ਅਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਨਿਰੋਧਸਾਰੁਪ੍ਪਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

ਵੇਦਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ

੩੫੯. ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ [ਪਹਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਚਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ.

੩੬੦. ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਚੇ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ, ਯਂ ਚੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ, ਯੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਵਿਚਾਰੇ, ਤੇ [ਸੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਣੀਤਤਰੇ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੬੧. ‘‘ਦੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਚੇ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ, ਯਂ ਚੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ, ਯੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਵਿਚਾਰੇ, ਤੇ ਪਣੀਤਤਰੇ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੬੨. ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਚੇ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ, ਯਂ ਚੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ, ਯੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਵਿਚਾਰੇ, ਤੇ ਪਣੀਤਤਰੇ. ਉਪੇਕ੍ਖਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੬੩. ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਨਿਰੋਧਸਾਰੁਪ੍ਪਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ ਅਨੁਮੋਦਿ – ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ, ਸੁਗਤ, ਤਿਣ੍ਣਾ ਮੇਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਵਿਗਤਾ ਕਥਂਕਥਾ ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ

੩੬੪. ਇਤਿਹ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ –

‘‘ਕਥਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਪਰਿਯੇਸਨਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬ’’ਮ੍ਪਿ.

‘‘ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪਰਿਯੇਸਨਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ‘ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸੇਵਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਯੇਸਨਂਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ – ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.