੩. ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸ ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਤਰਾਯ ਚ ਪਨਿਦਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇ. ਭਗਵਤੋ ਕਿਰ ਮਹਾਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਯਥਾ ਤਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਪੂਰਿਤਦਾਨਪਾਰਮੀਸਞ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਯਮਕਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹੋਘਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਪਾਰਮਿਯੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾ ਵਿਯ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਮਹੋਘਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਤਤੋ ਅਨ੍ਨਪਾਨਯਾਨਵਤ੍ਥਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਾਦਿਹਤ੍ਥਾ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ – ‘‘ਕਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਕਹਂ ਭਗਵਾ, ਕਹਂ ਦੇਵਦੇਵੋ, ਨਰਾਸਭੋ, ਪੁਰਿਸਸੀਹੋ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ. ਸਕਟਸਤੇਹਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਓਕਾਸਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣਮ੍ਪਿ ਸਕਟਧੁਰੇਨ ਸਕਟਧੁਰਮਾਹਚ੍ਚਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚ. ਅਨ੍ਧਕਵਿਨ੍ਦਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਂ ਖਨ੍ਧਕੇ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚ ਭਗਵਤੋ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਪਿ.
ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ ਗਰੁਕਤੋ ਮਾਨਿਤੋ ਪੂਜਿਤੋ ਅਪਚਿਤੋ ਲਾਭੀ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਖੋ ਸਕ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੧੪). ਤਥਾ – ‘‘ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਗਣੋ ਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਨਾਹਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਸਙ੍ਘਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤਂ, ਯਥਰਿਵ, ਚੁਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੭੬).
ਸ੍ਵਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਦੀਨਂ ਉਦਕਮਿਵ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਕਮੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਚਯਗਰੁਕਾ ਪਚ੍ਚਯਬਾਹੁਲਿਕਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਸੁ ਆਹਟੇਸੁ ਗਣ੍ਡਿਂਯੇਵ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਦੇਥ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਚ ਨੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋਪਿ ਪਾਕਟਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ –
‘‘ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਾਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁਂ. ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਣਧਮ੍ਮਵੁਤ੍ਤਿ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਦੇਸੇਮਿ. ਸਾ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਠਪਿਤਸਬ੍ਬਕਾਯਿਕਆਦਾਸੋ ਵਿਯ ਚ, ਯਥਾ ਹਿ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਠਪਿਤੇ ਸਬ੍ਬਕਾਯਿਕੇ ਆਦਾਸੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਛਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਜ੍ਜਂ ਪਹਾਯ ਨਿਦ੍ਦੋਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਪਯੋਗਮਣ੍ਡਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡੇਤੁਕਾਮਾ ਇਮਂ ਸਬ੍ਬਕਾਯਿਕਾਦਾਸੂਪਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਾ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮੇ ਦਾਯਾਦਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਸ੍ਸ. ਯੋ ਮਯ੍ਹਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਭਵਥ, ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਮਯ੍ਹਂ ਆਮਿਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਾ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਭਵਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਦੁਵਿਧੋ – ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ, ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਤਿ. ਆਮਿਸਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ – ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਂ, ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਭੇਦੋ ਹਿ ਨਵਵਿਧੋਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮੋ, ਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਲੇਸੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਹਿ ਵਤ੍ਥੁਪੂਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਦੇਸੇਤਿ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮਂ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਅਯਂ ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋ. ਤਥਾ ਚੀਵਰਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਲੇਸੇਨ ਵਾ ਆਮਿਸਂ. ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਵਟ੍ਟਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਇਦਂ ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਂ ਨਾਮ.
ਤਤ੍ਥ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਸੋ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ, ਅਨਕ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਮਗ੍ਗਞ੍ਞੂ ਮਗ੍ਗਵਿਦੂ ਮਗ੍ਗਕੋਵਿਦੋ. ਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾ ਚ ਪਨ ਏਤਰਹਿ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੭੯) ਚ – ‘‘ਸੋ ਹਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੩) ਚ. ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤੋ…ਪੇ… ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਚ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਜੀਵਕਵਤ੍ਥੁਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਚੀਵਰਂ ਲਦ੍ਧਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ. ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਹੋਤੁ, ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਤੁ. ਇਤਰੀਤਰੇਨਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਂਯੇਵ ਵਣ੍ਣੇਮੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੩੭).
ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣੀਤਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਨਾਲਤ੍ਥੁਂ. ਸਪਦਾਨਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪਭੋਜਨਾ ਏਵਾਹੇਸੁਂ. ਤੇਹਿ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦੇਸਭਤ੍ਤਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਿਕਂ ਉਪੋਸਥਿਕਂ ਪਾਟਿਪਦਿਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੨੫) ਏਵਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਲਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਿ ਅਕਤਪਬ੍ਭਾਰਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦਿਸੇਨਾਸਨਾਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਲੇਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੯੪) ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਵਿਹਾਰੋ ਅਡ੍ਢਯੋਗੋ ਪਾਸਾਦੋ ਹਮ੍ਮਿਯਂ ਗੁਹਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਮੁਤ੍ਤਹਰੀਤਕੇਨੇਵ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਅਕਂਸੁ. ਤੇ ਭਗਵਤਾਯੇਵ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਸਪ੍ਪਿ, ਨਵਨੀਤਂ, ਤੇਲਂ, ਮਧੁ, ਫਾਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੬੦) ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ.
ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਯੇਵ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ…ਪੇ… ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਤਦੇਵ, ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਯਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਮਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ.
ਯੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਨ੍ਤਕੋ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ ਭਵਥ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਮਯ੍ਹਮੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ ਆਮਿਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਯਾਦਾ ਮਾ ਭਵਥ. ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਵ ਸਾਮਿਨੋ ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸ. ਯੋ ਹਿ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਮੋ ਵਿਹਰਤਿ ਚਤੂਸੁ ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਯਂ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੋ ਨਾਮ. ਤਾਦਿਸਾ ਮਾ ਭਵਥ. ਯੋ ਪਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦੀਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਸੇਵਮਾਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਰਮੋ ਵਿਹਰਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਵਂਸੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ ਨਾਮ. ਤਾਦਿਸਾ ਭਵਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਏਤਦਹੋਸਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਲਾਭਤ੍ਥਿਕੋ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਤਿਪਣੀਤਲਾਭਤ੍ਥਿਕੋ ਅਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ…ਪੇ… ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਤਿ.
ਤਸ੍ਸਾਯਮਤ੍ਥੋ – ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾ ਅਨੁਦ੍ਦਯਾ ਹਿਤੇਸਿਤਾ, ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣੇਨ ਕੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਸਾਵਕਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਅਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸਾਮਿਨੋ, ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਪਸ੍ਸਤਿ ਕਿਰ ਭਗਵਾ ਆਮਿਸਗਰੁਕਾਨਂ ਆਮਿਸੇ ਉਪਕ੍ਖਲਿਤਾਨਂ ਅਤੀਤਕਾਲੇ ਤਾਵ ਕਪਿਲਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ, ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਿ ਆਦਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੨੩੦; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧੮) ਨਯੇਨ ਆਗਤਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨੇਕਸਤਾਨਂ ਅਪਾਯਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਞ੍ਚ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦੀਨਂ. ਧਮ੍ਮਗਰੁਕਾਨਂ ਪਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਮਹਾਕਸ੍ਸਪਾਦੀਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਗੁਣਪ੍ਪਟਿਲਾਭਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਪਾਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਬ੍ਬਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾ ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਸਾਵਕਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਗਰੁਕੋ ਚ ਚਤੁਪਰਿਸਨ੍ਤਰੇ ਕੂਟਕਹਾਪਣੋ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬੁਤਙ੍ਗਾਰੋ ਵਿਯ ਚ ਨਿਤ੍ਤੇਜੋ ਨਿਪ੍ਪਭੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਵਤ੍ਤਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਗਰੁਕੋ ਤੇਜਵਾ ਸੀਹੋਵ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਚਾਰੀ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ…ਪੇ… ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥ, ਮਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਪਣੀਤਤਰਂ ਲਾਭਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨੋ ਅਲਾਭਤ੍ਥਿਕੇਨਾਤਿ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਸ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਨੋ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤੇਨ ਆਦਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤੇਨ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਨੋ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਆਦਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥ. ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਸੁਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ? ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾਤਿ.
ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਆਦਿਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਨੋ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਗਾਰਯ੍ਹੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ. ਕਿਨ੍ਤਿ? ਆਮਿਸ…ਪੇ… ਦਾਯਾਦਾਤਿ. ਇਦਂ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਅਤੀਵ ਮੁਦੁਕਰਣਤ੍ਥਮਾਹ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਮਿਸਲੋਲਾ ਚਰਿਸ੍ਸਥ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞੂ ਮਂ ਗਰਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਵਕੇ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੇ ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੇ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਅਨਾਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇ ਗਰਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਸ੍ਸਿਮੇ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾ, ਕਸ੍ਸਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ’’ਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਕੁਲਕੁਮਾਰਕੇ ਵਾ ਕੁਲਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਗਰਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਸ੍ਸਿਮੇ ਪੁਤ੍ਤਾ, ਕਸ੍ਸ ਧੀਤਰੋ’’ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਮਂ ਵਿਞ੍ਞੂ ਗਰਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਵਕੇ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੇ ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੇ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਸ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਰਣੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਮੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਨ ਆਦਿਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਵਤ੍ਤਪਰਿਪੂਰਕੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਸ੍ਸਸਤਿਕਤ੍ਥੇਰੇ ਵਿਯ ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਕਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾ, ਕਸ੍ਸਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਤਿ, ਅਸੁਕਸ੍ਸਾਤਿ, ‘‘ਪਤਿਰੂਪਂ ਥੇਰਸ੍ਸ, ਪਟਿਬਲੋ ਵਤ ਓਵਦਿਤੁਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਨ ਆਦਿਯਾ ਨ ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਕਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨਾਲਕਪਟਿਪਦਂ ਤੁਵਟ੍ਟਕਪਟਿਪਦਂ ਚਨ੍ਦੂਪਮਪਟਿਪਦਂ ਰਥਵਿਨੀਤਪਟਿਪਦਂ ਮਹਾਗੋਸਿਙ੍ਗਸਾਲਪਟਿਪਦਂ ਮਹਾਸੁਞ੍ਞਤਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸਭਾਵਨਾਰਾਮਅਰਿਯਵਂਸੇਸੁ ਸਕ੍ਖਿਭੂਤਾ ਪਚ੍ਚਯਗੇਧਤੋ ਵਿਵਤ੍ਤਮਾਨਸਾ ਅਬ੍ਭਾ ਮੁਤ੍ਤਚਨ੍ਦਸਮਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ; ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਵਤ ਭਗਵਾ, ਅਸਕ੍ਖਿ ਵਤ ਸਾਵਕੇ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਛਡ੍ਡਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਰਕੇ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਨ ਆਦਿਯੋ ਨ ਗਾਰਯ੍ਹੋ ਭਵੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਿਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਪਚ੍ਚਨੀਕੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਸ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਓਵਾਦਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ.
੩੦. ਏਵਮਿਮਂ ਓਵਾਦਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਂ ਥੋਮੇਤੁਂ ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਥੋਮਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਾਰੋ.
ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਨਿਪਾਤਪਦਮੇਤਂ. ਭੁਤ੍ਤਾਵੀਤਿ ਭੁਤ੍ਤਵਾ, ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਵਾਰਿਤੋਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੋ, ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭੋਜਨੋ ਤਿਤ੍ਤੋਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਹਿ ਪਵਾਰਣਾ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਪਵਾਰਣਾ ਪਚ੍ਚਯਪਵਾਰਣਾ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਪਵਾਰਣਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ, ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪਵਾਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੦੯) ਅਯਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਪਵਾਰਣਾ. ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਚਤੁਮਾਸਂ ਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਪਵਾਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੦੩) ਚ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪੁਨਪਵਾਰਣਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਿਚ੍ਚਪਵਾਰਣਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੩੦੭) ਚ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯਪਵਾਰਣਾ. ‘‘ਪਵਾਰਿਤੋ ਨਾਮ ਅਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤੋ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਸੋ ਪਵਾਰਿਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੩੯) ਅਯਂ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਪਵਾਰਣਾ. ‘‘ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੭, ੩੫੮) ਅਯਂ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾ. ਅਯਮਿਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਵਾਰਿਤੋਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੋ’’ਤਿ.
ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਭੋਜਨੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ. ਪਰਿਯੋਸਿਤੋਤਿ ਪਰਿਯੋਸਿਤਭੋਜਨੋ, ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਾਵਤਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਾਵਤਕਂ ਭੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਵਸਿਤਾ ਮੇ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਹਿਤੋਤਿ ਧਾਤੋ, ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਵਾ ਸੁਖਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵਦਤ੍ਥੋਤਿ ਯਾਵਤਕੋ ਮੇ ਭੋਜਨੇਨ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਸਾਧਕਾਨਿ. ਯੋ ਹਿ ਪਰਿਯੋਸਿਤੋ, ਸੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਚ ਸੁਹਿਤੋ, ਸੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤੋ. ਯੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਯੋਸਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਵਾਰਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਹਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਿਯਾਤਿ ਏਕਂਸੇ ਚ ਵਿਕਪ੍ਪਨੇ ਚ. ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੪੯) ਏਕਂਸੇ. ‘‘ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੯) ਵਿਕਪ੍ਪਨੇ. ਇਧ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਤਿਰੇਕੋਵ ਅਤਿਰੇਕਧਮ੍ਮੋ. ਤਥਾ ਛਡ੍ਡਨੀਯ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਧਿਕੋ ਚ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬੋ ਚ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਾਤਿ ਤਮ੍ਹਿ ਕਾਲੇ. ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਪਰੇਤਾਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯੇਨ ਚ ਪਰੇਤਾ ਫੁਟ੍ਠਾ ਅਨੁਗਤਾ ਚ ਅਟ੍ਠਪਿ ਦਸਪਿ ਦਿਵਸਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਜਿਘਚ੍ਛਿਤਾਪਿ ਨ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਂ ਸਹਿਤੁਂ. ਇਮੇ ਪਨ ਨ ਤਾਦਿਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਉਭਯਮਾਹ. ਤ੍ਯਾਹਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਹਂ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਥਾਤਿ ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਥ.
ਅਪ੍ਪਹਰਿਤੇਤਿ ਅਪ੍ਪਰੁਲ਼੍ਹਹਰਿਤੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨਿਤ੍ਤਿਣਞ੍ਚ ਮਹਾਤਿਣਗਹਨਂ ਚ, ਯਤ੍ਥ ਸਕਟੇਨਪਿ ਛਡ੍ਡਿਤੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ ਤਿਣਾਨਿ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਠਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਹਿ ਅਵਿਕੋਪਨਤ੍ਥਮੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਪ੍ਪਾਣਕੇਤਿ ਨਿਪ੍ਪਾਣਕੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੇਨ ਮਰਿਤਬ੍ਬਪਾਣਕਰਹਿਤੇ ਵਾ ਮਹਾਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੇ. ਪਰਿਤ੍ਤੋਦਕੇ ਏਵ ਹਿ ਭਤ੍ਤਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਆਲ਼ੁਲਿਤੇ ਸੁਖੁਮਪਾਣਕਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਮਹਾਤਲ਼ਾਕਾਦੀਸੂਤਿ. ਪਾਣਕਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਪਿਲਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨਿਮੁਜ੍ਜਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ.
ਤਤ੍ਰੇਕਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਕਸ੍ਸ. ਯੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸੁਤਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ ਚ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਕੇਸੋਹਾਰਣੇਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਕਾਪਟਿਕੋ ਮਾਣਵੋ ਦਹਰੋ ਵੁਤ੍ਤਸਿਰੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੨੬). ਰੋਪਿਤੇਪਿ ‘‘ਯਥਾ ਸਾਰਦਿਕਂ ਬੀਜਂ, ਖੇਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਰੂਹਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੩.੩੧). ਕਥਿਤੇਪਿ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ ਅਰਹਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਇਧ ਪਨ ਕਥਿਤੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਥਿਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਮਿਸਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਮਿਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਸਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗਵਿਭਤ੍ਤਿਵਚਨੇਸੁ ਤਾਦਿਸੋਵ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨਾਸ੍ਸ ਯੋ ਏਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੋ ਏਸੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਨਾਮ. ਇਦਂ ਆਮਿਸਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਨ੍ਤਿ ਸਾਧੁ ਵਤਾਹਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਇਦਾਨਿ ਇਮਂ ਖਣਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਮਿ, ਏਵਮੇਵ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ. ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਖੇਪੇਯ੍ਯਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਂ.
ਸੋ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨ੍ਤਿ ਸੋ ਤਂ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਸਿਰਸਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਰੂਪਂ ਸੁਗਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਭਾਵਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਆਦਿਤ੍ਤਸੀਸੂਪਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯੇਨ ਏਵਂ ਤਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯ.
ਅਥ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਾਰੇ ਏਸ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਸਚੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ…ਪੇ… ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਖੋ ਵਾਲ਼ਮਿਗਾਕੁਲੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਵਾਲ਼ਾਕੁਲੇ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਇਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਾਦੀਨਵਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ ਸੁਗਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਉਭਤੋ ਸੁਜਾਤਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਯੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕੋ’’ਤਿ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤਾਯ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਪਰਿਪਾਚਨਅਸਨ੍ਤਸਮ੍ਭਾਵਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਸਾਮਿਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸਾਮਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਿਘਚ੍ਛਿਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਧਾਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਦੀਸੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਜਿਘਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ, ਤੇਪਿ ਧਾਤਾ ਸੁਹਿਤਾ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਤਾਯ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸਾਮਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਤੇਹਿ ਚ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਲਜ੍ਜੀਨਂ ਅਗ੍ਗੋ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ, ਭਗਵਾ ਚ ਧਾਤੋ ਸੁਹਿਤੋ, ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਕੋਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇ ਲੋਕੇ ਸਦ੍ਧਾ, ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚ ਸੋ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯੋਪਿ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਕਮੇਵ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਨ ਭੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਕਮੇਵ ਭੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ ਵਿਸੇਸੋ. ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿ ਅਨੁਜਾਨਨਪ੍ਪਸਂਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਕਿਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗਂ. ਕਿਂ ਪਸਂਸਤਿ? ਭੁਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਕਰਣਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਪਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਖੋ ਅਸੁਯੇਵ ਮੇ ਪੁਰਿਮੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯੋ ਪੁਰਿਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਯੇਵ ਮਮ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੂਰੇਸੁ ਸੂਰਤਰੋ ਵਿਯ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤੇਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤਤਰੋ ਵਿਯ ਚ ਪੁਜ੍ਜਤਰੋ ਚ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਚ, ਦੁਤਿਯਭਿਕ੍ਖੁਤੋ ਅਤਿਰੇਕੇਨ ਪੂਜਨੀਯੋ ਚ ਪਸਂਸਨੀਯੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣੇਨ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤੋ ਪੁਜ੍ਜਤਰੋ ਚ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਚਾਤਿ? ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਥਂ? ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਚੇ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾ ਵਾ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ ਵਾ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਇਮਿਨਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਙ੍ਕੁਸੇਨ ਨਿਵਾਰੇਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਅਰੇ ਤ੍ਵਂ ਸੁਗਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਈਦਿਸਂ ਇਚ੍ਛਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਅਸਂਲੇਖਸ੍ਸ ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣੇ. ਏਵਂ ਤਾਵਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਲੇਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ.
ਸੁਭਰਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ – ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਬ੍ਭਰੋ ਹੋਤਿ ਦੁਪ੍ਪੋਸੋ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸੁਭਰੋ ਹੋਤਿ ਸੁਪੋਸੋ. ਕਥਂ? ਯੋ ਹਿ ਅਮ੍ਬਿਲਾਦੀਨਿ ਲਦ੍ਧਾ ਅਨਮ੍ਬਿਲਾਦੀਨਿ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰੇ ਲਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰੇ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਗਾਮਂ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਰਿਤ੍ਤਪਤ੍ਤੋਵ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਬ੍ਭਰੋ. ਯੋ ਪਨ ਸਾਲਿਮਂਸੋਦਨਾਦੀਨਂ ਪਤ੍ਤੇ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇਪਿ ਦੁਮ੍ਮੁਖਭਾਵਂ ਅਨਤ੍ਤਮਨਭਾਵਮੇਵ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਸਾਮਣੇਰਗਹਟ੍ਠਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਦੁਬ੍ਭਰੋ. ਏਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦੂਰਤੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਦੁਬ੍ਭਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪੋਸਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਲੂਖਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਲਦ੍ਧਾ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋਵ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਭਰੋ. ਯੋ ਚ ਪਰੇਸਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਲੂਖਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਦਾਨਂ ਅਹੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮੁਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਾਤਿ, ਅਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਸੁਭਰੋ. ਏਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਦਨ੍ਤੋ ਸੁਭਰੋ ਥੋਕੇਨਪਿ ਤੁਸ੍ਸਤਿ, ਮਯਮੇਵ ਨਂ ਪੋਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੋਸੇਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਵਾ ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਨਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਇਮਿਨਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਙ੍ਕੁਸੇਨ ਨਿਵਾਰੇਸ੍ਸਤਿ – ‘‘ਅਰੇ ਤ੍ਵਂ ਸੁਗਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਈਦਿਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਸੁਭਰਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਕੋਸਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਤੇਨੇਵਙ੍ਕੁਸੇਨ ਨਿਵਾਰੇਸ੍ਸਤਿ – ‘‘ਅਰੇ ਤ੍ਵਂ ਨਾਮ ਤਦਾ ਸੁਗਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਪਰੇਤੋਪਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਜ ਕੋਸਜ੍ਜਮਨੁਯੁਞ੍ਜਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਇਦਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਿਮੇ ਪਞ੍ਚ ਗੁਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਕਥਂ? ਅਤ੍ਰ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਵਸੇਨ ਤੀਣਿ ਆਗਤਾਨਿ, ਸੇਸਾਨਿ ਸਲ੍ਲੇਖੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਂ ਨਾਮਮੇਵ, ਯਦਿਦਂ ਸਲ੍ਲੇਖੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯਾ ਚ ਖੋ ਅਯਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੮੯, ੧੯੨) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਏਵਂ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਗੁਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਕਥਂ? ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ ਸਨ੍ਤੋਸਕਥਾ ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ ਸੀਲਕਥਾਤਿ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਕਥਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਸਙ੍ਗਹਿਤਾਯੇਵ. ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਸਮਾਧਿਕਥਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰਿਪੂਰਾਨਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਪਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.
ਕਥਂ? ਪਰਿਪੂਰਾ ਹਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ ਅਸੇਕ੍ਖੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਾ-ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ-ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵਾਤਿ ਏਵਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਪਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਪਾਵੁਸ੍ਸਕੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਵੁਟ੍ਠੋ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਸਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਤਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਸੋਬ੍ਭੇ, ਕੁਸੋਬ੍ਭਾ ਮਹਾਸੋਬ੍ਭੇ, ਮਹਾਸੋਬ੍ਭਾ ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ, ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਮਹਾਨਦਿਯੋ, ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸਾਗਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਗੁਣਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਦਸ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਿ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪਰਮਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਂ ਲਭਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪੁਜ੍ਜਤਰਪਾਸਂਸਤਰਭਾਵਂ ਕਾਰਣੇਨ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਨ੍ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਯੋ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਮੂਲਗੁਣੇਹਿ ਪਰਿਬਾਹਿਰੋ. ਯੋ ਪਨ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਇਮੇਸਂ ਭਾਗੀ ਹੋਤਿ – ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਂ ਵਤ੍ਵਾਵ ਸੋਭਨਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਪਤ੍ਤੋਯੇਵ ਭਗਵਾ. ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸੀ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਹਾਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਾਵਿਸਿ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਯ ਏਵ ਪਰਿਸਾਯ. ਕਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਥੋਮਨਤ੍ਥਂ.
ਬੁਦ੍ਧਾ ਕਿਰ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਵਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ ਮਯਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਨਨ੍ਦਂ ਵਾ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ ਞਾਣੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਪੁਨ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਹਂ ਸੁਕਥਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸੁਕਥਿਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ, ਮਂ ਚੇਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਨਂ ਏਵਮੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਥੋਮੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ਤੇਸੁ ਗਾਰਵਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਨਿਯੋਜੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੇਹਿ ਨਿਯੋਜਿਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਯਥਾ ਇਧੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਿ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਤਮੇਵ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਞ੍ਚ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ ਇਮਿਸ੍ਸਂਯੇਵ ਪਰਿਸਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਜ੍ਝਾਸਯਾਯ ਮਤਿਯਾ ਦੇਸਿਤਾ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਅਗ੍ਗਾ ਚ ਗਰੁਕਾ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਸਦਿਸਾ. ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਟ੍ਠੇਨ ਤਿਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਾ ਨਾਵਾ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਚਤੁਯੁਤ੍ਤਆਜਞ੍ਞਰਥੋ ਵਿਯ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ‘ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਦਣ੍ਡੋ’ਤਿ ਪਰਿਸਤਿ ਆਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹੇ ਰਾਜਿਨਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਤਂ ਰਞ੍ਞਾ ਠਪਿਤਂ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ; ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਠਪਿਤਂ ਦੇਸਨਂ ਇਮਿਸ੍ਸਂਯੇਵ ਪਰਿਸਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤਿਯਾ ਦੇਸਿਤਾ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਬਲਵਤਰਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਪਜ੍ਜਲਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮਿਧ ਧਮ੍ਮਥੋਮਨਤ੍ਥਂ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.
ਈਦਿਸੇਸੁ ਚ ਠਾਨੇਸੁ ਭਗਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਸਨੇਯੇਵ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਯਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਕਾਯਗਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬਾ ਪਰਿਸਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਏਕਵਾਰਂ ਭਿਨ੍ਨਾ ਪੁਨ ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਭਗਵਾ ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਯਾ ਏਵ ਪਾਵਿਸਿ.
੩੧. ਏਵਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਪਨ ਭਗਵਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਰੂਪਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਥੋਮੇਤੁਕਾਮੋ ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ…ਏਤਦਵੋਚ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਾਤਿਤੋ, ਨ ਪਿਤਿਤੋ. ਰੂਪਸਾਰਿਯਾ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਸੋ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤੋ ਨਚਿਰੇਨ. ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਸਾਵਕੇ ਆਲਪਨ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਆਲਪਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਕਾ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸਦਿਸਾ ਮਾ ਹੋਮਾਤਿ ਆਵੁਸੋਤਿ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਚ ਆਲਪਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਭਦਨ੍ਤੇਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਾਵਕੇਹਿ ਆਵੁਸੋਤਿ.
ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਚਨਂ, ਕਿਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨੁਕਾਰੋ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ. ਖੋਕਾਰੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋਤਿ, ਤੀਹਿ ਵਿਵੇਕੇਹਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਉਪਧਿਵਿਵੇਕੇਹਿ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਵੇਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਮ੍ਪਿ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਰਤੋਪਿ ਖੋਤਿਆਦਿਮਾਹਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਦੂਰਤੋਪੀਤਿ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠਤੋਪਿ ਤਿਰੋਜਨਪਦਤੋਪਿ ਅਨੇਕਯੋਜਨਗਣਨਤੋਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਸਮੀਪੇ. ਅਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਭਾਤੂਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋਯੇਵ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਗੋ ਹੋਤੁ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਤੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਹਿ ਭਾਗੋ ਯਦਿਦਂ ਅਤ੍ਥਕ੍ਖਾਨਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਸਵਨਂ ਭਾਗੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਟਿਭਾਤੂਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤੂ’’ਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ. ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਉਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਨੇਸਂ ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਥੇਰੋ ਤੇਨ ਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਹਿਕਾਰੋ ਨਿਪਾਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋਤੁਕਾਮਾਤ੍ਥ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਯ੍ਹਂ ਭਾਰਂ ਆਰੋਪਯਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਣਾਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋਤਿ…ਪੇ…ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਨੇਸਂ, ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤੇਨ ਆਦਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਏਕੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਤੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ…ਪੇ… ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਾਵਕਾ ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਞ੍ਚ ਭਗਵਾ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਤੇਨ ਆਦਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਚ੍ਛਿ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ…ਪੇ… ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਆਦਿਯਭਾਵਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਵ. ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਆਦਿਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਨ ਸਾਵਕਾਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪਿ, ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮਯੋਜਨਾ.
ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ, ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਤੀਹਿ ਵਿਵੇਕੇਹਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਤਿਵਿਧਂ ਵਿਵੇਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਪਕ੍ਖੋ ਹਿ ਅਯਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ, ‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ, ‘‘ਬਾਹੁਲਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯੇਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਭਾਦਯੋ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਯੇ ਪਰਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ ਲੋਭੋ ਚ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬਾਹੁਲਿਕਾਤਿ ਚੀਵਰਾਦਿਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ. ਸਾਸਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਥਲਿਕਾ. ਓਕ੍ਕਮਨੇ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਓਕ੍ਕਮਨਂ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਵਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ, ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਨੀਵਰਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਵਿਵੇਕੇਤਿ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਾਤਿ ਓਰੋਪਿਤਧੁਰਾ, ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਆਰਮ੍ਭਮ੍ਪਿ ਅਕੁਰੁਮਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਨਿਯਮੇਨੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦੇਸਨਂ ਨਿਯਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਾਵਕਾ ‘‘ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾਵ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ‘‘ਕਮ੍ਪਿ ਮਞ੍ਞੇ ਭਣਤਿ, ਨ ਅਮ੍ਹੇ’’ਤਿ ਉਦਾਸਿਨਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਥੇਰਾ ਨਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਮ੍ਹੇ ਭਣਤੀਤਿ ਆਦਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਮਚ੍ਚੇਹਿ ਨਗਰਵੀਥਿਯੋ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਨ ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰਦ੍ਵਾਰਂ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਨ ਭੇਰਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਯ ਸਬ੍ਬੇ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨ ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ ਚ ਅਲਙ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਚ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸਾਵਕੇਸੁ. ਥੇਰਾਤਿ ਦਸਵਸ੍ਸੇ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹੀਤਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਠਾਨਸਦ੍ਦੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਟ੍ਠਿਤਿਖਣਕਾਰਣੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਠਾਨਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ ਅਕ੍ਖਣਵੇਧੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਠਿਤਿਯਂ. ‘‘ਠਾਨਸੋਵੇਤਂ ਤਥਾਗਤਂ ਪਟਿਭਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੮੭) ਖਣੇ. ‘‘ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੮੦੯; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੮) ਕਾਰਣੇ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਰਣੇਯੇਵ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਇਮਿਨਾ ਪਠਮੇਨ ਠਾਨੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਾਰਯ੍ਹਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਾਰਯ੍ਹਾਤਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਾ. ਥੇਰਾ ਨਾਮ ਸਮਾਨਾ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਮਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਵਿਵੇਕਮ੍ਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮਂ ਨਿਨ੍ਦਂ ਆਵੁਸੋ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਮੇ ਨਾਮ ਆਵੁਸੋ ਥੇਰਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਤੇ ਲੋਭਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਨ ਜਹਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮਂ ਨਿਨ੍ਦਂ ਆਵੁਸੋ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਤਿਯੇਨ ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਮੇ ਨਾਮਾਵੁਸੋ, ਥੇਰਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਚੀਵਰਪਤ੍ਤਸੇਨਾਸਨਪੂਤਿਕਾਯਮਣ੍ਡਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਂ ਅਪੂਰਯਮਾਨਾ, ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮਂ ਨਿਨ੍ਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਮਜ੍ਝਿਮਨਵਵਾਰੇਸੁ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ. ਮਜ੍ਝਿਮਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸੇ ਉਪਾਦਾਯ ਯਾਵ ਨਵ ਵਸ੍ਸਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਨਵਾਤਿ ਊਨਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਤਤ੍ਥ ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧ ਨਵਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਥੇਰਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਥੇਰਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
੩੨. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੇਨ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਇਮੇ ਵਤ ਥੇਰਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਯੋਜਨਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਸੇਵਨ੍ਤਿ, ਗਾਮਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇਪਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਜਿਣ੍ਣਸਰੀਰਾਪਿ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾਨਂ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ, ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮੇਨ ਠਾਨੇਨ ਥੇਰਾ ਪਾਸਂਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਲੋਭਾਦਯੋ ਪਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਹਾਥੇਰੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇਪਿ ਈਦਿਸੇਪਿ ਵਯੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਸਾਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਪਾਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਪੂਰੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯੇਨ ਠਾਨੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਾਸਂਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਟ੍ਟਦੁਕੂਲਕੋਸੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਿ ਲਹੁਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਯੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਕਾਲੇ ਅਯਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਧਾਰੇਤਿ, ਅਸਿਥਿਲਂ ਸਾਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਨੀਵਰਣੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਂ ਪਰਿਪੂਰਯਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਵਮਜ੍ਝਿਮਕਾਲੇ ਕੀਦਿਸੋ ਅਹੋਸੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਤਿਯੇਨ ਠਾਨੇਨ ਥੇਰਾ ਪਾਸਂਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਮਜ੍ਝਿਮਨਵਵਾਰੇਸੁ.
੩੩. ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋਤਿ ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਏਵਂ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ, ਨਵਹਿ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਪਟਿਪਦਂ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਯੇ ਤੇ ‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਤੇ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਿਦਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਲੋਭੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਯਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ.
ਅਪਿਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਕਥਿਤੋ. ਆਮਿਸਂ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਪਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨਪਿ ਕਥਿਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਧਮ੍ਮਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ ਕਥੇਤੁਮਿਦਮਾਹ. ਅਯਂ ਪੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ.
ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਅਤੀਤਦੇਸਨਾਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਾਵਕਾ ਵਿਵੇਕਂ ਨਾਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਲੋਭੋ ਚ ਪਾਪਕੋ, ਦੋਸੋ ਚ ਪਾਪਕੋਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਾਪਕਾ ਲਾਮਕਾ, ਇਮੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਲੁਬ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣੋ ਲੋਭੋ. ਦੁਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਦੋਸੋ. ਤੇਸੁ ਲੋਭੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਲਾਭੇ ਹੋਤਿ, ਦੋਸੋ ਅਲਾਭੇ. ਲੋਭੇਨ ਅਲਦ੍ਧਂ ਪਤ੍ਥੇਤਿ, ਦੋਸੇਨ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਵਿਘਾਤਵਾ ਹੋਤਿ. ਲੋਭੋ ਚ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਹੋਤਿ, ਦੋਸੋ ਅਦਾਯਕੇ ਵਾ ਅਮਨੁਞ੍ਞਦਾਯਕੇ ਵਾ. ਲੋਭੇਨ ਨਵਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਦੋਸੇਨ ਪਞ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ.
ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨੂਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਲੋਭਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਯਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਲੋਭਸ੍ਸ ਚ ਦੋਸਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾਯ. ਅਤ੍ਥਿ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਲੋਭੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਦੋਸੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤੇ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਏਤੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਾ, ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਪਟਿਪਦਾਤਿ. ਤਥਾ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਸਸ੍ਸਤਂ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਉਚ੍ਛੇਦੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.
ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀਤਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਦਂ ਥੋਮੇਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਞਾਣਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਵਿਦਿਤਕਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਞਾਣਕਰਣੀ. ਰਾਗਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵੂਪਸਮਨਤੋ ਉਪਸਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਮ੍ਬੋਧੋਤਿ ਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਮਗ੍ਗੋਯੇਵ ਹਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਣ੍ਣਨਾ ਪਪਞ੍ਚਾ.
ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਵਚਨਂ, ਅਞ੍ਞਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ, ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਏਸੇਵ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੪). ਸ੍ਵਾਯਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਰਕਤ੍ਤਾਪਿ ਅਰਿਯੋ. ਅਰਿਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿਪਿ ਅਰਿਯੇਨ ਦੇਸਿਤੋਤਿਪਿ ਅਰਿਯਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿਪਿ ਅਰਿਯੋ. ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਉਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ, ਨ ਚ ਅਙ੍ਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਤੂਰਿਯਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਕਿਲੇਸੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮਗ੍ਗਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਮਗ੍ਗੀਯਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹਿ, ਗਮ੍ਮਤਿ ਵਾ ਤੇਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਤਮੋ ਸੋ ਇਤਿ ਚੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਤਮਾਨਿ ਵਾ ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨੀਤਿ. ਏਕਮੇਕਞ੍ਹਿ ਅਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗੋਯੇਵ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਹੇਤੁ ਚਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੩੯). ਪੋਰਾਣਾਪਿ ਭਣਨ੍ਤਿ – ‘‘ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਚੇਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਵੋਦਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਨਿਬ੍ਬਚਨਮ੍ਪਿ ਨੇਸਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇ ਚ ਖੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ, ਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਵੋਦਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਕੋਸਜ੍ਜਞ੍ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਯਕਿਲੇਸੇ ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਚ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਆਵੁਸੋਤਿ ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਦਂ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੇ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤੋ ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’, ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਲੋਭਦੋਸੇ ਤਪ੍ਪਹਾਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰਾਵੁਸੋ, ਕੋਧੋ ਚਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਜ੍ਝਨਲਕ੍ਖਣੋ ਕੋਧੋ, ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣੋ ਵਾ, ਆਘਾਤਕਰਣਰਸੋ, ਦੁਸ੍ਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਉਪਨਨ੍ਧਨਲਕ੍ਖਣੋ ਉਪਨਾਹੋ, ਵੇਰ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਰਸੋ, ਕੋਧਾਨੁਪਬਨ੍ਧਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਲੇ ਕੋਧੋ, ਅਪਰਕਾਲੇ ਉਪਨਾਹੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਵਿਭ. ੮੯੧).
ਪਰਗੁਣਮਕ੍ਖਨਲਕ੍ਖਣੋ ਮਕ੍ਖੋ, ਤੇਸਂ ਵਿਨਾਸਨਰਸੋ, ਤਦਵਚ੍ਛਾਦਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੋ ਪਲ਼ਾਸੋ, ਪਰਗੁਣੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਾਨਂ ਸਮੀਕਰਣਰਸੋ, ਪਰੇਸਂ ਗੁਣਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਖੀਯਨਲਕ੍ਖਣਾ ਇਸ੍ਸਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਕ੍ਖਮਨਲਕ੍ਖਣਾ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਰਤਿਰਸਾ, ਤਤੋ ਵਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਗੂਹਨਲਕ੍ਖਣਂ ਮਚ੍ਛੇਰਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਅਸੁਖਾਯਨਰਸਂ, ਸਙ੍ਕੋਚਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.
ਕਤਪਾਪਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਮਾਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਗੂਹਨਰਸਾ, ਤਦਾਵਰਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਪਕਾਸਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ, ਤੇਸਂ ਸਮੁਦਾਹਰਣਰਸਂ, ਸਰੀਰਾਕਾਰੇਹਿਪਿ ਤੇਸਂ ਵਿਭੂਤਕਰਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.
ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਭਾਵਲਕ੍ਖਣੋ ਥਮ੍ਭੋ, ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਯਵੁਤ੍ਤਿਰਸੋ, ਅਮਦ੍ਦਵਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਕਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਲਕ੍ਖਣੋ ਸਾਰਮ੍ਭੋ, ਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਰਸੋ, ਅਗਾਰਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਉਣ੍ਣਤਿਲਕ੍ਖਣੋ ਮਾਨੋ, ਅਹਂਕਾਰਰਸੋ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਅਬ੍ਭੁਣ੍ਣਤਿਲਕ੍ਖਣੋ ਅਤਿਮਾਨੋ, ਅਤਿਵਿਯ ਅਹਙ੍ਕਾਰਰਸੋ. ਅਚ੍ਚੁਦ੍ਧੁਮਾਤਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.
ਮਤ੍ਤਭਾਵਲਕ੍ਖਣੋ ਮਦੋ, ਮਦਗ੍ਗਾਹਣਰਸੋ, ਉਮ੍ਮਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣੋ ਪਮਾਦੋ, ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਸੋ, ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਕੋਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੮੯੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਿਸੇਸਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਲਾਭਿਨੋ ਕੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਕਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕੋਧੋ ਕੋਧੋਯੇਵ, ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਉਪਨਾਹੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਕੁਦ੍ਧੋ ਉਪਨਯ੍ਹਨ੍ਤੋ ਚ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਲਾਭਿਨੋ ਗੁਣੇ ਮਕ੍ਖੇਤਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸੋਤਿ ਚ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਮਕ੍ਖੋ ਚ ਪਲ਼ਾਸੋ ਚ, ਏਵਂ ਮਕ੍ਖੀ ਪਲ਼ਾਸੀ ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਾਦੀਸੁ ਕਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾਤਿ ਇਸ੍ਸਤਿ ਪਦੁਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਾ. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਚਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਤੇਨ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਂ ਨ ਸਹਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛੇਰਂ. ਲਾਭਹੇਤੁ ਖੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਦੋਸੇ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਮਾਯਾ. ਅਸਨ੍ਤੇਪਿ ਗੁਣੇ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਚੇ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਲਾਭਂ ਲਭਤਿ, ਤੇਨ ਥਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਅਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤੋ, ਨਯਿਦਂ ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਓਵਦਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਤਿ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸਾਰਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਭਾਕੁਟਿਕਮੁਖੋ ‘‘ਕੋ ਮੇ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸਯ੍ਹ ਭਾਣੀ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਸਾਰਮ੍ਭੋ. ਤਤੋ ਥਮ੍ਭੇਨ ‘‘ਅਹਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੋ ਮਾਨੀ ਹੋਤਿ. ਸਾਰਮ੍ਭੇਨ ‘‘ਕੇ ਇਮੇ’’ਤਿ ਪਰੇ ਅਤਿਮਞ੍ਞਨ੍ਤੋ ਅਤਿਮਾਨੀ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਮਾਨੋ ਚ ਅਤਿਮਾਨੋ ਚ. ਸੋ ਤੇਹਿ ਮਾਨਾਤਿਮਾਨੇਹਿ ਜਾਤਿਮਦਾਦਿਅਨੇਕਰੂਪਂ ਮਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਮਗੁਣਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਮਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਮਦੋ ਚ ਪਮਾਦੋ ਚਾਤਿ.
ਏਵਂ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੋ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਏਵਰੂਪੇਹਿ. ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਹਾਨੁਪਾਯੋ ਪਾਠਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋਯੇਵ.
ਞਾਣਪਰਿਚਯਪਾਟਵਤ੍ਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਯਂ ਭੇਦੋ ਚ ਕਮੋ ਚ ਭਾਵਨਾਨਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਭੇਦੋ ਤਾਵ, ਅਯਞ੍ਹਿ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਕਦਾਚਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਅਵਸੇਸਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕੋ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਪਨਿਧ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਤੋ ਪਰਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਯਥਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਹਿ ਸੇਟ੍ਠਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਜਾ. ੨.੧੭.੮੧). ਕੁਸਲਵਾਰੇ ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਯਥਾਹ ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੬) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਯਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਤਪ੍ਪਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਸੇਸਙ੍ਗਾਨਿ, ਯਥਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੧). ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਕਮੇਨ ਏਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਭਾਵਨਾਨਯੋਤਿ ਕੋਚਿ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਕੋਚਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ. ਕਥਂ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਠਮਂ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ; ਸੋ ਤਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਇਤਿ ਪਠਮਂ ਸਮਥੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਸੇਵਤੋ ਭਾਵਯਤੋ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੋ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤਿ.
ਇਧ ਪਨੇਕਚ੍ਚੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਮਥਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਵ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ. ਇਤਿ ਪਠਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਥੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵਯਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਸੇਵਤਿ…ਪੇ… ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਸੇਵਤੋ…ਪੇ… ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੭੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੧), ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਤਿ.
ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਤੋਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵਯਤੋਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਨਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.