੧੮. ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੨. ਪਾਰਾਯਨਮਨੁਗਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ – ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਪਾਰਾਯਨੇ ਦੇਸਿਤੇ ਸੋਲ਼ਸਸਹਸ੍ਸਜਟਿਲਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਅਵਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਚੁਦ੍ਦਸਕੋਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –
‘‘ਤਤੋ ਪਾਸਾਣਕੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਪਾਰਾਯਨਸਮਾਗਮੇ;
ਅਮਤਂ ਪਾਪਯੀ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਚੁਦ੍ਦਸ ਪਾਣਕੋਟਿਯੋ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੧੩੮);
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਗਵਤੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਨਿਗਮਾਦੀਸ੍ਵੇਵ ਪਾਤੁਰਹੇਸੁਂ. ਭਗਵਾਪਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ ਪਰਿਚਾਰਕਸੋਲ਼ਸਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬਾਵਰਿਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਆਰੋਚੇਤੁਂ, ਪਟਿਸ੍ਸੁਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਞਾਣਗਮਨੇਨੇਵ ਗੋਧਾਵਰੀਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਗਮਨੇਨ ਅਸ੍ਸਮਾਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਮੇਨਂ ਬਾਵਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਦੂਰਤੋਵ ਤਂ ਖਾਰਿਜਟਾਦਿਵਿਰਹਿਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਵੇਸੇਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮਗਮਾਸਿ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ, ਪਿਙ੍ਗਿਯ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪਾਸਾਣਕੇ ਚੇਤਿਯੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਮਹਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਬਾਵਰੀ ਮਹਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਸਪਰਿਸੋ ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ‘‘ਪਾਰਾਯਨਮਨੁਗਾਯਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਗਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਗੀਤਂ ਅਨੁਗਾਯਿਸ੍ਸਂ. ਯਥਾਦ੍ਦਕ੍ਖੀਤਿ ਯਥਾ ਸਾਮਂ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣੇਨ ਚ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਨਿਕ੍ਕਾਮੋਤਿ ਪਹੀਨਕਾਮੋ. ‘‘ਨਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਵੀਰਿਯਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ. ਨਿਬ੍ਬਨੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਨਵਿਰਹਿਤੋ, ਤਣ੍ਹਾਵਿਰਹਿਤੋ ਏਵ ਵਾ. ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਮੁਸਾ ਭਣੇਤਿ ਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਸਾ ਭਣੇਯ੍ਯ, ਏਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਵਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੧੩੮).
ਅਮਲੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਲਵਿਰਹਿਤੋ. ਵਿਮਲੋਤਿ ਵਿਗਤਕਿਲੇਸਮਲੋ. ਨਿਮ੍ਮਲੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਲਸੁਦ੍ਧੋ. ਮਲਾਪਗਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਲਾ ਦੂਰੀਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਤਿ. ਮਲਵਿਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਲਪ੍ਪਹੀਨੋ. ਮਲਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬਮਲਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾਸਨਾਦਿਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਮਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਤੇ ਵਨਾਤਿ ਏਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਕਿਲੇਸਾ.
੧੦੩. ਵਣ੍ਣੂਪਸਂਹਿਤਨ੍ਤਿ ਗੁਣੂਪਸਂਹਿਤਂ.
੧੦੪. ਸਚ੍ਚਵ੍ਹਯੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਹਿ ਸਚ੍ਚੇਨੇਵ ਅਵ੍ਹਾਨੇਨ ਨਾਮੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਲਪਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋਤਿ ਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ. ਏਕੋ ਲੋਕੋ ਭਵਲੋਕੋਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਿਪਾਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਭਵਲੋਕੋ. ਭਵਲੋਕੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕੇਕੋ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਹੋਤਿ. ਭਵਲੋਕੋ ਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋਤਿ ਸੁਗਤਿਲੋਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਇਟ੍ਠਫਲਤ੍ਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਲੋਕੋਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਭਵੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੋ, ਸੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ ਸੁਗਤੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ.
ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਤ੍ਤਾ ਵਿਰੂਪੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਭਵੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ. ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ ਅਪਾਯੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਲੋਕਿਯਾ ਏਵ. ਆਹਾਰਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਪਚ੍ਚਯਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਆਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹਾਰਾ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਕਬਲ਼ੀਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰੋ, ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਓਜਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਾ ਹਿ ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਾਨਿ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੋ ਛਬ੍ਬਿਧੋ ਫਸ੍ਸੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ. ਮਨਸੋ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਮਨਸਾ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਯਥਾ ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ, ਤੇਭੂਮਕਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਤਯੋ ਭਵੇ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਭੇਦਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਂ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ.
ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਗੋਚਰਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਮਜ੍ਝੇ ਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਪਾਦਾਨਸਮ੍ਭੂਤਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾ ਤਿਣਗ੍ਗਿ, ਥੁਸਗ੍ਗਿ. ਉਪਾਦਾਨਵਿਧੇਯ੍ਯਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾ ਰਾਜਪੁਰਿਸੋ. ਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਭਵਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾ ਪੁਪ੍ਫਰੁਕ੍ਖੋ, ਫਲਰੁਕ੍ਖੋ. ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਪਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਭੁਸਂ ਆਦਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਪਞ੍ਚ. ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ, ਸੋਤਾਯਤਨਂ, ਘਾਨਾਯਤਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਤਨਂ, ਕਾਯਾਯਤਨਂ, ਮਨਾਯਤਨਂ. ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਤਥਾ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ. ਅਪਿ ਚ – ਲਾਭੋ, ਅਲਾਭੋ, ਯਸੋ, ਅਯਸੋ, ਨਿਨ੍ਦਾ, ਪਸਂਸਾ, ਸੁਖਂ, ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨਧਮ੍ਮਕਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ. ਏਤੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਲਾਭੋ ਚ ਅਲਾਭੋ ਚ…ਪੇ… ਸੁਖਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੬).
ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਲੋਕਤੋ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲਾਭੋਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਾਦਿ, ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਧਨਧਞ੍ਞਾਦਿਲਾਭੋ. ਸੋਯੇਵ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਲਾਭੋ ਅਲਾਭੋ ਨ ਲਾਭੋ ਅਲਾਭੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨੋ ਚ ਅਤ੍ਤਾਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਸਿਯਾ. ਯਸੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰੋ. ਸੋਯੇਵ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਯਸੋ ਅਯਸੋ. ਨਿਨ੍ਦਾਤਿ ਅਵਣ੍ਣਭਣਨਂ. ਪਸਂਸਾਤਿ ਵਣ੍ਣਭਣਨਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਂ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਂ, ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਿਕਮੇਵ. ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਵਾਸਾ, ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਤਥਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ. ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤੇਨ ਚ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇਨ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਵ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ. ਦਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ, ਸੋਤਾਯਤਨਂ, ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ, ਘਾਨਾਯਤਨਂ, ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਤਨਂ, ਰਸਾਯਤਨਂ, ਕਾਯਾਯਤਨਂ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦਸ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ. ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਰੂਪਧਾਤੁ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ…ਪੇ… ਮਨੋਧਾਤੁ, ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਤੀਣਿ ਤੀਣਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ.
ਸਦਿਸਨਾਮੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸਦਿਸਨਾਮੋ ਏਕਗੁਣਵਣ੍ਣਨਾਮੋ. ਸਦਿਸਵ੍ਹਯੋਤਿ ਏਕਗੁਣਵਣ੍ਣਨਾਮੇਨ ਅਵ੍ਹਾਯਨੋ. ਸਚ੍ਚਸਦਿਸਵ੍ਹਯੋਤਿ ਅਵਿਤਥਏਕਗੁਣਵਣ੍ਣਨਾਮੇਨ ਅਵਿਪਰੀਤੇਨ ਅਵ੍ਹਾਯਨੋ.
ਆਸਿਤੋਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੋ. ਉਪਾਸਿਤੋਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਵਿਤੋ. ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤੋਤਿ ਭਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਤੀਵ ਸੇਵਿਤੋ.
੧੦੫. ਕੁਬ੍ਬਨਕਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਵਨਂ. ਬਹੁਪ੍ਫਲਂ ਕਾਨਨਮਾਵਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨੇਕਫਲਾਦਿਵਿਕਤਿਭਰਿਤਕਾਨਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਵਸੇਯ੍ਯ. ਅਪ੍ਪਦਸ੍ਸੇਤਿ ਬਾਵਰਿਪ੍ਪਭੁਤਿਕੇ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞੇ. ਮਹੋਦਧਿਨ੍ਤਿ ਅਨੋਤਤ੍ਤਾਦਿਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਉਦਕਰਾਸਿਂ.
ਅਪ੍ਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨ੍ਦਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਪਰਿਤ੍ਤਦਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤਿਮਨ੍ਦਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਥੋਕਦਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਤੋਪਿ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਓਮਕਦਸ੍ਸਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਲਾਮਕਦਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਛਤੁਕ੍ਕਦਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਉਤ੍ਤਮਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਮਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਂ. ਅਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਗ੍ਗਤੋ ਵੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਨਯੇਨ ਅਗ੍ਗਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਂ. ਸੇਟ੍ਠਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਪਦਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਸੇਟ੍ਠਦਸ੍ਸਂ. ਵਿਸੇਟ੍ਠਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਾਨਿ. ਅਸਮਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮਂ ਅਸਮਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਂ. ਅਸਮਸਮਨ੍ਤਿ ਅਸਮੇਹਿ ਅਤੀਤਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸਮਂ ਅਸਮਸਮਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦਿਸਵਿਰਹਿਤਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਬਿਮ੍ਬਵਿਰਹਿਤਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਪਟਿਮਲ੍ਲਪੁਗ੍ਗਲਵਿਰਹਿਤਂ. ਦੇਵਾਤਿਦੇਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤਿਦੇਵਂ. ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਟ੍ਠੇਨ ਉਸਭਂ. ਅਛਮ੍ਭਿਤਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਸੀਹਂ. ਨਿਦ੍ਦੋਸਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਨਾਗਂ. ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞਂ. ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਯੇ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਨਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਨਿਸਭਂ. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਧੁਰਵਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਧੋਰਯ੍ਹਂ.
ਮਾਨਸਕਂ ਵਾ ਸਰਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਪਲ੍ਲਂ ਵਾ ਨਾਮਮੇਵ ਵਾ. ਅਨੋਤਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਹਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇਨ ਤਂ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਉਜੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਨ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ‘‘ਅਨੋਤਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਅਨੋਤਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਹਂ. ਅਕ੍ਖੋਭਂ ਅਮਿਤੋਦਕਨ੍ਤਿ ਚਾਲੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਅਪਰਿਮਿਤਂ ਉਦਕਜਲਰਾਸਿਂ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਕ੍ਖੋਭਂ ਆਸਭਂ ਠਾਨਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚਾਲੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ. ਅਮਿਤਤੇਜਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਮਿਤਞਾਣਤੇਜਂ. ਪਭਿਨ੍ਨਞਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪਭੇਦਗਤਞਾਣਂ. ਵਿਵਟਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਂ.
ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ ਵਿਚਯੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੬; ਵਿਭ. ੫੨੫) ਨਯੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਭੇਦਜਾਨਨੇ ਛੇਕਂ. ਅਧਿਗਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਨ੍ਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ. ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੦; ਅ. ਨਿ. ੪.੮) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਸਾਰਦਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਟ੍ਠਂ. ਸੇਤਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾਸਨਾਯ ਵਿਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਆਵੇਣਿਕਅਤ੍ਤਭਾਵਂ. ਅਦ੍ਵਯਭਾਣਿਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਚਨਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਵਚਨਵਿਰਹਿਤਂ. ਤਾਦਿਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਂ, ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਂ ਵਾ. ਤਥਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾਪਟਿਞ੍ਞੋ, ਤਂ. ਅਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਖੁਦ੍ਦਕਂ. ਮਹਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਧਾਤੁਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਂ.
ਗਮ੍ਭੀਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦੁਪ੍ਪਵੇਸਂ. ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤੁਲਟ੍ਠੇਨ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਂ. ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੋਗਾਹਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਵੇਸਂ. ਪਹੂਤਰਤਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦਿਰਤਨੇਹਿ ਪਹੂਤਰਤਨਂ. ਸਾਗਰਸਮਨ੍ਤਿ ਰਤਨਾਕਰਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਸਦਿਸਂ. ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੬.੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਅਤੁਲਨ੍ਤਿ ਤੁਲਵਿਰਹਿਤਂ, ਤੁਲਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ. ਵਿਪੁਲਨ੍ਤਿ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਮੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ. ਤਂ ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਪਵਦਤਂ ਮਗ੍ਗਵਾਦਿਨਨ੍ਤਿ ਪਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਕਥਯਨ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਮੇਰੁਮਿਵ ਨਗਾਨਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸਿਨੇਰੁਂ ਵਿਯ. ਗਰੁਲ਼ਮਿਵ ਦਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਿਜਾਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸੁਪਣ੍ਣਂ ਵਿਯ. ਸੀਹਮਿਵ ਮਿਗਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਸੀਹਂ ਵਿਯ. ਉਦਧਿਮਿਵ ਅਣ੍ਣਵਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਅਣ੍ਣਵਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਿਯ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂ. ਜਿਨਪਵਰਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੁਤ੍ਤਮਂ.
੧੦੬. ਯੇਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਯੇ ਇਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇ.
੧੦੭. ਤਮੋਨੁਦਾਸੀਨੋਤਿ ਤਮੋਨੁਦੋ ਆਸੀਨੋ. ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾਣੋਤਿ ਞਾਣਦ੍ਧਜੋ. ਭੂਰਿਮੇਧਸੋਤਿ ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞੋ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਭਙ੍ਕਰੋਤਿ ਤੇਜਂਕਰੋ. ਆਲੋਕਕਰੋਤਿ ਅਨਨ੍ਧਕਾਰਕਰੋ. ਓਭਾਸਕਰੋਤਿ ਓਭਾਸਂ ਜੋਤਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਓਭਾਸਕਰੋ. ਦੀਪਸਦਿਸਂ ਆਲੋਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ. ਪਦੀਪਸਦਿਸਂ ਆਲੋਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਦੀਪਕਰੋ. ਉਜ੍ਜੋਤਕਰੋਤਿ ਪਤਾਪਕਰੋ. ਪਜ੍ਜੋਤਕਰੋਤਿ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾ ਪਤਾਪਕਰੋ.
ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾਣੋਤਿ ਪੁਥੁਲਞਾਣੋ. ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਣੋਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਾਕਟੋ. ਪਞ੍ਞਾਧਜੋਤਿ ਉਸ੍ਸਿਤਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾਵ ਧਜੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਧਜੋ, ਧਜੋ ਰਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੨.੨੨.੧੮੪੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੭) ਵਿਯ. ਵਿਭੂਤਵਿਹਾਰੀਤਿ ਪਾਕਟਵਿਹਾਰੋ.
੧੦੮. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਮਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਸਾਮਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਫਲਂ, ਨ ਚ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਫਲਂ. ਅਨੀਤਿਕਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਦਿਈਤਿਵਿਰਹਿਤਂ.
ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਯੇਨ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਪਰਸਦ੍ਧਾਯ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣੇਨ ਸਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਤਂ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਾਸ੍ਸ ਕਾਲੋਤਿ ਅਕਾਲੋ, ਅਕਾਲੋਯੇਵ ਅਕਾਲਿਕੋ. ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਫਲਂ ਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਅਕਾਲਿਕਂ. ਏਹਿ ਪਸ੍ਸ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਏਹਿਪਸ੍ਸਵਿਧਿਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ, ਤਂ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕਂ. ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਚੇਲਂ ਵਾ ਸੀਸਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪਨਯਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ, ਤਂ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕਂ. ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਆਦੀਹਿ ‘‘ਭਾਵਿਤੋ ਮੇ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਧਿਗਤਂ ਫਲਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ.
੧੦੯. ਅਥ ਨਂ ਬਾਵਰੀ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ.
ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਥੋਕਮ੍ਪਿ. ਖਣਮ੍ਪੀਤਿ ਨ ਬਹੁਕਮ੍ਪਿ. ਲਯਮ੍ਪੀਤਿ ਮਨਮ੍ਪਿ. ਵਯਮ੍ਪੀਤਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸਮ੍ਪਿ. ਅਦ੍ਧਮ੍ਪੀਤਿ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ.
੧੧੧-੧੧੩. ਤਤੋ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਮੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਾਹਂ ਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਾਹਂ ਯੋ ਮੇ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਨਂ ਮਨਸਾ ਚਕ੍ਖੁਨਾਵਾਤਿ ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਯ ਮਨਸਾ ਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਵਿਵਸੇਮਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਤਿਨਾਮੇਮਿ.
੧੧੪. ਤੇਨ ਤੇਨੇਵ ਨਤੋਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤੇਨ ਤੇਨੇਵਾਹਮ੍ਪਿ ਨਤੋ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੧੧੫. ਦੁਬ੍ਬਲਥਾਮਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਥਾਮਕਸ੍ਸ. ਅਥ ਵਾ ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਦੁਤ੍ਥਾਮਕਸ੍ਸ ਚ, ਬਲਵੀਰਿਯਹੀਨਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਕਾਯੋ ਨ ਪਲੇਤੀਤਿ ਤੇਨੇਵ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਥਾਮਕਤ੍ਤੇਨ ਕਾਯੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਨ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਨ ਪਰੇਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਯਨ੍ਤਾਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਗਮਨੇਨ. ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਯੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਨ ਪਲੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਯਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਪਲੇਤਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਵਜਤੀਤਿ ਪੁਰਤੋ ਨ ਯਾਤਿ. ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ.
੧੧੬. ਪਙ੍ਕੇ ਸਯਾਨੋਤਿ ਕਾਮਕਦ੍ਦਮੇ ਸਯਮਾਨੋ. ਦੀਪਾ ਦੀਪਂ ਉਪਲ੍ਲਵਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂ. ਅਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸੋਹਂ ਏਵਂ ਦੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਵਾਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤੋ ਅਥ ਪਾਸਾਣਕਚੇਤਿਯੇ ਬੁਦ੍ਧਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿਂ.
ਤਤ੍ਥ ਸੇਮਾਨੋਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਮਾਨੋ. ਸਯਮਾਨੋਤਿ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਯਮਾਨੋ. ਆਵਸਮਾਨੋਤਿ ਵਸਮਾਨੋ. ਪਰਿਵਸਮਾਨੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਸਮਾਨੋ.
ਪਲ੍ਲਵਿਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਗਮਿਂ. ਉਪਲ੍ਲਵਿਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ, ਸਮ੍ਪਲ੍ਲਵਿਨ੍ਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਅਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਂ. ਅਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਿਂ. ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਸਿਂ. ਅਪਸ੍ਸਿਨ੍ਤਿ ਏਸਿਂ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਨ੍ਤਿ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਂ.
੧੧੭. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਵਸਾਨੇ ਪਿਙ੍ਗਿਯਸ੍ਸ ਚ ਬਾਵਰਿਸ੍ਸ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਠਿਤੋਯੇਵ ਸੁਵਣ੍ਣੋਭਾਸਂ ਮੁਞ੍ਚਿ. ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ਬਾਵਰਿਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਵ ਤਂ ਓਭਾਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬਾਵਰਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਿਙ੍ਗਿਯਮੇਵ ਆਲਪਮਾਨੋ ‘‘ਯਥਾ ਅਹੂ, ਵਕ੍ਕਲੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਦ੍ਧਾਧੁਰੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਯਥਾ ਚ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਏਕੋ ਭਦ੍ਰਾਵੁਧੋ ਨਾਮ, ਯਥਾ ਚ ਆਲ਼ਵਿਗੋਤਮੋ ਚ. ਏਵਮੇਵ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਮੁਞ੍ਚਸ੍ਸੁ ਸਦ੍ਧਂ, ਤਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੨੭੭; ਥੇਰਗਾ. ੬੭੬; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੧; ਕਥਾ. ੭੫੩) ਨਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤੇ, ਬਾਵਰੀ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ, ਬਾਵਰਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ.
ਤਤ੍ਥ ਮੁਞ੍ਚਸ੍ਸੂਤਿ ਮੋਚਸ੍ਸੁ. ਪਮੁਞ੍ਚਸ੍ਸੂਤਿ ਮੋਚੇਹਿ. ਅਧਿਮੁਞ੍ਚਸ੍ਸੂਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਕਰਸ੍ਸੁ. ਓਕਪ੍ਪੇਹੀਤਿ ਬਹੁਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਹੀਤਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਟ੍ਠੇਨ. ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ.
੧੧੮. ਇਦਾਨਿ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਾਦਂ ਨਿਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਸ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਭਾਨਵਾਤਿ ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਉਪੇਤੋ.
ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿ.
੧੧੯. ਅਧਿਦੇਵੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਧਿਦੇਵਕਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਞਤ੍ਵਾ. ਪਰੋਪਰਨ੍ਤਿ ਹੀਨਪਣੀਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਦੇਵਤ੍ਤਕਰਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਵੇਦੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਙ੍ਖੀਨਂ ਪਟਿਜਾਨਤਨ੍ਤਿ ਕਙ੍ਖੀਨਂਯੇਵ ਸਤਂ ‘‘ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਾਰਾਯਨਿਕਪਞ੍ਹਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਯਨਿਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨਂ. ਅਵਸਾਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਕਰੋ. ਕੋਟਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਕਰੋ. ਸੀਮਂ ਮਰਿਯਾਦਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰੋ. ਨਿਗਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਰਿਵਟੁਮਕਰੋ. ਸਭਿਯਪਞ੍ਹਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਾਰਾਯਨਿਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਭਿਯਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਭਿਯਪਞ੍ਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
੧੨੦. ਅਸਂਹੀਰਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਅਸਂਹਾਰਿਯਂ. ਅਸਙ੍ਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕੁਪ੍ਪਂ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ. ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਣਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਤਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨ ਮੇਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਕਙ੍ਖਾ. ਏਵਂ ਮਂ ਧਾਰੇਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਿਙ੍ਗਿਯੋ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਮੁਞ੍ਚਸ੍ਸੁ ਸਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਗਵਤੋ ਓਵਾਦੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਦ੍ਧਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਧੁਰੇਨੇਵ ਚ ਵਿਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂ ਮਂ ਧਾਰੇਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਯਥਾ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਅਵਚ, ਏਵਮੇਵ ਮਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ.
ਨ ਸਂਹਰਿਯਤੀਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਂਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਨਿਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਅਵਤ੍ਥਾਪਨਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਚਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਰਾਯਨਵਗ੍ਗੇ ਯਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ.
ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਜ੍ਜੋਤਿਕਾਯ ਚੂਲ਼ਨਿਦ੍ਦੇਸ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਾਰਾਯਨਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.