੧੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੋ

੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮੬. ਇਦਾਨਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰੇ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀਪਟਿਪਦਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਦੁਤਿਯਨਯੇਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਿਦਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਮੇਵ ਕਥਿਤਂ.

੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯੦. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ‘ਅਰਿਯੋ’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਅਯਂ ਅਰਿਯੋ ਏਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਜਾਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਅਰਿਯੋਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਅਰਿਯੋ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਮਿਧਾਪਿ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੪੯੩. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਾਰੇਪਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਏਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਕਥਾ. ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨਾਹ – ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਮਹਾਸਲ਼ਾਯਤਨਤੋ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਵਾਯਾਮੋ, ਸਤਿ, ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਆਜੀਵੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤੋ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਆਹਰਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਨੋ ਚੇ ਆਹਰਤਿ ਸਯਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੩੧) ‘‘ਇਮਿਨਾ ਤੇ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਨ ਵਾਦੋ ਭਿਨ੍ਨੋ; ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ.

ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’ਤਿ ਇਦਂ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ? ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨੇਵ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਂ ਪਜਹਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਪਨ ਸਯਂ ਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪੂਰੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨੇਵ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਜਹਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਨ ਸਯਂ ਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪੂਰੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਂ ਪਜਹਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨੇਵ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਂ ਪਜਹਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਪਨ ਸਯਂ ਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਂ ਏਤੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਰਾਪਕਙ੍ਗਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਤਿਰੇਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਗਹਿਤਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.

‘‘ਯਦਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਵਦਥ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਚੇਤਨਾ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਚੇਤਨਾ, ਸਤ੍ਤ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਚੇਤਨਾਤਿ ਇਮਮ੍ਹਾ ਚੇਤਨਾਬਹੁਤ੍ਤਾ ਕਥਂ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਥ? ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ‘‘ਚੇਤਨਾਬਹੁਤ੍ਤਾ ਚ ਪਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮ; ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋਤਿ ਚ ਵਕ੍ਖਾਮ’’. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਤਾਵ ਮਹਾਚਤ੍ਤਾਰੀਸਕਭਾਣਕੋ ਹੋਸਿ, ਨ ਹੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ‘‘ਨ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘‘ਤ੍ਵਂ ਅਭਾਣਕਤ੍ਤਾ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ‘‘ਭਾਣਕੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਨੋ ਚੇ ਆਹਰਤਿ ਸਯਂ ਉਪਰਿਪਣ੍ਣਾਸਤੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ –

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ? ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂਪਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਾਯਂ ਵਦਾਮਿ – ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਾਸਵਾ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਾ; ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਅਰਿਯਾ ਅਨਾਸਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਾਸਵਾ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਾ? ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਾਸਵਾ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਅਰਿਯਾ ਅਨਾਸਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾ? ਯਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ ਚਤੂਹਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਆਰਤਿ ਵਿਰਤਿ ਪਟਿਵਿਰਤਿ ਵੇਰਮਣੀ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਅਰਿਯਾ ਅਨਾਸਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾ…ਪੇ….

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ? ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂਪਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਯਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯੋ ਅਨਾਸਵੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ…ਪੇ….

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ? ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂਪਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਾਯਂ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਅਰਿਯੋ ਅਨਾਸਵੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੋ? ਯਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਾ ਆਰਤਿ ਵਿਰਤਿ ਪਟਿਵਿਰਤਿ ਵੇਰਮਣੀ – ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਅਰਿਯੋ ਅਨਾਸਵੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੮ ਆਦਯੋ).

ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਚਤੂਹਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ, ਤੀਹਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਤੋ ਚਾਤਿ ਏਕੇਕਾਵ ਵਿਰਤਿ ਅਰਿਯਾ ਅਨਾਸਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕੁਤੋ ਏਤ੍ਥ ਚੇਤਨਾਬਹੁਤ੍ਤਂ? ਕੁਤੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ? ਇਦਂ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਕਾਮਕਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ’’. ਸਚੇ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ, ਨੋ ਚੇ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਮਣੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ…ਪੇ… ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ; ਇਧੇਵ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੪).

ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਅਨੇਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਸਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਵ ਮਗ੍ਗੋ ਆਗਤੋ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ;

ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੮੭੨) –

‘‘ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ’’? ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਾਹੀ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਮ੍ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਨਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗਣੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਏਕਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਯਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗੇ ਏਕਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਵੀਸਤਿ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਇਮਾਨਿ ਚ ਵੀਸਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਨਯਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨੇਵ. ਵਿਪਾਕੇ ਪਨ ਕੁਸਲਤੋ ਤਿਗੁਣਾ ਨਯਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.

੩. ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦੪. ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਕੇ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪੇਤਾਨਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ, ਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਨੇਵ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਨ ਫਲਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਹਜਾਤਹੇਤੁਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਨਿ ਮਗ੍ਗਹੇਤੁਕਾਨਿ; ਵੀਰਿਯਂ ਵਾ ਵੀਮਂਸਂ ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤੀਨਿ; ਛਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਜੇਟ੍ਠਿਕਾਯ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਮਗ੍ਗਾਧਿਪਤੀਨੀਤਿ; ਫਲਕਾਲੇਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੇਵ.

ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਕੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੇਵ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ; ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਪਨ ਪਞ੍ਹਾਪੁਚ੍ਛਕੇ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੇਵਾਤਿ ਏਵਮਯਂ ਮਗ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੋਪਿ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਵ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ.

ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਾ ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.