੫. ਚੂਲ਼ਯਮਕਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੩੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਸਲੇਸੂਤਿ ਕੋਸਲਾ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨ ਕੋਸਲਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੁ – ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਹਾਪਨਾਦਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਨਾਨਾਨਾਟਕਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਿਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਆਹ – ‘‘ਯੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਹਸਾਪੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਨਂ ਅਲਙ੍ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਙ੍ਗਲਾਨਿਪਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਾਤਿਰੇਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਨਾਕੀਲ਼ਿਕਾਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਂ ਹਸਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਨਟਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਨਾਟਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹਸਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨੋਕਾਸਾਭਿਮੁਖਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤੇ ਪਟਿਪਥੇ ਮਿਤ੍ਤਸੁਹਜ੍ਜਾਦਯੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ, ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭੋ, ਕੁਸਲਂ, ਕਚ੍ਚਿ, ਭੋ, ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਕੋਸਲਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.
ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋਤਿ ਅਤੁਰਿਤਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ. ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮੋਸਰਣਗਾਮੋਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਭੋਗਗਾਮੋਪਿ. ਇਧ ਸਮੋਸਰਣਗਾਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਦਵਸਰੀਤਿ ਤਂ ਅਵਸਰਿ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਹਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨਿਯਾਮਿਤੋ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੋ ਏਕੋ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਨ੍ਤਿ ਸੁਣਿਂਸੁ ਉਪਲਭਿਂਸੁ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਚਨਨਿਗ੍ਘੋਸਾਨੁਸਾਰੇਨ ਜਾਨਿਂਸੁ. ਖੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇਨ ਅਸ੍ਸੋਸੁਂਯੇਵ, ਨ ਨੇਸਂ ਕੋਚਿ ਸਵਨਨ੍ਤਰਾਯੋ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਦਪੂਰਣੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤਮੇਵ.
ਇਦਾਨਿ ਯਮਤ੍ਥਂ ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ, ਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਸਮਣੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਖਲੂਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਭੋਤਿ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਲਪਨਮਤ੍ਤਂ. ਗੋਤਮੋਤਿ ਭਗਵਤੋ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਣੋ ਕਿਰ, ਭੋ, ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਂ. ਕੇਨਚਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਂਯੇਵ ਤਂ ਕੁਲਂ ਪਹਾਯ ਸਦ੍ਧਾਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਾਖ੍ਯਾਨਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਲ੍ਯਾਣੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਥੁਤਿਘੋਸੋ ਵਾ. ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋਤਿ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਤੋ. ਕਿਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ – ਸੋ ਭਗਵਾ ਇਤਿਪਿ ਅਰਹਂ, ਇਤਿਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਇਤਿਪਿ ਭਗਵਾਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਕਤ੍ਤਾ, ਅਰੀਨਂ ਅਰਾਨਞ੍ਚ ਹਤਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਚਯਾਦੀਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਾ, ਪਾਪਕਰਣੇ ਰਹਾਭਾਵਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਤਾਵ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਏਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨੀਤਿ ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਖੋ ਪਨ; ਅਤ੍ਥਾਵਹਂ ਸੁਖਾਵਹਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰੂਪੋ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ, ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਅਨੇਕੇਹਿਪਿ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਦੁਲ੍ਲਭਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਰਤਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ੍ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਵਰੇਹਿ ਸਮਾਕਿਣ੍ਣਮਨੋਰਮਸਰੀਰਾਨਂ ਅਤਪ੍ਪਕਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਤਿਮਧੁਰਧਮ੍ਮਨਿਗ੍ਘੋਸਾਨਂ, ਯਥਾਭੂਤਗੁਣਾਧਿਗਮੇਨ ਲੋਕੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਰਹਤਂ. ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਸਾਦਸੋਮ੍ਮਾਨਿ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਧੁ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਂ ਪਦਮ੍ਪਿ ਸੋਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਾਧੁਤਰਂਯੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ.
ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਪਹਾਯ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸਾ ਆਗਮਂਸੁ. ਏਤਦਵੋਚੁਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾ ਅਨਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਅਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾ ਆਗਤਾ. ‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾ. ਇਮੇ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਂ ਅਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਏਤਂ, ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਵੋਚੁਂ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ, ਏਵਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਤਾਵ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ, ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ ਗਹਪਤਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀਤਿ? ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਕਾ ਹਿ ਤੇ; ਆਦਿਤੋਵ ਮਾਤਿਕਂ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੇ, ਦੇਸਨਂ ਉਤ੍ਤਾਨਿਕਾਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਾ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਏਵਮੇਵ ਕਥੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਨੇਸਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ, ਏਵਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਤਾਵ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਤਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਂ ਯਾਚਿਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਦੇਸੇਤੁਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਗਹਪਤਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਹੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਯਾਚਥ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੪੪੦. ਤਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਤੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਕਾਯੇਨਾਤਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਨ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ, ਅਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਰਿਯਾ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ, ਅਧਮ੍ਮਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸਮਾ ਚਰਿਯਾ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਰਿਯਾਤਿ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ. ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਚ ਸਾ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਚਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਲੁਦ੍ਦੋਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ. ਦਾਰੁਣੋਤਿ ਸਾਹਸਿਕੋ. ਲੋਹਿਤਪਾਣੀਤਿ ਪਰਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਣੀ ਲੋਹਿਤੇਨ ਲਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਵਿਧੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣੀਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਹਤਪ੍ਪਹਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਹਤੇ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਪਹਾਰਦਾਨੇ, ਪਹਤੇ ਚ ਪਰਮਾਰਣੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ. ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਨਿਕ੍ਕਰੁਣਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋ.
ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ. ਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਰਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਤੁਟ੍ਠਿਜਨਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਭਣ੍ਡਕਂ. ਗਾਮਗਤਂ ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਵਾ ਠਪਿਤਂ. ਅਰਞ੍ਞਗਤਂ ਵਾਤਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਥਕਾਦੀਸੁ ਵਾ ਠਪਿਤਂ. ਅਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਪਰੇਹਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਅਦਿਨ੍ਨਂ. ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਥੇਨੋਤਿ ਚੋਰੋ. ਥੇਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਥੇਯ੍ਯਂ, ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਙ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਥੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚਾਤਿ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਏਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਪਿਤਰਿ ਨਟ੍ਠੇ ਵਾ ਮਤੇ ਵਾ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਾਦੀਹਿ ਪਟਿਜਗ੍ਗਮਾਨਾ, ਵਯਪਤ੍ਤਂ ਕੁਲਘਰੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਮਾਤਾ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਅਯਂ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਨਾਮ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਦਯੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਭਾਗਕੁਲਾਨਿ ਪਨ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇਸੁਪਿ ਗਬ੍ਭੇਸੁ ਕਤਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਚੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਧੀਤਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਗਬ੍ਭੇਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਸਸ੍ਸਾਮਿਕਾ ਨਾਮ. ‘‘ਯੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕੋ ਦਣ੍ਡੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਾਮਂ ਵਾ ਗੇਹਂ ਵਾ ਵੀਥਿਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਠਪਿਤਦਣ੍ਡਾ, ਪਨ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾ ਨਾਮ. ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਾਲਾਗੁਣਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਪੀਤਿ ਯਾ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ, ‘‘ਏਸਾ ਮੇ ਭਰਿਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਰਿ ਕੇਨਚਿ ਮਾਲਾਗੁਣਂ ਖਿਪਨ੍ਤੇਨ ਮਾਲਾਗੁਣਮਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਰੂਪਾਸੁ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ.
ਸਭਾਗਤੋਤਿ ਸਭਾਯਂ ਠਿਤੋ. ਪਰਿਸਾਗਤੋਤਿ ਪਰਿਸਾਯਂ ਠਿਤੋ. ਞਾਤਿਮਜ੍ਝਗਤੋਤਿ ਦਾਯਾਦਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੋ. ਪੂਗਮਜ੍ਝਗਤੋਤਿ ਸੇਨੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੋ. ਰਾਜਕੁਲਮਜ੍ਝਗਤੋਤਿ ਰਾਜਕੁਲਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਿਤੋ. ਅਭਿਨੀਤੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥਾਯ ਨੀਤੋ. ਸਕ੍ਖਿਪੁਟ੍ਠੋਤਿ ਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਏਹਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਆਲਪਨਮੇਤਂ. ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ ਵਾ ਪਰਹੇਤੁ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਹੇਤੁ ਵਾ ਧਨਹੇਤੁ ਵਾ. ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਮਿਸਨ੍ਤਿ ਲਾਭੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ. ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਤ੍ਤਿਰਵਟ੍ਟਕਸਪ੍ਪਿਪਿਣ੍ਡਨਵਨੀਤਪਿਣ੍ਡਾਦਿਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸਪਿ ਲਞ੍ਜਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ.
ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯਾਤਿ ਯੇਸਂ ਇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯਾਤਿ ਯੇਸਂ ਅਮੁਤ੍ਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਦਕਾਤਿ ਏਵਂ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਹਾਯਕਾਨਂ ਭੇਦਂ ਕਤ੍ਤਾ. ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਤਂ ਤਯਾ, ਤਂ ਪਜਹਨ੍ਤੇਨ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਪੁਨ ਅਸਂਸਨ੍ਦਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਾ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਗ੍ਗੋ ਆਰਾਮੋ ਅਭਿਰਤਿਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ. ਵਗ੍ਗਰਤੋਤਿ ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਰਤੋ. ਵਗ੍ਗੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ. ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਨ੍ਤਿ ਯਾ ਵਾਚਾ ਸਮਗ੍ਗੇਪਿ ਸਤ੍ਤੇ ਵਗ੍ਗੇ ਕਰੋਤਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਕਲਹਕਾਰਣਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.
ਅਣ੍ਡਕਾਤਿ ਯਥਾ ਸਦੋਸੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਣ੍ਡਕਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਦੋਸਤਾਯ ਖੁਂਸਨਾਵਮ੍ਭਨਾਦਿਵਚਨੇਹਿ ਅਣ੍ਡਕਾ ਜਾਤਾ. ਕਕ੍ਕਸਾਤਿ ਪੂਤਿਕਾ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਪੂਤਿਕਰੁਕ੍ਖੋ ਕਕ੍ਕਸੋ ਹੋਤਿ ਪਗ੍ਘਰਿਤਚੁਣ੍ਣੋ, ਏਵਂ ਕਕ੍ਕਸਾ ਹੋਤਿ, ਸੋਤਂ ਘਂਸਮਾਨਾ ਵਿਯ ਪਵਿਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਕ੍ਕਸਾ’’ਤਿ. ਪਰਕਟੁਕਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਕਟੁਕਾ ਅਮਨਾਪਾ ਦੋਸਜਨਨੀ. ਪਰਾਭਿਸਜ੍ਜਨੀਤਿ ਕੁਟਿਲਕਣ੍ਟਕਸਾਖਾ ਵਿਯ ਮਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਅਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਲਗ੍ਗਨਕਾਰੀ. ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾਤਿ ਕੋਧਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾ. ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਤਾਨਿ ਸਦੋਸਵਾਚਾਯ ਵੇਵਚਨਾਨਿ.
ਅਕਾਲਵਾਦੀਤਿ ਅਕਾਲੇਨ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਭੂਤਵਾਦੀਤਿ ਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਨਤ੍ਥਵਾਦੀਤਿ ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀਤਿ ਅਸਭਾਵਂ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਵਿਨਯਵਾਦੀਤਿ ਅਸਂਵਰਵਿਨਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਨਿਧਾਨਵਤਿ ਵਾਚਨ੍ਤਿ ਹਦਯਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ ਨਿਧੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਕਾਲੇਨਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਕਾਲਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਨਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਪਦੇਸਵਿਰਹਿਤਂ. ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਲਬ੍ਭਂ ਵਾ ਉਪਮਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹਿਰਕਥਂਯੇਵ ਕਥੇਤਿ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਕਥੇਤਿ ਜਾਤਕਂ ਨੁ ਖੋ, ਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕੋਟਿਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਵਟਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਨਂ ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਰੋਹਾ ਓਤਰਨ੍ਤਿ, ਓਤਿਣ੍ਣੋਤਿਣ੍ਣਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਏਵਂ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਪਨ ਮੂਲਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਪਵੇਣਿਜਾਤਕਾਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਨਿਗ੍ਰੋਧਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ; ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸੇਨੇਵ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਏਤਦਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਅਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤਂ.
ਅਭਿਜ੍ਝਾਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਓਲੋਕੇਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਹੋ ਵਤਾਤਿ ਪਤ੍ਥਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਓਲੋਕਿਤਮਤ੍ਤਕੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤਿਦਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਸ੍ਸ, ਅਹਮੇਤ੍ਥ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਤਦਾ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਮਿਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪੂਤਿਭੂਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਦੋਸੇਨ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂਤਿ ਘਾਤਿਯਨ੍ਤੂ. ਵਜ੍ਝਨ੍ਤੂਤਿ ਵਧਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੁ. ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਮਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਇਧਾਪਿ ਕੋਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂਤਿਆਦਿਚਿਨ੍ਤਨੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋਤਿ ਅਕੁਸਲਦਸ੍ਸਨੋ. ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਫਲਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਯਿਟ੍ਠਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਯਾਗੋ. ਹੁਤਨ੍ਤਿ ਪਹੇਣਕਸਕ੍ਕਾਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਮ੍ਪਿ ਉਭਯਂ ਫਲਾਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਨ੍ਤਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਯਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋਤਿ ਪਰਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋਤਿ ਇਧ ਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਪਰਲੋਕੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਫਲਾਭਾਵਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾਤਿ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤਿ. ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਯਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ ਹੋਤਿ.
੪੪੧. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯਾਤਿਆਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਯੇਵ.
੪੪੨. ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਹਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਦੇਵਾਨਂ. ਆਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਆਭਾ ਨਾਮ ਵਿਸੁਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਆਭਸ੍ਸਰਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਏਕਤੋ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਭੇਦਤੋ ਗਹਣਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਭਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ.
ਇਧ ਠਤ੍ਵਾ ਪਨ ਦੇਵਲੋਕਾ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਝਾਨਭੂਮੀਨਂ ਵਸੇਨ ਨਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਚਤੂਹਿ ਆਰੂਪੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ, ਵੇਹਪ੍ਫਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ, ਤੇ ਅਸਞ੍ਞਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਛਹਿ ਕਾਮਾਵਚਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛਬ੍ਬੀਸਤਿ ਦੇਵਲੋਕਾ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਭਗਵਤਾ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ਛਸੁ ਤਾਵ ਕਾਮਾਵਚਰੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ ਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਉਪਰਿਦੇਵਲੋਕਾਨਂ ਪਨ ਇਮੇ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਕਥਿਤਾ. ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਹਿ ਸੀਲਂ, ਸੀਲਵਤੋ ਚ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਿ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਆਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਅਰੂਪੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਰੂਪਾਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਭਵੋ ਪਨ ਬਾਹਿਰਕਾਨਂ ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣੋਤਿ ਇਧ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਵੇਰਞ੍ਜਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵੇਰਞ੍ਜਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਰਞ੍ਜਕਾਤਿ ਵੇਰਞ੍ਜਵਾਸਿਨੋ. ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨਾਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਅਨਿਯਮਿਤਕਿਚ੍ਚੇਨ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਇਧ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਵਿਸਮਚਾਰੀਤਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸੇਸਂ ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਵੇਰਞ੍ਜਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਮੇਤਂ. ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋਤਿ ਕਾਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪੁਚ੍ਛਾ, ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪੁਚ੍ਛਾ, ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ, ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ, ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਸਮਿਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ –
ਕਤਮਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪੁਚ੍ਛਾ? ਪਕਤਿਯਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਅਤੁਲਿਤਂ ਅਤੀਰਿਤਂ ਅਵਿਭੂਤਂ ਅਵਿਭਾਵਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਾਯ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਤੁਲਨਾਯ ਤੀਰਣਾਯ ਵਿਭੂਤਾਯ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾਪੁਚ੍ਛਾ.
ਕਤਮਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ? ਪਕਤਿਯਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਤੁਲਿਤਂ ਤੀਰਿਤਂ ਵਿਭੂਤਂ ਵਿਭਾਵਿਤਂ, ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ.
ਕਤਮਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ? ਪਕਤਿਯਾ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ ਵਿਮਤਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਜਾਤੋ, ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ, ਸੋ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ (ਮਹਾਨਿ. ੧੫੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪੁਣ੍ਣਕਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੨).
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੧) ਏਵਰੂਪਾ ਅਨੁਮਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ.
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੯੦) ਏਵਰੂਪਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਯਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ. ਤਾਸੁ ਇਧ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.
ਥੇਰੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਹਿ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂਯੇਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਨ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ; ਏਕਚ੍ਚੋ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ; ਏਕਚ੍ਚੋ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ; ਏਕਚ੍ਚੋ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਥੇਰੋ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿਯੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਤ੍ਥੇਰੋ, ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋ, ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ, ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ, ਅਯਮੇਵ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਵਿਸੇਸਟ੍ਠਾਨਂ ਅਧਿਗਤਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਾਵਕਪਾਰਮੀਞਾਣਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ, ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਧਿਗਤੋ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਥੇਰੇਨ ਸਦਿਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੯).
ਤਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜੇਤੁਂ, ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਬਲੋ ਜਾਤੋ, ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੭).
ਤਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਵਿਭਜਨ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤੁਂ, ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋ ਚਤੁਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਅਲਙ੍ਕਤਧਮ੍ਮਾਸਨੇ ਚਿਤ੍ਤਬੀਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਲੀਲ਼ਾਯਨ੍ਤੋ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੁਣ੍ਣੋ ਮਨ੍ਤਾਣਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੬).
ਤਥਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਵਾ ਏਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਧੋ ਵਿਯ, ਏਕਪਦਿਕਂ ਦਣ੍ਡਕਸੇਤੁਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ ਵਿਯ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਪਨ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਂ ਗਾਥਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਮਾ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਥੇਸਿ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪਨ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਂ ਗਾਥਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਮਾ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਜਾਤਸ੍ਸਰੇ ਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਫੁਲ੍ਲਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਮਤ੍ਥਕੇ ਵਟ੍ਟਿਸਹਸ੍ਸਂ ਤੇਲਪਦੀਪਂ ਜਾਲੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੧੭).
ਤਥਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਮ੍ਪਿ ਗਾਥਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਪਨ ਏਕਪਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਏਕਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਕਿਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਟ੍ਠਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪਨ੍ਨਰਸ ਗਾਥਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਗਹਿਤਗਹਿਤਂ ਪਾਸਾਣੇ ਖਤਲੇਖਾ ਵਿਯ, ਸੁਵਣ੍ਣਘਟੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਾ ਵਿਯ ਚ ਗਹਿਤਾਕਾਰੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਗਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਸਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ, ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੧੯-੨੨੩).
ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਯਾਯ ਵਾ ਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਭੇਦਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਅਧਿਗਮਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸਵਨਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਨਯੁਸ੍ਸਦਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਭੇਦਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਨਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਤ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੧੮).
ਇਤਿ ਥੇਰੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਮ੍ਪੀਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸੋ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਹੇ ਸਮੁਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸੋਭਨਾ ਵਤ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਿਕੇਨ ਨਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ਅਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਮਤਿਯਾ ਏਕਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਚ ਠਪਿਤਾ ਅਤਿਗਰੁਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਸਦਿਸਾ, ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਨਾਵਾ ਵਿਯ, ਮਗ੍ਗਗਮਨਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਆਜਞ੍ਞਰਥੋ ਵਿਯ ਬਹੁਪਕਾਰਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਾਸੁ ਇਧ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ.
ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਇਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਇਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦੇਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਪਭਾਵਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਚ ਇਦਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਨ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਨ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਯਞ੍ਹਿ ਆਚਰਿਯਸਨ੍ਤਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਵਨਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਂ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧਪਾਪਨੋ ਮਗ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਟ੍ਟਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ, ਵਟ੍ਟੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਵਿਵਟ੍ਟੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਮਾਨੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਮਕਤਾਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ‘‘ਦ੍ਵੇਵ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ, ਕੋ ਚਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ, ਤਤੋ ਉਦਯਵਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.
ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਏਕਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੇਨ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੇਨ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੇਨ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੇਨ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਸੋ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਖਣੇ ਅਹਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਜਾਨਾਮਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਾਮਿ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਮਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਮੀਤਿ ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਮਨਸਿਕਾਰਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਗ੍ਗੋ ਤੀਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋਵ ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਯੋ ਪਨ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ ਚ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਵਾ ਨਾਮ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਨਾਮਾਤਿ? ਵਿਞ੍ਞਾਣਚਰਿਤੋ ਨਾਮੇਸ, ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਯੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਜ ਅਜ੍ਜੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਰਤਿ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਵਾ ਨਾਮ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਨਾਮਾਤਿ? ਭਜਾਪਿਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਵਾਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਟਿਵੇਧੋਵ ਕਥਿਤੋ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਏਸ ਪਞ੍ਞਵਾ ਨਾਮ ਜਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸੁਖਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਉਪਰਿਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਿਨਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੩; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੦) ਨਯੇਨ ਆਗਤਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਾ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਥੇਰੋ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਨ੍ਤਰਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਥੇਰੋਪਿਸ੍ਸ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਚ ਲਬ੍ਭਾ ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਵਾ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵਾ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ.
ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਹਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤ੍ਵਂ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਅਧਿਗਤੋ, ਕਿਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਂ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਤਿਯ ਤਤਿਯ ਚਤੁਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਿਂ ਫਸ੍ਸੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਿਂ ਵੇਦਨੋ, ਕਿਂ ਸਞ੍ਞੋ, ਕਿਂ ਚੇਤਨੋਤਿ ਨ ਚ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਨ, ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੩੫) ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧, ੨) ਚ, ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧) ਚ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਨ ਕਿਂ ਫਸ੍ਸੋ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਿਂ ਵੇਦਨੋ, ਕਿਂ ਸਞ੍ਞੋ, ਕਿਂ ਚੇਤਨੋਤਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮਾ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਕਿਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਥ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ? ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੭੮). ਏਵਂ ਸਵਿਸਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾ.
ਯਥਾ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਾ ਰਾਜਾਤਿ ਰਾਜਪਞ੍ਚਮੇਸੁ ਸਹਾਯੇਸੁ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵੀਥਿਂ ਓਤਿਣ੍ਣੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਗਤਕਾਲੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਥ, ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਗੇਹੇ ਵਿਚਾਰੇਤਿ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਗਤਕਾਲੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਥ, ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਗੇਹੇ ਵਿਚਾਰੇਤਿ. ਅਥ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਰਞ੍ਞੋ ਗੇਹਂ ਗਤਕਾਲੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰਾਜਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਸ੍ਸਰੋਵ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇਯੇਵ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਥ, ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮਕੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਹਾਯੇਸੁ ਏਕਤੋ ਵੀਥਿਂ ਓਤਰਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਯ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਯਥਾ ਪਠਮਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਸਾਮਿਕੋਵ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਪਤ੍ਵਾ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਰਞ੍ਞੋ ਗੇਹਂ ਗਤਕਾਲੇ ਪਨ ਯਥਾ ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਰਾਜਾਵ ਗੇਹੇ ਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਇਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ; ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਤਥੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀਤਿ.
ਯਂ ਹਾਵੁਸੋ, ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਮਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਪਿ ਤਥੇਵ ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਏਕਵਤ੍ਥੁਕਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਸਂਸਟ੍ਠਾ.
ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਦਂ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਵ ਹੋਤਿ.
੪੫੦. ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਵੇਦਨਾਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਭੂਮਿਕਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਵੇਦਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਸੁਖਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦੇਤਿ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਪਰਤੋ ਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਮਹਾਲਿ, ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਤਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਨਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਸੁਖੇਨ, ਨਯਿਦਂ ਸਤ੍ਤਾ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਾਰਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਲਿ, ਰੂਪਂ ਸੁਖਂ ਸੁਖਾਨੁਪਤਿਤਂ ਸੁਖਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਨਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਾਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਾਰਾਗਾ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਂਯੋਗਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵੇਦਨਾ ਚ ਹਿਦਂ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਮਹਾਲਿ, ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੦) ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਮਹਾਲਿਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਧ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਅਪਿਚ ਪੁਰਿਮਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ; ਪੁਰਿਮਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ; ਪੁਰਿਮਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵੇਦਨਾਯੇਵ ਹਿ ਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਵੇਦਿਤਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ.
ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਯ ਲਕ੍ਖਣਂ. ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ? ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਯ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਸਞ੍ਞਾਯ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿਪਿ ਏਕਮੇਵੇਤਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਭੂਮਿਕਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸਞ੍ਞਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ. ਨੀਲਕਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਨੀਲਪੁਪ੍ਫੇ ਵਾ ਵਤ੍ਥੇ ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਪਿ ਉਪਚਾਰਸਞ੍ਞਾਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾਸਞ੍ਞਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨੀਲੇ ਨੀਲਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਪੀਤਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ, ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾ, ਸਞ੍ਞਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਅਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਗਹਿਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਵ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਪਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸੁ ਗਹਿਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਮ੍ਮਾਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਤਯੋ ਪੁਰਿਸਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਰਤਨਾਵੁਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾ ਤਯੋ ਤਕ੍ਕਗਤਮ੍ਪਿ ਪਟ੍ਟਿਵਟ੍ਟਕਾਦਿਗਤਮ੍ਪਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਬਹੁਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮਕ੍ਕਟਕਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਰਤਨਾਵੁਤਸੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਦਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਾਪਿਤਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾਵ ਇਧ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਹਾਵੁਸੋ, ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਤਦੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਤਦੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਦਾਨਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਦਂ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥੇ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਪਾਪੇਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤੁਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਫਲਕੇ ਕਹਾਪਣਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿ ਦਾਰਕੋ ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸੋ ਮਹਾਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋਤਿ ਤੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਸੁ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿ ਦਾਰਕੋ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਚਤੁਰਸ੍ਸਮਣ੍ਡਲਭਾਵਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਂ ਰਤਨਸਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸੋ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਞ੍ਚੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਰਤਨਸਮ੍ਮਤਭਾਵਞ੍ਚ. ‘‘ਅਯਂ ਕੂਟੋ ਅਯਂ ਛੇਕੋ ਅਯਂ ਕਰਤੋ ਅਯਂ ਸਣ੍ਹੋ’’ਤਿ ਪਨ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਮਹਾਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਮ੍ਪਿ ਰਤਨਸਮ੍ਮਤਭਾਵਮ੍ਪਿ ਕੂਟਾਦਿਭਾਵਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚ ਪਨ ਨਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਆਕੋਟਿਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ, ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾਪਿ, ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾਪਿ, ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਰੁਕਲਹੁਕਭਾਵਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾਪਿ ਅਸੁਕਗਾਮੇ ਕਤੋਤਿਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਸੁਕਨਿਗਮੇ ਅਸੁਕਨਗਰੇ ਅਸੁਕਪਬ੍ਬਤਚ੍ਛਾਯਾਯ ਅਸੁਕਨਦੀਤੀਰੇ ਕਤੋਤਿਪਿ, ਅਸੁਕਾਚਰਿਯੇਨ ਕਤੋਤਿਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਦਾਰਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਮਹਾਹੇਰਞ੍ਞਿਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੋ.
ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ – ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਗਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਨ੍ਤਿ? ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਂ, ਇਮੇਸਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ, ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਚੇਤਨਾ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੭.੧੬). ਯਥਾ ਹਿ ਤਿਲਤੇਲਂ, ਸਾਸਪਤੇਲਂ, ਮਧੁਕਤੇਲਂ, ਏਰਣ੍ਡਕਤੇਲਂ, ਵਸਾਤੇਲਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਤੇਲਾਨਿ ਏਕਚਾਟਿਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸਂ ਯਮਕਮਨ੍ਥੇਹਿ ਮਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਇਦਂ ਤਿਲਤੇਲਂ, ਇਦਂ ਸਾਸਪਤੇਲਨ੍ਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਇਦਂ ਤਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਇਮੇਸਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਸਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਦੀਨਂ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇ, ‘‘ਇਦਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਉਦਕਂ, ਇਦਂ ਯਮੁਨਾਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਉਦਕਉਦ੍ਧਰਣੇਨਾਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੪੫੧. ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਟੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇਨ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਟੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਕਰਣਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਂ ਅਨੁਪਗਮਨਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇਨਾਤਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਕਿਂ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਨੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਨਿ. ੬੯) ਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਠਿਤੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਠਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਾ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਥ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕਲਾਪਤੋ ਨਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਦਿਸਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਨ ਜਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋਪਿ, ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੯੪) ਕਲਾਪਤੋ ਨਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀਤਿ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਗਤਤ੍ਤਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਰੋਪਞ੍ਞਾਸ ਧਮ੍ਮੇ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਂਗੁਦ੍ਧਾਰੇਨੇਵ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਯਾਵਤਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਾਵਤਾ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ ਆਹ.
ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ ਚ. ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਜਾਨਨਂ ਕਥਿਤਂ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ਕੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿਆਦੀਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ. ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਤੀਤਿ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਲੋਕਿਯਾਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾ ਚ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਤੋ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਾ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ.
੪੫੨. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ. ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੋਤਿ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ. ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਵਕੇਸੁ ਅਪਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨੋ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਥੇਰੋ ਹਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਂ ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਂ ਪਜਹਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪ੍ਪਭਵਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੬੦) ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧੋ ਜਾਤੋ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਰਤੋਘੋਸਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ.
ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰਾ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾ. ਤਦੇਵ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿਸਂਸਾ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਫਲਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੀਲਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਕਥਾ. ਸਮਥੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਞ੍ਹਿ ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਵਿਧਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੇਤਿ.
ਯਥਾ ਹਿ ਮਧੁਰਂ ਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮ੍ਬਪੋਤਕਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਉਦਕਕੋਟ੍ਠਕਂ ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਘਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕਂ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ. ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਂ ਮਰਿਯਾਦਂ ਥਿਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਾ ਹੋਤਿ ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕੋ ਵਾ ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋ ਵਾ ਮਕ੍ਕਟਕਜਾਲਂ ਵਾ, ਤਂ ਅਪਨੇਤਿ. ਖਣਿਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਮੂਲਾਨਿ ਪਰਿਖਣਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਕਰੋਤੋ ਸੋ ਅਮ੍ਬੋ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੇਤਿ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਕੋਟ੍ਠਕਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਹਿ ਸੀਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਂ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸਮਥੋ, ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਖਣਿਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੂਲਖਣਨਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਭਾਵਨਾ. ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਧੁਰਫਲਦਾਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਦਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੪੫੩. ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਵਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਮੂਲਮੇਵ ਗਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਯੇਹਿ ਭਵੇਹਿ ਨ ਉਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਭਵੋਤਿ ਕਾਮਭਵੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਪੀਤਿ ਉਭਯਮੇਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਮਭਵੋਤਿ ਆਹ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਯਤਿਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਤਿ ਰੂਪਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਸਦ੍ਦਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ, ਕਰਣਵਚਨੇ ਚੇਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਹਿ ਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਆਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਂ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਇਦਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥਂ ਪਨਾਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਖਯਨਿਰੋਧੇਨ. ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ. ਕਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਅਥ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ? ਉਭਯਮੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮੋ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਵ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਖਯਨਿਰੋਧੇਨ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਗਮਨਂ ਆਗਮਨਂ ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਵਟ੍ਟਂ ਨ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ.
੪੫੪. ਕਤਮਂ ਪਨਾਵੁਸੋਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਪਠਮਂ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਾਮ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਇਦਂ ਝਾਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕਂ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ ਦੁਵਙ੍ਗਿਕਨ੍ਤਿ ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਚਾਰੋ, ਫਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਪੀਤਿ, ਸਾਤਲਕ੍ਖਣਂ ਸੁਖਂ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਪਨ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹਿਤਂ, ਉਪਰਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਨ ਛ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ, ਨਯਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੪੫੫. ਇਦਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਆਵੁਸੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਗੋਚਰਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਭੂਤਂ ਵਿਸਯਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਸ੍ਸ ਸੋਤਂ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਨ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ. ਸਚੇ ਹਿ ਨੀਲਾਦਿਭੇਦਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਨੇਯ੍ਯ, ‘‘ਇਙ੍ਘ ਤਾਵ ਨਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਹਿ ਵਿਭਾਵੇਹਿ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਵਿਨਾਪਿ ਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਅਰੇ ਅਨ੍ਧਬਾਲ, ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਪਰਿਧਾਵਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਮਯਾ ਕੁਹਿਂ ਏਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨਕਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ, ਆਹਰ ਨਂ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ ਉਪਨੇਹਿ, ਅਹਮੇਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਦਿ ਵਾ ਨੀਲਂ ਯਦਿ ਵਾ ਪੀਤਕਂ, ਨ ਹਿ ਏਸੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ, ਮਯ੍ਹੇਵੇਸੋ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ. ਸੇਸਦ੍ਵਾਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਮੇਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗੋਚਰਂ ਵਿਸਯਂ ਨ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਕਿਂ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਕਿਂ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਕਿਂ ਏਤਾਨਿ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਮਨੋ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਜਵਨਮਨੋ ਪਟਿਸਰਣਂ. ਮਨੋ ਚ ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਭੋਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਏਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇ ਜਵਨਂ ਰਜ੍ਜਤਿ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਮੁਯ੍ਹਤਿ ਵਾ. ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਉਪਮਾ – ਪਞ੍ਚ ਕਿਰ ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚਕੁਲਿਕੇ ਗਾਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਆਯਂ ਲਭਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਮਚ੍ਛਭਾਗੋ ਮਂਸਭਾਗੋ ਯੁਤ੍ਤਿਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਬਨ੍ਧਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਮਾਪਹਾਰਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਅਟ੍ਠਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਸੋਲ਼ਸਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਕਹਾਪਣੋ ਵਾ, ਦਣ੍ਡੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਸਤਵਤ੍ਥੁਕਂ ਪਞ੍ਚਸਤਵਤ੍ਥੁਕਂ ਸਹਸ੍ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਮਹਾਬਲਿਂ ਰਾਜਾਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕੁਲਿਕਗਾਮੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ; ਪਞ੍ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ; ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਜਵਨਂ; ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਆਯਪਾਪੁਣਨਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਾਦਿਮਤ੍ਤਂ. ਰਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਪਨ ਏਤੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਮਹਾਬਲਿਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਯ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਜਵਨਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
੪੫੬. ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ. ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਸਾਦਾਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦਾ ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਆਯੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਉਸ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋਪਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਝਾਯਤੋਤਿ ਜਲਤੋ. ਅਚ੍ਚਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਜਾਲਸਿਖਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਆਭਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਲੋਕੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਆਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਤਂ ਆਲੋਕਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਜਾਲਸਿਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ.
ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਆਯੁ ਉਸ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਾਲਸਿਖਾ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ. ਆਲੋਕੋ ਵਿਯ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਜਾਲਸਿਖਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਆਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਜਨਿਤਆਲੋਕੇਨੇਵ ਸਯਮ੍ਪਿ ਅਣੁ ਥੂਲਾ ਦੀਘਾ ਰਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਲਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਜਨਿਤਆਲੋਕੇਨ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਜਾਲਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਵਿਯ ਉਸ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਜਮਹਾਭੂਤਸਮ੍ਭਵੇਨ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਉਸ੍ਮਾਯ ਅਨੁਪਾਲਨਂ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਦਸਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ…ਪੇ… ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਪਵਤ੍ਤਂ ਪਾਲੇਤਿ. ਇਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਯੁ ਉਸ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਾਲੇਤੀਤਿ ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੪੫੭. ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਆਯੁਮੇਵ. ਵੇਦਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੇਦਨਾ ਧਮ੍ਮਾਵ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰੂਪਪਵਤ੍ਤੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਵੇਦਨਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਪਵਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤੇ ਉਕ੍ਖਣ੍ਠਿਤੋ ਉਦਕੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਲਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਛਾਰਿਕਾਯ ਅਙ੍ਗਾਰੇ ਪਿਧਾਯ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਜਾਲਾਯ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਛਾਰਿਕਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮੁਖਵਾਤਂ ਵਾ ਤਾਲਵਣ੍ਟਵਾਤਂ ਵਾ ਦਦਾਤਿ. ਅਥ ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤਂ ਪੁਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਜਾਲਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਛਾਰਿਕਾਯ ਅਙ੍ਗਾਰੇ ਪਿਧਾਯ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰੂਪਪਵਤ੍ਤੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਵੇਦਨਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ. ਛਾਰਿਕਾਯ ਪਿਹਿਤਅਙ੍ਗਾਰਾ ਵਿਯ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪੁਨ ਜਾਲਾਯ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਛਾਰਿਕਾਪਨਯਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਾਪਗਮਨਂ. ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪੁਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਆਯੁ ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਯਦਾ ਇਮਂ ਰੂਪਕਾਯਂ ਜਹਨ੍ਤਿ, ਅਥਾਯਂ ਅਚੇਤਨਂ ਕਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਪਥਵਿਯਂ ਛਡ੍ਡਿਤੋ ਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ –
‘‘ਆਯੁ ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਯਦਾ ਕਾਯਂ ਜਹਨ੍ਤਿਮਂ;
ਅਪਵਿਦ੍ਧੋ ਤਦਾ ਸੇਤਿ, ਪਰਭਤ੍ਤਂ ਅਚੇਤਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੯੫);
ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ. ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਨਾ. ਆਯੂਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਉਪਹਤਾਨਿ, ਵਿਨਟ੍ਠਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ‘‘ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿਸ੍ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਾਚਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੇਨ ਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਮ੍ਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ ਮਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵਾ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਵਾ ਝਾਪਯਨ੍ਤੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਸਾਦੇ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਿਲਮਨ੍ਤਾਨਿ ਉਪਹਤਾਨਿ ਮਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਾਤਾਦੀਹਿ ਉਟ੍ਠਿਤੇਨ ਰਜੇਨ ਚਤੁਮਹਾਪਥੇ ਠਪਿਤਆਦਾਸੋ ਵਿਯ. ਯਥਾ ਪਨ ਥਵਿਕਾਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਜੂਸਾਦੀਸੁ ਠਪਿਤੋ ਆਦਾਸੋ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਵਿਰੋਚਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦਾ ਅਤਿਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ.
੪੫੮. ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਨਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਪਗਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਥਿਤਾ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਭਵਙ੍ਗੇਨ ਹੋਤਿ, ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਤਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਧਾਤੁਯਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਗਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਹਜਾਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹਿਤਂ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਗਹਿਤਂ, ਇਧ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਗਹਿਤਾਤਿ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਰੋਧਕਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ. ਸਾ, ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਵਸੀਭਾਵਤਾਪਞ੍ਞਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੮੩) ਆਗਤਾ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਪਨਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ ਕਥਿਤਾ.
ਇਦਾਨਿ ਵਲਞ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਰੋਧਤੋ ਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਵਾਰਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸੇ ਅਰੂਪਪਵਤ੍ਤਂ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਨਿਰੋਧਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਵਲਞ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਵ ਪਮਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥਂ ਕਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਨਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਾਯਾਤਿ ਇਧ ਭਵਙ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਪਿਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਰੂਪਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਭਵਙ੍ਗਸਹਜਾਤਮਨਸਿਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੪੫੯. ਯਾ ਚਾਯਂ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਇਧ ਅਞ੍ਞਂ ਅਭਿਨਵਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਧਮ੍ਮੇਯੇਵ ਏਕਤੋ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਤ੍ਥ ਪਨ ਤੇ ਕਥਿਤਾ? ‘‘ਨੀਲਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਪੀਤਕਮ੍ਪਿ, ਲੋਹਿਤਕਮ੍ਪਿ, ਓਦਾਤਕਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੦) ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੧) ਏਤ੍ਥ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੧) ਏਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਾ. ‘‘ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਾਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਏਕਤੋ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਵਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਨਾਮਕਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚਤੁਨਾਮਕੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪੇਤੁਂ ਇਧ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਫਰਣਅਪ੍ਪਮਾਣਤਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਨਾਮ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਫਰਤਿ, ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਫਰਤਿ.
ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ. ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤ ਭਾਵਪੋਸਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾਤਿ ਚੀਵਰਾਦਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਤਿ ਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚਾਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾ ਅਤ੍ਥੋਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਨਾਨਤਾ ਪਾਕਟਾਵ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭੂਮਨ੍ਤਰਤੋ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਏਵ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾ; ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤੋ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ; ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ; ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ; ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਬ੍ਬਨਾਰਮ੍ਮਣਾ.
ਰਾਗੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਮਾਣਕਰਣੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯਥਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਪੂਤਿਪਣ੍ਣਰਸਉਦਕਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਂ; ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਮਸਤਗਮ੍ਭੀਰਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ. ਯਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਂ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਦੋਤ੍ਥਰਣਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਯਾਵ ਰਾਗਾਦਯੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯ, ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਵਿਯ, ਅਨਾਗਾਮੀ ਵਿਯ ਚ ਖਾਯਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਤਿ ਏਤੇ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਮਾਣਕਰਣਾ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ. ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਪਨ ਤਾ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਫਲਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾ ਫਰਣਅਪ੍ਪਮਾਣਤਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ. ਸੇਸਾ ਪਮਾਣਕਰਣਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਮੇਵ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ; ਸਾ ਹਿ ਤਾਸਂ ਸਬ੍ਬਜੇਟ੍ਠਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਰਾਗੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕਿਞ੍ਚਨੋਤਿ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕਿਞ੍ਚਤਿ ਮਦ੍ਦਤਿ ਪਲਿਬੁਨ੍ਧਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਗੋਣੇਹਿ ਖਲਂ ਮਦ੍ਦਾਪੇਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚੇਹਿ ਕਪਿਲ, ਕਿਞ੍ਚੇਹਿ ਕਾਲ਼ਕਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਮਦ੍ਦਨਤ੍ਥੋ ਕਿਞ੍ਚਨਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੋਸਮੋਹੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਨਾਮ ਨਵ ਧਮ੍ਮਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਨਾਨਂ ਮਦ੍ਦਨਾਨਂ ਪਲਿਬੁਨ੍ਧਨਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਂ.
ਰਾਗੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯਥਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੁਲਾਨਂ ਸਦਿਸਾ ਦ੍ਵੇ ਵਚ੍ਛਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਾਵ ਤੇਸਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ‘‘ਅਯਂ ਅਸੁਕਕੁਲਸ੍ਸ ਵਚ੍ਛਕੋ, ਅਯਂ ਅਸੁਕਕੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਯਦਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਿਸੂਲਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਯਾਵ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਅਰਿਯੋ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਾਤਿ. ਰਾਗੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਵ ਸਰਾਗੋ ਨਾਮ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੋਸਮੋਹੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤੇਰਸ ਧਮ੍ਮਾ – ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਰੁਪ੍ਪਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਫਲਾਨੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤੀਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਤਂ ਪਨ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਸਾ, ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾ ਰਾਗੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਏਕਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਏਕਤ੍ਥਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਾਨਿ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਕਤ੍ਥਾ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ. ਇਤਿ ਥੇਰੋ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਵ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸੀਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੬੦. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਾਖੋ ਉਪਾਸਕੋਤਿ ਵਿਸਾਖੋਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੋ ਉਪਾਸਕੋ. ਯੇਨ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਤਿ ਯੇਨ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਕੋ ਪਨਾਯਂ ਵਿਸਾਖੋ? ਕਾ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ? ਕਸ੍ਮਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ? ਵਿਸਾਖੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਯ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਘਰਸਾਮਿਕੋ. ਸੋ ਯਦਾ ਭਗਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੋ ਯਸਾਦਯੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਉਰੁਵੇਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਜਟਿਲਸਹਸ੍ਸਂ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਜਟਿਲੇਹਿ ਖੀਣਾਸਵਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਾਜਗਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨਹੁਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤਸ੍ਸ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਦਾ ਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਨਹੁਤੇਸੁ ਏਕਂ ਨਹੁਤਂ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵੇਦੇਸਿ, ਏਕਾਦਸ ਨਹੁਤਾਨਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਞ੍ਞਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੇਨ. ਅਯਂ ਉਪਾਸਕੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਠਮਦਸ੍ਸਨੇਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ, ਪੁਨ ਏਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇਪਿ ਏਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ. ਸੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਸਿਤਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.
ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਸੀਹਪਞ੍ਜਰਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਾਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਸੋਪਾਨਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਓਲਮ੍ਬਨਤ੍ਥਂ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਸਿ. ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਸਿ. ਸਾ ‘‘ਪਾਤਰਾਸਭੋਜਨਕਾਲੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਉਪਾਸਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਪਨ ਤਂ ਅਨਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਯੋਗਾਵਚਰਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਏਕਕੋਵ ਭੁਞ੍ਜਿ. ਸਾ, ‘‘ਸਾਯਨ੍ਹਕਾਲੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਉਪਾਸਕੋ ਤਂਦਿਵਸਂ ਸਿਰਿਗਬ੍ਭਂ ਨ ਪਾਵਿਸਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਗਬ੍ਭਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਕਂ ਪਞ੍ਞਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਉਦਾਹੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਪਰਿਭੇਦਕੇਨ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਉਦਾਹੁ ਮਯ੍ਹੇਵ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਬਲਵਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਦਿਵਸੇ ਵਸਿਤਕਾਲੇ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.
ਉਪਾਸਕੋ, ‘‘ਕਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇ ਅਕਾਲੇ ਆਗਤਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਆਮ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਆਗਤਾਮ੍ਹਿ, ਨ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪੁਰਾਣੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਪਰਿਭੇਦਕੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਮਯ੍ਹੇਵ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤੁਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯਥਾ ਪਕਤਿਯਾ ਆਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਕਰੋਥਾਤਿ? ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਗਰੁ ਭਾਰਿਯੋ ਨ ਪਕਾਸੇਤਤਬ੍ਬੋ, ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਨ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਯਂ ਹਦਯਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯ ਕਥੇਸਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਂ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਅਧਿਗਤੋ, ਤਂ ਅਧਿਗਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਾ ਲੋਕਿਯਕਿਰਿਯਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਵ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਕੋਟਿਯੋ ਮਮ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਕੋਟਿਯੋਤਿ ਅਸੀਤਿਕੋਟਿਧਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਤ੍ਥ ਇਸ੍ਸਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਮਾਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਭਗਿਨਿਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਠਤ੍ਵਾ ਵਸ. ਤਯਾ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਭਤ੍ਤਪਿਣ੍ਡਮਤ੍ਤਕੇਨ ਅਹਂ ਯਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਥੇਵਂ ਨ ਕਰੋਸਿ, ਇਮੇ ਭੋਗੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੁਲਗੇਹਂ ਗਚ੍ਛ, ਅਥਾਪਿ ਤੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਹਂ ਤਂ ਭਗਿਨਿਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਧਿਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਕਤਿਪੁਰਿਸੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਏਤੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਰਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮੋ ਕਿਂ ਪੁਰਿਸੇਹੇਵ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ, ਉਦਾਹੁ ਮਾਤੁਗਾਮੋਪਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸਾਖਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਸੇਹੇਵ ਲਭਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਾਤੁਗਾਮੇਨਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਲਦ੍ਧੁ’’ਨ੍ਤਿ? ਕਿਂ ਵਦੇਸਿ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੇ, ਯੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਾ, ਤੇ ਏਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ, ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਸੋ ਏਤਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਥਾਤਿ. ਸਾਧੁ ਭਦ੍ਦੇ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਗ੍ਗੇ ਯੋਜੇਤੁਕਾਮੋ, ਮਨਂ ਪਨ ਤੇ ਅਜਾਨਮਾਨੋ ਨ ਕਥੇਮੀਤਿ ਤਾਵਦੇਵ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.
ਰਾਜਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਕਾਲੇ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤੀਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ? ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਂ ਦੇਵ, ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਨਗਰਞ੍ਚ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਰਾਜਾ ਸੋਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਸਿ. ਵਿਸਾਖੋ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਂ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਨਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰੇਹਿ ਅਲਙ੍ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਾਯ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤਿਗਣੇਨ ਪਰਿਵਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਹਿ ਪੂਜਯਮਾਨੋ ਨਗਰਵਾਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਉਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ‘‘ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਦੋਸੇ ਸਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਨਤ੍ਥਯ੍ਯੇ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਬ੍ਬਜਤੀਤਿ. ਅਥੇਕਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਥੇਰੀ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸੇ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਵਿਸਾਖੋ, ‘‘ਅਭਿਰਮਯ੍ਯੇ, ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਤਸ੍ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਤੇਨੇਵ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਥਾਚਰਿਯ-ਉਪਜ੍ਝਾਯਥੇਰਿਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਨਾਤਿਚਿਰਂ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥ.
ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਉਦਪਾਦਿ. ਤਦਾ ਏਸਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਦਾਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਸੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਸੁਜਾਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਮਕਾਸਿ. ਸਾ ਤਾਯ ਪਤ੍ਥਨਾਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਤਿਚਿਰਂ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥ, ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਯੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਸੋ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਮੇ ਜਨਪਦਵਾਸੇਨ, ਮਯ੍ਹਂ ਞਾਤਕਾਪਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨ ਕਿਲਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਰਾਜਗਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਗਹਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ. ਵਿਸਾਖੋ, ‘‘ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਕਿਰ ਆਗਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਜਨਪਦਂ ਗਤਾ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਤਾ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਮਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਉਪਸ੍ਸਯਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਥ ਖੋ ਵਿਸਾਖੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯੇਨ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿ.
ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ਸਕ੍ਕਾਯੋਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਵੋਚ. ਕਸ੍ਮਾ ਅਵੋਚਾਤਿ? ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਅਭਿਰਮਸਿ ਨਾਭਿਰਮਸਿ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਨਂ ਨਾਮ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਕਿਚ੍ਚਂ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਿਰਤਿਂ ਵਾ ਅਨਭਿਰਤਿਂ ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵੋਚ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਸਕਾਯਂ ਵਾ ਪਰਕਾਯਂ ਵਾ ਕੁਤੋ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੇਰਿਯੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਾ ਅਵਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਾ ਵਿਯ, ਏਕਪਾਸਕਗਣ੍ਠਿਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਗਹਨਟ੍ਠਾਨੇ ਹਤ੍ਥਿਮਗ੍ਗਂ ਨੀਹਰਮਾਨਾ ਵਿਯ ਖਗ੍ਗਮੁਖੇਨ ਸਮੁਗ੍ਗਂ ਵਿਵਰਮਾਨਾ ਵਿਯ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਮਾਨਾ, ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨੇਤ੍ਥ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਤਾਰਿਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁਪਿ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
ਇਦਂ ਪਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸਾਖੋ ਥੇਰਿਯਾ ਅਭਿਰਤਭਾਵਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਯੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨਭਿਰਤੋ, ਸੋ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਏਕੇਕਂ ਪਲਿਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਸਿਨੇਰੁਪਾਦਤੋ ਵਾਲੁਕਂ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਵਿਯ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਾਕਟਾਨਿ, ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਗਤੋ ਹਿ ਭਗਵਾਪਿ ਮਹਾਥੇਰਾਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨੇਵ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ; ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਮ ਕਿਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲੇ ਠਿਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਨਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤੇਨਪਿ ਕਥੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਭਾਵੋ ਞਾਤੁਂ, ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗੁਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਠਿਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਞ੍ਞੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਭਾਵਤੋ ਨ ਤਂਯੇਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਤਞ੍ਞੇਵ ਸਿਯਾ, ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਿਯਾ, ਪਰਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਸਯੋ ਵਿਯ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਯ ਚ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਛਟ੍ਠੋ ਵਾ ਖਨ੍ਧੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਧਿਗਤਪਤਿਟ੍ਠਾ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸਾਖੋ ਨਿਟ੍ਠਮਗਮਾਸਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਅਖੀਣਾਸਵੇਨ ਅਸਮ੍ਬਦ੍ਧੇਨ ਅਵਿਤ੍ਥਾਯਨ੍ਤੇਨ ਪਦੀਪਸਹਸ੍ਸਂ ਜਾਲੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਏਵਰੂਪੋ ਗੁਲ਼੍ਹੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ. ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਨ, ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਸਾਸਨੇ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠਾ ਅਧਿਗਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਭਵਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤਾ ਮਹਾਖੀਣਾਸਵਾ, ਸਮਤ੍ਥਾ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤੁਂ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਨਂ ਓਵਤ੍ਤਿਕਸਾਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਪਨਾਯ੍ਯੇਤਿਆਦਿਮਾਹ.
੪੬੧. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾਤਿਆਦਿ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ, ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਂ ਰੂਪਂ ਸੋ ਅਹਂ, ਯੋ ਅਹਂ ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਝਾਯਤੋ ਯਾ ਅਚ੍ਚਿ ਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਯੋ ਵਣ੍ਣੋ ਸਾ ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਅਚ੍ਚਿਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੩੧) ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਵਨ੍ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਮਿਂ ਗਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨਿ ਰੂਪਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਰਣ੍ਡਾਯ ਮਣਿਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਤ੍ਥ, ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵੇਦਨਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕੋ ਅਤ੍ਤਾ ਕਥਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ… ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ, ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠੀਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਨ੍ਨਰਸ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯੋ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਤੋ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਥੇਰਿਯਾ, ‘‘ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿਯਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਆਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਂ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿਯਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਗਮਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਗਮਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਂ ਨਾਮ ਨ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ.
੪੬੨. ਕਤਮੋ ਪਨਾਯ੍ਯੇ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੋ ਥੇਰਿਯਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ – ‘‘ਉਪਾਸਕ, ਤਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਗ੍ਗੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ, ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਸਕੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਤਂ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਵ ਯਂ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਤਂ ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤੋਤਿ ਚੇਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤੋ ਪਕਪ੍ਪਿਤੋ ਆਯੂਹਿਤੋ ਕਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੀਹਿ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਨਗਰਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜੇਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਹਿ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਯੋ ਤਯੋ ਸੀਲਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਸਜਾਤਿਤੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਭੁਮ੍ਮੇਨ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਕਰਣਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾਦੀਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਸਮਾਧਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਵੀਰਿਯੇ ਪਨ ਪਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਚ ਅਪਿਲਾਪਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਉਪਮਾ – ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇਸੁ ਤੀਸੁ ਸਹਾਯੇਸੁ ਏਕੋ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਚਮ੍ਪਕਰੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਅਥਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੋ ਓਨਮਿਤ੍ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾਪਿ ਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਅਥਸ੍ਸ ਇਤਰੋ ਅਂਸਕੂਟਂ ਉਪਨਾਮੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਏਕਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਅਂਸਕੂਟਂ ਓਲੁਬ੍ਭ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ੇਯ੍ਯ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਤੋ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਤਯੋ ਸਹਾਯਕਾ ਵਿਯ ਹਿ ਏਕਤੋ ਜਾਤਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾਦਯੋ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ. ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਚਮ੍ਪਕੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਹਤ੍ਥਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ. ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਓਨਤਸਹਾਯੋ ਵਿਯ ਵਾਯਾਮੋ. ਅਂਸਕੂਟਂ ਦਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸਹਾਯੋ ਵਿਯ ਸਤਿ. ਯਥਾ ਤੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਅਂਸਕੂਟਂ ਓਲੁਬ੍ਭ ਇਤਰੋ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਵੀਰਿਯੇ ਪਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੇ, ਸਤਿਯਾ ਚ ਅਪਿਲਾਪਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰੋ ਸਮਾਧਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਸਜਾਤਿਤੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਵਾਯਾਮਸਤਿਯੋ ਪਨ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਸੁਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਨ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋ ਕਹਾਪਣਂ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਸੁ ਓਲੋਕੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਨ ਚਕ੍ਖੁਦਲੇਨੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਬ੍ਬੇਹਿ ਪਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਨ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਆਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਚ ਆਦਾਯਾ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਸਜਾਤਿਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਨ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤੀਹਿ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਂ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਂ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਕਤਮੋ ਪਨਾਯ੍ਯੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਤਿ, ਸਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਤਂ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਆਸੇਵਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਯੇਵ ਆਸੇਵਨਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.
ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨ, ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ‘ਏਵਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਸਤ੍ਤਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਕਿਲੇਸਾ ਪਨ ਲਹੁ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਹਿ ਞਾਣੇਹਿ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਸੇਵਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨਿਦਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਨੀਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਨੀਤਤ੍ਥਂ ਯਥਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਤਥੇਵ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਇਦਂ ਉਤ੍ਤਰਂ – ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਮਾਨਂ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਾਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਤੋ ਭਾਵਨਾ, ਕੁਤੋ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਂ? ਏਕਂ ਵਾ ਭਾਵਯਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਭਾਵਯਮਾਨਂ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਭਾਵਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਭਾਵਨਾਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਤੋ ਆਸੇਵਨਾ ਕੁਤੋ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਂ? ਏਕਂ ਵਾ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਂ, ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਮੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਕੁਤੋ ਆਸੇਵਨਾ, ਕੁਤੋ ਭਾਵਨਾਤਿ.
ਅਥ ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਏਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਸੇਵਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਤੀਹਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾ ਆਸੇਵਤਿ, ਤੀਹਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਏਕੇਨ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ. ਤੀਹਿ ਵਾ ਆਸੇਵਤਿ, ਏਕੇਨ ਭਾਵੇਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮੇ ਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਅਵਚ. ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੇਨ ਨਾਮ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਸਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਵ ਅਯਂ ਆਸੇਵਨਾ, ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾ ਭਾਵਨਾ, ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਂ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਂ. ਖਯਗਾਮਿਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਬਹੁਲਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋਯੇਵਾ’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੁ, ਨੋ ਚੇ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਗਚ੍ਛ ਪਾਤੋਵ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਾਹੀ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.
੪੬੩. ਕਤਿ ਪਨਾਯ੍ਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਥੇਰੀ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਸੁ ਅਨੇਕੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋਵ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ, ਤਯੋਮੇ, ਆਵੁਸੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਤਿ ਕਰੀਯਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਕਰੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਤਿ ਕਰੀਯਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕਤਮੋ ਪਨਾਯ੍ਯੇਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਿਸ੍ਸਾ ਆਲੁਲ਼ਿਤਾ ਅਵਿਭੂਤਾ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ, ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਦਾਨਗਹਣਮੁਞ੍ਚਨਚੋਪਨਾਨਿ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾਤਿ ਏਵਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਵੀਸਤਿ ਚੇਤਨਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਹਨੁਸਂਚੋਪਨਂ ਵਚੀਭੇਦਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਵ ਵੀਸਤਿ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਪਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚੋਪਨਂ ਅਪਤ੍ਤਾ ਰਹੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਚੇਤਨਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਿਸ੍ਸਾ ਆਲੁਲ਼ਿਤਾ ਅਵਿਭੂਤਾ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ. ਤੇ ਪਾਕਟੇ ਵਿਭੂਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯ੍ਯੇਤਿ ਇਧ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਨਾਮਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੪੬੪. ਇਦਾਨਿ ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਸਾ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਵਲਞ੍ਜੇਤਿ, ਨ ਵਲਞ੍ਜੇਤਿ. ਚਿਣ੍ਣਵਸੀ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਤਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਪਨਾਯ੍ਯੇ, ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮੀਤਿ ਵਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ. ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਦੇਨ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੋ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਚਿਤ੍ਤਕਕਾਲੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਲੇਯੇਵ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਯਂ ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਅਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵਾਯ ਉਪਨੇਤਿ.
ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਸੇਸਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਪਠਮਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਾਮੀਤਿ ਵਾ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ. ਵੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਪਦੇਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੋ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਸਚਿਤ੍ਤਕਕਾਲੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਲੇਯੇਵ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਯਂ ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵਾਯ ਉਪਨੇਤਿ. ਇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕਾਲੋ ਗਹਿਤੋ, ਇਧ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਾਲੋ.
ਇਦਾਨਿ ਨਿਰੋਧਕਥਂ ਕਥੇਤੁਂ ਵਾਰੋਤਿ ਨਿਰੋਧਕਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ, ਸਾ ਪਨੇਸਾ, ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਵਸੀਭਾਵਤਾਪਞ੍ਞਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਕਥਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਕੋ ਪਨਾਯਂ ਨਿਰੋਧੋ ਨਾਮ? ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਕਿਮਤ੍ਥਮੇਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮੇਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਏਤਦਤ੍ਥਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.
ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਵੇਦਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ, ‘‘ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਙ੍ਗਸਮਯੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ? ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕਿਂ ਵਾ ਏਤੇਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਵਾ, ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਭਾਵੋ ਸਞ੍ਜੀਵਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਞ੍ਜੀਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਕਿਂਸੁਕਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸੇ ਵੀਤਚ੍ਚਿਤਙ੍ਗਾਰੇ ਮਦ੍ਦਮਾਨਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਤੋ ਚੀਵਰੇ ਅਂਸੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਝਾਯਿ, ਉਸੁਮਾਕਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਹੋਸਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਨਾਮੇਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸਮਯੇਨੇਵੇਤਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਾਲੇ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ? ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਪਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਾਚਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਾਲੇਨੇਵਤਂ ਕਥਿਤਂ. ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਫਸ੍ਸੋਤਿਆਦਯੋ ਸਗੁਣੇਨਾਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨਾਪਿ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਗੁਣੇਨ ਤਾਵ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਸਹਜਾਤਂ ਫਸ੍ਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਣਿਹਿਤੇਸੁਪਿਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸੁਞ੍ਞਂ ਨਾਮ, ਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਪ੍ਪਣਿਧੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ. ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਫਸ੍ਸੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਨਾਮ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਣਿਹਿਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਪਰਾ ਆਗਮਨਿਯਕਥਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਤਾ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਤਿ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾ ਨਾਮ. ਯੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਹਜਾਤੇ ਫਸ੍ਸੇ ਫੁਸਨ੍ਤੇ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਸੁਞ੍ਞਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਗਮਨਿਯੇਨ ਕਥਿਤੇ ਪਨ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਾ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਫਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਵਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਗੁਣੇਨ ਚੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਚ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਯੋ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮੇਤਿ.
ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵੇਕੇ ਨਿਨ੍ਨਂ ਓਨਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਂ. ਅਞ੍ਞਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵਿਵੇਕੋ, ਤੇਨ ਵਙ੍ਕਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕਪੋਣਂ. ਯੇਨ ਵਿਵੇਕੋ, ਤੇਨ ਪਤਮਾਨਂ ਵਿਯ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰਂ.
੪੬੫. ਇਦਾਨਿ ਯਾ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਪਨਾਯ੍ਯੇ, ਵੇਦਨਾਤਿ ਆਹ. ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ ਨਾਮ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਧੁਰਭਾਵਦੀਪਕਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਵੇਦਯਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਯਿਤਭਾਵਦੀਪਕਂ, ਸਬ੍ਬਵੇਦਨਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਠਿਤਿਸੁਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਸੁਖਂ, ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਸੁਖਂ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਜਾਨਨਭਾਵੋ ਸੁਖਂ, ਅਜਾਨਨਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਿਂ ਅਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਕਤਮੋ ਅਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਸਯਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਬ੍ਬਾਯ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬਾਯ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਨ ਸਬ੍ਬਾਯ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਕਿਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਹਾਨਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ.
ਰਾਗਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਝਾਨਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਂ ਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ. ਸੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨੋਪਿ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਨਾਨੁਸੇਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਦਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਆਯਤਨਂ, ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਭਾਵੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੂਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਅਰਹਤ੍ਤੇ. ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਿਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਪਟ੍ਠਪਨਮੂਲਕਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਪਟ੍ਠਪਨਮੂਲਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਲਾਭਮੂਲਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਿਹਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨਾਮ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯੋਗਿਨੋ ਹਿ ਤੇਮਾਸਿਕਂ ਛਮਾਸਿਕਂ ਵਾ ਨਵਮਾਸਿਕਂ ਵਾ ਪਟਿਪਦਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਯੋ ਤਂ ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਯੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲੇਨ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਲ਼ਿਨ੍ਦਿਕਵਾਸਿਮਹਾਫੁਸ੍ਸਦੇਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸੁਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਤਪਚ੍ਚਾਗਤਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਂ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਸਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ. ਪਵਾਰਣਾਦਿਵਸੇ ਆਗਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਪਾਤੇਨ ਮੁਤ੍ਤਦਿਵਸੋ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ਵੀਸਤਿਮੇ ਪਨ ਵਸ੍ਸੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਣੁਣਿ.
ਪਟਿਘਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨੇਵ ਪਟਿਘਂ ਪਜਹਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਘੇਨੇਵ ਪਟਿਘਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਮਾਸਿਕਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਟਿਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਿਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਸੀਲੇਨ ਹੀਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਉਦਾਹੁ ਵੀਰਿਯੇਨ, ਉਦਾਹੁ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਨਨੁ ਤੇ ਸੀਲਂ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵੀਰਿਯਂ ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਞ੍ਞਾ ਸੂਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨ ਦਾਨਿ ਪੁਨ ਇਮਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਤੇਮਾਸੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਛਮਾਸੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਨਵਮਾਸੇ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਤਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਟਿਘੇਨੇਵ ਪਟਿਘਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ.
ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਏਵਰੂਪੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਨ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਹੀਨੋਵ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਝਾਨਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ. ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨੋਪਿ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾਵ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਾਨੁਸੇਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ.
੪੬੬. ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਭਾਗਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸੁਖਾਯ ਪਨਾਯ੍ਯੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਸੁਖਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਵਿਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਅਵਿਭੂਤਾ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਤਾਦਿਸਾਵਾਤਿ ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ. ਯਤ੍ਤਕੇਸੁ ਪਨ ਠਾਨੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾ ਤਮਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਵਿਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਖੋ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਭੋਪੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਸਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋਵ ਕਥਿਤੋ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਾਸਵਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋਵ ਕਥਿਤੋ. ਅਚ੍ਚਯਾਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਗਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮੇਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨੀਲਂ ਵਾ ਪੀਤਕਂ ਵਾਤਿ ਕੇਨਚਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਤਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੁਚ੍ਛਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਾਯਂ ਉਪਾਸਕੋ ਯਥਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਮੇ ਘਰੇ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਤ ਘਰਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਟ੍ਠਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਸਤ੍ਤ ਗੇਹਾਨਿ ਵਿਰਦ੍ਧੋਵ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਗਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਵਿਰਦ੍ਧੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੋਗਧਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਾਯਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਂ ਅਯਨਮਸ੍ਸ ਪਰਾ ਗਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਅਵਸਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ.
੪੬੭. ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਧਾਤੁਕੁਸਲਾ ਆਯਤਨਕੁਸਲਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕੁਸਲਾ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਮਹਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਹਨ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਯਥਾ ਤਂ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਏਵਮੇਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਜਿਨਭਾਸਿਤੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ, ਨ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਰਾਜਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਲਿਖਿਤਂ ਪਣ੍ਣਂ ਯਾਵ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਨ ਲਞ੍ਛਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਾਵ ਰਾਜਪਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਲਞ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤਂ ਪਨ ਰਾਜਪਣ੍ਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ, ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਏਵਮੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਯ ਜਿਨਵਚਨਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਆਹਚ੍ਚਵਚਨੇਨ ਜਿਨਭਾਸਿਤੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੬੮. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਗਹਿਤਗਹਣਾਨਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸੁਖਂ, ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਸੁਖਂ ਸੁਕਰਂ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪੂਰੇਤੁਂ. ਆਯਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਵਿਪਾਕਕਾਲੇ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ. ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੪੬੯. ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਮੇਸੁ ਦੋਸੋਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁਪਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁਪਿ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਪਿਵਿਤਬ੍ਬਤਂ, ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੋਲ਼ਿਬਦ੍ਧਾਹੀਤਿ ਮੋਲ਼ਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਕੇਸਾਹਿ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਹੀਤਿ ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਹਿ. ਏਵਮਾਹਂਸੂਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਹਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਾਲੁਵਾਸਿਪਾਟਿਕਾਤਿ ਦੀਘਸਣ੍ਠਾਨਂ ਮਾਲੁਵਾਪਕ੍ਕਂ. ਫਲੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਤਪੇਨ ਸੁਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸਾਲਮੂਲੇਤਿ ਸਾਲਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ. ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਭਵਨਵਿਨਾਸਭਯਾ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਤਿਤਮਾਲੁਵਾਬੀਜਤੋ ਹਿ ਲਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਰੁਹਤਿ. ਸਾ ਮਹਾਪਤ੍ਤਾ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਬਹੁਪਤ੍ਤਾ ਚ, ਕੋਵਿਲ਼ਾਰਪਤ੍ਤਸਦਿਸੇਹਿ ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਅਥ ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਮੂਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਨਨ੍ਧਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬਵਿਟਪਾਨਿ ਸਞ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਾਰਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਾ ਵਾਤੇ ਵਾ ਵਾਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵੇ ਵਾ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਓਘਨਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਪਸਾਖਂ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਵਿਮਾਨਂ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਇਤਿ ਸਾ ਭਵਨਵਿਨਾਸਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.
ਆਰਾਮਦੇਵਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਪ੍ਫਾਰਾਮਫਲਾਰਾਮੇਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ. ਵਨਦੇਵਤਾਤਿ ਅਨ੍ਧਵਨਸੁਭਗਵਨਾਦੀਸੁ ਵਨੇਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ. ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾਤਿ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਨਲ਼ੇਰੁਪੁਚਿਮਨ੍ਦਾਦੀਸੁ ਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ. ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੂਤਿ ਹਰੀਤਕੀਆਮਲਕੀਆਦੀਸੁ ਓਸਧੀਸੁ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦੀਸੁ ਤਿਣੇਸੁ ਵਨਜੇਟ੍ਠਕੇਸੁ ਚ ਵਨਪ੍ਪਤਿਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ. ਵਨਕਮ੍ਮਿਕਾਤਿ ਵਨੇ ਕਸਨਲਾਯਨਦਾਰੁਆਹਰਣਗੋਰਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਵਿਚਰਕਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਵਿਲਮ੍ਬਿਨੀਤਿ ਵਾਤੇਨ ਪਹਤਪਹਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਵਿਲਮ੍ਬਨ੍ਤੀ. ਸੁਖੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਰੂਪਾਯ ਮਾਲੁਵਾਲਤਾਯ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਸੁਖੋ, ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ. ਅਯਂ ਮੇ ਦਾਰਕਾਨਂ ਆਪਾਨਮਣ੍ਡਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੀਲ਼ਾਭੂਮਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਤਿਯਂ ਮੇ ਵਿਮਾਨਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਲਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਏਵਮਾਹ.
ਵਿਟਭਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਾਖਾਨਂ ਉਪਰਿ ਛਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਓਘਨਂ ਜਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਘਨਂ ਜਨੇਯ੍ਯ. ਉਪਰਿ ਆਰੁਯ੍ਹ ਸਕਲਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਪਲਿਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਭਸ੍ਸਮਾਨਾ ਭੂਮਿਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦਾਲੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਓਘਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਮੂਲਾ ਓਤਿਣ੍ਣਸਾਖਾਹਿ ਅਭਿਰੁਹਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾ ਪਲਿਵੇਠੇਨ੍ਤੀ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਨਿਯਾਮੇਨ ਪੁਨ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਕਲਰੁਕ੍ਖਂ ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤੀ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਉਪਰਿ ਠਤ੍ਵਾ ਵਾਤੇ ਵਾ ਵਾਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵੇ ਵਾ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਪਦਾਲੇਯ੍ਯ. ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਾਣੁਮਤ੍ਤਮੇਵ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਸਾਖਟ੍ਠਕਵਿਮਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਸਾਖਾਸੁ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਸੁ ਭਿਨ੍ਨਾਸੁ ਸਬ੍ਬਂ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਰੁਕ੍ਖਟ੍ਠਕਵਿਮਾਨਂ ਪਨ ਯਾਵ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਾਵ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਮਾਨਂ ਸਾਖਟ੍ਠਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਸੁ ਸਂਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ. ਦੇਵਤਾ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਾਣੁਕੇ ਠਿਤਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਾ.
੪੭੧. ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਜਾਤਿਕੋਤਿ ਬਹਲਰਾਗਸਭਾਵੋ. ਰਾਗਜਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀਤਿ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਿਬ੍ਬਦੋਸਜਾਤਿਕੋਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕੇਨੇਵ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹਤ੍ਥਪਰਾਮਾਸਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋਵ ਕਥੇਤਿ. ਸੋਪਿ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਮੋਹਜਾਤਿਕੋ ਪਨ ਇਧ ਕਤਂ ਵਾ ਕਤਤੋ ਅਕਤਂ ਵਾ ਅਕਤਤੋ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਰਾਧੇਤਿ. ਸੋਪਿ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.
੪੭੨. ਨ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਜਾਤਿਕੋਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਾਦਿਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਕੋਚਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਾਦਿਜਾਤਿਕੋ? ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਲੋਭੋ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਅਲੋਭੋ ਮਨ੍ਦੋ, ਅਦੋਸਾਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ, ਦੋਸਮੋਹਾ ਮਨ੍ਦਾ, ਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦੋ ਅਲੋਭੋ ਲੋਭਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਦੋਸਾਮੋਹਾ ਪਨ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਦੋਸਮੋਹੇ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਿਨ੍ਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਲੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸੁਖਸੀਲੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਵਜਿਰੂਪਮਞਾਣੋ.
ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਲੋਭਦੋਸਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਲੋਭਾਦੋਸਾ ਮਨ੍ਦਾ, ਅਮੋਹੋ ਬਲਵਾ, ਮੋਹੋ ਮਨ੍ਦੋ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਲੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਚ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਪਨ ਹੋਤਿ ਵਜਿਰੂਪਮਞਾਣੋ ਦਤ੍ਤਾਭਯਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ.
ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਲੋਭਾਦੋਸਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਲੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦਨ੍ਧੋ ਚ, ਸੁਖਸੀਲਕੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ.
ਤਥਾ ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋਪਿ ਲੋਭਦੋਸਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਲੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਚ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਚ.
ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਅਲੋਭਦੋਸਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਅਪ੍ਪਕਿਲੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਲੋ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਦਨ੍ਧਪਞ੍ਞੋ ਚ.
ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਅਲੋਭਾਦੋਸਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸੁਖਸੀਲਕੋ ਚ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਪਨ ਹੋਤਿ.
ਤਥਾ ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਅਲੋਭਦੋਸਾਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਵਾ ਚ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਕੋਧਨੋ.
ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋਪਿ ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਲੋਭਾਦਯੋ ਮਨ੍ਦਾ, ਸੋ ਮਹਾਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਅਦੁਟ੍ਠੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਚ ਹੋਤਿ.
ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਮਹਾਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੭੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂਕਾਮਾਤਿ ਏਵਂਇਚ੍ਛਾ. ਏਵਂਛਨ੍ਦਾਤਿ ਏਵਂਅਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਏਵਂਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਾ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਟ੍ਠਵਡ੍ਢਨੇ ਚੇਵ ਇਟ੍ਠਪਰਿਹਾਨੇ ਚ. ਭਗਵਂਮੂਲਕਾਤਿ ਭਗਵਾ ਮੂਲਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ, ਭਗਵਤਾ ਪਨ ਨੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ. ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਂ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਆਜਾਨਾਮ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾਤਿ. ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਭਗਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨੇਤਾ ਵਿਨੇਤਾ ਅਨੁਨੇਤਾਤਿ. ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਾ ਭਗਵਤਿ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਪਟਿਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਓਸਰਨ੍ਤਿ ਸਮੋਸਰਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਮਹਾਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਫਸ੍ਸੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਹਂ ਭਗਵਾ ਕਿਨ੍ਨਾਮੋਤਿ? ਤ੍ਵਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠੇਨ ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਵੇਦਨਾ, ਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਹਂ ਭਗਵਾ ਕਿਨ੍ਨਾਮਨ੍ਤਿ? ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਾਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਸਰਤੀਤਿਪਿ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਟਿਭਾਤੂਤਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁ, ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ ਨੋ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੪੭੪. ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬੇ. ਭਜਿਤਬ੍ਬੇਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇ. ਯਥਾ ਤਂ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋਤਿ ਯਥਾ ਅਵਿਦੁਨੋ ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਤਂ ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋਤਿ ਯਥਾ ਵਿਦੁਨੋ ਮੇਧਾਵਿਨੋ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ.
੪੭੫. ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਆਕਾਰੇਨ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਯਥਾਧਮ੍ਮਰਸੇਨੇਵ ਸਤ੍ਥਾ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ.
੪੭੬. ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ.
੪੭੭. ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ.