੨. ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ

੯੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੁਰੂਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਮ੍ਮਾਸਧਮ੍ਮਂ ਨਾਮ [ਕਮ੍ਮਾਸਦਮ੍ਮਂ ਨਾਮ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਰੂਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਯਾਵ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਚਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸੋ ਚ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਉਤ੍ਤਾਨਕੁਤ੍ਤਾਨਕੋ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਵਚ, ਮਾ ਹੇਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਵਚ. ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਚਾਯਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸੋ ਚ. ਏਤਸ੍ਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨੁਬੋਧਾ ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾ ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ ਕੁਲਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ [ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਗੁਣਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

੯੬. ‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀ’ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ‘ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

੯੭. ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ, ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ.

੯੮. ‘‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ. ਜਾਤਿ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦੇਵਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤ੍ਤਾਯ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯ, ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਵਾ ਯਕ੍ਖਤ੍ਤਾਯ, ਭੂਤਾਨਂ ਵਾ ਭੂਤਤ੍ਤਾਯ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਾਯ, ਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਪ੍ਪਦਤ੍ਤਾਯ, ਪਕ੍ਖੀਨਂ ਵਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਯ, ਸਰੀਸਪਾਨਂ ਵਾ ਸਰੀਸਪਤ੍ਤਾਯ [ਸਿਰਿਂਸਪਾਨਂ ਸਿਰਿਂਸਪਤ੍ਤਾਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਤੇਸਂ ਤੇਸਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਦਤ੍ਤਾਯ ਜਾਤਿ ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਜਾਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਜਰਾਮਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਜਾਤਿ’’.

੯੯. ‘‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ. ਭਵੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਾਮਭਵੋ ਵਾ ਰੂਪਭਵੋ ਵਾ ਅਰੂਪਭਵੋ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਵੇ ਅਸਤਿ ਭਵਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਜਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਜਾਤਿਯਾ, ਯਦਿਦਂ ਭਵੋ’’.

੧੦੦. ‘‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ. ਉਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਵਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਾਦਾਨੇ ਅਸਤਿ ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਭਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਉਪਾਦਾਨਂ’’.

੧੦੧. ‘‘‘ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਸਦ੍ਦਤਣ੍ਹਾ ਗਨ੍ਧਤਣ੍ਹਾ ਰਸਤਣ੍ਹਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਉਪਾਦਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਤਣ੍ਹਾ’’.

੧੦੨. ‘‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਵੇਦਨਾ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਅਸਤਿ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਤਣ੍ਹਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਵੇਦਨਾ’’.

੧੦੩. ‘‘ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਲਾਭੋ, ਲਾਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ, ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਰਕ੍ਖੋ. ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣਂ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਤੁਵਂਤੁਵਂਪੇਸੁਞ੍ਞਮੁਸਾਵਾਦਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ.

੧੦੪. ‘‘‘ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣਂ [ਆਰਕ੍ਖਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਤੁਵਂਤੁਵਂਪੇਸੁਞ੍ਞਮੁਸਾਵਾਦਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣਂ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਤੁਵਂਤੁਵਂਪੇਸੁਞ੍ਞਮੁਸਾਵਾਦਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਆਰਕ੍ਖੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਰਕ੍ਖੇ ਅਸਤਿ ਆਰਕ੍ਖਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਤੁਵਂਤੁਵਂਪੇਸੁਞ੍ਞਮੁਸਾਵਾਦਾ ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਸਤ੍ਥਾਦਾਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਤੁਵਂਤੁਵਂਪੇਸੁਞ੍ਞਮੁਸਾਵਾਦਾਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਾਯ ਯਦਿਦਂ ਆਰਕ੍ਖੋ.

੧੦੫. ‘‘‘ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਰਕ੍ਖੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਰਕ੍ਖੋ. ਮਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇ ਅਸਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਆਰਕ੍ਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਰਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ’’.

੧੦੬. ‘‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਅਸਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ’’.

੧੦੭. ‘‘‘ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨੇ ਅਸਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ – ਯਦਿਦਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ’’.

੧੦੮. ‘‘‘ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ’’.

੧੦੯. ‘‘‘ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਅਸਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’’.

੧੧੦. ‘‘‘ਲਾਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਲਾਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਲਾਭੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਲਾਭੇ ਅਸਤਿ ਲਾਭਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਲਾਭੋ’’.

੧੧੧. ‘‘‘ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਲਾਭੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਲਾਭੋ. ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਸਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਾਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਲਾਭੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਲਾਭਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾ’’.

੧੧੨. ‘‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਤਣ੍ਹਾ. ਇਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ [ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ (ਕ.)] ਦ੍ਵਯੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਏਕਸਮੋਸਰਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ’’.

੧੧੩. ‘‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ. ਫਸ੍ਸੋ ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਤਿ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਵੇਦਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵੇਦਨਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਫਸ੍ਸੋ’’.

੧੧੪. ‘‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ. ਯੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਯੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਤੇਸੁ ਲਿਙ੍ਗੇਸੁ ਤੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਰੂਪਕਾਯੇ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਕਾਰੇਹਿ ਯੇਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਯੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਯੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ…ਪੇ… ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮਕਾਯੇ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਕਾਰੇਹਿ…ਪੇ… ਯੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ…ਪੇ… ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਵਾ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਕਾਰੇਹਿ…ਪੇ… ਯੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਹਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ …ਪੇ… ਤੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ’’.

੧੧੫. ‘‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਨ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਥ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੋਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਥ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦਹਰਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਵੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਥ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸ ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯ ਵਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ – ਯਦਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ’’.

੧੧੬. ‘‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਮਰੂਪੇ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਥ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਮ੍ਭਵੋ [ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਮ੍ਭਵੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਸ ਸਮੁਦਯੋ ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਯਦਿਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜਾਯੇਥ ਵਾ ਜੀਯੇਥ [ਜਿਯ੍ਯੇਥ (ਕ.)] ਵਾ ਮੀਯੇਥ [ਮਿਯ੍ਯੇਥ (ਕ.)] ਵਾ ਚਵੇਥ ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜੇਥ ਵਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਧਿਵਚਨਪਥੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵਚਰਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਤ੍ਤਤਿ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯ ਯਦਿਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਸਹ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

ਅਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ

੧੧੭. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ? ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘‘ਰੂਪੀ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਰੂਪੀ ਮੇ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਅਰੂਪੀ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਅਰੂਪੀ ਮੇ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ.

੧੧੮. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੂਪਿਂ [ਰੂਪੀ (ਕ.)] ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੂਪਿਂ [ਰੂਪੀ (ਕ.)] ਅਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰੂਪਿਂ [ਅਰੂਪੀ (ਕ.)] ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰੂਪਿਂ [ਅਰੂਪੀ (ਕ.)] ਅਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ.

ਨਅਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ

੧੧੯. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ? ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਰੂਪੀ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਰੂਪੀ ਮੇ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਅਰੂਪੀ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ – ‘ਅਰੂਪੀ ਮੇ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ.

੧੨੦. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਂ ਵਾ ਸੋ ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰੂਪਿਂ ਅਨਨ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਇਚ੍ਚਾਲਂ ਵਚਨਾਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ.

ਅਤ੍ਤਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ

੧੨੧. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ? ਵੇਦਨਂ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ – ‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਨੋਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ.

੧੨੨. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਖੋ ਇਮਾ, ਆਵੁਸੋ, ਵੇਦਨਾ – ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਇਮਾਸਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਕਤਮਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯੇ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ; ਸੁਖਂਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਂਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯੇ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ; ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ.

੧੨੩. ‘‘ਸੁਖਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ. ਦੁਕ੍ਖਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਬ੍ਯਗਾ [ਬ੍ਯਗ੍ਗਾ (ਸੀ. ਕ.)] ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਬ੍ਯਗਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਬ੍ਯਗਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਸੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵੋਕਿਣ੍ਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯੋ ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਤੇਨ ਪੇਤਂ ਨਕ੍ਖਮਤਿ – ‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ.

੧੨੪. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਯਤ੍ਥ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵੇਦਯਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਸਿਯਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਤੇਨ ਪੇਤਂ ਨਕ੍ਖਮਤਿ – ‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ.

੧੨੫. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਨੋਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ਵੇਦਨਾ ਚ ਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਅਸਤਿ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਾ ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਤੇਨ ਪੇਤਂ ਨਕ੍ਖਮਤਿ – ‘‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮੇ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਾ, ਨੋਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ.

੧੨੬. ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੇਵ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋਪਿ ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਯਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ [ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਂ (ਕ.)] ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਇਤਿਸ੍ਸ [ਇਤਿ ਸਾ (ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰਂ)] ਦਿਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ. ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਇਤਿਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ. ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਇਤਿਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ. ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਇਤਿਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾਵਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਧਿਵਚਨਂ ਯਾਵਤਾ ਅਧਿਵਚਨਪਥੋ, ਯਾਵਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਯਾਵਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥੋ, ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੋ, ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵਚਰਂ, ਯਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ [ਯਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਟ੍ਟਤਿ (ਕ. ਸੀ.)], ਯਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਤਿ [ਯਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਟ੍ਟਤਿ (ਕ. ਸੀ.)], ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ‘ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ ਇਤਿਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ.

ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ

੧੨੭. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ [ਸਤ੍ਤ ਖੋ ਇਮਾ ਆਨਨ੍ਦ (ਕ. ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ, ਦ੍ਵੇ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਕਤਮਾ ਸਤ੍ਤ? ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਅਯਂ ਤਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ. ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੀ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੀ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਛਟ੍ਠੀ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮੀ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਯਤਨਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਵ ਦੁਤਿਯਂ.

੧੨੮. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯਾਯਂ ਪਠਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤੇਨ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’…ਪੇ… ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯਮਿਦਂ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਯਤਨਂ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤੇਨ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯਮਿਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤੇਨ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਾਸਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ.

ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ

੧੨੯. ‘‘ਅਟ੍ਠ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸੁਭਨ੍ਤੇਵ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਛਟ੍ਠੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾ’ਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ.

੧੩੦. ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਨੁਲੋਮਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਲੋਮਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਤ੍ਥਿਚ੍ਛਕਂ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਯਾਵਤਿਚ੍ਛਕਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿਪਿ. ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਇਮਾਯ ਚ ਆਨਨ੍ਦ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਾ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.