੩. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਉਟ੍ਠਾਨੇਨਪ੍ਪਮਾਦੇਨਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਰਾਜਗਹੇ ਕਿਰ ਧਨਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲਸ੍ਸ ਧੀਤਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਸਤ੍ਤਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਤਲੇ ਅਤਿਵਿਯ ਰਕ੍ਖਿਯਮਾਨਾ ਯੋਬ੍ਬਨਮਦਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪੁਰਿਸਲੋਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਸੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਥਵਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮੇ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਭੀਤਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਸਿਤੁਂ. ਸਚੇ ਮੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਇਮਂ ਦੋਸਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵਿਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਹਤ੍ਥਸਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਜਾਨਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਉਭੋਪਿ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਂਵਾਸਮਨ੍ਵਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਗਬ੍ਭੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਾ ਗਬ੍ਭਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਨ੍ਤੇਸਿ, ‘‘ਗਬ੍ਭੋ ਮੇ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤੋ, ਞਾਤਿਬਨ੍ਧੁਵਿਰਹਿਤੇ ਠਾਨੇ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੁਕ੍ਖਾਵਹਂ, ਕੁਲਗੇਹਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਜੀਵਿਤਂ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਭਯੇਨ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਸ੍ਵੇ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਦਿਵਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਸਿ. ਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਬਾਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੋਸਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਉਸ੍ਸਹਤਿ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਾਵ, ਅਯਂ ਗਚ੍ਛਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਅਹਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਗੇਹਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਭਾਵਂ ਅਨਨ੍ਤਰਗੇਹਵਾਸੀਨਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ.

ਸੋਪਿ ਘਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਸ੍ਸਕੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾ ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ, ਭਦ੍ਦੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਸਾਮਿ, ਮੇ ਏਕੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਮਯਂ ਕੁਲਘਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇਵ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਨਿਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਨ੍ਥੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਨ੍ਥਕੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਰਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਪਰੋਪਿ ਗਬ੍ਭੋ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਨ੍ਥੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਜਾਤਸ੍ਸ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋਤਿ ਨਾਮਂ ਕਰਿਂਸੁ. ਤੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਦਾਰਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਤਾ. ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕਦਾਰਕੋ ਅਞ੍ਞੇ ਦਾਰਕੇ ‘‘ਚੂਲ਼ਪਿਤਾ ਮਹਾਪਿਤਾਤਿ, ਅਯ੍ਯਕੋ ਅਯ੍ਯਿਕਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤੇ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਅਞ੍ਞੇ ਦਾਰਕਾ ‘ਅਯ੍ਯਕੋ ਅਯ੍ਯਿਕਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਮਹਾਪਿਤਾ ਚੂਲ਼ਪਿਤਾ’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਞੇਵ ਞਾਤਕਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਤਾਤ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਤ੍ਥ ਞਾਤਕਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਰਾਜਗਹਨਗਰੇ ਪਨ ਵੋ ਧਨਸੇਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬਹੂ ਞਾਤਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਗਚ੍ਛਥ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਗਮਨਕਾਰਣਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਸੁ ਸਾਮਿਕਂ ਆਹ – ‘‘ਇਮੇ ਦਾਰਕਾ ਮਂ ਅਤਿਵਿਯ ਕਿਲਮੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਨੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਖਾਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਹਿ, ਦਾਰਕਾਨਂ ਅਯ੍ਯਕਕੁਲਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੇ ਪਨ ਨਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ ਦਾਰਕਾਨਂ ਅਯ੍ਯਕਕੁਲਮੇਵ ਦਟ੍ਠੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਦਾਰਕੇ ਆਦਾਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਸਾਲਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕਮਾਤਾ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਗਤਭਾਵਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਆਰੋਚਾਪੇਸਿ. ਤੇ ਤਂ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਂਸਾਰੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਧੀਤਾ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਹਾਪਰਾਧਿਕਾ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇਹਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਚਕ੍ਖੁਪਥੇ ਠਾਤੁਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਧਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੁ, ਦਾਰਕੇ ਪਨ ਇਧ ਪੇਸੇਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦੂਤਂ ਪਾਹੇਸੁਂ.

ਤੇਹਿ ਪੇਸਿਤਂ ਧਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕੇ ਆਗਤਦੂਤਾਨਞ੍ਞੇਵ ਹਤ੍ਥੇ ਦਤ੍ਵਾ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਦਾਰਕਾ ਅਯ੍ਯਕਕੁਲੇ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਅਤਿਦਹਰੋ, ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ ਪਨ ਅਯ੍ਯਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੋਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ. ਸੋ ਅਯ੍ਯਕਂ ਆਹ – ‘‘ਸਚੇ ਮਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਵਦੇਸਿ, ਤਾਤ, ਸਕਲਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਪਿ ਮੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਤੋ ਤਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਭਦ੍ਦਿਕਾ. ਸਚੇ ਸਕ੍ਕੋਸਿ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਗਹਪਤਿ, ਦਾਰਕੋ ਤੇ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਮੇ ਨਤ੍ਤਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਚਾਰਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ‘‘ਇਮਂ ਦਾਰਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸ੍ਸੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਫਲਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ! ਤਤੋ ਅਯ੍ਯਕਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ, ਸਚੇ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਂ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਸੇਟ੍ਠਿ ਕਿਰ ਸਾਸਨੇ ਚ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ‘‘ਕਤਰਧੀਤਾਯ ਵੋ ਏਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨੋ ਚ ‘‘ਪਲਾਤਧੀਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਲਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਥੇਰੋ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਵ ਦਨ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ.

‘‘ਪਦ੍ਮਂ ਯਥਾ ਕੋਕਨਦਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ,

ਪਾਤੋ ਸਿਯਾ ਫੁਲ੍ਲਮਵੀਤਗਨ੍ਧਂ;

ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਪਸ੍ਸ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ,

ਤਪਨ੍ਤਮਾਦਿਚ੍ਚਮਿਵਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੩; ਅ. ਨਿ. ੫.੧੯੫) –

ਇਮਂ ਏਕਂ ਗਾਥਂ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਦ੍ਦੇਸਗ੍ਗਹਣਕਾਲੇ ਪਰਿਹਾਸਕੇਲ਼ਿਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨ ਪਰਿਹਾਸੇਨ ਲਜ੍ਜਿਤੋ ਨੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਨ ਸਜ੍ਝਾਯਮਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਵ ਦਨ੍ਧੋ ਜਾਤੋ, ਗਹਿਤਗਹਿਤਂ ਪਦਂ ਉਪਰੂਪਰਿਪਦਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਮੇਵ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ. ਅਥ ਨਂ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ, ‘‘ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕ, ਤ੍ਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਅਭਬ੍ਬੋ, ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਏਕਂ ਗਾਥਮ੍ਪਿ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਸਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਂ ਪਨ ਕਥਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਸ੍ਸਸਿ, ਨਿਕ੍ਖਮ ਇਤੋ’’ਤਿ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿ. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਸਿਨੇਹੇਨ ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਾਲੇ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਜੀਵਕੋ ਕੋਮਾਰਭਚ੍ਚੋ ਬਹੁਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਆਦਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਮ੍ਬਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਦਸਬਲਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸ੍ਵੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਵੇਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਉਪਾਸਕ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਨ੍ਧੋ ਅਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਆਹ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਥੇਰੋ ਏਤ੍ਤਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਮਂ ਬਾਹਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਭਾਤਿਕਸ੍ਸ ਮਯਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਦਾਨਿ ਮਯ੍ਹਂ ਇਮਿਨਾ ਸਾਸਨੇਨ, ਗਿਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਪਾਤੋਵ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤੁਂ ਪਾਯਾਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇਯੇਵ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਠਮਤਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਗਮਨਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕ, ਇਮਾਯ ਵੇਲਾਯ ਗਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਭਾਤਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਤਿ, ਤੇਨਾਹਂ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤੁਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕ, ਤਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਾ, ਭਾਤਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਤੋ ਕਸ੍ਮਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਗਞ੍ਛਿ, ਏਹਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਗਿਹਿਭਾਵੇਨ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਚਕ੍ਕਙ੍ਕਿਤਤਲੇਨ ਪਾਣਿਨਾ ਤਂ ਸਿਰਸਿ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਪ੍ਪਮੁਖੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕ, ਪੁਰਤ੍ਥਾਭਿਮੁਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਪਿਲੋਤਿਕਂ ‘ਰਜੋਹਰਣਂ ਰਜੋਹਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਇਧੇਵ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਿਲੋਤਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਆਰੋਚਿਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਜੀਵਕਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋਪਿ ਸੂਰਿਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਪਿਲੋਤਿਕਂ ‘‘ਰਜੋਹਰਣਂ ਰਜੋਹਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਦਂ ਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਂ ਅਤਿਵਿਯ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਇਮਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਿਮਪਕਤਿਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਜਾਤਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕ, ਤ੍ਵਂ ਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਮੇਵ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ‘ਰਜਂ ਰਜ’ਨ੍ਤਿ ਮਾ ਸਞ੍ਞਂ ਕਰਿ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਨ ਤੇ ਰਾਗਰਜਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਹਰਾਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਰੂਪੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਰਾਗੋ ਰਜੋ ਨ ਚ ਪਨ ਰੇਣੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰਜੋਤਿ;

ਏਤਂ ਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪ੍ਪਜਹਿਤ੍ਵ ਭਿਕ੍ਖਵੋ,

ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਗਤਰਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.

‘‘ਦੋਸੋ ਰਜੋ ਨ ਚ ਪਨ ਰੇਣੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਦੋਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰਜੋਤਿ;

ਏਤਂ ਰਜਂ ਵਿਪ੍ਪਜਹਿਤ੍ਵ ਭਿਕ੍ਖਵੋ,

ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਗਤਰਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.

‘‘ਮੋਹੋ ਰਜੋ ਨ ਚ ਪਨ ਰੇਣੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਮੋਹਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰਜੋਤਿ;

ਏਤਂ ਰਜਂ ਵਿਪ੍ਪਜਹਿਤ੍ਵ ਭਿਕ੍ਖਵੋ,

ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਗਤਰਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੨੦੯);

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿਯੇਵਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਆਗਮਿਂਸੁ.

ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਲਾਟਤੋ ਸੇਦੇ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਸਾਟਕੇਨ ਨਲਾਟਨ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਛਿ, ਸਾਟਕੋ ਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ‘‘ਇਮਂ ਸਰੀਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਵਰੂਪੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਸਾਟਕੋ ਪਕਤਿਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਜਾਤੋ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਤੇ ਕਾਰਣੇਨਸ੍ਸ ਰਜੋਹਰਣਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਜਾਤੋ.

ਜੀਵਕੋਪਿ ਖੋ ਕੋਮਾਰਭਚ੍ਚੋ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਦਕ੍ਖਿਣੋਦਕਂ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨਨੁ, ਜੀਵਕ, ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਤ੍ਤਂ ਪਿਦਹਿ. ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ ‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਜੀਵਕਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਜੀਵਕੋ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਭਣੇ ਗਚ੍ਛ, ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਵਾ ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਭਾਤਿਕੋ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਭਣਤਿ, ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਮਸ੍ਸ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਕਲਂ ਅਮ੍ਬਵਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਞੇਵ ਪੂਰੇਸਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਰਜਨਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਅਸਦਿਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸਂ ਮਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਹਾਰੇ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯ੍ਯ, ਸਕਲਂ ਅਮ੍ਬਵਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ ਜੀਵਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥੇਵ –

‘‘ਸਹਸ੍ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾਨ ਪਨ੍ਥਕੋ;

ਨਿਸੀਦਮ੍ਬਵਨੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਯਾਵ ਕਾਲਪ੍ਪਵੇਦਨਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਹ – ‘‘ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘ਸਤ੍ਥਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਂ ਨਾਮ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀ’ਤਿ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਅਹਂ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ, ਅਹਂ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ’’ਤਿ ਮੁਖਸਹਸ੍ਸਂ ਉਟ੍ਠਹਿ. ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਾਯੇਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋ ‘ਅਹਂ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ’ਤਿ ਪਠਮਂ ਵਦਤਿ, ਤਂ ਹਤ੍ਥੇ ਗਣ੍ਹ, ਅਵਸੇਸਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਥੇਰੋਪਿ ਤੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਜੀਵਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਜੀਵਕ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ, ਅਯਂ ਤੇ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਜੀਵਕੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਨ੍ਤੋ ਤਰੁਣਸੀਹੋ ਵਿਯ ਤੀਹਿ ਪਿਟਕੇਹਿ ਸਙ੍ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਮਕਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਪ੍ਪਮੁਖੇ ਠਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੁਗਤੋਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਵਾਸਿਤਂ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਉਪਗਤੋ. ਅਥ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਮੋਸਰਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸਾਣਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣਕਥਂ ਆਰਭਿਂਸੁ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਏਕਂ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ‘ਦਨ੍ਧੋ ਅਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਰਾਜਤਾਯ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਭਤ੍ਤੇ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਦਾਸਿ, ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿਯੇਵ ਆਗਤਾਨਿ, ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬਲਂ ਨਾਮ ਮਹਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਇਮਂ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਜ੍ਜ ਮਯਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸੇਯ੍ਯਾਯ ਉਟ੍ਠਾਯ ਸੁਰਤ੍ਤਦੁਪਟ੍ਟਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਂ ਵਿਯ ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸਦਿਸਂ ਸੁਗਤਮਹਾਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਮਤ੍ਤਵਰਵਾਰਣਸੀਹਵਿਜਮ੍ਭਿਤਵਿਲਾਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲ਼ਾਯ ਧਮ੍ਮਸਭਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ਮਜ੍ਝੇ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਬੁਦ੍ਧਰਂਸਿਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਣ੍ਣਵਕੁਚ੍ਛਿਂ ਖੋਭਯਮਾਨੋ ਯੁਗਨ੍ਧਰਮਤ੍ਥਕੇ ਬਾਲਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਆਸਨਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਨ ਆਗਤਮਤ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਕਥਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਮੁਦੁਕੇਨ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਸਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਪਰਿਸਾ ਅਤਿਵਿਯ ਸੋਭਤਿ, ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਵਾ ਪਾਦਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸਿਤਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਖਿਪਿਤਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਇਮੇ ਬੁਦ੍ਧਗਾਰਵੇਨ ਸਗਾਰਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਤੇਜੇਨ ਤਜ੍ਜਿਤਾ. ਮਯਿ ਆਯੁਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਪਠਮਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਮਯਾਵ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਹਮੇਵ ਪਠਮਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਧੁਰੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਕਾ ਚ ਪਨ ਵੋ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਦਨ੍ਧੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਦਨ੍ਧੋਯੇਵ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚਸ੍ਸਾਹਂ ਇਦਾਨੇਵ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਜਾਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਅਹੋਸਿਮੇਵ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨਾਹਂ ਇਮਂ ਲੋਕਿਯਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸੋਤੁਕਾਮੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ –

‘‘ਅਤੀਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਰਾਣਸਿਨਗਰਵਾਸੀ ਏਕੋ ਮਾਣਵੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਪ੍ਪੁਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਾਯ ਦਿਸਾਪਾਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਾਣਵਕਸਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਤਿਵਿਯ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਪਾਦਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ. ਦਨ੍ਧਤਾਯ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋ’’ਤਿ. ਆਚਰਿਯੋ ‘‘ਅਯਂ ਮਮ ਬਹੂਪਕਾਰੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸੋ ਚਿਰਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਗਾਥਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਆਚਰਿਯੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਕਾਰਕੋ, ਪਣ੍ਡਿਤਭਾਵਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮਿ, ਨ ਨਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਅਵਸ੍ਸਂ ਮਯਾ ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਕਮਸ੍ਸ ਮਨ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੋ ਤਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਘਟ੍ਟੇਸਿ ਘਟ੍ਟੇਸਿ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਘਟ੍ਟੇਸਿ? ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਜਾਨਾਮਿ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਮ, ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦਨ੍ਧੇਨ ਨਾਮ ਵਾਯਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਗੁਣਂ ਕਤਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਨ ਪਲਾਯਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਇਮਂ ਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਪਲਾਯਨਤ੍ਥਾਯ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ‘‘ਪੁਤ੍ਤੋ ਮੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਾਸਿ.

ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰੁਚ੍ਚਨਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਜ੍ਜਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਰੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨਾਗਰਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਾਯਂ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵੇਸੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਯਮਾਸਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਨਾਮ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ, ‘ਸਚਾਹਂ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਮਿ, ਪਾਪੇਨ ਅਧਮ੍ਮਿਕੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਦਣ੍ਡਬਲਿਆਦੀਹਿ ਹਤਮ੍ਹਾ’ਤਿ ਵਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਮਿ, ਦੀਘਾਯੁਕੋ ਹੋਤੁ ਨੋ ਰਾਜਾ’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਮਮ ਗੁਣਂ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਗੇਹਾਨਂ ਭਿਤ੍ਤਿਅਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵਿਚਰਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਉਮਙ੍ਗਚੋਰਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੇਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਉਮਙ੍ਗਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਏਕਉਮਙ੍ਗੇਨੇਵ ਦ੍ਵੇ ਗੇਹਾਨਿ ਪਵਿਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਰਾਜਾ ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੇਹਚ੍ਛਾਯਾਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਸਂ ਉਮਙ੍ਗਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਕਂ ਓਲੋਕਿਤਕਾਲੇ ਮਾਣਵੋ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਨ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ‘‘ਘਟ੍ਟੇਸਿ ਘਟ੍ਟੇਸਿ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਘਟ੍ਟੇਸਿ? ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਜਾਨਾਮਿ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਿਰਮ੍ਹਾ ਞਾਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਨੋ ਨਾਸੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥਾਨਿਪਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਭੀਤਾ ਸਮ੍ਮੁਖਸਮ੍ਮੁਖਟ੍ਠਾਨੇਨੇਵ ਪਲਾਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਤਰਸ੍ਸ ਚ ਮਨ੍ਤਸਜ੍ਝਾਯਨਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗੇਹਞ੍ਞੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਨਾਗਰਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵੇਸਨਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਸੋ ਵਿਭਾਤਾਯ ਪਨ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਤੋਵੇਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਗਚ੍ਛ ਭਣੇ, ਅਸੁਕਵੀਥਿਯਂ ਨਾਮ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਉਮਙ੍ਗੋ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਕ੍ਕਸਿਲਤੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਮਾਣਵੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਆਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਜਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਮਾਣਵਂ ਆਨੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਰਾਜਾ ਆਹ – ‘‘ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ, ਤਕ੍ਕਸਿਲਤੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਮਾਣਵੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਤਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਦੇਵ, ਸਮਾਨਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਤੇ ਆਚਰਿਯਭਾਗੋ’’ਤਿ ਸਹਸ੍ਸਂ ਅਦਾਸਿ.

ਤਦਾ ਸੇਨਾਪਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਕਪ੍ਪਕਂ ਆਹ – ‘‘ਕਦਾ ਰਞ੍ਞੋ ਮਸ੍ਸੁਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸ੍ਵੇ ਵਾ ਪਰਸੁਵੇ ਵਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਂ ਮੇ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਮਸ੍ਸੁਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਖੁਰਂ ਅਤਿਵਿਯ ਪਹਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਲਨਾਲ਼ਿਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਤ੍ਵਂ ਸੇਨਾਪਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਂ ਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਮਸ੍ਸੁਕਮ੍ਮਕਰਣਦਿਵਸੇ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਮਸ੍ਸੁਂ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਖੁਰਂ ਪਹਂਸਿਤ੍ਵਾ ਨਲਾਟਨ੍ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਖੁਰੋ ਥੋਕਂ ਕੁਣ੍ਠਧਾਰੋ, ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਗਲਨਾਲ਼ਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਤ੍ਵਾ ਖੁਰਂ ਪਹਂਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨ੍ਤਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਘਟ੍ਟੇਸਿ ਘਟ੍ਟੇਸਿ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਘਟ੍ਟੇਸਿ? ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਜਾਨਾਮਿ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ੍ਹਾਪਿਤਸ੍ਸ ਨਲਾਟਤੋ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ. ਸੋ ‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਮਮ ਕਾਰਣਂ ਰਾਜਾ’’ਤਿ ਭੀਤੋ ਖੁਰਂ ਭੂਮਿਯਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਉਰੇਨ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਰਾਜਾਨੋ ਨਾਮ ਛੇਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਅਰੇ, ਦੁਟ੍ਠ, ਨ੍ਹਾਪਿਤ, ‘ਨ ਮਂ ਰਾਜਾ ਜਾਨਾਤੀ’ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਭਯਂ ਮੇ ਦੇਹਿ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੇਨਾਪਤਿ ਮੇ, ਦੇਵ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਮਸ੍ਸੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਗਲਨਾਲ਼ਿਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਅਹਂ ਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਚਰਿਯਂ ਮੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਿਤਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਕਿਂ ਨਾਮ ਤਯਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਨ ਲਦ੍ਧਂ, ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਮਮ ਰਟ੍ਠਾ ਨਿਕ੍ਖਮਾਹੀ’’ਤਿ ਤਂ ਰਟ੍ਠਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਚਰਿਯ, ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਾ ਜੀਵਿਤਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ‘‘ਸੋ ਤਦਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਦਿਸਾਪਾਮੋਕ੍ਖੋ ਆਚਰਿਯੋ’’ਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਏਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਦਨ੍ਧੋਯੇਵ ਅਹੋਸਿ, ਤਦਾਪਿਸ੍ਸਾਹਂ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਲੋਕਿਯਕੁਟੁਮ੍ਬੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਏਕਦਿਵਸਂ ‘‘ਅਹੋ ਸਤ੍ਥਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਕਥਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਚੂਲ਼ਸੇਟ੍ਠਿਜਾਤਕੇ ਅਤੀਤਵਤ੍ਥੁਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ –

‘‘ਅਪ੍ਪਕੇਨਾਪਿ ਮੇਧਾਵੀ, ਪਾਭਤੇਨ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ;

ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਣੁਂ ਅਗ੍ਗਿਂਵ ਸਨ੍ਧਮ’’ਨ੍ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੪) –

ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵਾਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਜਾਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਅਹੋਸਿਮੇਵ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨਾਹਂ ਇਮਂ ਲੋਕਿਯਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਸ. ਤਦਾ ਹਿ ਚੂਲ਼ਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਚੂਲ਼ਸੇਟ੍ਠਿ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਕੋਵਿਦੋ ਅਹਮੇਵਾ’’ਤਿ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ.

ਪੁਨੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਚਤੁਪ੍ਪਦਂ ਗਾਥਂ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਪਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਨੋਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੫. ‘‘ਉਟ੍ਠਾਨੇਨਪ੍ਪਮਾਦੇਨ, ਸਂਯਮੇਨ ਦਮੇਨ ਚ;

ਦੀਪਂ ਕਯਿਰਾਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਯਂ ਓਘੋ ਨਾਭਿਕੀਰਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੀਪਂ ਕਯਿਰਾਥਾਤਿ ਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਉਟ੍ਠਾਨੇਨ, ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ, ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਂਯਮੇਨ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮੇਨ ਚਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਧਮ੍ਮੋਜਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਲ੍ਲਭਪਤਿਟ੍ਠਤਾਯ ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰੇ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਦੀਪਂ ਕਯਿਰਾਥ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੀਦਿਸਂ? ਯਂ ਓਘੋ ਨਾਭਿਕੀਰਤੀਤਿ ਯਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਕਿਲੇਸੋਘੋ ਅਭਿਕਿਰਿਤੁਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਓਘੇਨ ਅਭਿਕਿਰਿਤੁਨ੍ਤਿ.

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.