੪. ਵਿਭਙ੍ਗਵਗ੍ਗੋ
੧. ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਭਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਏਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਂ. ਵਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਭਾਜਨੀਯਂ.
ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ. ਨਾਨ੍ਵਾਗਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਨਾਨੁਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਨਪ੍ਪਟਿਕਙ੍ਖੇਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਯ੍ਯ. ਯਦਤੀਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਯਂ ਅਤੀਤਂ, ਤਂ ਪਹੀਨਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪੁਨ ਨਾਨੁਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਯਂ ਅਨਾਗਤਂ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਜਾਤਂ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਯ੍ਯ.
ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਚ ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਯੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਨ ਸਂਹੀਰਤਿ ਨ ਸਂਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਂ, ਤਂ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਯੇ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਵਿਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਨ ਸਂਹੀਰਤਿ ਨ ਸਂਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਂ. ਤਂ ਵਿਦ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਯੇ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਂ ਤਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ – ਅਜ੍ਜੇਵ ਕਿਚ੍ਚਮਾਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਨਪਰਿਤਾਪਨੇਨ ਆਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਵੀਰਿਯਂ ਅਜ੍ਜੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਕੋ ਜਞ੍ਞਾ ਮਰਣਂ ਸੁਵੇਤਿ ਸ੍ਵੇ ਜੀਵਿਤਂ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਕੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਜ੍ਜੇਵ ਦਾਨਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੀਲਂ ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਪਨ ਕੁਸਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਤਾਵ ਪਪਞ੍ਚੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸ੍ਵੇ ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਜੇਵ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਹਾਸੇਨੇਨਾਤਿ ਅਗ੍ਗਿਵਿਸਸਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਮਰਣਕਾਰਣਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾ, ਤਾਯ ਮਹਤਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਵਸੇਨ ਮਹਾਸੇਨੇਨ ਏਵਰੂਪੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ‘‘ਕਤਿਪਾਹਂ ਤਾਵ ਆਗਮੇਹਿ ਯਾਵਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਦਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਸ੍ਸਯਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ, ‘‘ਇਦਂ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਂ ਆਗਮੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਞ੍ਜਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ, ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਬਲਰਾਸਿਨਾ ਪਟਿਬਾਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਬਲਰਾਸਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ ਸਙ੍ਗਰੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਙ੍ਗਰੋਤਿ ਹਿ ਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਾਕਾਰਲਞ੍ਜਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਬਲਰਾਸੀਨਂ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਅਤਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨਲਸਂ ਉਟ੍ਠਾਹਕਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਭਦ੍ਦੋ ਏਕਰਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤੋ. ਇਤਿ ਤਂ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘‘ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਨ੍ਤਤਾਯ ਸਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਮੁਨਿ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ.
੨੭੩. ਏਵਂਰੂਪੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਾਲ਼ੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਇਨ੍ਦਨੀਲਮਣਿਵਣ੍ਣੋ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਨੁਞ੍ਞਰੂਪਵਸੇਨੇਵ ਏਵਂਰੂਪੋ ਅਹੋਸਿਂ. ਕੁਸਲਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਵਸੇਨੇਵ ਏਵਂਵੇਦਨੋ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਏਵਂਸਞ੍ਞੋ ਏਵਂਸਙ੍ਖਾਰੋ ਏਵਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਂ ਸਮਨ੍ਵਾਨੇਤੀਤਿ ਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਂ ਸਮਨ੍ਵਾਨੇਤਿ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਹੀਨਰੂਪਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨ ਏਵਂਰੂਪੋ ਅਹੋਸਿਂ…ਪੇ… ਏਵਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ.
ਨਨ੍ਦਿਂ ਨ ਸਮਨ੍ਵਾਨੇਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਂ ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਨਾਨੁਪਵਤ੍ਤਯਤਿ.
੨੭੪. ਏਵਂਰੂਪੋ ਸਿਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਤਂਮਨੁਞ੍ਞਰੂਪਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਪਵਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਨ੍ਦਿਸਮਨ੍ਵਾਨਯਨਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੨੭੫. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਸਂਹੀਰਂ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਸਂਹੀਰਾਤਿ ਚ ਅਸਂਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਅਭਾਵਞ੍ਚ ਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਆਕਡ੍ਢਿਯਤਿ. ਨ ਸਂਹੀਰਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭਾਵੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਨਾਕਡ੍ਢਿਯਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਆਨਨ੍ਦਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਆਨਨ੍ਦਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋਵ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.
੨੭੮. ਸਾਧੁ ਸਾਧੂਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਾਰਮਦਾਸਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਹਿ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਆਨਨ੍ਦਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਪੋਦਾਰਾਮੇਤਿ ਤਤ੍ਤੋਦਕਸ੍ਸ ਰਹਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਆਰਾਮੇ. ਵੇਭਾਰਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਹੇਟ੍ਠਾ ਭੂਮਟ੍ਠਕਨਾਗਾਨਂ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਂ ਨਾਗਭਵਨਂ ਦੇਵਲੋਕਸਦਿਸਂ ਮਣਿਮਯੇਨ ਤਲੇਨ ਆਰਾਮਉਯ੍ਯਾਨੇਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਨਾਗਾਨਂ ਕੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਮਹਾਉਦਕਰਹਦੋ, ਤਤੋ ਤਪੋਦਾ ਨਾਮ ਨਦੀ ਸਨ੍ਦਤਿ ਕੁਥਿਤਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸਾ ਏਦਿਸਾ ਜਾਤਾ? ਰਾਜਗਹਂ ਕਿਰ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾ ਪੇਤਲੋਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਲੋਹਕੁਮ੍ਭਿਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਅਯਂ ਤਪੋਦਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਕੁਥਿਤਾ ਸਨ੍ਦਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਯਤਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਪੋਦਾ ਸਨ੍ਦਤਿ, ਸੋ ਦਹੋ ਅਚ੍ਛੋਦਕੋ ਸੀਤੋਦਕੋ ਸਾਤੋਦਕੋ ਸੇਤੋਦਕੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਤ੍ਥੋ ਰਮਣੀਯੋ ਪਹੂਤਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪੋ, ਚਕ੍ਕਮਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਪਦੁਮਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਪੋਦਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨਾਯਂ ਤਪੋਦਾ ਕੁਥਿਤਾ ਸਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੩੧). ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਆਰਾਮਸ੍ਸ ਅਭਿਸਮ੍ਮੁਖਟ੍ਠਾਨੇ ਤਤੋ ਮਹਾਉਦਕਰਹਦੋ ਜਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਵਸੇਨਾਯਂ ਵਿਹਾਰੋ ਤਪੋਦਾਰਾਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੨੮੦. ਸਮਿਦ੍ਧੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਮਿਦ੍ਧੋ ਅਭਿਰੂਪੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕੋਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਦਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭੂਤੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾਤਿ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯੯ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
੨੮੨. ਇਤਿ ਮੇ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਵਸੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਥੇਰੋਪਿ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦ੍ਵੀਸੁ, ਉਪਰਿ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਮਾਤਿਕਾ ਚ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਚ ਕਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਵਸੇਨੇਵ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥਂ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ’’ਤਿ ਨਯਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ. ਇਮਂ ਪਨ ਨਯਂ ਲਭਨ੍ਤੇਨ ਥੇਰੇਨ ਭਾਰਿਯਂ ਕਤਂ, ਅਪਦੇ ਪਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਆਕਾਸੇ ਪਦਂ ਕਤਂ, ਤੇਨ ਨਂ ਭਗਵਾ ਇਮਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੭) ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੋ. ਰੂਪਾਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਾਯਤਨਾਨਿਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਅਨ੍ਵਾਗਮੇਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ.
ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਇਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਮਨੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ.
੨੮੩. ਪਣਿਦਹਤੀਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਠਪੇਸਿ. ਪਣਿਧਾਨਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਟ੍ਠਪਨਕਾਰਣਾ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਲੋਮਸਕਙ੍ਗਿਯਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਲੋਮਸਕਙ੍ਗਿਯਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਮਸਕਙ੍ਗਿਯੋਤਿ ਅਙ੍ਗਥੇਰੋ ਕਿਰ ਨਾਮੇਸ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਈਸਕਲੋਮਸਾਕਾਰਤਾਯ ਲੋਮਸਕਙ੍ਗਿਯੋਤਿ ਪਾਕਟੋ ਜਾਤੋ. ਚਨ੍ਦਨੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਰੇਸ ਚਨ੍ਦਨੋ ਨਾਮ ਉਪਾਸਕੋ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਪੁਰਿਮਨਾਮੇਨ ਚਨ੍ਦਨੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸ੍ਸੇਵ ਜਯਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿ ਵਿਯ ਵਣ੍ਣੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਕਦਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਵਿਹਾਸੀਤਿ? ਬੋਧਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਆਸਾਲ਼੍ਹੀਮਾਸਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਕਣ੍ਡਮ੍ਬਮੂਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਮਹਾਜਨਂ ਮਹਾਵਿਦੁਗ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਨ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਜਨਸ੍ਸ ਪਦਵੀਕ੍ਕਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲੇ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵਿਹਾਸਿ.
ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਦਸਹਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਮਾਤਰਂ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਂਵੇਗਜਨਨਤ੍ਥਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਵਿਭਙ੍ਗਞ੍ਚ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਮਾਦਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠੋ ਗਾਥਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਧਾਰੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਾਰੇਮਿ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਿਯੋ ਗਾਥਾ’’ਤਿ.
ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਹਿ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨਾਮ, ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ ਨਾਮ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਧਾਰੇਤਿ ਨਾਮ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਲੋਮਸਕਙ੍ਗਿਯਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਭੋਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਦਸ੍ਸਨੀਯੋ ਅਹੋਸਿ ਪਾਸਾਦਿਕੋ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸੁਭਤਾਯ ਸੁਭੋਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਮਾਣਵੋਤਿ ਪਨ ਤਂ ਤਰੁਣਕਾਲੇ ਵੋਹਰਿਂਸੁ, ਸੋ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇਪਿ ਤੇਨੇਵ ਵੋਹਾਰੇਨ ਵੋਹਰਿਯਤਿ. ਤੋਦੇਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤੋਦੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਨਾਮ ਪਸੇਨਦਿਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰੋਹਿਤਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਤੁਦਿਗਾਮੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿਤ੍ਤਾ ਤੋਦੇਯ੍ਯੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਮਹਾਧਨੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਕੋਟਿਵਿਭਵੋ ਪਰਮਮਚ੍ਛਰੀ, ‘‘ਦਦਤੋ ਭੋਗਾਨਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਦੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਅਞ੍ਜਨਾਨਂ ਖਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਵਮ੍ਮਿਕਾਨਞ੍ਚ ਸਞ੍ਚਯਂ;
ਮਧੂਨਞ੍ਚ ਸਮਾਹਾਰਂ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਘਰਮਾਵਸੇ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਅਦਾਨਮੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸਿ. ਧੁਰਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਯਾਗੁਉਲ਼ੁਙ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਟਚ੍ਛੁਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਦਤ੍ਵਾ ਧਨਲੋਭੇਨ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਘਰੇ ਸੁਨਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਸੁਭੋ ਤਂ ਸੁਨਖਂ ਅਤਿਵਿਯ ਪਿਯਾਯਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਭੁਞ੍ਜਨਕਭਤ੍ਤਂਯੇਵ ਭੋਜੇਤਿ, ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਰਸਯਨੇ ਸਯਾਪੇਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਸੁਨਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਤੋਦੇਯ੍ਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਘਰੇ ਸੁਨਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਅਜ੍ਜ ਮਯਿ ਸੁਭਸ੍ਸ ਘਰਂ ਗਤੇ ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਨਖੋ ਭੁਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥਸ੍ਸਾਹਂ ਏਕਂ ਵਚਨਂ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਸੋ ‘ਜਾਨਾਤਿ ਮਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸੁਭਸ੍ਸ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੋ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਨਖੋ ਪਨ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਕੋਵ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਮਾਣਵੇ ਤਂ ਘਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ.
ਸੁਨਖੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਮੀਪਂ ਗਤੋ. ਤਤੋ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤੋਦੇਯ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਮਂ ਭੋ ਭੋਤਿ ਪਰਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਸੁਨਖੋ ਜਾਤੋ, ਇਦਾਨਿਪਿ ਭੁਕ੍ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੀਚਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ਸੁਨਖੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ – ‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਮਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੀਵਂ ਓਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਨ੍ਤਰੇ ਛਾਰਿਕਾਯਂ ਨਿਪਨ੍ਨੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਯਨੇ ਸਯਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਸੁਭੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ – ‘‘ਕੇਨਾਯਂ ਸੁਨਖੋ ਸਯਨਾ ਓਰੋਪਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨ ਕੇਨਚੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਮਾਣਵੋ ਸੁਤ੍ਵਾ – ‘‘ਮਮ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਤੋਦੇਯ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸੁਨਖੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਮਣੋ ਪਨ ਗੋਤਮੋ ਪਿਤਰਂ ਸੁਨਖਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਏਸ ਮੁਖਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤੁਕਾਮੋ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.
ਭਗਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤ੍ਥਂ ਆਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ ਮਾਣਵ ਪਿਤਰਾ ਅਨਕ੍ਖਾਤਂ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਾ ਸੁਵਣ੍ਣਮਾਲਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਕਹਾਪਣਨ੍ਤਿ. ਗਚ੍ਛ ਤਂ ਸੁਨਖਂ ਅਪ੍ਪੋਦਕਪਾਯਾਸਂ ਭੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਨੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਈਸਕਂ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲੇ ਪੁਚ੍ਛ, ਸਬ੍ਬਂ ਤੇ ਆਚਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘‘ਪਿਤਾ ਮੇ ਏਸੋ’’ਤਿ. ਮਾਣਵੋ – ‘‘ਸਚੇ ਸਚ੍ਚਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਧਨਂ ਲਚ੍ਛਾਮਿ, ਨੋ ਚੇ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਤੁਟ੍ਠੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸੁਨਖੋ – ‘‘ਞਾਤੋਮ੍ਹਿ ਇਮਿਨਾ’’ਤਿ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਹੁਂ ਹੁਨ੍ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਧਨਨਿਧਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਪਥਵਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਾਸਿ, ਮਾਣਵੋ ਧਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਭਵਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨ੍ਤਰਂ ਪਾਕਟਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ, ਅਦ੍ਧਾ ਏਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ’’ਤਿ ਭਗਵਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ. ਅਙ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਪਾਠਕੋ ਕਿਰੇਸ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਮਨੇਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਤੇਨ ਪੁਟ੍ਠਪਞ੍ਹੇ ਪਨ ਭਗਵਾ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਸਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾਤਿ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ, ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਭਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਯੋਨੀ. ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਬਨ੍ਧੂਤਿ ਕਮ੍ਮਬਨ੍ਧੂ, ਕਮ੍ਮਞਾਤਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਂ ਏਤੇਸਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਟਿਸਰਣਾ. ਯਦਿਦਂ ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਤਾਯਾਤਿ ਯਂ ਇਦਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਹੀਨੋ ਭਵ, ਤ੍ਵਂ ਪਣੀਤੋ, ਤ੍ਵਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕੋ, ਤ੍ਵਂ ਦੀਘਾਯੁਕੋ…ਪੇ… ਤ੍ਵਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਭਵ, ਤ੍ਵਂ ਪਞ੍ਞਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਤਾਯ ਵਿਭਜਨਂ, ਤਂ ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਕਰੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਏਵਂ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਭਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਮਾਣਵੋ ਕਥਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਸਿ, ਘਨਦੁਸ੍ਸਪਟ੍ਟੇਨਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰਂ ਪੁਰਤੋ ਠਪਿਤਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਮਾਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਕਿਰੇਸ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨੀ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ‘‘ਕਿਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਕਥੇਤਿ, ਯਮਹਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਦੇਵ ਕਥੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਮਾਨੋ ਮਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਮਾਨਭਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਆਦਿਤੋਵ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ‘ਨਾਹਂ ਭੋ ਗੋਤਮ ਜਾਨਾਮਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਮੇ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਥਾ’ਤਿ ਮਂ ਯਾਚਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥਸ੍ਸਾਹਂ ਯਾਚਿਤਕਾਲੇ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿ.
ਇਦਾਨਿ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਨ ਖੋ ਅਹਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
੨੯੦. ਸਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਗਹਿਤੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠੇਨ. ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਏਸਾ, ਮਾਣਵ, ਪਟਿਪਦਾ ਯਦਿਦਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀਤਿ ਯਂ ਇਦਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ, ਏਸਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ.
ਕਥਂ ਪਨੇਸਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਤਂ ਕਰੋਤਿ? ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਂ ਜਨਕਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਨ੍ਤਿ. ਬਲਵਕਮ੍ਮੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਨਾਮ – ‘‘ਸਚਾਹਂ ਪਠਮਤਰਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਤੇ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੁਂ ਦਦੇਯ੍ਯਂ, ਚਤੂਸੁਯੇਵ ਤਂ ਅਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਂ. ਹੋਤੁ, ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ, ਅਹਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਤਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਜਂ ਨਿਯੂਸਂ ਕਸਟਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ? ਪਰਿਸ੍ਸਯਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਭੋਗੇ ਵਿਨਾਸੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਾਤੁ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਪੀਲ਼ਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਸ੍ਸਯਂ ਉਪਨੇਤਿ. ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਨ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੇਹੇ ਭੋਗਾ ਉਦਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ਲੋਣਂ ਵਿਯ ਰਾਜਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕੁਮ੍ਭਦੋਹਨਧੇਨੁਯੋ ਖੀਰਂ ਨ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੂਰਤਾ ਗੋਣਾ ਚਣ੍ਡਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਖੁਜ੍ਜਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗੋਮਣ੍ਡਲੇ ਰੋਗੋ ਪਤਤਿ, ਦਾਸਾਦਯੋ ਵਚਨਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਾਪਿਤਂ ਸਸ੍ਸਂ ਨ ਜਾਯਤਿ, ਗੇਹਗਤਂ ਗੇਹੇ, ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮਤ੍ਤਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ ਹੋਤਿ, ਗਬ੍ਭਪਰਿਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਿਜਾਤਕਾਲੇ ਮਾਤੁਥਞ੍ਞਂ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਦਾਰਕੋ ਪਰਿਹਾਰਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਨਿਰੋਜੋ ਨਿਯੂਸੋ ਕਸਟੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ.
ਦੀਘਾਯੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਯੁਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਸੋ ਅਟ੍ਠੁਸਭਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਰਂ ਖਿਪੇਯ੍ਯ ਤਮਞ੍ਞੋ ਧਨੁਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਂ ਮੁਗ੍ਗਰੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਾਤੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਦੀਘਾਯੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮਂ ਆਯੁਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ? ਚੋਰਾਨਂ ਅਟਵਿਂ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਵਾਲ਼ਮਚ੍ਛੋਦਕਂ ਓਤਾਰੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਪਨ ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਇਦਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ, ‘‘ਉਪਘਾਤਕ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਅਪ੍ਪਭੋਗਕੁਲਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਗਸਮ੍ਪਦਾਦਿਕਰਣੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਕਮ੍ਮਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ.
ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਾਨੇਵ, ਜਨਕਂ ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਕੁਸਲਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨਾ ਵਾ ਕਤਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਦੀਘਾਯੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਜਨੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਵਾ ਨਿਯਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਚੇਤਨਾਯ ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਚੇਤਨਾਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕੋ ਹੋਤਿ.
ਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਏਸਾ ਮਾਣਵ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮੇਨਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਏਤਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਤਿਕਮ੍ਮਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਨਾਮ – ‘‘ਸਚਾਹਂ ਪਠਮਤਰਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਤੇ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੁਂ ਦਦੇਯ੍ਯਂ, ਦੇਵਲੋਕੇਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਂ. ਹੋਤੁ, ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਥਮ੍ਭਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ? ਪਰਿਸ੍ਸਯਂ ਨਾਸੇਤਿ, ਭੋਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸੁਖਮੇਵ ਸਾਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯੇਪਿ ਪਕਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਸ੍ਸਯਂ ਨਾਸੇਤਿ. ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਨ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੇਹੇ ਭੋਗਾਨਂ ਪਮਾਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਿਧਿਕੁਮ੍ਭਿਯੋ ਪੁਰਤੋਪਿ ਪਚ੍ਛਤੋਪਿ ਗੇਹਂ ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਰੇਹਿ ਠਪਿਤਧਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਧੇਨੁਯੋ ਬਹੁਖੀਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗੋਣਾ ਸੁਖਸੀਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਾਵਕਾਲਿਕਂ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਧਨਂ ਅਚੋਦਿਤਾ ਸਯਮੇਵ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਦਾਸਾਦਯੋ ਸੁਵਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਦਾਰਕੋ ਗਬ੍ਭਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਹਾਰਂ ਲਭਤਿ, ਕੋਮਾਰਿਕਵੇਜ੍ਜਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਗਹਪਤਿਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਮਚ੍ਚਕੁਲਾਦੀਸੁ ਜਾਤੋ ਸੇਨਾਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਲਭਤਿ. ਏਵਂ ਭੋਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ਅਪਰਿਸ੍ਸਯੋ ਸਭੋਗੋ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਅਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਂ ਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਹੋਤਿ.
ਅਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨਾ ਵਾ ਕਤਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਹੋਤਿ, ਦੀਘਾਯੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਜਨੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਦੀਘਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਵਾ ਨਿਯਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦੀਘਾਯੁਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਚੇਤਨਾਯ ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਚੇਤਨਾਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦੀਘਾਯੁਕੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਿਹੇਠਨਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿਪਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਥੇਵ ਵਦਮਾਨਾਨਿ ਵਿਯ ਉਪਪੀਲ਼ਨੇਨ ਨਿਬ੍ਭੋਗਤਂ ਆਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੋਗੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦੀਹਿ ਵਾ, ਵਿਹੇਠਕਾਦੀਹਿ ਕਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਨੁਲ਼ਾਰਤਾਯ ਵਾ, ਆਦਿਤੋਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਯਾਮਨੇਨ ਵਾ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਵਾ ਬਹ੍ਵਾਬਾਧਤਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਵਿਯ ਚ ਅਵਿਹੇਠਨਾਦੀਨਿਪਿ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਾਦੀਨੀਤਿ.
੨੯੩. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਇਸ੍ਸਾਮਨਕੋਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਉਪਦੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਾਵਸੇਨੇਵ ਉਪਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ ਦੁਸ੍ਸਤਿ. ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਯਵਕਲਾਪਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਥਾ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ ਏਵਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਠਪੇਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖੋਤਿ ਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਰੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਹਤ੍ਥੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਦਾਯਕਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ.
੨੯੪. ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਵਸੇਨ ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਮਚ੍ਛਰਿਯਕਮ੍ਮੇਨ.
੨੯੫. ਅਭਿਵਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਾਰਹਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਂ ਵਾ. ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਉਪਪੀਲ਼ਕਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਨੀਚਕੁਲਿਨਂ ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਿਨਂ ਵਾ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਪਨ ਨਿਯਾਮੇਤ੍ਵਾ ਨੀਚਕੁਲਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨੀਚਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੇ.
੨੯੬. ਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਅਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕੋ ਪਨ ‘‘ਇਦਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ. ਤੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਇਤਰੋ ਸਗ੍ਗੇ. ਇਤਿ ਖੋ, ਮਾਣਵ…ਪੇ… ਯਦਿਦਂ ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਤਾਯਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਸਨਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਭਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੬. ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੮. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੋਘਨ੍ਤਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਅਫਲਂ. ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਥਂ ਭੂਤਂ. ਇਦਞ੍ਚ ਏਤੇਨ ਨ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਉਪਾਲਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੨.੫੬) ਪਨ – ‘‘ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਨੋ ਤਥਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨੋ ਤਥਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਕਥਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਸ ਵਦਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ, ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੦੬ ਆਦਯੋ) ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਕਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਿਯਤੀਤਿ ਏਕਵੇਦਨਮ੍ਪਿ ਨ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖੋਤਿ ਥੇਰੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਗਰਹਤੋ ਮੋਚਨੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ, ਸਾਭਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋਤਿ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਵਂ ਵਦਤਿ.
ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਭਗਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਸਮਨ੍ਤਾ ਯੋਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਨ ਦੂਰੇ ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਵਸਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਏਵਮਾਹਾਤਿ? ਸਮਾਗਮਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵਮਾਹ.
੨੯੯. ਉਦਾਯੀਤਿ ਲਾਲੁਦਾਯੀ. ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ. ਇਤਿ ਇਮਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਚੇ ਭਾਸਿਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.
੩੦੦. ਉਮ੍ਮਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਾਉਮ੍ਮਙ੍ਗਂ. ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਸੀਸਂ ਨੀਹਰਮਾਨੋ. ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਨੁਪਾਯੇਨ ਸੀਸਂ ਨੀਹਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਨ ਭਗਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਨੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਨਾਮ ਸੁਵਿਜਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਗੀਵਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਹਨੁਕਂ ਚਾਲੇਤਿ, ਮੁਖਮਸ੍ਸ ਫਨ੍ਦਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਉਦਾਯੀ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਯਂ ਅਭੂਤਂ, ਤਦੇਵ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਆਦਿਂ ਯੇਵਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇਵ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਸੋ ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ? ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾਵ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਨ੍ਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਕਾਮਾਵਚਰਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇਵ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਜਨਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚੇਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ, ਸਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾ.
ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਤਤਿਯਵੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇਵ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਖਮ੍ਪਿ. ਅਪਿਚ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਥਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਏਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾਤਿ ਥੇਰੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਕਥਨਤ੍ਥਂ ਆਲਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਥਾਗਤਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲਤਾਯ ਏਵਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਜਨਂ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ…ਪੇ… ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਭਾਜਨਂ, ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਭਾਜਨਤ੍ਥਾਯ ਪਨ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਂ.
੩੦੧. ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾਤਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ – ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਪਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਾਨਿ. ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸਮਾਧਿਂ. ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯੇ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯੇ ‘‘ਦਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਪੂਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾ ਤੇਸਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਦਿਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਂ. ਥਾਮਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਥਾਮੇਨ. ਪਰਾਮਾਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੇਨ. ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਤਿ.
੩੦੨. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਭਾਜਨਂ, ਅਥ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਏਤੇਸਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਵਚਨੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ. ਇਦਮਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਅਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਾਦੇ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਤੀਸੁ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨੁਞ੍ਞਾ ਨਾਨੁਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੦੩. ਏਵਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਵਚਨੇ ਅਨੁਞ੍ਞਾ ਚ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਂ ਇਮਿਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨਪਿ ਹਿ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਤੇਨਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਵਾ ਪਨ – ‘‘ਖਨ੍ਦੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਸਿਵੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਪਿਤਾਮਹੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਹਿ ਵਾ ਲੋਕੋ ਵਿਸਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇਵ. ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ, ਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਯਂ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਾਯੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.
ਇਤਿ ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਏਕਂ ਕਮ੍ਮਰਾਸਿਂ ਏਕਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਰਾਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਇਮਿਨਾ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀ ਅਦ੍ਦਸ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ ਤਯੋ ਚ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀ ਅਦ੍ਦਸ. ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਠਾਨਾਨਿ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਨ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਪਾਕਰਾਸੀ ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਇਮਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਸੇਸਵਾਰਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਭਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਭੂਤਵਿਰਹਿਤਂ ਅਕੁਸਲਂ. ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਨ੍ਤਿ ਅਭਬ੍ਬਂ ਆਭਾਸਤਿ ਅਭਿਭਵਤਿ ਪਟਿਬਾਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬਹੁਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇ ਆਯੂਹਿਤੇ ਬਲਵਕਮ੍ਮਂ ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ ਇਦਂ ਅਭਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਞ੍ਚ. ਕੁਸਲਂ ਪਨ ਆਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਅਕੁਸਲਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ. ਬਹੁਮ੍ਹਿ ਕੁਸਲੇ ਆਯੂਹਿਤੇਪਿ ਬਲਵਕਮ੍ਮਂ ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਭਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਞ੍ਚ. ਅਕੁਸਲਂ ਪਨ ਆਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਕੁਸਲਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ.
ਅਪਿਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਤੋ ਆਭਾਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਪਠਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਇਤਰਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਯੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ. ਵਿਤਕ੍ਕੁਪ੍ਪਾਦਕਞ੍ਹਿ ਮਨੋ ਇਧ ਮਨੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਮਨਸ੍ਸ ਉਪਵਿਚਾਰਾਤਿ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾ. ਸਤ੍ਤਪਦਾਤਿ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਟ੍ਟਪਦਾ ਨਾਮ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਿਵਟ੍ਟਪਦਾ ਨਾਮ, ਤੇਪਿ ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੋਗ੍ਗਾਚਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਿਯੋਗ੍ਗਾਦਿਆਚਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਕਾਨਂ, ਦਮੇਤਬ੍ਬਦਮਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇਯੇਵ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਯਮੁਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਇਦਂ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਂ.
੩੦੫. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤੋ ਦ੍ਵੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ. ਸੇਸਪਸਾਦਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਦਸ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਇਧ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ.
ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤਂ. ਉਪਵਿਚਰਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਨੋਪਵਿਚਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਛ ਸੋਮਨਸ੍ਸੂਪਵਿਚਾਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸੂਪਵਿਚਾਰਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੩੦੬. ਗੇਹਸਿਤਾਨੀਤਿ ਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਇਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਾਨਂ. ਕਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਿਤਾਨਂ. ਮਨੋਰਮਾਨਨ੍ਤਿ ਮਨੋ ਏਤੇਸੁ ਰਮਤੀਤਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਮਨੋਰਮਾਨਂ. ਲੋਕਾਮਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਆਰਬ੍ਭ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੁ, ਅਤੀਤੇ ਕਥਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਤੀਤੇਪਿ – ‘‘ਯਥਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਭਵਾਮਿ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਨੁਭਵਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਅਨਿਚ੍ਚਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਂ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਵਿਜਹਨੇਨ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ, ਵਿਗਚ੍ਛਨੇਨ ਵਿਰਾਗਂ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਨੇਨ ਨਿਰੋਧਂ. ਸਮ੍ਮਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰਞ੍ਞੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭੇਦਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮ੍ਹਿ ਤਿਕ੍ਖੇ ਸੂਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;
ਅਮਾਨੁਸੀ ਰਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ.
ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;
ਲਭਤੀ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਅਮਤਨ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੩-੩੭੪);
ਇਮਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ.
੩੦੭. ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੁ, ਅਤੀਤੇ ਕਥਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਅਤੀਤੇਪਿ ‘‘ਯਥਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਨ ਲਭਾਮਿ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਨ ਲਭਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੂਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਅਰਹਤ੍ਤਂ, ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਾਯਤਨਂ. ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਿਹਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ – ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਮਾਸਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸੋਚਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤਪਬ੍ਭਾਰਵਾਸਿਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸੁਧਾਰਾਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਸੁਮਙ੍ਗਲਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੬੧) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ, ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਤਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
੩੦੮. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਖਾ. ਅਨੋਧਿਜਿਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਲੇਸੋਧਿਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਓਧਿਜਿਨੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਪਾਕਜਿਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਆਯਤਿਂ ਵਿਪਾਕਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵੋਵ ਵਿਪਾਕਜਿਨੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋਤਿਆਦੀਨਵਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਮਾ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਇਮਾ ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਕੇ ਨਿਲੀਨਮਕ੍ਖਿਕਾ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਰੂਪਂ ਸਾ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਰੂਪਂ ਸਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਇਮਾ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਇਮਾ ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਇਟ੍ਠੇ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾ-ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੦੯. ਤਤ੍ਰ ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਦਂ ਪਜਹਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਛਤ੍ਤਿਂਸਸਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਜਹਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ – ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚੇਵ ਆਗਮ੍ਮ ਚ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਸਰਿਕ੍ਖਕੇਨੇਵ ਸਰਿਕ੍ਖਕਂ ਜਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਬਲਵਤਾ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਜਹਾਪੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਉਪੇਕ੍ਖਾਹਿ ਚ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਜਹਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਬਲਵਤਾ ਦੁਬ੍ਬਲਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਠਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਕਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਅਟ੍ਠਸੁ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਠਮਾਦੀਨਿ ਚ ਤੀਣਿ ਝਾਨਾਨਿ, ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰੇ ਚ ਪਾਦਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਦ੍ਧਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਵਾ, ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਵ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਪਾਦਕਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਦ੍ਧਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਾਵ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ – ‘‘ਯਾ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਾ ਆਗਮ੍ਮ, ਯਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਜਹਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵੇਦਨਾਵਿਸੇਸੋਵ ਹੋਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਪਿ ਪਨ ਝਾਨਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ.
ਕੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਯਮੇਤਿ? ਕੇਚਿ ਤਾਵ ਥੇਰਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਯਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੋ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾਦੇ ਅਯਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾਵ.
੩੧੦. ਨਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਾ ਬਹੂ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਾ. ਨਾਨਤ੍ਤਸਿਤਾਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕਾ. ਏਕਤ੍ਤਸਿਤਾਤਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਕਤਮਾ ਪਨਾਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ? ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਾਵ ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਉਪਰਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਇਧ ਸਮਥਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗਹਿਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਾਵ ਰੂਪੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ, ਨ ਹਿ ਯਾ ਰੂਪੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਸਾ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਹੋਤਿ. ਰੂਪੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚ ਰੂਪਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਦ੍ਦਾਦਯੋ. ਰੂਪੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਾ ਸਮਥਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਆਪੋਕਸਿਣਾਦੀਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਸਿਤਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਰੂਪੇਸੂਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਸਿਤਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਖਨ੍ਧੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੇਸਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਂ ਪਜਹਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਜਹਾਪੇਤਿ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਂ.
ਅਤਮ੍ਮਯਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਮ੍ਮਯਤਾ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਯਾਦਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤਮ੍ਮਯਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਜਹਥਾਤਿ ਇਧ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਉਪੇਕ੍ਖਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਜਹਾਪੇਤਿ.
੩੧੧. ਯਦਰਿਯੋਤਿ ਯੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਰਿਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਸੇਵਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਤਿਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸੇਵਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨ ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਚ ਅਤ੍ਤਮਨੋਤਿ ਨ ਸਕਮਨੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੇਹਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਤੀਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇਸੁ ਪਨ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਪਟਿਘਅਵਸ੍ਸਵੇਨ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ. ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ ਸਤਿਯਾ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਕੋਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ. ਅਤ੍ਤਮਨੋਤਿ ਇਧਾਪਿ ਗੇਹਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤੋਤਿ ਨ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੇਸੁ ਪਨ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਰਾਗਾਵਸ੍ਸਵੇਨ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ.
੩੧੨. ਸਾਰਿਤੋਤਿ ਦਮਿਤੋ. ਏਕਮੇਵ ਦਿਸਂ ਧਾਵਤੀਤਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਾਵਨ੍ਤੋ ਏਕਂਯੇਵ ਦਿਸਂ ਧਾਵਤਿ, ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਪਰਂ ਧਾਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਟ੍ਠ ਦਿਸਾ ਵਿਧਾਵਤੀਤਿ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਾਯੇਨ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠ ਦਿਸਾ ਵਿਧਾਵਤਿ, ਪੁਰਤ੍ਥਾਭਿਮੁਖੋ ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਦਿਸਾਭਿਮੁਖੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਵਿਭਙ੍ਗਞ੍ਚ, ਮਾਤਿਕਞ੍ਚ ਵਿਭਜਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤੁਲੇਯ੍ਯ ਤੀਰੇਯ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸਟਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸਟਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸਟਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਵਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੩੧੬. ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਅਨੁਧਾਵਤੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀ.
੩੧੮. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਹਿ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਹਾਨਭਾਗਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਮੇਵ ਹੋਤਿ.
੩੨੦. ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਖਨ੍ਧਿਯਵਗ੍ਗੇ ‘‘ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨੁਪਾਦਾਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭) ਏਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ, ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਚ ਕਥਿਤਾ, ਤਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਮੇਵ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਕਥਂ ਪਨੇਸਾ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾ ਧੁਵੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੋ ਵਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਵ ਅਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਵਂ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਰੂਪਾਦਯੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾਪਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਕਤਿਜਹਨੇਨ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਮਮ ਰੂਪਂ ਵਿਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਯਂ ਅਹੁ, ਤਂ ਵਤ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਾ ਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੨) ਨਯੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਜਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ. ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਉਤ੍ਤਾਸਵਾਤਿ ਭਯਤਾਸੇਨਪਿ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ ਤਣ੍ਹਾਤਾਸੇਨਪਿ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ. ਵਿਘਾਤਵਾਤਿ ਸਵਿਘਾਤੋ ਸਦੁਕ੍ਖੋ. ਅਪੇਕ੍ਖਵਾਤਿ ਸਾਲਯੋ ਸਸਿਨੇਹੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਮਣਿਕਰਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞਾਯ ਤੁਚ੍ਛਕਰਣ੍ਡਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਟ੍ਠੇ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਚ੍ਛਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤਿ.
੩੨੧. ਨ ਚ ਰੂਪਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੨੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਵੁਸ੍ਸਾਦੇਯ੍ਯ ਨ ਅਪਸਾਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਗੇਹਸਿਤਵਸੇਨ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨੇਵ ਉਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ ਨ ਅਵਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਧਮ੍ਮਮੇਵ ਦੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਭਾਵਮੇਵ ਕਥੇਯ੍ਯ. ਸੁਖਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਸੁਖਂ. ਰਹੋ ਵਾਦਨ੍ਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਅਵਣ੍ਣਂ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਨ ਖੀਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਖੀਣਂ ਆਕਿਣ੍ਣਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਾਚਂ ਨ ਭਣੇਯ੍ਯ. ਨਾਭਿਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਵੋਹਰੇਯ੍ਯ. ਸਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਂ ਲੋਕਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ. ਨਾਤਿਧਾਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ.
੩੨੪. ਕਾਮਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸੁਖਿਨੋਤਿ ਕਾਮਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਿਤਸ੍ਸ. ਸਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਵਿਪਾਕਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖੇਨਪਿ ਸਦੁਕ੍ਖੋ. ਸਉਪਘਾਤੋਤਿ ਵਿਪਾਕੂਪਘਾਤਕਿਲੇਸੂਪਘਾਤੇਹੇਵ ਸਉਪਘਾਤੋ. ਤਥਾ ਸਪਰਿਲ਼ਾਹੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾਤਿ ਅਯਾਥਾਵਪਟਿਪਦਾ ਅਕੁਸਲਪਟਿਪਦਾ.
੩੨੬. ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਪਸਾਦੇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਗੇਹਸਿਤਵਸੇਨ ਏਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਪਸਾਦੇਤਿ. ਉਸ੍ਸਾਦਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਭਵਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਭਵਬਨ੍ਧਨਂ, ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ.
ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਇਮਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਉਸ੍ਸਾਦਨਾਅਪਸਾਦਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਾਦੀਨਂ. ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਕੋ ਅਨਾਰਾਧਕੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਸੀਲਵਾ ਗੁਣਵਾ ਲਜ੍ਜਿਪੇਸਲੋ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਨਸ੍ਸ ‘‘ਅਯਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾ, ਅਯਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਰਣਵਿਹਾਰੀਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸੁਭੂਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
੩੨੯. ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਚ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਚ ਕਾਲੇ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਮਹਾਜਨੋ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਪਤ੍ਤਕਾਲਂ ਞਤ੍ਵਾਵ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਖੀਣਵਾਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੩੩੦. ਉਪਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਘਾਤਿਯਤਿ. ਸਰੋਪਿ ਉਪਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਆਤੁਰੀਯਤੀਤਿ ਆਤੁਰੋ ਹੋਤਿ ਗੇਲਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਾਬਾਧੋ. ਅਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਨ ਹੋਤਿ.
੩੩੧. ਤਦੇਵਾਤਿ ਤਂਯੇਵ ਭਾਜਨਂ. ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਤ੍ਤਂ ਆਹਰਥ ਧੋਵਥਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਧਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ, ਨਯਿਦਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਪਾਤਿ ਨਮੇਸਾ, ਏਵਂ ਵਦਾਹੀ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਤਿਸਾਰੋਤਿ ਅਤਿਧਾਵਨਂ.
੩੩੨. ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੋਹਰਤਿ ਅਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਜਨਪਦੇ ਭਾਜਨਂ ਪਾਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਨਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਜਨਪਦਵੋਹਾਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤੇਵ ਅਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਵੋਹਰਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੩੩੩. ਇਦਾਨਿ ਮਰਿਯਾਦਭਾਜਨੀਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਰਣੋਤਿ ਸਰਜੋ ਸਕਿਲੇਸੋ. ਅਰਣੋਤਿ ਅਰਜੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ. ਸੁਭੂਤਿ ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ ‘‘ਅਰਣਵਿਹਾਰੀਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸੁਭੂਤਿ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸੁਭੂਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੦੨).
ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਕਿਰ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸੋਧੇਤਿ, ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਸੋਧੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋ ਯਾਵ ਭਿਕ੍ਖਂ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੁਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਤਥੇਵ ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਆਮ ਸਕ੍ਕਾ, ਨੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚੇਤਂ, ਯਂ ਮਹਾਭਿਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪੇ ਪੋਰਾਣਕਰਾਜਕਾਲੇ ਪਿਙ੍ਗਲਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਉਤ੍ਤਰਗਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤ ਕੁਲਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕੁਲਦ੍ਵਾਰਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਤ੍ਥ ਥੇਰੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੪੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਤੁਰਿਤਗਮਨਚਾਰਿਕਂ. ਸਚੇ ਤੇ ਭਗ੍ਗਵ ਅਗਰੂਤਿ ਸਚੇ ਤੁਯ੍ਹਂ ਭਾਰਿਯਂ ਅਫਾਸੁਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀਤਿ ਭਗ੍ਗਵਸ੍ਸ ਕਿਰ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਨਾਮ ਨਾਨਾਅਜ੍ਝਾਸਯਾ, ਏਕੋ ਗਣਾਭਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਏਕਾਭਿਰਤੋ. ਸਚੇ ਸੋ ਏਕਾਭਿਰਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ‘ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਪਾਵਿਸਿ, ਮਯਾ ਸਾਲਾ ਲਦ੍ਧਾ’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਚੇ ਅਯਂ ਏਕਾਭਿਰਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ‘ਆਵੁਸੋ, ਨਿਕ੍ਖਮ, ਮਯਾ ਸਾਲਾ ਲਦ੍ਧਾ’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਹਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਵਾਦਕਾਰੇਤਾ ਨਾਮ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਤਂ ਕਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ.
ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਜਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਪਿ. ਵਾਸੂਪਗਤੋਤਿ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ. ਕੁਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ? ਤਕ੍ਕਸੀਲਨਗਰਤੋ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਾ – ਮਜ੍ਝਿਮਪ੍ਪਦੇਸੇ ਕਿਰ ਰਾਜਗਹਨਗਰੇ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਤਕ੍ਕਸੀਲਨਗਰੇ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਰਾਜਾ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਤਕ੍ਕਸੀਲਤੋ ਭਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜਾ ਰਾਜਗਹਂ ਆਗਤਾ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਤੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ‘‘ਕਤ੍ਥਵਾਸਿਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਕ੍ਕਸੀਲਵਾਸਿਨੋ ਦੇਵਾਤਿ. ਅਥ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਖੇਮਸੁਭਿਕ੍ਖਤਾਦੀਨਿ ਨਗਰਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਨਾਮ ਦੇਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ? ਆਮ ਦੇਵ ਧਮ੍ਮਿਕੋ. ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਜਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ, ਅਙ੍ਗੇ ਨਿਪਨ੍ਨਦਾਰਕਂ ਵਿਯ ਜਨਂ ਤੋਸੇਤੀਤਿ. ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਯੇ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ? ਅਥਸ੍ਸ ਵਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਵਯੇਸੁਪਿ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੇਨ ਸਮਵਯੋ ਜਾਤੋ. ਅਥ ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ, ਵਯੇਨ ਚ ਮੇ ਸਮਾਨੋ, ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਥ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਾਨਂ ਮਮ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਕ੍ਕੋਮ ਦੇਵਾਤਿ. ਰਾਜਾ ਤੇਸਂ ਸੁਙ੍ਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਞ੍ਚ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਾਲੇ ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਾਲੇ ਰਾਜਾਨਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ. ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਾਨਂ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘ਰਾਜਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਿਤ੍ਤਭਾਵਂ ਇਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ ਵਦਥਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਤੇ ਸਾਧੂਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸਾ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ‘‘ਕਹਂ ਭਣੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤ੍ਤਕੇ ਇਮੇ ਦਿਵਸੇ ਨ ਦਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਸਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਤਾਤਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਪ੍ਪਦੇਸੇ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਤੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਰਾਜਗਹਵਾਸਿਨੋਪਿ ਵਾਣਿਜਾ ਤਕ੍ਕਸੀਲਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਰਾਜਾ ‘‘ਕੁਤੋ ਆਗਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਜਗਹਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਨਗਰਤੋ ਆਗਤਾ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ. ਆਮ ਦੇਵਾਤਿ. ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਮੇ ਸਹਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯੇ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਨਗਰਤੋ ਜਙ੍ਘਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਸਕਟਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਵਾਣਿਜਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਮਮ ਵਿਸਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਸਨਗੇਹਾਨਿ, ਰਾਜਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਤੋ ਨਿਵਾਪਞ੍ਚ ਦੇਨ੍ਤੁ, ਸੁਙ੍ਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੁ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਦ੍ਦਵਂ ਮਾ ਕਰੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਸਿ. ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਗਰੇ ਤਥੇਵ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਸਿ.
ਅਥ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਂ ਪਹਿਣਿ – ‘‘ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਦੇਸੇ ਨਾਮ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਰਤਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜੇ ਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਵਾ ਸਵਨੀਯਂ ਵਾ ਰਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਮਾ ਮਚ੍ਛਰਾਯਤੂ’’ਤਿ. ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਪਿ – ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੋ ਨਾਮ ਮਹਾਜਨਪਦੋ, ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਏਵਰੂਪਂ ਰਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਸਹਾਯੋ ਮਾ ਮਚ੍ਛਰਾਯਤੂ’’ਤਿ ਪਟਿਪਣ੍ਣਂ ਪਹਿਣਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਦਲ਼੍ਹਮਿਤ੍ਤਾ ਅਹੇਸੁਂ.
ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਠਮਤਰਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਰਾਜਾ ਕਿਰ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣੇ ਅਨਗ੍ਘਕਮ੍ਬਲੇ ਲਭਿ. ਸੋ – ‘‘ਅਤਿਸੁਨ੍ਦਰਾ ਇਮੇ ਕਮ੍ਬਲਾ, ਅਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਪੇਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਲਾਖਾਗੁਲ਼ਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠ ਸਾਰਕਰਣ੍ਡਕੇ ਲਿਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਤੇ ਕਮ੍ਬਲੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਲਾਖਾਯ ਵਟ੍ਟਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਤਵਤ੍ਥੇਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਗੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥੇਨ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਅਮਚ੍ਚੇ ਪੇਸੇਸਿ. ਸਾਸਨਞ੍ਚ ਅਦਾਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰੋ ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਅਮਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਵੁਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਅਦਂਸੁ.
ਸੋ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾਦਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤੂਤਿ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਅਮਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਵੁਤੋ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤੇਨ ਧਾਰਿਯਮਾਨੇਨ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਵਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਲਞ੍ਛਨਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਗਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਾਖਾਗੁਲ਼ੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯੋ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ‘ਜੁਤਵਿਤ੍ਤਕੋ ਮੇ ਸਹਾਯੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਮਞ੍ਞੇ ਇਮਂ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਪਹਿਣੀ’’ਤਿ ਏਕਂ ਗੁਲ਼ਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਨ੍ਤੋਵ ਅਨ੍ਤੋ ਦੁਸ੍ਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਪਾਦੇ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਲਾਖਾ ਪਰਿਪਤਿ, ਸੋ ਨਖੇਨ ਕਰਣ੍ਡਕਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਬਲਰਤਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਤਰੇਪਿ ਵਿਵਰਾਪੇਸਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਮ੍ਬਲਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਨੇ ਪਤ੍ਥਰਾਪੇਸਿ, ਤੇ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਫਸ੍ਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੀਘਤੋ ਸੋਲ਼ਸਹਤ੍ਥਾ ਤਿਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਹਤ੍ਥਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਮਹਾਜਨੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯੋ ਪੋਠੇਸਿ, ਚੇਲੁਕ੍ਖੇਪਂ ਅਕਾਸਿ, – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰਞ੍ਞੋ ਅਦਿਟ੍ਠਸਹਾਯੋ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਏਵਰੂਪਂ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਪੇਸੇਸਿ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਏਵਰੂਪਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਰਾਜਾ ਏਕਮੇਕਂ ਕਮ੍ਬਲਂ ਅਗ੍ਘਾਪੇਸਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਨਗ੍ਘਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੇਸੇਸਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰੇ ਅਕਾਸਿ. ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਪੇਸੇਨ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਪੇਸਿਤਪਣ੍ਣਾਕਾਰਤੋ ਅਤਿਰੇਕਂ ਪੇਸੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਹਾਯੇਨ ਚ ਮੇ ਅਨਗ੍ਘੋ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰੋ ਪੇਸਿਤੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਪੇਸੇਮੀ’’ਤਿ?
ਕਿਂ ਪਨ ਰਾਜਗਹੇ ਤਤੋ ਅਧਿਕਂ ਰਤਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਪੁਞ੍ਞੋ ਰਾਜਾ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰਤਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਜਨੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਰਤਨਂ ਵਿਚਿਨਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ – ਰਤਨਂ ਨਾਮ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਾਦਿ, ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਂ. ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸ੍ਸੇਵ ਅਲਙ੍ਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਭੋਗਂ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਰਤਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਰਤਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਰਤਨਂ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਰਤਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪਭੋਗਤ੍ਥਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਰਤਨਂ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਰਤਨਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਪੁਰਿਸਰਤਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸੇਵ ਉਪਭੋਗਂ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪੁਰਿਸਰਤਨਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਂ.
ਪੁਰਿਸਰਤਨਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਅਗਾਰਿਯਰਤਨਂ ਅਨਗਾਰਿਯਰਤਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਾਰਿਯਰਤਨੇਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਅਜ੍ਜ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸਾਮਣੇਰਂ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਨਗਾਰਿਯਰਤਨਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਅਨਗਾਰਿਯਰਤਨਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਸੇਕ੍ਖਰਤਨਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਰਤਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦੇਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਸੇਕ੍ਖਰਤਨਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਂ ਸਾਵਕਰਤਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਰਤਨਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਸ੍ਸ ਪਦੇਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੂ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਂ.
ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਰਤਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਰਤਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਦੇਸਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਇਤਿ ਇਮੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਰਤਨਂਯੇਵ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਸਮਂ ਰਤਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਦਿਸਮੇਵ ਰਤਨਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਪੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਕ੍ਕਸੀਲਵਾਸਿਨੋ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਤਾਤਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਜਨਪਦੇ ਬੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਘੋਸੋਪਿ ਸੋ ਮਹਾਰਾਜ ਤਾਵ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਨ ਕੁਤੋਤਿ.
‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਜਨਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪੇਸੇਤੁਂ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਨ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦਯੋ ਮਹਾਸਾਵਕੇ ਪੇਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਮਯਾ ਪਨ ‘ਥੇਰਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੀਪਂ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਥੇਰੇਹਿਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਗਨ੍ਤੁਂ. ਯੇਨ ਪਨਾਕਾਰੇਨ ਸਾਸਨੇ ਪੇਸਿਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ਚ ਮਹਾਸਾਵਕਾ ਚ ਗਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਤਨਾਯਾਮਂ ਵਿਦਤ੍ਥਿਮਤ੍ਤਪੁਥੁਲਂ ਨਾਤਿਤਨੁਂ ਨਾਤਿਬਹਲਂ ਸੁਵਣ੍ਣਪਟ੍ਟਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਜ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਲਿਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਪਾਤੋਵ ਸੀਸਂ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਅਪਨੀਤਗਨ੍ਧਮਾਲਾਭਰਣੋ ਸੁਵਣ੍ਣਸਰਕੇਨ ਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਿਕਂ ਆਦਾਯ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਪਿਦਹਨ੍ਤੋ ਪਾਸਾਦਮਾਰੁਯ੍ਹ ਪੁਬ੍ਬਦਿਸਾਮੁਖਂ ਸੀਹਪਞ੍ਜਰਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਤਲੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਟ੍ਟੇ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਲਿਖਨ੍ਤੋ – ‘‘ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਤਾਵ ਏਕਦੇਸੇਨ ਲਿਖਿ.
ਤਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਦਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਏਵਂ ਲੋਕਵਿਵਰਣਂ ਅਹੋਸਿ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵਸਮਾਨੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ, ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਮਾਨੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ, ਏਵਂ ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਮਹਾਪਧਾਨਂ ਪਦਹਿ. ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਲੋਕਵਿਵਰਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਏਵਰੂਪਂ ਰਤਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.
ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾ,
ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਵਾ ਯਂ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;
ਨ ਨੋ ਸਮਂ ਅਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤੇਨ,
ਇਦਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;
ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੩; ਸੁ. ਨਿ. ੨੨੬) –
ਏਵਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇਪਿ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਧਮ੍ਮਰਤਨਂ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ…ਪੇ… ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਏਵਰੂਪੋ ਚਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ –
‘‘ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ ਪਰਿਵਣ੍ਣਯੀ ਸੁਚਿਂ,
ਸਮਾਧਿਮਾਨਨ੍ਤਰਿਕਞ੍ਞਮਾਹੁ;