੩. ਤਤਿਯਬੋਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਤਤਿਯੇ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਞ੍ਚ ਪਟਿਲੋਮਞ੍ਚ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਨਪਿ ਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ? ਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਤਤਿਯਵਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ? ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਦੁਭਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵਾਰੇਨ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਪਠਮਂ ਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪਠਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਮੇਵ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਪਨ ਕਾਲੇਨ ਅਨੁਲੋਮਂ ਕਾਲੇਨ ਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਿਕਰਣਵਸੇਨ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਿ ਅਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਞ੍ਚ ਪਟਿਲੋਮਞ੍ਚ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਨੁਲੋਮਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵੋ ਚ ਵਸੀਭਾਵੋ ਚ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨੇਸਂ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤੁ ਏਵ. ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾਤਿ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਨਿਰੋਧਾ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਅਨਵਸੇਸਅਨੁਪ੍ਪਾਦਪ੍ਪਹਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ. ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯੇਨ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਾਵਸੇਸਨਿਰੋਧਾ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਪਨਸ੍ਸਾ ਅਨਵਸੇਸਨਿਰੋਧਾ ਨ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ.

ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਨਿਰੋਧੋ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਇਦਂ ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਵਿਦਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਦਾ ਹਵੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਆਤਾਪਿਨੋ ਝਾਯਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਧੂਪਯਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਮਾਰਸੇਨਂ, ‘‘ਕਾਮਾ ਤੇ ਪਠਮਾ ਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੩੮; ਮਹਾਨਿ. ੨੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਨਨ੍ਦਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੪੭) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਮਾਰਸੇਨਂ ਵਿਧੂਪਯਨ੍ਤੋ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਕਥਂ? ਸੂਰਿਯੋਵ ਓਭਾਸਯਮਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਂ, ਯਥਾ ਸੂਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਭਾਯ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਂ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋਵ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਸੋਪਿ ਖੀਣਾਸਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਤੇਨ ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋਵ ਮਾਰਸੇਨਂ ਵਿਧੂਪਯਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਜਾਨਨਸ੍ਸ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ, ਤਤਿਯਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਾਨਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਉਦਾਨਾਨਿ ਤੀਸੁ ਯਾਮੇਸੁ ਭਾਸਿਤਾਨਿ. ਕਤਰਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ? ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਸਤ੍ਤਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਤੇਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਚ ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛੀਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਨੇਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਾਟਿਪਦਰਤ੍ਤਿਯਾ ਤੀਸੁ ਯਾਮੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਇਮਾਨਿ ਉਦਾਨਾਨਿ ਉਦਾਨੇਸਿ.

ਖਨ੍ਧਕੇ ਪਨ ਤੀਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਤੀਸੁਪਿ ਯਾਮੇਸੁ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਉਦਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ, ਦੁਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਇਮਾਨਿ ਭਗਵਾ ਉਦਾਨਾਨਿ ਉਦਾਨੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਰਤਨਘਰਸਤ੍ਤਾਹਂ ਸੇਸੇਸੁ ਛਸੁ ਸਤ੍ਤਾਹੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਵਿਹਾਸਿ, ਰਤਨਘਰਸਤ੍ਤਾਹੇ ਪਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਚਯਵਸੇਨੇਵ ਵਿਹਾਸੀਤਿ.

ਤਤਿਯਬੋਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.