੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੭੨੫. ਤਤ੍ਥ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਲੋਕਿਯਾ. ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ. ਸਾ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੂਹਿ ਵਾਰੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ (ਧ. ਸ. ੧ ਆਦਯੋ) ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਾਰੇਸੁ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਤਿਸ੍ਸੋਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਮੁਖਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਾਰੇਸੁ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧ ‘‘ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਮੇ ਵਿਪਾਕਾ, ਤੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਿ ਇਧ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ? ਨੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਕਿਰਿਯਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਮੇ ਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਮੇਵ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਇਮੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਤਿਸ੍ਸੋ ਤਿਸ੍ਸੋਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਯਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸਂ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਲਾਪੇ ਞਾਣਂ. ਅਭਿਲਾਪਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞਾਣਮੇਵ ਇਧਾਪਿ ਕਥਿਤਂ. ਯੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣੇਨ. ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਤਰਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨਿ ਜਾਨਾਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਯਂ ਞਾਣਂ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਇਦਮਤ੍ਥਜੋਤਕਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਦਮਤ੍ਥਜੋਤਕਾਨੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਕਾਨਿ ਪਕਾਸਕਾਨਿ; ਇਮਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਂ ਜੋਤੇਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਤੀਸੁ ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਾਮ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਯਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਇਦਂ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਇਦਂ ਕਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਰਾਸਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਯਂ ਪਨ ਤਾਸਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ. ਦ੍ਵੇ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਏਕੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਏਕੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ. ਤੇ ਏਕਤੋਵ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਕਥਾਮਗ੍ਗਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ, ਇਤਰੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸਰੋ. ਤੇਸੁ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਕਲਪਰਿਸਂ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਮਾਨਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ – ‘ਯਥਾ ਏਸ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ, ਏਕੋ ਤਿਪਿਟਕਧਰੋ ਮਞ੍ਞੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਭਿਕ੍ਖੁ ਪਨ – ‘ਧਮ੍ਮਸਵਨੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਯਂ ਤਿਪਿਟਕਧਰੋ ਵਾ ਨੋ ਵਾ’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਵਮਾਹ, ਯਥਾ ਪਨ ਸਕਲਪਰਿਸਂ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਕਥਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ, ਇਤਰਾਸਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਯਂ ਪਨ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

੭੪੬. ਏਵਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਾਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿਪਿ ਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ; ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਞਾਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ.

ਕਿਰਿਯਤੋ ਚਤੂਸੂਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ; ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਞਾਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ.

ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਏਤੇਸੁ ਚੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਤ੍ਥਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਗ੍ਗਫਲਕਾਲੇ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ. ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਫਲਕਾਲੇ ਚ ਉਪਰਿਮੇ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਤਿ. ਏਵਮੇਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਇਮਾਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.