੩. ਚਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਫਨ੍ਦਨਂ ਚਪਲਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਚਾਲਿਕਾਯ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮੇਘਿਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮੇਘਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ (ਉਦਾ. ੩੧) ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਤੀਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਅਨ੍ਵਾਸਤ੍ਤਤਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਮ੍ਬਵਨੇ ਪਧਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਂ ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਤਿਭਾਰਿਯਂ ਤੇ, ਮੇਘਿਯ, ਕਤਂ ‘ਆਗਮੇਹਿ ਤਾਵ, ਮੇਘਿਯ, ਏਕਕੋਮ੍ਹਿ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ ਮਂ ਯਾਚਨ੍ਤਂ ਏਕਕਂ ਪਹਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸਿਕੇਨ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਲਹੁਕਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੩੩. ‘‘ਫਨ੍ਦਨਂ ਚਪਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੂਰਕ੍ਖਂ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਯਂ;

ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਮੇਧਾਵੀ, ਉਸੁਕਾਰੋਵ ਤੇਜਨਂ.

੩੪. ‘‘ਵਾਰਿਜੋਵ ਥਲੇ ਖਿਤ੍ਤੋ, ਓਕਮੋਕਤਉਬ੍ਭਤੋ;

ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਪਹਾਤਵੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਫਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ. ਚਪਲਨ੍ਤਿ ਏਕਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਅਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਗਾਮਦਾਰਕੋ ਵਿਯ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ ਚਪਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਭੂਮਿਵਤ੍ਥੁਆਰਮ੍ਮਣਕਿਰਿਯਾਦਿਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੂਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਕਿਟ੍ਠਸਮ੍ਬਾਧੇ ਠਾਨੇ ਕਿਟ੍ਠਖਾਦਕਗੋਣਂ ਵਿਯ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਸਪ੍ਪਾਯਾਰਮ੍ਮਣੇਯੇਵ ਦੁਟ੍ਠਪਨਤੋ ਦੂਰਕ੍ਖਂ. ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ ਵਿਸਭਾਗਾਰਮ੍ਮਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਯਂ. ਉਸੁਕਾਰੋਵ ਤੇਜਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਉਸੁਕਾਰੋ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਏਕਂ ਵਙ੍ਕਦਣ੍ਡਕਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਤਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਞ੍ਜਿਯਤੇਲੇਨ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਪਲ੍ਲੇ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਾਲਕੇ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਙ੍ਕਂ ਉਜੁਂ ਵਾਲਵਿਜ੍ਝਨਯੋਗ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਮੇਧਾਵੀ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ ਫਨ੍ਦਨਾਦਿਸਭਾਵਮੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਤਙ੍ਗਾਰਞ੍ਞਾਵਾਸਵਸੇਨ, ਨਿਤ੍ਤਚਂ ਅਪਗਤਓਲ਼ਾਰਿਕਕਿਲੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਸਿਨੇਹੇਨ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯੇਨ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਕੇ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਅਕੁਟਿਲਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਨਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਭਾਵਂ ਲਭਤਿ.

ਵਾਰਿਜੋਵਾਤਿ ਮਚ੍ਛੋ ਵਿਯ, ਥਲੇ ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਵਾ ਜਾਲਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਥਲੇ ਛਡ੍ਡਿਤੋ. ਓਕਮੋਕਤਉਬ੍ਭਤੋਤਿ ‘‘ਓਕਪੁਣ੍ਣੇਹਿ ਚੀਵਰੇਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ (ਮਹਾਵ. ੩੦੬) ਉਦਕਂ ਓਕਂ, ‘‘ਓਕਂ ਪਹਾਯ ਅਨਿਕੇਤਸਾਰੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੫੦) ਆਲਯੋ, ਏਤ੍ਥ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ. ‘‘ਓਕਮੋਕਤਉਬ੍ਭਤੋ’’ਤਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਓਕਮੋਕਤੋਤਿ ਉਦਕਸਙ੍ਖਾਤਾ ਆਲਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ. ਉਬ੍ਭਤੋਤਿ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਉਦਕਾਲਯਤੋ ਉਬ੍ਭਤੋ ਥਲੇ ਖਿਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛੋ ਉਦਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਮਿਦਂ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਲਯਾਭਿਰਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਤੁਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯੇਨ ਸਨ੍ਤਾਪਿਯਮਾਨਂ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਸਣ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਧੁਰਂ ਅਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਵੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਉਜੁਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਇਦਂ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੋ ਵਾਰਿਜੋ ਵਿਯ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਪਹਾਤਵੇ, ਯੇਨ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯੇਨੇਵ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਜਾਤਾਤਿ.

ਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.

੨. ਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਲਹੁਨੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਕਿਰ ਵਿਜਿਤੇ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਮਾਤਿਕਗਾਮੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਘਨਵਾਸੋ ਗਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੋ ਮਾਤਿਕੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੇਹੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸੇਨ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਯਥਾ ਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ਸਾ ‘‘ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਯ੍ਯਾ, ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਚੇ, ਅਯ੍ਯਾ, ਇਮਂ ਤੇਮਾਸਂ ਇਧ ਵਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਤੀਣਿ ਸਰਣਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਮਯਂ ਇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਅਕਿਲਮਨ੍ਤਾ ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਧਿਵਾਸਯਿਂਸੁ. ਸਾ ਤੇਸਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ.

ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਨ੍ਤਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਓਵਦਿਂਸੁ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਮਾਦਚਾਰਂ ਚਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਹਿ ਸਕਗੇਹਂ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਨਿਰਯਾ ਵਿਵਟਦ੍ਵਾਰਾਯੇਵ, ਧਰਮਾਨਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਯਂ ਆਗਤਾ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਨਾਮ ਪਦਾਨੁਪਦਿਕਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸਠੇਨ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਯਥਾਜ੍ਝਾਸਯੇਨੇਵ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹੋਥ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਾਯਂ ਖੋ ਪਨ ਥੇਰੂਪਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇ ਪਾਤੋਵ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਕਾਲੇ ਏਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੇਸਕਾਲੇ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਅਫਾਸੁਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇ ਘਣ੍ਡਿਯਾ ਪਹਤਾਯ ਘਣ੍ਡਿਸਞ੍ਞਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

ਤੇਸੁ ਏਵਂ ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਫਾਣਿਤਾਦੀਨਿ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਸਦਾਸਿਕਮ੍ਮਕਰਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵੁਤਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯਾ, ਗਤਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦਟ੍ਠੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਤਿਕਵਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਘਣ੍ਡਿਯਾ ਪਹਤਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ. ਸਾ ਚ ਘਣ੍ਡਿਂ ਪਹਰਾਪੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਘਣ੍ਡਿਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਫਾਸੁਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਕਸਕਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਏਕਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਏਕੇਕਟ੍ਠਾਨਤੋ ਏਕੇਕਮੇਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਲਹੋ ਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਲਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਰਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਕਰੋਮ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਵੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਲਹੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਥ, ਏਵਂ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਟ੍ਠਾਨਤੋ ਏਕੇਕਾਵ ਆਗਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਏਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੇ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਮ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਮ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੇ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਾਤੁਂ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੀਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਵਾਰਿਤੋ ਏਸ ਧਮ੍ਮੋ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰਂ ਦੇਥ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚ ਖਯਵਯਪਟ੍ਠਪਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਸੁਂ.

ਸਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੇ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ, ਤੀਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਪਾਪੁਣਿ. ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਚਸ੍ਸਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਲੋਕਿਯਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਸਾ ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਦਾ ਨੁ ਖੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਗਤੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੀ ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਸਰਾਗਾ ਸਦੋਸਾ ਸਮੋਹਾ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਸੇਨਾਸਨਸਪ੍ਪਾਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸਪ੍ਪਾਯਂ ਨੁ ਖੋ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਸਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਸਪ੍ਪਾਯਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਆਹਾਰਸਪ੍ਪਾਯਂ ਨੁ ਖੋ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਆਹਾਰਸਪ੍ਪਾਯਂ ਨੇਸਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਯਾਗੁਂ, ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ ਖਜ੍ਜਕਂ, ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਞ੍ਚ ਭੋਜਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੋਦਕਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਯਂ ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ. ਤੇ ਯਥਾਰੁਚਿ ਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪਾਯਾਹਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਅਹੋਸਿ.

ਤੇ ਏਕਗ੍ਗੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਅਹੋ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਜਾਤਾ, ਸਚੇ ਮਯਂ ਸਪ੍ਪਾਯਾਹਾਰਂ ਨ ਲਭਿਮ੍ਹ, ਨ ਨੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਟਿਵੇਧੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਇਦਾਨਿ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਾ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ‘‘ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਸਾਧੁ, ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹੇ ਓਲੋਕੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਬਹੂਨਿ ਪਿਯਵਚਨਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਮਨੀਯਂ, ਕਚ੍ਚਿ ਯਾਪਨੀਯਂ, ਨ ਚ ਪਿਣ੍ਡਕੇਨ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਖਮਨੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਪਨੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਿਣ੍ਡਕੇਨ ਪਨ ਨੇਵ ਕਿਲਮਿਮ੍ਹ. ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਹਿ ਮਾਤਿਕਮਾਤਾ ਨਾਮੇਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘ਅਹੋ ਵਤ ਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਆਹਾਰਂ ਪਟਿਯਾਦੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਿਤੇ ਯਥਾਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਆਹਾਰਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਗੁਣਕਥਂ ਕਥਯਿਂਸੁ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਸਾ ਗੁਣਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਗਾਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਗਾਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਨਦਿਵਸੇਯੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਕਿਰ ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਕਿਲਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਵਿਹਾਰਪਟਿਜਗ੍ਗਕਂ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਪੇਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੀ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਏਹੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਇਤਰੋਪਿ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਸਕ੍ਖਰਪਾਨਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੇਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਤਮ੍ਪਿ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ‘‘ਪਾਤੋਵ ਸਿਨਿਦ੍ਧਯਾਗੁਂ ਮੇ ਸਉਤ੍ਤਰਿਭਙ੍ਗਂ ਪੇਸੇਤੂ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਏਵਰੂਪਂ ਖਜ੍ਜਕਂ ਪੇਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਤਮ੍ਪਿ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਉਪਾਸਿਕਾ ਮਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਪੇਸੇਸਿ, ਅਹਂ ਏਤਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ, ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ, ਆਗਮਨਂ ਮੇ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤੀ’’ਤਿ ਭੋਜਨਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ‘‘ਮਾਤਿਕਮਾਤਾ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਸਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਸਬ੍ਬਮਕਾਸਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਕਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੂ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ ਅਞ੍ਞੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਤੁਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਉਪਾਸਿਕਾ ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਭਾਰਿਯਂ ਵਤਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਨਾਮ ਸੋਭਨਮ੍ਪਿ ਅਸੋਭਨਮ੍ਪਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਸਚਾਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਹ ਭਣ੍ਡਕੇਨ ਚੋਰਂ ਚੂਲ਼ਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਮਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਾਪੇਯ੍ਯ, ਮਯਾ ਇਤੋ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਉਪਾਸਿਕੇ, ਅਹਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਹਂ, ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ, ਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਵਸਥ ਤਾਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਪਾਸਿਕੇ, ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੇਵਾ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਚ ਨਾਮ ਸੋਭਨਮ੍ਪਿ ਅਸੋਭਨਮ੍ਪਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਸਚਾਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਹ ਭਣ੍ਡਕੇਨ ਚੋਰਂ ਚੂਲ਼ਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਮਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਾਪੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਯਾ ਵਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਮੇਵ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਰਕ੍ਖ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਦੁਰਕ੍ਖਂ, ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹ, ਮਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੫. ‘‘ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਲਹੁਨੋ, ਯਤ੍ਥਕਾਮਨਿਪਾਤਿਨੋ;

ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਮਥੋ ਸਾਧੁ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸੁਖਾਵਹ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਂ. ਲਹੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚਾਤਿ ਲਹੁ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਨ੍ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਲਹੁਨੋ. ਯਤ੍ਥਕਾਮਨਿਪਾਤਿਨੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿਦੇਵ ਨਿਪਤਨਸੀਲਸ੍ਸ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਲਭਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਅਲਭਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਅਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਨੇਵ ਜਾਤਿਂ ਓਲੋਕੇਤਿ, ਨ ਗੋਤ੍ਤਂ, ਨ ਵਯਂ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਪਤਤੀਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥਕਾਮਨਿਪਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਮਥੋ ਸਾਧੁ ਚਤੂਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹਿ ਦਨ੍ਤਭਾਵੋ ਯਥਾ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਕਤਭਾਵੋ ਸਾਧੁ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸੁਖਾਵਹਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਂ ਕਤਂ ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖਂ ਪਰਮਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਞ੍ਚ ਆਵਹਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ, ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਂ ਓਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਾਹੀ’’ਤਿ ਪਹਿਣਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਓਵਾਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਨਾਮ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਓਵਾਦਦਾਯਕਂ ਆਚਰਿਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਾਗਤੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਹਾਰਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਸਪ੍ਪਾਯਭੋਜਨਂ ਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹੋ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਮਯ੍ਹਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਜਾਤਾ, ਅਹਂ ਇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਾਵ ਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਜਾਤਾ, ਸਂਸਾਰੇ ਪਨ ਮੇ ਸਂਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਅਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਨੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਏਕੂਨਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ. ਸਾਪਿ ਏਕੂਨਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਅਗੁਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹੋ ਮਯਂ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ.

ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਪਿ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਤਕਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਨੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰਯਮਾਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਪਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਉਪਧਾਰਿਯਮਾਨਾ, ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਅਯਂ ਉਪਾਸਿਕਾ ਮਹਤੀ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਜਾਤਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਤੀਤੇਪਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਨੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਏਕੂਨਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ, ‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨ ਏਕੂਨਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤੇ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿਂ, ਅਯਂ ਮੇ ਏਤ੍ਤਕਂ ਅਗੁਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਅਹੋ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਉਪਾਸਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਸਂਸਾਰੇ ਸਂਸਰਨ੍ਤਿਯਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰਯਮਾਨਾ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਤਮਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਯਾ ਏਤਸ੍ਸ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਨਟ੍ਠਾਨੇ ਜੀਵਿਤਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਹੋ ਮਯਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਉਪਕਾਰੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਤਮਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹੋ ਮਮ ਇਮਾਯ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ ਉਪਕਾਰੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਞ੍ਞਤਰਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਏਕੋ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਲੂਪਗਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਏਕਂ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨਕਾਰਣਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਸਚੇਸਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਦੇਹਿ, ਪਕ੍ਖਿਕਭਤ੍ਤਂ ਦੇਹਿ, ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੇਹਿ, ਚੀਵਰਾਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਦੇਹਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਯੋਜੇਹਿ, ਏਕੇਨ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਪੋਸੇਹਿ, ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤੀਣਿ ਸਰਣਾਨਿ ਗਣ੍ਹ, ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਿ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ਤਾਨਿਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਦਸ ਸੀਲਾਨਿ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਤਤੋ ‘‘ਉਤ੍ਤਰਿਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਤਸ੍ਸੇਕੋ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਭਿਕ੍ਖੁ ਆਚਰਿਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਏਕੋ ਵਿਨਯਧਰੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਨਾਮ ਇਦਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਪਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ਵਿਨਯੇ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਨਾਮ ਇਦਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਇਦਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਭਾਰਿਯਂ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਅਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਇਧ ਚ ਮਮ ਹਤ੍ਥਪਸਾਰਣਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਗੇਹੇ ਠਤ੍ਵਾਵ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਮਯਾ ਗਿਹਿਨਾ ਭਵਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਅਨਭਿਰਤੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੇ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਿਸੋ ਲੂਖੋ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤੋ ਆਲਸ੍ਸਿਯਾਭਿਭੂਤੋ ਕਚ੍ਛੁਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰਾ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੋਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਅਹੋਸਿ, ਪਣ੍ਡੁਰੋਗਾਭਿਭੂਤੋ ਕਿਸੋ ਲੂਖੋ ਧਮਨਿਸਨ੍ਥਤਗਤ੍ਤੋ ਆਲਸ੍ਸਿਯਾਭਿਭੂਤੋ ਕਚ੍ਛੁਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ, ਕਿਂ ਤੇ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਮ੍ਹਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ਸੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਤਂ ਆਦਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਗਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਸਨੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਵਿਨਯਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ‘ਇਧ ਮੇ ਹਤ੍ਥਪਸਾਰਣਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਗਿਹਿਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ, ਗਿਹਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮਕਾਸਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਮੇਵ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਰਕ੍ਖਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਰਕ੍ਖਾਹਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਓਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੬. ‘‘ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ ਸੁਨਿਪੁਣਂ, ਯਤ੍ਥਕਾਮਨਿਪਾਤਿਨਂ;

ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਗੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਵਹ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੁਦ੍ਦਸਂ. ਸੁਨਿਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਪੁਣਂ ਪਰਮਸਣ੍ਹਂ. ਯਤ੍ਥਕਾਮਨਿਪਾਤਿਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਲਭਿਤਬ੍ਬਾਲਭਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਪਤਨਸੀਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖੇਥ ਮੇਧਾਵੀਤਿ ਅਨ੍ਧਬਾਲੋ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਮੇਧਾਵੀ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਗੋਪੇਹਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਵਹਂ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਾਨਿ ਆਵਹਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ, ਦੇਸਨਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਦੂਰਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਂ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰੇਕੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਗਿਨੀ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕਾਰਾਮੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਹਤ੍ਥਂ, ਏਕਂ ਅਟ੍ਠਹਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਸਾਟਕੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਹਤ੍ਥਂ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤਹਤ੍ਥਂ ਮਯ੍ਹਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਵਿਹਾਰਂ ਅਨਾਗਤੇਯੇਵ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੋਦਕਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਆਗਮਨਮਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥਸ੍ਸਾਗਮਨਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨਿਸੀਦਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਲਵਣ੍ਟਂ ਆਦਾਯ ਬੀਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਾਟਕਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਬੀਜਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤ, ਮਯ੍ਹਂ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਾ ਲਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਮੇਵ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਤੋ, ਪਰਿਭੋਗਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਮੇ ਚੀਵਰਂ, ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਥ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਥੇਰੋ ਨ ਇਚ੍ਛਿਯੇਵ.

ਏਵਂ ਸੋ ਬੀਜਯਮਾਨੋ ਠਿਤੋਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲੇ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਪਰਿਭੋਗਂ ਨ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੇ ਕਿਂ ਮੇ ਸਮਣਭਾਵੇਨ, ਗਿਹਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਾਪਿਤੋ ਘਰਾਵਾਸੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਭੂਤੋ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਟ੍ਠਹਤ੍ਥਸਾਟਕਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਏਲ਼ਿਕਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਲ਼ਿਕਾ ਨਾਮ ਖਿਪ੍ਪਂ ਵਿਜਾਯਤਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਵਿਜਾਤਂ ਵਿਜਾਤਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮੂਲੇ ਬਹੂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪਜਾਪਤਿਂ ਆਨੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਾ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਮ ਮਾਤੁਲਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਯਾਨਕੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਰਿਯਞ੍ਚ ਆਦਾਯ ਮਾਤੁਲਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਮਮ ਭਰਿਯਂ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਾਮਿ – ‘ਆਨੇਹਿ ਤਾਵ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਹਿਸ੍ਸਾਮਿਨ’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ‘ਕਿਂ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤੇਨ, ਏਹਿ, ਇਮਂ ਯਾਨਕਂ ਪਾਜੇਹੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘ਅਹਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’ਨ੍ਤਿ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਚਕ੍ਕਪਥੇ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਨਂ ‘ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਨੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ਅਦਾਸਿ, ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਨਾਸਿਤੋਸ੍ਮਿ ਤਯਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਤੋਦਯਟ੍ਠਿਯਾ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

ਸੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋਵ ਠਤ੍ਵਾ ਬੀਜਯਮਾਨੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸੀਸੇ ਤਾਲਵਣ੍ਟੇਨ ਪਹਰਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਸੀਸੇ ਪਹਤੋ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਪਹਾਰਂ ਦਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਅਹੋ ਨਟ੍ਠੋਮ੍ਹਿ, ਞਾਤਂ ਕਿਰ ਮੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਸਮਣਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਤਾਲਵਣ੍ਟਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ.

ਅਥ ਨਂ ਦਹਰਾ ਚ ਸਾਮਣੇਰਾ ਚ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਗਤਤ੍ਥ, ਏਕੋ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਦਹਰਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀਤਿ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀਤਿ ਵਾ ਅਰਹਾਤਿ ਵਾ ਵਦਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਸ੍ਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਸਾਟਕਾਨਂ ਲਦ੍ਧਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਥੇਰਸ੍ਸ ਤਾਲਵਣ੍ਟੇਨ ਪਹਾਰਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਪਲਾਤੋਸ੍ਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਕਜਾਤਿਕਂ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਬਨ੍ਧਨਾ ਮੁਚ੍ਚਨਤ੍ਥਾਯ ਵਾਯਮਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੭. ‘‘ਦੂਰਙ੍ਗਮਂ ਏਕਚਰਂ, ਅਸਰੀਰਂ ਗੁਹਾਸਯਂ;

ਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਯਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੂਰਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਮਕ੍ਕਟਸੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੂਰਙ੍ਗਮਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਏਕਤੋ ਕਣ੍ਣਿਕਬਦ੍ਧਾਨਿ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਨਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਏਕੇਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਪੁਨ ਏਕੇਕਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਕਚਰਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਨੀਲਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਵਣ੍ਣਭੇਦੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਸਰੀਰਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਗੁਹਾ ਨਾਮ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਗੁਹਾ, ਇਦਞ੍ਚ ਹਦਯਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਗੁਹਾਸਯਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਯੇ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਪੁਰਿਸਾ ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਵਾ ਗਹਟ੍ਠਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲੇਸਂ ਪਜਹਨ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਯਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਂਯਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਭਾਵੇਨ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਾ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਜਾਤਾ, ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਟ੍ਠਗੋਣਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ ਗੋਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੋਯੂਥੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਵਸ੍ਸਂ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਵਕ੍ਕਾਰਪਾਤਿਯਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਤਂ ਛਾਤਕਪੀਲ਼ਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਇਤੋ ਭਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਾਹੀ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਚ ਪਨ ਅਨੇਕਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਭਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਤੋ ਯਾਪਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜ੍ਜ, ਅਯ੍ਯਾ, ਨਿਮਨ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਂਸੂ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪਾਸਕ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਿਨਾਵ ਨੀਹਾਰੇਨ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਮਯਂ ਉਟ੍ਠਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਯ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਏਵਂ ਮਧੁਰਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਭਤ੍ਤਂ ਨ ਲਭਾਮ, ਇਮੇ ਕਿਰ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਮੇ ਗਿਹਿਭਾਵੇਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਸਾਧੁ ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ.

ਸੋ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਥੂਲਸਰੀਰੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤੇਨ, ਗਿਹੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਸਰੀਰਂ ਮਿਲਾਯਿ. ਤਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਸਮਣੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਕਤਿਪਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਵਿਬ੍ਭਮਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲੇ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਪੁਨਪਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਗਿਹਿਭਾਵੇਨ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਅਥ ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਕਾਰਵਸੇਨ ਪੁਨ ਪਬ੍ਬਾਜਯਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਏਸ ਚਿਤ੍ਤਵਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਰਿਂਸੁ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਰਿਯਾ ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਵਾਰੇ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਕਸਿਭਣ੍ਡਮਾਦਾਯ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਸਾਵਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਬ੍ਭਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਵਤ੍ਥਸਾਟਕੋ ਅਪਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਮੁਖਤੋ ਚ ਲਾਲਾ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਨਾਸਾ ਘੁਰਘੁਰਾਯਤਿ, ਮੁਖਂ ਵਿਵਟ੍ਟਂ, ਦਨ੍ਤਂ ਘਂਸਤਿ, ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਰੀਰਂ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਸਣ੍ਠਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਕਾਸਾਯਕੋਟਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦਰੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਗੇਹੇ ਠਿਤਾ ਸਸ੍ਸੁ ਤਂ ਤਥਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਪਟਿਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਾਨੇਵ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਵਂ ਉਦਰੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਵ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰਾਭਿਮੁਖੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਗੇਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਮਾਨਂ ਧੀਤਰਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਤੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਧੀਤਰਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣਿ, ਸਾਮਿਕੋ ਤੇ ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤੁਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਪੇਹਿ ਅਪੇਹਿ, ਅਮ੍ਮ, ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਪੁਨਾਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮ ਮਂਯਂ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ, ਕੁਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਸਮਣਭਾਵੋ, ਸਤ੍ਥਕਨਿਸਾਨਪਾਸਾਣਸਦਿਸਂ ਤਵ ਸੀਸ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਏਕਵਾਰਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਉਪਕਾਰਵਸੇਨ ਪਬ੍ਬਾਜਯਿਂਸੁ. ਸੋ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.

ਤੇਪਿ ਨਂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥ, ਤਵ ਗਮਨਸਮਯਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਤੇ ਚਿਰਾਯਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਂਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਕਾਲੇ ਗਤਮ੍ਹਾ, ਸੋ ਨੋ ਸਂਸਗ੍ਗੋ ਛਿਨ੍ਨੋ, ਇਦਾਨਿ ਅਗਮਨਧਮ੍ਮਾ ਜਾਤਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਾਮ ਕਥੇਸਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਅਭੂਤਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਕਾਲੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨਕਾਲੇ ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਾਪਞ੍ਚ ਪਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਆਹ –

੩੮. ‘‘ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਜਾਨਤੋ;

ਪਰਿਪ੍ਲਵਪਸਾਦਸ੍ਸ, ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤਿ.

੩੯. ‘‘ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨਨ੍ਵਾਹਤਚੇਤਸੋ;

ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਪਹੀਨਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਜਾਗਰਤੋ ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਵਾ ਥਾਵਰਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਯੋ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਸ੍ਸਪਿਟ੍ਠੇ ਠਪਿਤਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਚ ਥੁਸਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਕੋਟ੍ਟਿਤਖਾਣੁਕੋ ਵਿਯ ਚ ਖਲ੍ਲਾਟਸੀਸੇ ਠਪਿਤਕਦਮ੍ਬਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਚ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ ਹੋਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਆਜੀਵਕੋ, ਕਦਾਚਿ ਨਿਗਣ੍ਠੋ, ਕਦਾਚਿ ਤਾਪਸੋ. ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਜਾਨਤੋਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਭੇਦਂ ਇਮਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਸਦ੍ਧਤਾਯ ਵਾ ਉਪ੍ਲਵਸਦ੍ਧਤਾਯ ਵਾ ਪਰਿਪ੍ਲਵਪਸਾਦਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਾਦਿਭੇਦਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਯਪਿ ਅਪਰਿਪੂਰਯਮਾਨਾਯ ਕੁਤੋਵ ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਪੂਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਗੇਨ ਅਤਿਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਨਨ੍ਵਾਹਤਚੇਤਸੋਤਿ ‘‘ਆਹਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖਿਲਜਾਤੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੯; ਵਿਭ. ੯੪੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੫) ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਦੋਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਹਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਦੋਸੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਪਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਹੀਨਪਾਪਸ੍ਸ ਚ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ. ਨਤ੍ਥਿ ਜਾਗਰਤੋ ਭਯਨ੍ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਭਯਭਾਵੋ ਕਥਿਤੋ ਵਿਯ. ਸੋ ਪਨ ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਜਾਗਰਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਜਾਗਰੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਕਿਲੇਸਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪਚ੍ਛਾਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਿਲੇਸਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪੁਨ ਅਨੁਪਗਮਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਯੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਪੁਨੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਯੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਪੁਨੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੭).

ਦੇਸਨਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਸਫਲਾ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਭਾਰਿਯਾ ਵਤਿਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਕਿਲੇਸਾ ਨਾਮ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਲੋਲ਼ਿਤੋ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਗਿਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਤਂ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਙ੍ਖਣਾਨੁਰੂਪੇਨ ਗਮਨੇਨ ਧਮ੍ਮਸਭਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵਮੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਲੇਸਾ ਨਾਮ ਭਾਰਿਯਾ, ਸਚੇ ਏਤੇ ਰੂਪਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਅਤਿਸਮ੍ਬਾਧਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਅਤਿਨੀਚਕੋਤਿ ਓਕਾਸੋ ਨੇਸਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮਾਦਿਸਮ੍ਪਿ ਨਾਮੇਤੇ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਜਾਨੇਯ੍ਯਂ ਆਲੋਲ਼ੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਕਾ ਕਥਾ? ‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ ਅਡ੍ਢਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਂ ਵਰਕਚੋਰਕਂ ਕੁਣ੍ਠਕੁਦਾਲਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛ ਵਾਰੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਦਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਦਾ ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਣਿਸ੍ਸਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ –

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਕੁਦਾਲਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਮ ਬਾਹਿਰਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਮਾਸੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਰਤ੍ਤਸਮਯੇ ਭੂਮਿਯਾ ਤਿਨ੍ਤਾਯ ‘‘ਗੇਹੇ ਮੇ ਅਡ੍ਢਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤੋ ਵਰਕਚੋਰਕੋ ਚ ਕੁਣ੍ਠਕੁਦਾਲਕੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਵਰਕਚੋਰਕਬੀਜਂ ਮਾ ਨਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਠਾਨਂ ਕੁਦਾਲੇਨ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਬੀਜਂ ਵਪਿਤ੍ਵਾ ਵਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਕਾਲੇ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਬੀਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਖਾਦਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਦਾਨਿ ਗੇਹੇਨ, ਪੁਨ ਅਟ੍ਠ ਮਾਸੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਇਮਿਨਾਵ ਨੀਹਾਰੇਨ ਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਂ ਵਰਕਚੋਰਕਞ੍ਚ ਕੁਣ੍ਠਕੁਦਾਲਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਗਿਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮੇ ਪਨ ਵਾਰੇ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਛ ਵਾਰੇ ਇਮਂ ਕੁਣ੍ਠਕੁਦਾਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਿਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਕਤ੍ਥਚਿਦੇਵ ਨਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯ ਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਤਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਂ, ਯਥਾਸ੍ਸ ਪਤਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਥਾ ਨਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਪਿਲੋਤਿਕਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲੋਤਿਕਂ ਕੁਦਾਲਫਲਕੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕੁਦਾਲਂ ਅਗ੍ਗਦਣ੍ਡਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਤੀਰੇ ਠਿਤੋ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਨਿਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਸੀਸੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਪਤਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਜਿਤਂ ਮੇ, ਜਿਤਂ ਮੇ’’ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਦੀਤੀਰੇ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਨਤ੍ਥਾਯ ਨਦਿਂ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸਿ. ਰਾਜੂਨਞ੍ਚ ਨਾਮ ‘‘ਜਿਤਂ ਮੇ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਅਮਨਾਪੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮਿਤ੍ਤਮਦ੍ਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਜਿਤਂ ਮੇ’ਤਿ ਆਗਤੋ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ‘ਜਿਤਂ ਮੇ, ਜਿਤਂ ਮੇ’ਤਿ ਵਿਰਵਸਿ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਕੁਦਾਲਪਣ੍ਡਿਤੋ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਬਾਹਿਰਕਚੋਰੇ ਜਿਨਿ, ਤਯਾ ਜਿਤਂ ਪੁਨ ਅਵਜਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਮਯਾ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੋ ਲੋਭਚੋਰੋ ਜਿਤੋ, ਸੋ ਪੁਨ ਮਂ ਨ ਜਿਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਜਯੋ ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਨ ਤਂ ਜਿਤਂ ਸਾਧੁ ਜਿਤਂ, ਯਂ ਜਿਤਂ ਅਵਜੀਯਤਿ;

ਤਂ ਖੋ ਜਿਤਂ ਸਾਧੁ ਜਿਤਂ, ਯਂ ਜਿਤਂ ਨਾਵਜੀਯਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੭੦);

ਤਂ ਖਣਂਯੇਵ ਚ ਗਙ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਆਪੋਕਸਿਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸੋ ਆਕਾਸੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਰਾਜਾ ਮਹਾਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬਲਕਾਯੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਯੋਜਨਮਤ੍ਤਾ ਪਰਿਸਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਪਰੋਪਿ ਸਾਮਨ੍ਤਰਾਜਾ ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਸਮਿਦ੍ਧਂ ਨਗਰਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਨਗਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਰਾਜਾ ਓਰਕੇ ਠਾਨੇ ਨ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਯਾਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪੁਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨੀਹਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤ ਰਾਜਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਤਯੋਜਨਿਕੋ ਅਸ੍ਸਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਤ੍ਤ ਰਾਜਾਨੋ ਭੋਗੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਜਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਾ ਕੁਦਾਲਪਣ੍ਡਿਤੋ ਅਹੋਸਿਂ, ਕਿਲੇਸਾ ਨਾਮੇਤੇ ਏਵਂ ਭਾਰਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਕੁਮ੍ਭੂਪਮਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯੋਜਨਸਤਮਗ੍ਗਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਮਹਾਵਾਸਗਾਮਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤੇਹਿ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਯਥਾਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਤੇਮਾਸਂ ਇਧੇਵ ਵਸਥ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਿ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਾਨੇ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਤ੍ਥ ਵਸਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸੁਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ, ਅਯ੍ਯਾ, ਇਮਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਅਯ੍ਯੇਸੁ ਇਧ ਵਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਵਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ, ‘‘ਅਯ੍ਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਜ੍ਜੇਕਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਧਾ ਸ੍ਵੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਮੇਵ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਦੇਵਤਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਕੇਨਚਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਜ੍ਜ ਗਮਨਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸ੍ਵੇ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਅਡ੍ਢਮਾਸਮਤ੍ਤਂ ਭੂਮਿਯਮੇਵ ਅਚ੍ਛਿਂਸੁ.

ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਭਦਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਤੇਮਾਸਂ ਇਧੇਵ ਮਞ੍ਞੇ ਵਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਧੇਵ ਖੋ ਪਨ ਇਮੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤੇਸੁ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਮਾਸਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਸੀਦਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਲਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਤਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਚੇਵ ਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟੀਸੁ ਚ ਛਿਨ੍ਨਸੀਸਾਨਿ ਕਬਨ੍ਧਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਭਾਵੇਤੁਂ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਖਿਪਿਤਕਾਸਾਦਯੋ ਰੋਗਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਿਂ ਰੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਖਿਪਿਤਰੋਗੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਕਾਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਹਂ ਅਜ੍ਜ ਚਙ੍ਕਮਨਕੋਟਿਯਂ ਛਿਨ੍ਨਸੀਸਂ ਅਦ੍ਦਸਂ, ਅਹਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਬਨ੍ਧਂ ਅਦ੍ਦਸਂ, ਅਹਂ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ, ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮਿਦਂ ਠਾਨਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਧ ਅਫਾਸੁਕਂ ਅਹੋਸਿ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.

ਅਥ ਨੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਸਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਭੇਰਵਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਅਫਾਸੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਮਯਂ ‘ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮਿਦਂ ਠਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਵੁਧਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਆਵੁਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਰਾਵੁਧਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਹਂ ਆਵੁਧਂ ਵੋ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਆਵੁਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ –

‘‘ਕਰਣੀਯਮਤ੍ਥਕੁਸਲੇਨ, ਯਨ੍ਤ ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ;

ਸਕ੍ਕੋ ਉਜੂ ਚ ਸੁਹੁਜੂ ਚ, ਸੁਵਚੋ ਚਸ੍ਸ ਮੁਦੁ ਅਨਤਿਮਾਨੀ’’ਤਿ. (ਖੁ. ਪਾ. ੯.੧; ਸੁ. ਨਿ. ੧੪੩) –

ਸਕਲਂ ਮੇਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਬਹਿ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਵਨਸਣ੍ਡਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਤੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬਹਿਵਿਹਾਰੇ ਗਣਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਮਾਨਾ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਸਕਲਵਨਸਣ੍ਡੇ ਦੇਵਤਾ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਹਤ੍ਥਪਾਦਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਰਕ੍ਖਂ ਸਂਵਿਦਹਿਂਸੁ, ਪਕ੍ਕਧੂਪਨਤੇਲਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਅਹੋਸਿ. ਤੇ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਨਾਮ ਭਿਜ੍ਜਨਕਟ੍ਠੇਨ ਅਥਾਵਰਟ੍ਠੇਨ ਕੁਲਾਲਭਾਜਨਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢਯਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਤੇਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਵਮੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਨਾਮ ਭਿਜ੍ਜਨਕਟ੍ਠੇਨ ਅਥਾਵਰਟ੍ਠੇਨ ਕੁਲਾਲਭਾਜਨਸਦਿਸੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਸਤੇ ਠਿਤੋਪਿ ਅਭਿਮੁਖੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਰਂਸਿਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਰੂਪੇਨ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੪੦. ‘‘ਕੁਮ੍ਭੂਪਮਂ ਕਾਯਮਿਂਮ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਨਗਰੂਪਮਂ ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ;

ਯੋਧੇਥ ਮਾਰਂ ਪਞ੍ਞਾਵੁਧੇਨ, ਜਿਤਞ੍ਚ ਰਕ੍ਖੇ ਅਨਿਵੇਸਨੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਮ੍ਭੂਪਮਨ੍ਤਿ ਅਬਲਦੁਬ੍ਬਲਟ੍ਠੇਨ ਅਨਦ੍ਧਨਿਯਤਾਵਕਾਲਿਕਟ੍ਠੇਨ ਇਮਂ ਕੇਸਾਦਿਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਂ ਕੁਮ੍ਭੂਪਮਂ ਕੁਲਾਲਭਾਜਨਸਦਿਸਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਨਗਰੂਪਮਂ ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਗਰਂ ਨਾਮ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਥਿਰਂ ਹੋਤਿ, ਗਮ੍ਭੀਰਪਰਿਖਂ ਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਟ੍ਟਾਲਕਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਤੋਸੁਵਿਭਤ੍ਤਵੀਥਿਚਤੁਕ੍ਕਸਿਙ੍ਘਾਟਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਪਣਂ, ਤਂ ‘‘ਵਿਲੁਮ੍ਪਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚੋਰਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਪਬ੍ਬਤਂ ਆਸਜ੍ਜ ਪਟਿਹਤਾ ਵਿਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਥਿਰਂ ਨਗਰਸਦਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰੇ ਠਿਤੋ ਏਕਤੋਧਾਰਾਦਿਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਵੁਧੇਨ ਚੋਰਗਣਂ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਯੇਨ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਮਯੇਨ ਚ ਪਞ੍ਞਾਵੁਧੇਨ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਯੋਧੇਥ, ਪਹਰੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਿਤਞ੍ਚ ਰਕ੍ਖੇਤਿ ਜਿਤਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਵਾਸਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯਪੁਗ੍ਗਲਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸਪ੍ਪਾਯਾਦੀਨਿ ਆਸੇਵਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ.

ਅਨਿਵੇਸਨੋ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨਾਲਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਯੋਧੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸੇ ਬਲਕੋਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਛਾਤੋ ਵਾ ਪਿਪਾਸਿਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਾਹੇ ਵਾ ਸਿਥਿਲੇ ਆਵੁਧੇ ਵਾ ਪਤਿਤੇ ਬਲਕੋਟ੍ਠਕਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਹਿਤ੍ਵਾ ਆਵੁਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਪਰਸੇਨਂ ਮਦ੍ਦਤਿ, ਅਜਿਤਂ ਜਿਨਾਤਿ, ਜਿਤਂ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਚੇ ਬਲਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਮਨ੍ਤੋ ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਰਜ੍ਜਂ ਪਰਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਗ੍ਗਫਲਪਟਿਲਾਭੇਨ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਜਿਨਾਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਨ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਮਗ੍ਗਫਲਪਟਿਵੇਧਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਨਿਵੇਸਨੋ ਸਿਯਾ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵੇਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ, ਆਲਯਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਯੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਰੀਰਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਾ ਥੋਮੇਨ੍ਤਾ ਵਨ੍ਦਨ੍ਤਾਵ ਆਗਚ੍ਛਿਂਸੂਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਚਿਰਂ ਵਤਯਂ ਕਾਯੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਉਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੋ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਰੋਗੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਸਾਸਪਮਤ੍ਤਿਯੋ ਪਿਲ਼ਕਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਮੁਗ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਕਲਾਯਮਤ੍ਤਾ ਕੋਲਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਆਮਲਕਮਤ੍ਤਾ ਬੇਲ਼ੁਵਸਲਾਟੁਮਤ੍ਤਾ ਬੇਲ਼ੁਵਮਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਭਿਜ੍ਜਿਂਸੁ, ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਛਿਦ੍ਦਾਵਛਿਦ੍ਦਂ ਅਹੋਸਿ. ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਉਦਪਾਦਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਭਿਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਸੋ ਅਪ੍ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਂ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਮਕ੍ਖਿਤਂ ਜਾਲਪੂਵਸਦਿਸਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਯੋ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਛਡ੍ਡਯਿਂਸੁ. ਸੋ ਅਨਾਥੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ.

ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਲੋਕਵੋਲੋਕਨਂ ਅਵਿਜਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਅਭਿਮੁਖਂ ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬਾਹਿਰਾਭਿਮੁਖਂ ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਮਯੇ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਜਾਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਛਡ੍ਡਿਤੋ, ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਲਿਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਤਤ੍ਤਭਾਵਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਾਯਮੇਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤ੍ਤਭਾਵਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਨਿਪਨ੍ਨਮਞ੍ਚਕੋਟਿਯਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਦਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਅਪੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਞ੍ਚਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਂ ਆਨਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਮ੍ਬਣਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਾਰੁਪਨਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕੇ ਮਦ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਾਤਪੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਉਣ੍ਹੋਦਕੇਨ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਪੇਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਹਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਾਰੁਪਨਂ ਸੁਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਨਂ ਤਂ ਨਿਵਾਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਥਕਾਸਾਵਂ ਉਦਕੇ ਮਦ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਤਪੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਗਤ੍ਤੇ ਉਦਕੇ ਛਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਕਾਸਾਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਸਲ੍ਲਹੁਕਸਰੀਰੋ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੀਸਕੇ ਠਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਯਂ ਤਵ ਕਾਯੋ ਅਪੇਤਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਨਿਰੁਪਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਲਿਙ੍ਗਰਂ ਵਿਯ ਪਥਵਿਯਂ ਸੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੪੧. ‘‘ਅਚਿਰਂ ਵਤਯਂ ਕਾਯੋ, ਪਥਵਿਂ ਅਧਿਸੇਸ੍ਸਤਿ;

ਛੁਦ੍ਧੋ ਅਪੇਤਵਿਞ੍ਞਾਣੋ, ਨਿਰਤ੍ਥਂਵ ਕਲਿਙ੍ਗਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚਿਰਂ ਵਤਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਪਥਵਿਂ ਅਧਿਸੇਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਸਯਨੇਨ ਸਯਿਤਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਉਪਰਿ ਸਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਛੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਪਵਿਦ੍ਧੋ, ਅਪਗਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤਾਯ ਤੁਚ੍ਛੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਨਿਰਤ੍ਥਂਵ ਕਲਿਙ੍ਗਰਂ ਨਿਰੁਪਕਾਰਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਕਟ੍ਠਖਣ੍ਡਂ ਵਿਯ. ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਤ੍ਥਿਕਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਂ ਉਜੁਕਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਙ੍ਕਂ ਵਙ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸਂ ਪਨ ਸੁਸਿਰਞ੍ਚ ਪੂਤਿਕਞ੍ਚ ਅਸਾਰਕਞ੍ਚ ਗਣ੍ਠਿਜਾਤਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਤ੍ਥਿਕਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਹੇਤਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਕਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਇਤਰਂ ਪਥਵੀਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਮਞ੍ਚਪਟਿਪਾਦਕਂ ਵਾ ਪਾਦਕਥਲਿਕਂ ਵਾ ਫਲਕਪੀਠਂ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸੋਪਿ ਮਞ੍ਚਪਟਿਪਾਦਕਾਦਿਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਉਪਕਾਰਮੁਖੇਨ ਗਯ੍ਹੂਪਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਨਿਰਤ੍ਥਂਵ ਕਲਿਙ੍ਗਰਂ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਅਪਗਤਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਸੇਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਥੇਰੋਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਾਤੁਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤਿਯਂ ਕਾਰਾਪੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਗਤ੍ਤਂ ਪੁਤਿਕਂ ਜਾਤਂ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ –

ਅਯਂ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸਾਕੁਣਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੂ ਸਕੁਣੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਜਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿ. ਤੇਸਂ ਦਿਨ੍ਨਾਵਸੇਸੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਾਤਿ, ‘‘ਵਿਕ੍ਕਿਤਾਵਸੇਸਾ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ ਪੂਤਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਜਙ੍ਘਟ੍ਠੀਨਿ ਚ ਪਕ੍ਖਟ੍ਠੀਨਿ ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤਿ, ਤੇ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਾਤਿ. ਅਤਿਬਹੂਨਂ ਪਨ ਲਦ੍ਧਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਚਾਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਕਦਿਵਸਂ ਰਸਭੋਜਨੇ ਪਕ੍ਕੇ ਏਕੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਯਾ ਬਹੂ ਪਾਣਾ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤਾ, ਅਯ੍ਯੋ ਚ ਮੇ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋ, ਅਨ੍ਤੋਗੇਹੇ ਚ ਰਸਭੋਜਨਂ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਰਸਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਅਕਾਸਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਾ ਕਤਕਮ੍ਮਵਸੇਨੇਤਂ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਸਕੁਣਾਨਂ ਅਟ੍ਠਿਭੇਦਨਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਗਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪੂਤਿਕਂ ਜਾਤਂ, ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਚ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਰਸਪਿਣ੍ਡਪਾਤਦਾਨਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਪੂਤਿਗਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਨਨ੍ਦਗੋਪਾਲਕਵਤ੍ਥੁ

ਦਿਸੋ ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਕੋਸਲਜਨਪਦੇ ਨਨ੍ਦਗੋਪਾਲਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਗੋਪਾਲਕੋ ਗੋਯੂਥਂ ਰਕ੍ਖਤਿ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਯਥਾ ਕੇਣਿਯੋ ਜਟਿਲੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਵੇਸੇਨ, ਏਵਂ ਗੋਪਾਲਕਤ੍ਤੇਨ ਰਾਜਬਲਿਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਸੋ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਞ੍ਚ ਗੋਰਸੇ ਆਦਾਯ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਮਨਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਯਾਚਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਤਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਾਸਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਨ੍ਦੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਣੀਤਂ ਪਞ੍ਚਗੋਰਸਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਕਥਾਦਿਭੇਦਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਕਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਨ੍ਦਗੋਪਾਲਕੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦੂਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਿਟ੍ਠ, ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਏਕੋ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਸਿ. ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਨਨ੍ਦੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗੋਪਾਲਕੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਧਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਮਾਰਿਤੋ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਾਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਥ, ਨਾਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਆਗਤੇਪਿ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਚਤਸ੍ਸੋ ਦਿਸਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਨੁਦਿਸਾ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਮਰਣਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨੂਪਾਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਨੇਵ ਚੋਰਾ, ਨ ਵੇਰਿਨੋ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਪਦੁਟ੍ਠਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੪੨. ‘‘ਦਿਸੋ ਦਿਸਂ ਯਂ ਤਂ ਕਯਿਰਾ, ਵੇਰੀ ਵਾ ਪਨ ਵੇਰਿਨਂ;

ਮਿਚ੍ਛਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਾਪਿਯੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦਿਸੋ ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਚੋਰੋ ਚੋਰਂ. ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਯਂ ਤਂ ਕਯਿਰਾਤਿ ਯਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਏਕੋ ਏਕਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ ਚੋਰੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ ਗੋਮਹਿਂਸਾਦੀਸੁ ਅਪਰਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਸ ਅਪਰਜ੍ਝਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪਰਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਚੋਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਵੇਰਿ ਵਾ ਪਨ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਬਦ੍ਧਵੇਰਂ ਵੇਰਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾਯ ਦਾਰੁਣਤਾਯ ਯਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਵਾ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਖੇਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਾ ਨਾਸੇਯ੍ਯ, ਜੀਵਿਤਾ ਵਾ ਪਨ ਨਂ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਦਸਸੁ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਹਿਣਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਾਪਿਯੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤਤੋ ਪਾਪਤਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ, ਦਿਸੋ ਦਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਵੇਰੀ ਵੇਰਿਨੋ ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਇਦਂ ਪਨ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਠਪਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤਸਹਸ੍ਸੇਸੁਪਿ ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਦੇਸਨਾ ਜਾਤਾ. ਉਪਾਸਕੇਨ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਨ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ.

ਨਨ੍ਦਗੋਪਾਲਕਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਸੋਰੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਨ ਤਂ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਯਿਰਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸੋਰੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਵਤ੍ਥੁ ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰੇ ਸੋਰੇਯ੍ਯਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕੇਨ ਸਹਾਯਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਖਯਾਨਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਨ੍ਹਾਨਤ੍ਥਾਯ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰੋ ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹਿਨਗਰੇ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਾਰੁਪਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਰੀਰਂ. ਸੋਰੇਯ੍ਯਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਅਯਂ ਵਾ ਥੇਰੋ ਮਮ ਭਰਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮਮ ਵਾ ਭਰਿਯਾਯ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਏਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚਿਨ੍ਤਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਸੋ ਲਜ੍ਜਮਾਨੋ ਯਾਨਕਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਪਲਾਯਿ. ਪਰਿਜਨੋ ਤਂ ਅਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਾਪਿ ਤਕ੍ਕਸਿਲਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਸਹਾਯਕੋਪਿਸ੍ਸਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਸਬ੍ਬੇ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਅਗਮਿਂਸੁ. ‘‘ਕਹਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਞ੍ਞਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਤਕਭਤ੍ਤਂ ਅਦਂਸੁ. ਸਾ ਏਕਂ ਤਕ੍ਕਸਿਲਗਾਮਿਂ ਸਤ੍ਥਵਾਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਾਨਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ.

ਅਥ ਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਯਾਨਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ, ਮਯਂ ‘ਕਸ੍ਸੇਸਾ ਦਾਰਿਕਾ’ਤਿ ਤਂ ਨ ਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ. ਸਾਪਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਾਨਕਂ ਪਾਜੇਥ, ਅਹਂ ਪਦਸਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮੁਦ੍ਦਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਯਾਨਕੇ ਓਕਾਸਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਤਕ੍ਕਸਿਲਨਗਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮ, ਮਹਾਪਣ੍ਣਾਕਾਰੋ ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਆਨੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਯਾਨੁਰੂਪਂ ਅਭਿਰੂਪਂ ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਨੇਹੋ ਗੇਹੇ ਅਕਾਸਿ. ਪੁਰਿਸਾ ਹਿ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਵਾ ਪੁਰਿਸਾ ਅਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੁਰਿਸਾ ਹਿ ਪਰਸ੍ਸ ਦਾਰੇਸੁ ਅਤਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤੇ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਪੂਰਿਤਪਾਰਮੀ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਂਸਾਰੇ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਕਮ੍ਮਾਰਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਪਰਦਾਰਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਵਸੇਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਅਹੋਸਿ, ਸਤ੍ਤਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਬੀਜੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਪਨ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਛਨ੍ਦਂ ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਦਂ ਨੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੂ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਪਤਿਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਾਮਿਕੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਪਿ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੇਵ.

ਅਯਂ ਪਨ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਥੇਰੇ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਮਨ੍ਵਾਯ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਗਬ੍ਭੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਾ ਦਸਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਦਸਾ ਗਮਨਕਾਲੇ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਾ ਦ੍ਵੇ, ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰੇ ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਹਾਯਕੋ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਤਕ੍ਕਸਿਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਖਯਾਨਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਤਲੇ ਵਾਤਪਾਨਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਠਿਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਦਾਸਿਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤਲੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸੋ ਆਹ – ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਤ੍ਵਂ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਨੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਸਿ, ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਹੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਸਾਮਿ, ਜਾਨਾਮਿ, ਨਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸੋਰੇਯ੍ਯਨਗਰਵਾਸਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਦ੍ਦੇ’’ਤਿ. ਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਞ੍ਚ ਭਰਿਯਾਯ ਚ ਪੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਰੋਗਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਆਮ, ਭਦ੍ਦੇ, ਅਰੋਗਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਆਮ ਸਾਮਿ, ਜਾਨਾਮਿ. ਤੇਸਂ ਏਕੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਕਹਂ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਮਾ ਏਤਂ ਕਥੇਹਿ, ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸੁਖਯਾਨਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਯਿਤੁਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਨੇਵਸ੍ਸ ਗਤਿਂ ਜਾਨਾਮ, ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਆਰੋਚਯਿਮ੍ਹਾ, ਤੇਪਿਸ੍ਸ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਿਰਿਂਸੂ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਸੋ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪੇਹਿ, ਭਦ੍ਦੇ, ਕਿਂ ਕਥੇਸਿ ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯੋ ਦੇਵਕੁਮਾਰੋ ਵਿਯ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਹੋਤੁ, ਸਾਮਿ, ਅਹਂ ਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਇਦਂ ਕਿਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਤੇ ਅਯ੍ਯੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਅਯਂ ਵਾ ਥੇਰੋ ਮਮ ਭਰਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਵਿਯ ਮਮ ਭਰਿਯਾਯ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿਂ. ਚਿਨ੍ਤਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਮੇ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭਵਿ. ਅਥਾਹਂ ਲਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਇਧਾਗਤਾ, ਸਾਮੀਤਿ.

‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਤੇ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਯ੍ਹਂ ਨਾਚਿਕ੍ਖਿ, ਅਪਿਚ ਪਨ ਤੇ ਥੇਰੋ ਖਮਾਪਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖਮਾਪਿਤੋ, ਸਾਮਿ. ਜਾਨਾਸਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਕਹਂ ਥੇਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮਮੇਵ ਨਗਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਇਧਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਹਂ ਮਮ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਾਹਾਰਂ ਦਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸੀਘਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਹਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਯ੍ਯਂ ਖਮਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸ੍ਵੇ ਮਯ੍ਹਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਥ, ਸ੍ਵੇ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ, ਗੇਹੇਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਟਿਯਤ੍ਤੋ. ਥੇਰੋ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਤਂ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤੇਨਾਹਾਰੇਨ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਿਕਾਯ ਖਮਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਿਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਯਸਹਾਯਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਨਾਮ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭਵਿ, ਖਮਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਉਟ੍ਠਹਥ, ਖਮਾਮਿ ਵੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੇਨ ‘‘ਖਮਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭਵਿ.

ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗੇ ਪਾਤੁਭੂਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤਂ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮ ਸਹਾਯਕ, ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਤਵ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਏਵ, ਇਧੇਵ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮ, ਮਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਅਹਂ ਏਕੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਠਮਂ ਪੁਰਿਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪੁਰਿਸੋ ਜਾਤੋਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਪਠਮਂ ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਏਕੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਪੁਨ ‘ਗੇਹੇ ਵਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਮਾ ਕਰਿ, ਅਹਂ ਮਮ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਤਵ ਭਾਰਾਤਿ, ਇਮੇਸੁ ਮਾ ਪਮਜ੍ਜੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਸੀਸੇ ਪਰਿਚੁਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਰੇ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਨਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਵ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋਰੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਜਨਪਦਵਾਸਿਨੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੁਭਿਤ੍ਵਾ ਕੋਤੂਹਲਜਾਤਾ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ’’? ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਜਾਤਾ, ਤੇਸਂ ਵੋ ਕਤਰੇਸੁ ਬਲਵਸਿਨੇਹੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਕੇਸੁ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ਆਗਤਾਗਤਾ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਤਥੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ.

ਥੇਰੋ ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਕੇਸੁ ਏਵ ਸਿਨੇਹੋ ਬਲਵਾ’’ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਹਰਾਯਮਾਨੋ ਏਕੋਵ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕੋਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਏਕਤ੍ਤੂਪਗਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਖਯਵਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਥ ਨਂ ਆਗਤਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਕਿਰ ਨਾਮ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਰੇਸੁ ਸਿਨੇਹੋ ਬਲਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਿਨੇਹੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਅਯਂ ਅਭੂਤਂ ਕਥੇਸਿ, ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇਸੁ ‘ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਿਨੇਹੋ ਬਲਵਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਿਨੇਹੋ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਿਨੇਹੋ ਜਾਤੋ, ਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨੇਵ ਮਾਤਾ, ਨ ਪਿਤਾ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਂ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੪੩. ‘‘ਨ ਤਂ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਯਿਰਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾਪਿ ਚ ਞਾਤਕਾ;

ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥਨ ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨੇਵ ਮਾਤਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਿਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞੇ ਞਾਤਕਾ. ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸਸੁ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਠਪਿਤਂ. ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇਤਿ ਤਤੋ ਕਾਰਣਤੋ ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਨਂ ਵਰਤਰਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਨਂ ਦਦਮਾਨਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸੁਖੇਨ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਂ ਧਨਂ ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਾਖਾਯ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਪਿ ਤਾਵ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੁਖੇਨ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਂ ਧਨਂ ਅਦਂਸੁ. ਚਤੂਸੁ ਪਨ ਦੀਪੇਸੁ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਿਰਿਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਪਿ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਗੇਵ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਾਨੇ ਕਥਾਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ’’ਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਤਾ. ਦੇਸਨਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਸੋਰੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਨਵਮਂ.

ਚਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.