੧੪. ਪੋਸਾਲਮਾਣਵਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੮੧. ਚੁਦ੍ਦਸਮੇ ਪੋਸਾਲਸੁਤ੍ਤੇ – ਯੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤੀਤਿ ਯੋ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ.

ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਨ੍ਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੂਲਕਂ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋਤਿਆਦੀਸੁ. ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਪਰਿਹਾਯਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪੋ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋ, ਤਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਤੋ. ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪੋ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋ, ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਵਟ੍ਟਨਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਟ੍ਟੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ ਗਹਿਤੋ ਹੋਤਿ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟੇਨ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸਂਵਟ੍ਟੋ ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ ਵਿਵਟ੍ਟੋ ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੫੬), ਤਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇਤਿ ਚ ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇਤਿ ਸਕਲਂ ਕਪ੍ਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਚੇ? ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਹਂ ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਭਵੇ ਵਾ ਯੋਨਿਯਾ ਵਾ ਗਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਆਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਾ ਫੁਸ੍ਸੋ ਵਾ. ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਵਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਵਾ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਅਤੀਤਭਵੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਲੂਖਪਣੀਤਜੀਵਿਤਭਾਵਂ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਦੀਘਾਯੁਕਭਾਵਂ ਵਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤੁਕਾਮੋ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿਯੇਵ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿ ਓਦਾਤੋ ਵਾ ਸਾਮੋ ਵਾ. ਏਵਮਾਹਾਰੋਤਿ ਸਾਲਿਮਂਸੋਦਨਾਹਾਰੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨੋ ਵਾ. ਏਵਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਾਮਿਸਨਿਰਾਮਿਸਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਸਤਪਰਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਪਰਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ.

ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਨ੍ਤਿ ਸੋ ਅਹਂ ਤਤੋ ਭਵਤੋ ਯੋਨਿਤੋ ਗਤਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਤੋ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਤੋ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਤੋ ਵਾ ਚੁਤੋ ਪੁਨ ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਭਵੇ ਯੋਨਿਯਾ ਗਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਉਦਪਾਦਿਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਥ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭਵੇ ਯੋਨਿਯਾ ਗਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਪੁਨ ਅਹੋਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿਆਦਿਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਪਿ ਚ – ਯਸ੍ਮਾ ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਆਰੋਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਕਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਂ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋਤਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਇਧੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਪਨਸ੍ਸ ਤਤ੍ਰਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤਰੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਾਹਂ ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧ ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ.

ਇਤਿਤਿ ਏਵਂ. ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ, ਵਣ੍ਣਾਦਿਵਸੇਨ ਸਾਕਾਰਂ. ਨਾਮਗੋਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਤਿ, ਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ‘‘ਓਦਾਤੋ ਸਾਮੋ’’ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਇਤਰੇ ਆਕਾਰਾਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਜਾਤੀਸੁ ਨਿਵੁਟ੍ਠਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸੋ. ਨਿਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਜ੍ਝਾਵੁਟ੍ਠਾ ਅਨੁਭੂਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਨਿਵੁਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਵਾ. ਨਿਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਗੋਚਰਨਿਵਾਸੇਨ ਨਿਵੁਟ੍ਠਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਪਰਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾਪਿ ਵਾ ਛਿਨ੍ਨਵਟੁਮਕਾਨੁਸ੍ਸਰਣਾਦੀਸੁ. ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਆਦਿਸਤਿ ਕਥੇਤਿ. ਪਰੇਸਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਦਿਸਤਿ.

ਮਹਾਪਦਾਨਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਪਦਾਨਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਮਹਾਪਦਾਨਸੁਤ੍ਤਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧ ਆਦਯੋ). ਮਹਾਸੁਦਸ੍ਸਨਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸੁਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਂ ਮਹਾਸੁਦਸ੍ਸਨਸੁਤ੍ਤਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੧ ਆਦਯੋ). ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਪਦਾਨਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੯੩ ਆਦਯੋ). ਮਾਘਦੇਵਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਘਦੇਵਰਞ੍ਞੋ ਅਪਦਾਨਨਿਯੁਤ੍ਤਂ ਮਘਦੇਵਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੮ ਆਦਯੋ). ਸਤਾਨੁਸਾਰਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞਾਣਂ ਹੋਤਿ.

ਯਾਵਤਕਂ ਆਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕਂ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਞਾਣਂ ਪੇਸੇਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਪਤ੍ਤਪੁਟੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾਰਾਧੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਅਨਿਵਾਰਿਤਂ ਞਾਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨ ਯਾਵਤਕਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ, ਤਾਵਤਕਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਬੋਧਿਜਨ੍ਤਿ ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇ ਜਾਤਂ. ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਜਾਤਿਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੧) ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਰਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਇਧੇਵ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਾਨਿ ਚ ਅਪਰਾਨਿ ਚ ‘‘ਪਰਾਪਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਰੋ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਰੋਪਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰੋਪਰਾਨਂ ਭਾਵੋ ਪਰੋਪਰਿਯਂ, ਪਰੋਪਰਿਯਮੇਵ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਾਨੁਤ੍ਤਮਭਾਵਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਰੋਵਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਵਰਾਨਿ ਚ ਅਵਰਾਨਿ ਚ ਵਰੋਵਰਿਯਾਨਿ, ਵਰੋਵਰਿਯਾਨਂ ਭਾਵੋ ਵਰੋਵਰਿਯਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਵਰਿਯਾਨੀਤਿ ਚ ਉਤ੍ਤਮਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ – ਪਰਾਨਿ ਚ ਓਪਰਾਨਿ ਚ ਪਰੋਪਰਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਓਪਰਾਨੀਤਿ ਚ ਓਰਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਲਾਮਕਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਪਰੋਪਰਾਯਸ੍ਸ ਸਮੇਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੫; ਸੁ. ਨਿ. ੪੭੯) ਵਿਯ. ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨਪਿ ਪਾਠੋ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੬੮).

ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਆਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਇਸਯੋ ਆਗਤਾ, ਤਥਾ ਆਗਤਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਚ ਤੇ ਗਤਾ, ਤਥਾ ਗਤਸ੍ਸ. ਤਥਾਗਤਬਲਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਂ. ਯਥਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬਲਂ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਤਂ, ਤਥਾ ਆਗਤਬਲਨ੍ਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬਲਂ ਕਾਯਬਲਞ੍ਚ ਞਾਣਬਲਞ੍ਚ. ਤੇਸੁ ਕਾਯਬਲਂ ਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਕਾਲ਼ਾਵਕਞ੍ਚ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਂ, ਪਣ੍ਡਰਂ ਤਮ੍ਬਪਿਙ੍ਗਲਂ;

ਗਨ੍ਧਮਙ੍ਗਲਹੇਮਞ੍ਚ, ਉਪੋਸਥਛਦ੍ਦਨ੍ਤਿਮੇ ਦਸਾ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੪੮; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੨੨; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੦.੨੧; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੭੬੦; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੭੫; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੪੪);

ਯਦੇਤਂ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਗ੍ਗਣਨਾਯ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਪੁਰਿਸਗਣਨਾਯ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਤਾਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਂ. ਞਾਣਬਲਂ ਪਨ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੬ ਆਦਯੋ) ਆਗਤਂ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਂ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ ਚਤੁਯੋਨਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੩-੩੪) ਆਗਤਾਨਿ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਞਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਏਤਂ ਞਾਣਬਲਂ ਨਾਮ. ਇਧਾਪਿ ਞਾਣਬਲਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਪਥਮ੍ਭਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਬਲਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੪੪) ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਾਨੁਸਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਸਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਸਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੬੧; ਮਹਾਨਿ. ੭).

ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਤ੍ਵਯੋਗੇਨ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਯੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਕਾਮਾਦੀਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਵਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ, ਥਾਮਗਤਾਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਆਸਯੋ ਚ ਅਨੁਸਯੋ ਚ ਆਸਯਾਨੁਸਯੋ. ਜਾਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸਵਸੇਨ ਚ ਏਕਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚਰਿਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਆਸਯਾਨੁਸਯਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਚਰਿਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਾਨਿ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਸਯਾਨੁਸਯੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਉਦਕਧਾਰਾਦੀਨਂ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਸਕਿਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਯਮਕਂ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹਰਣਤੋ ਪਾਟਿਹੀਰਂ, ਯਮਕਞ੍ਚ ਤਂ ਪਾਟਿਹੀਰਞ੍ਚਾਤਿ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਂ.

ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਦੁਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਸਾਧੂਨਂ ਹਦਯਕਮ੍ਪਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਕਿਨਾਤਿ ਵਾ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਕਿਰੀਯਤਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਫਰਣਵਸੇਨ ਪਸਾਰੀਯਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਫਰਣਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਗੁਣਵਸੇਨ ਚ ਮਹਤੀ ਕਰੁਣਾ ਮਹਾਕਰੁਣਾ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਾਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਮਹਾਕਰੁਣਾ ਚ ਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਂ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ. ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਣਂ.

ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਨੇਯ੍ਯਪਥਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਏਵ ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭੇਦਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਿਕਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਨੇਯ੍ਯਪਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਰਣਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੬੮).

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਸਙ੍ਗਮਪ੍ਪਟਿਹਤਮਨਾਵਰਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਸਙ੍ਗਂ ਸਙ੍ਗਵਿਰਹਿਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਰਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਆਵਰਣਵਿਰਹਿਤਂ ਞਾਣਂ.

ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤੀਤਿ –

‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਦ੍ਦਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਤਯੋ ਆਸਿਂਸੁ ਨਾਯਕਾ;

ਅਹਮੇਤਰਹਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਚਾਪਿ ਹੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਚ –

‘‘ਅਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਯੁਕੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਨਾਮ ਭਗਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਚ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੦੭) –

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਯੋ ਸੋ ਯੂਪੋ ਰਞ੍ਞਾ ਮਹਾਪਨਾਦੇਨ ਕਾਰਾਪਿਤੋ, ਤਂ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਪਣਦ੍ਧਿਕਵਣਿਬ੍ਬਕਯਾਚਕਾਨਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੦੮) –

‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਅਟ੍ਠਿਸ੍ਸਰੋ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੪.੧.੩) ਚ, ‘‘ਸੁਮਨਿਸ੍ਸਰੋ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ –

ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਨਾਗਤਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

੮੨. ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਹਾਯਿਨੋਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਰੂਪਕਾਯਪਹਾਯਿਨੋ, ਪਹੀਨਰੂਪਭਵਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਲਾਭਿਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਲਪਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਕੀਦਿਸਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਥਞ੍ਚ ਸੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ, ਕਥਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਕਤਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਝਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ. ਰੂਪਾਵਚਰਝਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੪੮; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੦੯). ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੨੩). ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਝਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਰੂਪਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਰੂਪਮਸ੍ਸ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਧ ਪਨ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦਸਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਵਿਪਾਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਕਿਰਿਯਾਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਨਿ. ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਵਿਭੂਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਅਪਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਗਤਾਤਿ ਵਿਨਾਸਿਤਾ. ‘‘ਅਭਾਵਿਤਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੁਨ੍ਦਰੋ.

ਤਦਙ੍ਗਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਨ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਨੋਤਿ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਪਹੀਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਟਿਲਾਭਿਨੋ ਅਰੂਪਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਕਾਯੋ.

ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਆਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ. ਤਞ੍ਞੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਂ ਆਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤਿ. ਵਿਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਨਾਸੇਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀਤਿ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਮੇਤਿ.

ਕਥਂ ਸੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੇਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਗਮਯਿਤਬ੍ਬੋ.

੮੩. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਤਾਦਿਸੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਤਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਞਾਣਂ ਬ੍ਯਾਕਾਤੁਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ, ਅਭਿਜਾਨਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮੇਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਮੇਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਆਯਤਿਂ ਅਯਂ ਏਵਂਗਤਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਮਯਂ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਠਾਨਾਨਿ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾ ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਰਿਮਾਣੇਸੁਪਿ ਹਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਸਦਿਸਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਯਮਕਭਾਤਰੋ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਪਿ ਆਲੋਕਿਤਵਿਲੋਕਿਤਾਦੀਹਿ ਵਿਸਦਿਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਤਿਹੇਤੁਕਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾਪਿ ਅਹੇਤੁਕਾਪਿ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾਤਿ ਛ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਕਾਯੋ ਨੀਲੋ ਹੋਤਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੀਤਕਾਦਿਵਣ੍ਣੋ. ਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਤਿਹੇਤੁਕਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਅਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਚਤੁਅਪਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਪੁਨਬ੍ਬਸੁਮਾਤਾ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾ ਫੁਸ੍ਸਮਿਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਗੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਵੇਮਾਨਿਕਾ ਪੇਤਾ. ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਓਦਾਤਕਾਲ਼ਮਙ੍ਗੁਰਚ੍ਛਵਿਸਾਮਵਣ੍ਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਕਿਸਥੂਲਰਸ੍ਸਦੀਘਵਸੇਨ ਚ ਕਾਯੋ ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਯ ਤਿਹੇਤੁਕਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਪਿ. ਤੇ ਪਨ ਦੇਵਾ ਵਿਯ ਨ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ, ਕਪਣਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਦੁਲ੍ਲਭਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਪੀਲ਼ਿਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਸੁਖਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਿਹੇਤੁਕਾ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋਪਿ ਹੋਤਿ ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ. ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਪਨ ਪਰਿਤ੍ਤੇਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇਨ, ਕਾਯੋਵ ਨੇਸਂ ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਰੋ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਪਣੀਤੇਨ, ਕਾਯੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਅਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਤਾ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਚ ਤੇ, ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਸਤ੍ਤਾ. ਨਿਰਯੇਸੁ ਹਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਗਾਵੁਤਂ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਂ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਤਿਗਾਵੁਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਜਾਤੋ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁਪਿ ਕੇਚਿ ਖੁਦ੍ਦਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਮਹਨ੍ਤਾ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇਸੁਪਿ ਕੇਚਿ ਸਟ੍ਠਿਹਤ੍ਥਾ, ਕੇਚਿ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਸੁਵਣ੍ਣਾ, ਕੇਚਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ. ਤਥਾ ਕਾਲਕਞ੍ਚਿਕਾ ਅਸੁਰਾ. ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਦੀਘਪਿਟ੍ਠਿਕਪੇਤਾ ਨਾਮ ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਿਕਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਾਵ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਆਪਾਯਿਕਾਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਆਭਸ੍ਸਰਾਤਿ ਦਣ੍ਡਉਕ੍ਕਾਯ ਅਚ੍ਚਿ ਵਿਯ ਏਤੇਸਂ ਸਰੀਰਤੋ ਆਭਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਸਰਤਿ ਵਿਸਰਤੀਤਿ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਦ੍ਵਯਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਣੀਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਾ. ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਹਿ ਤੇਸਂ ਕਾਯੋ ਏਕਵਿਪ੍ਫਾਰੋਵ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਚ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾ ਚਾਤਿ ਨਾਨਾ.

ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾਤਿ ਸੁਭੇਨ ਵੋਕਿਣ੍ਣਾ, ਸੁਭੇਨ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾਵਣ੍ਣੇਨ ਏਕਗ੍ਘਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਨ ਆਭਸ੍ਸਰਾਨਂ ਵਿਯ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਭਾ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਮਜ੍ਝਿਮਪਣੀਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਭਅਪ੍ਪਮਾਣਸੁਭਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਚੇਵ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੇਹਪ੍ਫਲਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਮੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਭਾਵਾ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਵਿਵਟ੍ਟਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ, ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇ ਲੋਕੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸੋਲ਼ਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੩; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਭਗਵਤੋ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਂ, ਨ ਚ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਂ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਆਵਾਸੋ ਸੁਲਭਰੂਪੋ, ਯੋ ਮਯਾ ਅਨਾਵੁਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਇਮਿਨਾ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਹਿ ਦੇਵੇਹੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੦) ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਸਤ੍ਤਾਵਾਸਞ੍ਚ ਭਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੭.੪੪-੪੫; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੧).

ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ, ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ. ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੪੮; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੦੯), ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੨੩). ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ‘‘ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਰੂਪਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਰੂਪਮਸ੍ਸ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਨਿਰੋਧਾ ਚ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਏਤਾਸਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦਸਨ੍ਨਂ ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਏਤੇਸਞ੍ਚ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਵਾ ਵਿਰਾਗਾ ਚ ਨਿਰੋਧਾ ਚ ਵਿਰਾਗਹੇਤੁ ਚੇਵ ਨਿਰੋਧਹੇਤੁ ਚ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਰੂਪਸਞ੍ਞੇਨ ਏਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਸੁ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਵਤ੍ਵਾ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ? ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯੋ. ਇਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ’’ਤਿ –

ਏਵਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੬੦੨) ਸਞ੍ਞਾਨਂਯੇਵ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਏਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਘਾਤੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ, ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ? ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ ਗਨ੍ਧਸਞ੍ਞਾ ਰਸਸਞ੍ਞਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਯੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੦੩). ਤਾਸਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਪਹਾਨਾ ਅਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਹੀਨਾਨਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਯ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇ ਵਿਯ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਝਾਨੇ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ਇਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਸਂਸਾਵਸੇਨ ਏਤਾਸਂ ਏਤ੍ਥ ਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ – ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਨ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਰੂਪਵਿਰਾਗਾਯ ਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵਨਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਰੂਪਾਯਤ੍ਤਾ ਚ ਏਤਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਭਾਵਨਾ ਰੂਪਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਏਵਂ ਧਾਰੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਾਸਞ੍ਹਿ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੋ ਕਣ੍ਟਕੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੭੨) ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ. ਇਧ ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਆਨੇਞ੍ਜਤਾ ਸਨ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ – ‘‘ਆਲ਼ਾਰੋ ਚ ਕਾਲਾਮੋ ਅਰੂਪਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਅਦ੍ਦਸ, ਨ ਪਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੯੨).

ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਗੋਚਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ, ਨਾਨਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਏਤਾ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ? ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ, ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੬੦੪) –

ਏਵਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਭੇਦੇ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਨਾਨਾਸਭਾਵੇ ਗੋਚਰੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ ਏਕਾਦਸ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸਞ੍ਞਾ ਏਕਾਦਸ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਨਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਸਭਾਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਦਿਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਾਸਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਾ ਅਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਾ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਾ ਨਾਵਜ੍ਜਤਿ ਨ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਝਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਭਵੇਪਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਗੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਇਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਣਕਾਲੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ‘‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾਪਿ ਅਭਾਵੋਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਸੁ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ ਨਵ ਕਿਰਿਯਸਞ੍ਞਾ ਦਸ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾਤਿ, ਇਮਾ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਇਮਿਨਾ ਝਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਭਵੇ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ‘‘ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਿ ਇਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਤਾਸਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾਯੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਾ ਪਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਞ੍ਚ ਪਹਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੨੧੩).

ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸਨ੍ਨਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਨ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਸਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾਤਿ ਚੇ? ਸੋਤੂਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਲੋਭਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਸਚੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਅਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਥਾਤਿ ਵਦਤਿ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਏਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥੋ, ਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਮਾ ਲਭਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਨੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ – ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਾ ਕਿਰ ਅਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਣੀਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮ ਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਥਸ੍ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤ੍ਥਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਪਲੋਭਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇਸਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਸਿ ਵਿਸਕਣ੍ਟਕਵਾਣਿਜੋਵਿਯ, ਵਿਸਕਣ੍ਟਕਵਾਣਿਜੋ ਨਾਮ ਗੁਲ਼ਵਾਣਿਜੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਗੁਲ਼ਫਾਣਿਤਖਣ੍ਡਸਕ੍ਕਰਾਦੀਨਿ ਸਕਟੇਨ ਆਦਾਯ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਗਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਸਕਣ੍ਟਕਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਵਿਸਕਣ੍ਟਕਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਉਗ੍ਘੋਸੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗਾਮਿਕਾ ‘‘ਵਿਸਂ ਨਾਮ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ, ਯੋ ਨਂ ਖਾਦਤਿ, ਸੋ ਮਰਤਿ, ਕਣ੍ਟਕੋਪਿ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਉਭੋਪੇਤੇ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਥਕੇਸੁਂ, ਦਾਰਕੇ ਚ ਪਲਾਪੇਸੁਂ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜੋ ‘‘ਅਵੋਹਾਰਕੁਸਲਾ ਇਮੇ ਗਾਮਿਕਾ, ਹਨ੍ਦ ਨੇ ਉਪਾਯੇਨ ਗਣ੍ਹਾਪੇਮੀ’’ਤਿ ‘‘ਅਤਿਮਧੁਰਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਅਤਿਸਾਦੁਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਗੁਲ਼ਂ ਫਾਣਿਤਂ ਸਕ੍ਕਰਂ ਸਮਗ੍ਘਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਕੂਟਮਾਸਕਕੂਟਕਹਾਪਣਾਦੀਹਿਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਉਗ੍ਘੋਸੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗਾਮਿਕਾ ਹਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਗਹੇਸੁਂ.

ਤਤ੍ਥ ਵਾਣਿਜਸ੍ਸ ‘‘ਵਿਸਕਣ੍ਟਕਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਉਗ੍ਘੋਸਨਂ ਵਿਯ ਭਗਵਤੋ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ‘‘ਉਭੋਪੇਤੇ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ ਗਾਮਿਕਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਵਿਯ ‘‘ਭਗਵਾ ‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਥਾ’ਤਿ ਆਹ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਏਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸੋ, ਨਾਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ ਸੋਤੂਨਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ. ਅਥਸ੍ਸ ਵਾਣਿਜਸ੍ਸ ‘‘ਅਤਿਮਧੁਰਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਵਿਯ ਭਗਵਤੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਾਦਿਕਂ ਆਨਿਸਂਸਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਗਾਮਿਕਾ ਵਿਯ ਗੁਲ਼ਂ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਆਨਿਸਂਸੇਨ ਪਲੋਭਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ਪਲੋਭਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਕਥੇਸਿ.

ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ, ਆਕਾਸਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਆਕਾਸਾਨਨ੍ਤਂ, ਆਕਾਸਾਨਨ੍ਤਂ ਏਵ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਂ, ਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਯਤਨਮਿਵਾਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਭਵਂ ਉਪਗਤਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬੫, ੧੪੩੬-੭).

ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਂ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਚ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਅਨਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਵਸੇਨ ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ, ਅਨਨ੍ਤਮੇਵ ਆਨਞ੍ਚਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਨਞ੍ਚਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੋ. ਤਦੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਭਵਂ ਉਪਗਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਂ ਆਯਤਨਮਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣੇਨ ਚ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਾਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਭਵਂ ਉਪਗਤਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਇਮਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਯਥੇਵ ਸਞ੍ਞਾਯ, ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾ ਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਭੂਤਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਤਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਭਾਵਤੋ ਅਤਚ੍ਛਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਅਚੋਰਸ੍ਸੇਵ ‘‘ਇਦਂ ਤੇ ਚੋਰਿਕਾਯ ਆਭਤਂ, ਨ ਇਦਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਘਰੇ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਅਤਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਤਥਾਕਾਰਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਂ. ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਇਧਲੋਕਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪਰਲੋਕਤ੍ਥਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਨ ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੀਤਿ ਤਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਕਥਂ ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਕਥੇਤਿ. ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਰਾਜਕਥਾਦਿਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ. ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਤਥਾਗਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਤਿਯਬ੍ਯਾਕਰਣੇ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਆਦਾਨਕਾਲਂ ਗਹਣਕਾਲਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਹੇਤੁਕਂ ਸਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਪਤ੍ਤਕਾਲੇਯੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯੁਤ੍ਤਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਵਦਤੀਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ. ਭੂਤਂ ਸਭਾਵਂ ਵਦਤੀਤਿ ਭੂਤਵਾਦੀ. ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ. ਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਂ ਵਦਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ. ਸਂਵਰਾਦਿਵਿਨਯਂ ਵਦਤੀਤਿ ਵਿਨਯਵਾਦੀ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਚ ਤੇਨ ਤਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਪਦਵਸੇਨ ਵਾ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ? ਯਂ ਰੂਪਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੧੭-੬੧੮) ਨਯੇਨ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਤੇਰਸਹਿ ਵਾਰੇਹਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਨਯੇਹਿ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਥਮੇਵ ਹੋਤਿ ਵਿਤਥਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ. ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਤੇਸਂ ਵਿਵਿਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ. ਮੁਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ ਰਸਾਯਤਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ. ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤਂ.

ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਞ੍ਹਿ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਨੀਲਂ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ ਮੁਦਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋਤਿਆਦਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਤਚਗਨ੍ਧੋਤਿਆਦਿ ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੂਲਰਸੋ ਖਨ੍ਧਰਸੋਤਿਆਦਿ ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਮੁਦੁਕਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਤੇਜੋਧਾਤੁਵਾਯੋਧਾਤੁਭੇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ.

ਯਞ੍ਹਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਅਸੁਤਂ ਵਾ ਅਮੁਤਂ ਵਾ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਣੇਨ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਂ ਤਥਾ ਲੋਕੇਨ ਗਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਗਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਗਤਸਦ੍ਦੇਨ ਏਕਤ੍ਥਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੮੮; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੨੩).

‘‘ਯਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਭਾਸਤਿ ਲਪਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ –

ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਅਪ੍ਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਾਰਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣੇ ਕਾਲੇ ਪਠਮਬੋਧਿਯਾਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਬੋਧਿਯਾਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਬੋਧਿਯਾਪਿ ਯਂ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਵੇਦਲ੍ਲਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜਂ ਅਨੂਨਮਨਧਿਕਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਰਾਗਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ ਦੋਸਮੋਹਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਾਲ਼ਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਵਕ੍ਖਲਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛਿਤਂ ਵਿਯ, ਏਕਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਤਂ ਵਿਯ, ਏਕਤੁਲਾਯ ਤੁਲਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਤਥਮੇਵ ਹੋਤਿ ਵਿਤਥਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਗਦਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਗਤਸਦ੍ਦੋ.

ਅਪਿ ਚ – ਆਗਦਨਂ ਆਗਦੋ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਆਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਯਥਾਵਾਦੀ, ਚੁਨ੍ਦ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਾਚਾਯ ਕਾਯੋ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਵਾਚਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਯਥਾ ਵਾਚਾ, ਕਾਯੋਪਿ ਤਥਾ ਗਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਕਾਯੋ, ਵਾਚਾਪਿ ਤਥਾ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋਤਿ ਉਪਰਿ ਭਵਗ੍ਗਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ ਸੀਲੇਨਪਿ ਸਮਾਧਿਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਤੁਲਾ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਤੁਲੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਰਾਜਰਾਜਾ ਦੇਵਦੇਵੋ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤਿਸਕ੍ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ. ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੂਤਿ ਏਕਂਸਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਦਕ੍ਖਤੀਤਿ ਦਸੋ. ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਸਵਤ੍ਤੀ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਅਗਦੋ ਵਿਯ ਅਗਦੋ, ਕੋ ਪਨੇਸ? ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚੇਵ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਚ. ਤੇਨ ਹੇਸ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਦਿਬ੍ਬਾਗਦੇਨ ਸਪ੍ਪੇ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਪਰਪ੍ਪਵਾਦਿਨੋ ਸਦੇਵਕਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਅਭਿਭਵਤਿ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਭਿਭਵਨੇ ਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਮਯੋ ਚੇਵ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਚ ਅਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭).

ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਖਨ੍ਧਭੇਦਾ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ. ਅਪਾਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੁਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤਸੁਖਸਾਤਤੋ ਅਯਾ ਅਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਨੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਨਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤੋ. ਨਿਰਤਿਅਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰਯੋ. ਤਂ ਅਪਾਯਂ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ. ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਨ੍ਤਿ ਤਿਰਿਯਂ ਅਞ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ, ਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ, ਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋਤਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ, ਤਂ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ. ਮਨਸੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਤੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਵਿਨਾਸੇਨ. ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਆਸਵਵਿਰਹਿਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਂ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨਬਲੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੇਨ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਵਾ ਕਾਮਰਾਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ.

ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ. ਕੋ ਅਯਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ ਨਾਮ? ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ, ਪਿਤੁ ਅਙ੍ਕੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸ੍ਸ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਸਯਨਂ ਵਿਯ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਰੂਪੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਵਸੇਨ ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਅਲ੍ਲੀਨਂ. ਤਤ੍ਰਾਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਅਲ੍ਲੀਨਂ. ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਝਾਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ. ਰੂਪਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਗਰੁਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਕੁਲਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਕੁਲਗਰੁਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਲਾਭਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਧੀਵਰਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਆਰਞ੍ਞਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਧੁਤਙ੍ਗਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਪਟਿਲਾਭਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.

ਕਮ੍ਮਪਰਾਯਣਨ੍ਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ. ਵਿਪਾਕਪਰਾਯਣਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਕਮ੍ਮਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਗਰੁਕਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਗਰੁਕਂ.

੮੪. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਜਨਕਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਪਲਿਬੋਧੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਇਤੀਤਿ ਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਅਰੂਪਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਨ੍ਦੀ ਤਞ੍ਚ ਸਂਯੋਜਨਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਥ ਤਤ੍ਥ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਞਾਣਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ. ਵੁਸੀਮਤੋਤਿ ਵੁਸਿਤਵਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨੇਵ ਦੇਸੇਸਿ, ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚ ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸੋ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਜ੍ਜੋਤਿਕਾਯ ਚੂਲ਼ਨਿਦ੍ਦੇਸ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਪੋਸਾਲਮਾਣਵਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.