੭. ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋਤਿ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਅਚੇਲੋ ਨਿਚ੍ਚੇਲੋ, ਨਾਮੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ. ਦੂਰਤੋਵਾਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਪਰਿਵੁਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋ ਏਵ ਅਦ੍ਦਸ. ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਾਰਣਂ. ਓਕਾਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਖਣਂ ਕਾਲਂ. ਅਨ੍ਤਰਘਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਨ ਪਲ੍ਲਤ੍ਥਿਕਾਯ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵੇਸਨਂ ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ. ‘‘ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦਖੀਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੋ. ਇਧਾਪਿ ਅਯਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਦਾਕਙ੍ਖਸੀਤਿ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪੀਤਿ? ਗਾਰਵਜਨਨਤ੍ਥਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਹਿ ਖਿਪ੍ਪਂ ਕਥਿਯਮਾਨੇ ਗਾਰਵਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਮ੍ਪਿ ਸੁਕਰਂ, ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਮ੍ਪਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਵਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਗਾਰਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਰ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਯਾਚਿਤੇ ਕਥਿਯਮਾਨਂ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਸ੍ਸਤਿ ਸਦ੍ਦਹਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਯਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿ. ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਤੇਲਂ ਵਾ ਫਾਣਿਤਂ ਵਾ ਪਚਨ੍ਤੋ ਮੁਦੁਪਾਕਖਰਪਾਕਾਨਂ ਪਾਕਕਾਲਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਪਾਕਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਓਤਾਰੇਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਵ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਯਾਚਾਪੇਸਿ.

ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾਤਿ, ਕਸ੍ਸਪ, ਮਾ ਏਵਂ ਭਣਿ. ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਪਰਤੋਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਕਾਰਣੇਨ ਯਦਿਚ੍ਛਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ? ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਮਾ ਹੇਵ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਵਦਤਿ. ‘ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘ਜਾਨਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਮਯਾ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ’’ਤਿ ਮੂਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਚ੍ਛਮੇਵ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਆਚਿਕ੍ਖਤੁ ਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾਤਿ ਇਧ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਞ੍ਜਾਤਗਾਰਵੋ ‘‘ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ.

ਸੋ ਕਰੋਤੀਤਿਆਦਿ, ‘‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਤੋਤਿ ਇਦਂ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ – ਸੋ ਕਰੋਤਿ ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀਤਿ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵ ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮੇਨ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰੇਨ ਚ ਸਸ੍ਸਤਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਦੀਪੇਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਆਦਿਤੋਵ ਸਸ੍ਸਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਸ੍ਸਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਏਤਂ ਪਰੇਤਿ, ਕਾਰਕਞ੍ਚ ਵੇਦਕਞ੍ਚ ਏਕਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਸਸ੍ਸਤਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤੀਤਿਆਦਿ ਪਨ ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਦਿਤੋ ਸਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਇਧਾਪਿ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਤੀਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਕਸ੍ਸਪ, ਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵ ਏਵਂ ਸਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਕਾਰਕੋ ਇਧੇਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ਕਤਂ ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਭਿਤੁਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਤੋ ‘‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਏਵਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤੋ ਆਦਿਤੋਵ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਏਤਂ ਪਰੇਤਿ, ਏਤਂ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤੇ ਤੇਤਿ ਯੇ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ (ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਤਥਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਏਤੇ ਤੇ, ਕਸ੍ਸਪ, ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ) ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਪਹਾਯ ਅਨਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਠਿਤੋ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਰਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਯਦਿਦਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਾਰਣਤੋ ਫਲਂ, ਕਾਰਣਨਿਰੋਧੇਨ ਚਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਕੋਚਿ ਕਾਰਕੋ ਵਾ ਵੇਦਕੋ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸੇਸਪਞ੍ਹਾ ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਤਤਿਯਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਚੇਵ ਅਜਾਨਨਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਲਭੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਆਹ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਯੋਨੇਨ ਖਨ੍ਧਕੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਰਿਵਾਸੋ (ਮਹਾਵ. ੮੬) ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਯਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਸਾਮਣੇਰਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਸ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਪਰਿਵਾਸਂ ਯਾਚਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਸਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਯੋ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਿਵਸਿਤ੍ਵਾਯੇਵ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਲਭਤਿ. ਉਪਸਮ੍ਪਦਤ੍ਥਿਕੇਨ ਪਨ ਨਾਤਿਕਾਲੇਨ ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠ ਵਤ੍ਤਾਨਿ ਪੂਰੇਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਰਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਤਪੂਰਣੇਨ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਸ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਰਿਵਾਸੋ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੮੬) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਿਚ ਮਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਠੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਅਪਿਚ ਮੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਵਿਦਿਤਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵਿਦਿਤਂ. ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਵਾਸਾਰਹੋ, ਅਯਂ ਨ ਪਰਿਵਾਸਾਰਹੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਏਵਂ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤੁਸ੍ਸਾਹੋ ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਪਰਿਵਾਸਂ ਅਰਹਤੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਨਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਆਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਗਣੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦਿ ਸੇਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਯੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੭) ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.