੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋ ਨਾਥੋ, ਚਤੁਧਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਂ;

ਪਕਾਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮਨਨ੍ਤਰਂ.

ਉਪੇਤੋ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਨਾਯਕੋ;

ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿ-ਵਿਭਙ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਂ.

ਵਿਭਙ੍ਗਂ ਦੇਸਯੀ ਸਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ;

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ.

ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਵਿਗਾਹੇਤ੍ਵਾ, ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਯਂ;

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਗਾਰਵਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ ਸਮਾਹਿਤਾਤਿ.

੧. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਇਦਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਆਦਿਭੂਤੇ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਤੇਨ ਨ ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ – ਰਾਸਿਮ੍ਹਿ, ਗੁਣੇ, ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਂ, ਰੁਲ਼੍ਹਿਯਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਨ ਸੁਕਰਂ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ – ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਮਹਾਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੫੧; ੬.੩੭) ਹਿ ਰਾਸਿਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਨਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਉਦਕਂ ਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬਹੁਕਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕੋ ਰਜੋ ਰਜਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਾ ਗਾਵੋ ਗਵਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਬਲਂ ਬਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬਹੁਕਮੇਵ ਹਿ ਰਜੋ ਰਜਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਕਾਵ ਗਵਾਦਯੋ ਗਵਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫) ਪਨ ਗੁਣਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੪੧). ਏਤ੍ਥ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ‘‘ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੬੩, ੬੫) ਰੁਲ਼੍ਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧ ਰਾਸਿਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਪਿਣ੍ਡਟ੍ਠੋ ਪੂਗਟ੍ਠੋ ਘਟਟ੍ਠੋ ਰਾਸਟ੍ਠੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਰਾਸਿਲਕ੍ਖਣਾ ਖਨ੍ਧਾ’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੋਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ; ਲੋਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਇਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨਾ ‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ‘ਕੋਟ੍ਠਾਸਲਕ੍ਖਣਾ ਖਨ੍ਧਾ’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਰੂਪਰਾਸਿ ਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸੋ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੇਦਨਾਰਾਸਿ ਵੇਦਨਾਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦੀਸੁ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ‘ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸਾ’ਤਿ ਚ ‘ਛਨ੍ਨਵੁਤਿ ਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸਾ’ਤਿ ਚ ਏਵਂਪਭੇਦੋ ਰੂਪਰਾਸਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਚਤੁਭੂਮਿਕਵੇਦਨਾਰਾਸਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਾਰਾਸਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਚਤੁਭੂਮਿਕਚੇਤਨਾਰਾਸਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਮਨੋਧਾਤੁ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਚਤੁਭੂਮਿਕਚਿਤ੍ਤਰਾਸਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ.

ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਂ ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਕਾਮਾਵਚਰਅਟ੍ਠਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕੂਨਨਵੁਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨. ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਕਤਮੋਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਯਮਨਂ. ਏਵਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਵਦੇਥ? ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ? ਸੀਤੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਉਣ੍ਹੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਜਿਘਚ੍ਛਾਯਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਪਿਪਾਸਾਯਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰਿਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯).

ਤਤ੍ਥ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ; ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਰੂਪਂ ਵਦੇਥ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਰੁਪ੍ਪਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ਿਯਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਠਾਨੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹੇਤਂ.

ਸੀਤੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਸੀਤੇਨ ਤਾਵ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਕਨਿਰਯੇ ਪਾਕਟਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੇਕੋ ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਕਨਿਰਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਅਟ੍ਠਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਪ੍ਪਮਾਣੋ, ਯਸ੍ਸ ਨੇਵ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਥਵੀ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪਰਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਦੀਪਮਣਿਆਲੋਕੋ, ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਧਕਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਗਾਵੁਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਵਗ੍ਗੁਲਿਯੋ ਵਿਯ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਦੀਘਪੁਥੁਲੇਹਿ ਨਖੇਹਿ ਲਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਅਵਂਸਿਰਾ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਸਂਸਪ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਥ ‘ਭਕ੍ਖੋ ਨੋ ਲਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਵਟਾ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਸਨ੍ਧਾਰਕੇ ਉਦਕੇ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਸੀਤਵਾਤੇ ਪਹਰਨ੍ਤੇਪਿ ਪਕ੍ਕਮਧੁਕਫਲਾਨਿ ਵਿਯ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਪਤਿਤਮਤ੍ਤਾਵ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਾਰੇਨ ਸੀਤੋਦਕੇਨ ਛਿਨ੍ਨਚਮ੍ਮਨ੍ਹਾਰੁਮਂਸਅਟ੍ਠੀਹਿ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਤਤ੍ਤਤੇਲੇ ਪਤਿਤਪਿਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਿ ਵਿਯ ਪਟਪਟਾਯਮਾਨਾ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੀਤੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਕਨਿਰਯੇ ਪਾਕਟਂ. ਮਹਿਂਸਕਰਟ੍ਠਾਦੀਸੁਪਿ ਹਿਮਪਾਤਸੀਤਲੇਸੁ ਪਦੇਸੇਸੁ ਏਤਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਸੀਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਰੀਰਾ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ.

ਉਣ੍ਹੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੇ ਪਾਕਟਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਤਤ੍ਤਾਯ ਲੋਹਪਥਵਿਯਾ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਕਰਣਕਾਲੇ ਸਤ੍ਤਾ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ.

ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਚੇਵ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਕਾਲੇ ਚ ਪਾਕਟਂ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਆਮਿਸਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਉਦਰਂ ਆਦਿਤ੍ਤਸੁਸਿਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖੇ ਕਞ੍ਜਿਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.

ਪਿਪਾਸਾਯ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਕਾਲਕਞ੍ਜਿਕਾਦੀਸੁ ਪਾਕਟਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਾਨਿ ਹਦਯਤੇਮਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਤੇਮਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ‘ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਨਦਿਂ ਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨਦੀ ਵਾਲਿਕਾਤਲਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਬਲਵਦੁਕ੍ਖਪੀਲ਼ਿਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਕਾਲਕਞ੍ਜਿਕਅਸੁਰੋ ਪਿਪਾਸਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਯੋਜਨਗਮ੍ਭੀਰਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਮਹਾਗਙ੍ਗਂ ਓਤਰਿ. ਤਸ੍ਸ ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਧੂਮੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤੇ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੇ ਚਙ੍ਕਮਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਰਤ੍ਤਿ ਵਿਭਾਯਿ. ਅਥ ਨਂ ਪਾਤੋਵ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਪਿਣ੍ਡਚਾਰਿਕਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਕੋ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ‘‘ਪੇਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਰਿਯੇਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਾਨੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਗਙ੍ਗਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਗਙ੍ਗਾਪਿਟ੍ਠੇ ਨਿਪਜ੍ਜ, ਮੁਖੇ ਤੇ ਪਾਨੀਯਂ ਆਸਿਞ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਵਾਲਿਕਾਪੁਲ਼ਿਨੇ ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤੇ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮੁਖੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਵੇਲਾ ਉਪਕਟ੍ਠਾ ਜਾਤਾ. ਤਤੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਕਾਲੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ; ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਮਤ੍ਤਾ ਲਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਪੇਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾਨਂ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਹਿ ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਆਸਿਤ੍ਤਉਦਕਤੋ ਅਡ੍ਢਪਸਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਗਲਗਤਂ, ਪੇਤਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋ ਮਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਪਿਪਾਸਾਯ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਪਾਕਟਂ.

ਡਂਸਾਦੀਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਡਂਸਮਕ੍ਖਿਕਾਦਿਸਮ੍ਬਬਹੁਲੇਸੁ ਪਦੇਸੇਸੁ ਪਾਕਟਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਡਂਸਾਤਿ ਪਿਙ੍ਗਲਮਕ੍ਖਿਕਾ, ਮਕਸਾਤਿ ਮਕਸਾਵ ਵਾਤਾਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਵਾਤਪਿਟ੍ਠਿਵਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਰੀਰਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵਾਤਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਪਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਕਾਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਖੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੀਠਸਪ੍ਪਿਂ ਕਰੋਤਿ. ਆਤਪੋਤਿ ਸੂਰਿਯਾਤਪੋ. ਤੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਮਰੁਕਨ੍ਤਾਰਾਦੀਸੁ ਪਾਕਟਂ. ਏਕਾ ਕਿਰ ਇਤ੍ਥੀ ਮਰੁਕਨ੍ਤਾਰੇ ਰਤ੍ਤਿਂ ਸਤ੍ਥਤੋ ਓਹੀਨਾ ਦਿਵਾ ਸੂਰਿਯੇ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਵਾਲਿਕਾਯ ਤਪ੍ਪਮਾਨਾਯ ਪਾਦੇ ਠਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਸੀਸਤੋ ਪਚ੍ਛਿਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕਮਿ. ਕਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਯਾ ਉਣ੍ਹਾਭਿਤਤ੍ਤਾਯ ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਰਿ ਸਾਟਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕਮਿ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਙ੍ਕੇਨ ਗਹਿਤਂ ਪੁਤ੍ਤਕਂ ਅਧੋਮੁਖਂ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਉਣ੍ਹਾਭਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ.

ਸਰੀਸਪਾਤਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਦੀਘਜਾਤਿਕਾ ਸਰਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਆਸੀਵਿਸਦਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਇਦਾਨਿ ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਂਗਹਿਤਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸਛਨ੍ਨਵੁਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਤਦੇਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਦੁਕਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਦੁਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਏਕਾਦਸਸੁ ਪਦੇਸੇਸੁ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਰੂਪਂ ਏਕਤੋ ਪਿਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤਦੇਕਜ੍ਝਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਤਦੇਕਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ; ਅਭਿਸਞ੍ਞੂਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਭਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ; ਅਭਿਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਂ ਕਤ੍ਵਾ; ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਰੂਪਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੇ ਏਕਵਿਧਭਾਵੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇ ਰਾਸਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਂ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੁ ਰਾਸਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ. ਨ ਹਿ ਵੇਦਨਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ.

੩. ਇਦਾਨਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਠਪਿਤਾਯ ਮਾਤਿਕਾਯ ਯਂ ਅਤੀਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਤਮਨ੍ਤਿ? ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਸ੍ਸ ਅਤੀਤਤ੍ਤਿਕਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੪੪) ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਇਦਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਸ੍ਸ ਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਅਤੀਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਚੇਵ ਭੂਤਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਰੂਪਞ੍ਚ, ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ. ਨ ਹਿ ਭੂਤੇਹਿ ਚੇਵ ਭੂਤਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਏਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਗਤਂ. ਕਿਨ੍ਤਿ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਿਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ.

ਇਦਂ ਪਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇ ਭਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਹਿ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤੀਤਭਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ, ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਹੋਤੁ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਤੀਤਮੇਵ ਨਾਮ. ਚੁਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨਾਗਤਭਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਰੂਪਂ, ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਹੋਤੁ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਾਗਤਮੇਵ ਨਾਮ. ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਖਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ. ਤਯੋ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਖਣਾ – ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਠਿਤਿ, ਭਙ੍ਗੋਤਿ. ਇਮੇ ਤਯੋ ਖਣੇ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ, ਸਮਨਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਤੀਤੇ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਤੀਤਮੇਵ ਨਾਮ. ਤਯੋ ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ, ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤੁ ਅਨਾਗਤੇ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਾਗਤਮੇਵ ਨਾਮ. ਇਮੇ ਤਯੋ ਖਣੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਰੂਪਂ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਖਣਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਅਤੀਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਤਾਵ ਏਕਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਚੁਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਨਾਗਤਂ, ਉਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤਰੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਸਭਾਗਏਕਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸਭਾਗਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਜਂ ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਏਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਪਨ ਉਤੁਆਹਾਰਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਯਵਸੇਨ ਏਕਮੁਹੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਾਯਨ੍ਹਰਤ੍ਤਿਦਿਵਾਦੀਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਖਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ.

ਅਪਿਚ ਅਤਿਕ੍ਕਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤੀਤਂ. ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਾਗਤਂ. ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਖਣਾਦਿਕਥਾਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ, ਸੇਸਾ ਸਪਰਿਯਾਯਾ. ਤਾਸੁ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਦੁਕਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਤ੍ਤਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੫੦) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਦੀਨਿ ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੬੭੪) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ.

੬. ਹੀਨਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹੂਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਅਪਰਸ੍ਸਾਪਿ ਅਪਰਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਪਦੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਪਰਦੀਪਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਉਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਅਵਮਤਂ. ਅਵਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤਂ. ਰੂਪਨ੍ਤਿਪਿ ਨ ਵਿਦਿਤਂ. ਹੀਲ਼ਿਤਨ੍ਤਿ ਅਗਹੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਖਿਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਕਿਮੇਤੇਨਾਤਿ ਵਾਚਾਯ ਪਰਿਭਵਿਤਂ. ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਨ੍ਤਿ ਨ ਗਰੁਕਤਂ. ਹੀਨਨ੍ਤਿ ਲਾਮਕਂ. ਹੀਨਮਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਨ੍ਤਿ ਮਤਂ, ਲਾਮਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਞਾਤਂ. ਹੀਨਸਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਸਮ੍ਮਤਂ, ਹੀਨੇਹਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮਤਂ, ਗੂਥਭਕ੍ਖੇਹਿ ਗੂਥੋ ਵਿਯ. ਅਨਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਿਯਂ, ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤਂ. ਸਚੇਪਿ ਨਂ ਕੋਚਿ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਯੇਸਤੁ. ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਤਦੇਵ ਨਾਮਂ. ਅਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕਾਮਿਤਂ, ਨਿਸ੍ਸਿਰਿਕਂ ਵਾ. ਅਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਅਪ੍ਪਿਤਂ. ਤਾਦਿਸਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਅਪ੍ਪੀਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਮਨਂ ਅਪ੍ਪਾਯਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਮਨਾਪਂ, ਨ ਮਨਾਪਂ ਅਮਨਾਪਂ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਰਹਤੋ. ਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਕਨ੍ਤਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਅਮਨਾਪਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਾ ਸਦ੍ਦਾਤਿ ਇਦਮਸ੍ਸ ਸਭਾਵਦੀਪਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਦੇ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਪਨ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵ.

ਪਣੀਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਦੇ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਞ੍ਹਿ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵ. ਯਥਾ ਚ ਕਮ੍ਮਜੇਸੁ ਏਵਂ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁਪਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਅਤ੍ਥਿ ਏਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੁਕੇ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਕਥਾ. ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨਾਹ – ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਰੁਚਿਵਸੇਨ ਕਥਿਤਂ.

ਯਥਾਹ –

‘‘ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰੂਪਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਦਾ, ਗਨ੍ਧਾ, ਰਸਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੩).

ਏਵਂ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਯੇਵ ਰੂਪਾਦਯੋ ਏਕੋ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਲੋਭਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਏਕੋ ਕੁਜ੍ਝਤਿ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ, ਏਕਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਅਕਨ੍ਤਾ ਅਮਨਾਪਾ. ਏਕੋ ਚੇਤੇ ‘ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ’ਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕੋ ‘ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਅਕਨ੍ਤਾ ਅਮਨਾਪਾ’ਤਿ ਵਾਮਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਵਾਸੀਨਞ੍ਹਿ ਗਣ੍ਡੁਪ੍ਪਾਦਾਪਿ ਇਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸਵਾਸੀਨਂ ਅਤਿਜੇਗੁਚ੍ਛਾ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਮੋਰਮਂਸਾਦੀਨਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਤਾਨਿ ਅਤਿਜੇਗੁਚ੍ਛਾਨੀਤਿ.

ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਪੁਨ ਤਥੇਵ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮ ਇਟ੍ਠਂ ਉਦਾਹੁ ਅਨਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ? ਜਾਨਮਾਨੋ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਮਾ ਵਦਤੁ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਇਟ੍ਠਮੇਵ. ‘‘ਨਨੁ ਏਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਕਥਿਯਮਾਨੇ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ – ‘ਤ੍ਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਸਿ, ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਨਪਾਨਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਸਯਨਚ੍ਛਾਦਨਸਮਿਦ੍ਧਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਅਲਂ ਤਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨਾ’ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਕਥਿਯਮਾਨੇ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਉਭੋ ਕਣ੍ਣੇ ਥਕੇਤੀਤਿ ਇਟ੍ਠੇਤਂ. ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਸੇਨ ਤਵ ਵਾਦੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸੋ ਹਿ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾਯ ਕਥੇਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਕਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਏਕਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਂ’’.

ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਨ ਅਤਿਇਸ੍ਸਰਾਨਂ ਮਹਾਸਮ੍ਮਤਮਹਾਸੁਦਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਾਸੋਕਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਦਿਬ੍ਬਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਮਨਾਪਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਨ ਅਤਿਦੁਗ੍ਗਤਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਨ੍ਨਪਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਕਣਾਜਕਭਤ੍ਤਸਿਤ੍ਥਾਨਿਪਿ ਪੂਤਿਮਂਸਰਸੋਪਿ ਅਤਿਮਧੁਰੋ ਅਮਤਸਦਿਸੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਕਾਨਂ ਪਨ ਗਣਕਮਹਾਮਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਿਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਵਾਣਿਜਾਦੀਨਂ ਕਾਲੇਨ ਇਟ੍ਠਂ ਕਾਲੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਲਭਮਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਏਵਰੂਪਾ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ – ‘‘ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਨ ਜਵਨਵਸੇਨ. ਜਵਨਂ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੁਸ੍ਸਤਿ; ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਪਾਕਵਸੇਨੇਵ ਪਨੇਤਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਂ ਵਞ੍ਚੇਤੁਂ. ਸਚੇ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਇਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘਂ ਵਾ ਮਹਾਚੇਤਿਯਾਦੀਨਿ ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਪਿਦਹਨ੍ਤਿ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਣੇ ਥਕੇਨ੍ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਪਨ ਨੇਸਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਗੂਥਸੂਕਰਾਦਯੋ ਗੂਥਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ ‘ਖਾਦਿਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗੂਥਦਸ੍ਸਨੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਘਾਯਨੇ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਰਸਸਾਯਨੇ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਰਸਯਨੇ ਸਯਾਪਿਤਸੂਕਰੋ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਰਵਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਮੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਤਾਯ.

ਅਪਿਚ ਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਞ੍ਹਿ ਗੂਥਕਲਲਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਇਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਮਣਿਰਤਨੇਨ ਪੋਥਿਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਸੁਵਣ੍ਣਸੂਲੇ ਉਤ੍ਤਾਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਮਣਿਰਤਨਸੁਵਣ੍ਣਸੂਲਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਇਟ੍ਠਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਏਵਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਨਾਪਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਮਨਾਪਂ ਪਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਤਂਵਾਪਨਵਸੇਨੇਵ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨੇਰਯਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਰੂਪਂ ਕੋਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੀਨਂ ਨਾਮ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਰੂਪਂ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੇਤਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਜਾਨਪਦਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਗਾਮਭੋਜਕਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਜਨਪਦਸਾਮਿਕਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਦੇਸਰਾਜੂਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਞ੍ਞੋ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹੀਨਂ; ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਕਨਿਟ੍ਠਦੇਵਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਨਾਮ.

੭. ਦੂਰਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੇਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦੁਕੇ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਲਕ੍ਖਣਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਾਯ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਦੂਰੇਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਸੁਖਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚ ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ‘ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਂ ਦੂਰੇ’ਤਿ ਨ ਨੀਯ੍ਯਾਤਿਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਦੁਵਿਧਞ੍ਹਿ ਦੂਰੇ ਨਾਮ – ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਓਕਾਸਤੋ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰੇਤਿ ਨ ਕਥਿਤਂ, ਤਂ ਓਕਾਸਤੋ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੂਰੇਤਿ ਅਕਥਿਤਂ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਂ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾਵ ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਨ੍ਤਿਕਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਸਨ੍ਨੇਤਿ ਨ ਆਸਨ੍ਨੇ, ਅਨੁਪਕਟ੍ਠੇਤਿ ਨਿਸ੍ਸਟੇ, ਦੂਰੇਤਿ ਦੂਰਮ੍ਹਿ, ਅਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਂ ਦੂਰੇਤਿ ਇਦਂ ਪਣ੍ਣਰਸਵਿਧਂ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰੇ, ਦਸਵਿਧਂ ਪਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਂ ਯੇਵਾਪਨਕਵਸੇਨ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰੇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋਯੇਵ.

ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਇਦਂ ਦਸਵਿਧਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਪਞ੍ਚਦਸਵਿਧਂ ਪਨ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਯੇਵਾਪਨਕਵਸੇਨ ਓਕਾਸਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਰੂਪਂ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ? ਕਿਤ੍ਤਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੂਰੇ ਨਾਮਾਤਿ? ਪਕਤਿਕਥਾਯ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥੋ ਸਵਨੂਪਚਾਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਓਰਤੋ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਪਰਤੋ ਦੂਰੇ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋਪਿ ਓਕਾਸਤੋਪਿ ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ; ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਨ੍ਤਂ ਪਨ ਓਕਾਸਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ, ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋਪਿ ਓਕਾਸਤੋਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ; ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਂ ਓਕਾਸਤੋਵ ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ, ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ.

ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਹਿ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਗਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਮੇਵ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ; ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਰਸ੍ਸ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਠਿਤਸ੍ਸ ਦੂਰੇ. ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਸਯਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਪਮੁਖੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਪਰਿਵੇਣੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਪਰਿਵੇਣੇ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਸਙ੍ਘਾਰਾਮੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਸਙ੍ਘਾਰਾਮੇ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਜਨਪਦੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਜਨਪਦੇ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਰਜ੍ਜਸੀਮਾਯ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਰਜ੍ਜਸੀਮਾਯ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਸਮੁਦ੍ਦੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਸਮੁਦ੍ਦੇਰੂਪਂ ਦੂਰੇ. ਅਨ੍ਤੋਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ; ਬਹਿਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਦੂਰੇਤਿ.

ਅਯਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

੨. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੮. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਾਦੀਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਪਹਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਮੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਵੇਦਨਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਵੇਦਨਂ ਸਭਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕਾ. ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਪਨ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਸਾਦਕਾਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕਾ’. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਕਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ. ਤਥਾ ਚੇਤਸਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਚੇਤਸਿਕਾ ਸੁਖਾ ਪਨ ਤੇਭੂਮਿਕਾ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਾਯਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ, ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਏਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਏਕਵਿਧਵਿਸਯਸਮਾਯੋਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਮਜ੍ਝਗਤਾ ਸਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਵੇਦਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੧. ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਜਾਤਿਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿਆਦੀਨਿ ਸਭਾਵਤੋ. ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਪੁਗ੍ਗਲਤੋ. ਸਾਸਵਾਤਿਆਦੀਨਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲਾ ਤਾਵ ਸਦਰਥਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਕੁਸਲਾ ਨਿਦ੍ਦਰਥਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸੁਖੁਮਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸੁਖੁਮਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਸਉਸ੍ਸਾਹਟ੍ਠੇਨ ਸਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੁਖੁਮਾ.

ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਸਾਤਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਸੁਖਾ ਸਾਤਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸੁਖੁਮਾ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਸਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸੁਖੁਮਾ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਖੋਭਨਟ੍ਠੇਨ ਫਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਪਿ ਹਿ ਖੋਭੇਤਿ ਫਰਤਿ. ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਪਿ. ਸੁਖਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਖੋਭੇਨ੍ਤਂ ਆਲੁਲ਼ੇਨ੍ਤਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਯਮਾਨਂ ਮਦ੍ਦਯਮਾਨਂ ਛਾਦਯਮਾਨਂ ਸੀਤੋਦਕਘਟੇਨ ਆਸਿਞ੍ਚਯਮਾਨਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਤ੍ਤਫਾਲਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵੇਸਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਬਹਿ ਝਾਪਯਮਾਨਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੁਖੁਮਾ. ਅਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਏਕਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚਰਤੀਤਿ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਸਵਾ ਆਸਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਆਸਵਚਾਰੋ ਨਾਮ ਏਕਨ੍ਤਓਲ਼ਾਰਿਕੋ. ਅਨਾਸਵਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੁਖੁਮਾ.

ਤਤ੍ਥ ਏਕੋ ਨੇਵ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਕੋਵਿਦੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ. ਸੋ ‘ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਰਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ; ‘ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਂ ਰਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਏਕੋ ‘ਤਿਕਂ ਰਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ ਭੂਮਨ੍ਤਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਏਕੋ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਏਕੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ – ਨ ਸਬ੍ਬਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾ ਹਿ ਕੁਸਲਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਕੁਸਲਾਪਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੋ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੋ ਪਨ ਭਿਨ੍ਨੋ.

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿ ਯਂ ਪਨ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਕੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ – ਨ ਸਬ੍ਬਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾ ਹਿ ਸੁਖਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੋ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੋ ਪਨ ਭਿਨ੍ਨੋ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਂ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਲਕ੍ਖਣੇਨ, ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਲਕ੍ਖਣੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ.

ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥੇਕੋ ‘ਕੁਸਲਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵੇਦਨਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਨਾਮ, ਵਿਪਾਕਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਜਾਤਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਸੁਖੁਮਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਸੋ ਏਵਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵੇਦਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਨਾਮ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਹੀਨਂ ਜਲ਼ਂ ਵੇਦਨਂ ਸੁਖੁਮਂ ਨਾਮ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘ਤਿਕਂ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਭੂਮਨ੍ਤਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭੂਮਿਯਂ ਕੁਸਲਂ ਪਨ ਤਂਤਂਭੂਮਿਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾ ਹਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ; ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ; ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ.

ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ – ‘‘ਅਕੁਸਲੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਨਾਮ ਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਓਲ਼ਾਰਿਕਮੇਵ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖੁਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਂ ਕਥਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਥਯਿਂਸੁ – ਏਵਂ ਥੇਰੇਨ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ. ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕਪਦਸ੍ਸਾਪਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਨਯਂ ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਨਯੋ ਅਦਿਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਯਂ ਕਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਨਯੋ ਅਕਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਧ ਪਨੇਕਚ੍ਚੋ ‘ਆਚਰਿਯੋ ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਂ ਉਦ੍ਧਰਮਾਨੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਿ – ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਪਦਾ ਉਭਯੇਨੇਵ ਹੀਨਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ – ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਦਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੫੨). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਕਥਿਤਾ.

ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਂਤਂਵਾਪਨਵਸੇਨੇਵ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ – ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਦੋਸਸਹਗਤਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ – ਨਿਯਤਾ ਅਨਿਯਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਨਿਯਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਨਿਯਤਾਪਿ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਨੋਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਲੋਭਸਹਗਤਾਪਿ ਦ੍ਵਿਧਾ – ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਨਿਯਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਨਿਯਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ.

ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਯਾ ਵਿਪਾਕਂ ਬਹੁਂ ਦੇਤਿ ਸਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਯਾ ਅਪ੍ਪਂ ਸਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਕੁਸਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਬਹੁਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਕੁਸਲੇ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਭੂਮੀਸੁ ਅਭੇਦਤੋ ਨਯੋ.

ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਦਾਨਸੀਲਭਾਵਨਾਮਯਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਮਯਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸੀਲਮਯਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਤਿਹੇਤੁਕਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਤਿਹੇਤੁਕਾਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ…. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਜਾਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਾ ਸੁਖੁਮਾ.

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇ ਵਿਪਾਕੇ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਅਭੇਦਤੋ.

ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਹੇਤੁਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਹੇਤੁਕਾ. ਸਹੇਤੁਕਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਹੇਤੁਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਿਪਾਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਕਦਾਗਾਮਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ.

ਤੀਸੁ ਕਿਰਿਯਾਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਅਭੇਦਤੋ. ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕਾਦਿਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਾਯ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਸਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਤਿਯੇ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ. ਯਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਸਾ ਹੀਨਾ. ਯਾ ਸੁਖੁਮਾ ਸਾ ਪਣੀਤਾ.

੧੩. ਦੂਰਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਵਿਸਭਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਹਿ ਦੂਰੇ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਦੂਰਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾਦਿਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਚ ਤਯੋ ਤਯੋ ਜਨਾ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸਭਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦੂਰੇਯੇਵ ਨਾਮ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਵੇਦਨਾਦਿਸਮਙ੍ਗੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਕੁਸਲਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਾਯ ਸਭਾਗਟ੍ਠੇਨ ਸਰਿਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਸਨ੍ਤਿਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾਦਿਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗੀਸੁ ਤੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਏਕੋ ਕਾਮਭਵੇ, ਏਕੋ ਰੂਪਭਵੇ, ਏਕੋ ਅਰੂਪਭਵੇ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸਭਾਗਟ੍ਠੇਨ ਸਰਿਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇਯੇਵ ਨਾਮ. ਕੁਸਲਾਦਿਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯਂ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵਾਪਨਵਸੇਨੇਵ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਨ ਦੂਰਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਪਨ ਦੂਰਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ – ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਲੋਭਸਹਗਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ, ਦੋਸਸਹਗਤਾਯ ਦੂਰੇ ਨਾਮ. ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਦੋਸਸਹਗਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ, ਲੋਭਸਹਗਤਾਯ ਦੂਰੇ ਨਾਮ. ਦੋਸਸਹਗਤਾਪਿ ਨਿਯਤਾ ਨਿਯਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮਾਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਯਤਾ. ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭੇਦਂ ਲੋਭਸਹਗਤਾਦੀਸੁ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਵਸੇਨ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਕੋਟ੍ਠਾਸਵੇਦਨਾ ਤਂਤਂਕੋਟ੍ਠਾਸਵੇਦਨਾਯ ਏਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਇਤਰਾ ਇਤਰਾਯ ਦੂਰੇਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਅਯਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

੩. ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੪. ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਞ੍ਞਂ ਸਭਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਜਾਤਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਨਾਮ. ਸੇਸਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਾ ਪਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਵ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਾਪਿ ਅਵਤ੍ਥੁਕਾਪਿ. ਸਬ੍ਬਾ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਾ.

੧੭. ਓਲ਼ਾਰਿਕਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਤਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘੇ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਯੋ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਟਿਘੇ ਰੂਪਾਦਯੋ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਜਾਤਾ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਨਾਮ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਨਾਮਂ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਾਮਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਾਮਂ. ਸਪ੍ਪਟਿਘਾਨਿ ਹਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਸਪ੍ਪਟਿਘਾਨਿ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਏਸਾ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਤਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਮਨੋ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾ ਜਾਤਾਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ. ਤਥਾ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾ ਜਾਤਾਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ.

ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤਯੋ ਹਿ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਸਯਂ ਪਿਟ੍ਠਿਵਟ੍ਟਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ, ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਪਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਰਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘ਰਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੀ’ਤਿ, ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਂ ‘ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੀ’ਤਿ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ਜਾਨਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਦ੍ਵੇ ਕਿਰ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਦਹਰੇਸੁ ਗਾਮੇ ਚਰਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਇਤਰਾ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿ ‘ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਤਂ ਏਸੋ ਓਲੋਕੇਸੀ’ਤਿ? ‘ਨ ਏਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਂ ਵਿਸਭਾਗਚਿਤ੍ਤੇਨ ਓਲੋਕੇਸਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਭਗਿਨੀਸਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਓਲੋਕੇਸੀ’ਤਿ. ਤੇਸੁਪਿ ਗਾਮੇ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਸਾਲਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਇਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘ਤਯਾ ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਓਲੋਕਿਤਾ’ਤਿ? ‘ਆਮ ਓਲੋਕਿਤਾ’. ‘ਕਿਮਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ? ‘ਮਯ੍ਹਂ ਭਗਿਨੀਸਰਿਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਂ ਓਲੋਕੇਸਿ’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਪਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਵ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਏਕਮਞ੍ਚੇ ਵਾ ਏਕਪੀਠੇ ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਞ੍ਚ ‘ਕਿਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਕਿਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸੀ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨੇਵ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸੁਖੁਮਾ. ਸੇਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

੪. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੦. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਭਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਚੇਤਨਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਚੇਤਨਾ ਪਧਾਨਾ ਆਯੂਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮੇਵ ਗਹਿਤਾ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਨ ਤਾਯ ਗਹਿਤਾਯ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਪਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਵ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਾਪਿ ਅਵਤ੍ਥੁਕਾਪਿ. ਸਬ੍ਬਾ ਚਤੁਭੂਮਿਕਚੇਤਨਾ. ਸੇਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਅਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

੫. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੬. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਚਤੁਭੂਮਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਭਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਨੇਵ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਮ੍ਪਿ ਅਵਤ੍ਥੁਕਮ੍ਪਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਭੂਮਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਸੇਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ

ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਮੁਗ੍ਗਮਤੋ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ, ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ, ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ, ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤੋ, ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤੋ, ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ, ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਤੋ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤੋ, ਹੀਨਪਣੀਤਤੋ, ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਤੋ, ਪਚ੍ਚਯਤੋ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤੋ, ਸਙ੍ਖਤਤੋਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧੋ ਸਮੁਗ੍ਗਮੋ – ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋ, ਓਪਪਾਤਿਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਪਚ੍ਛਾਅਪੁਰੇ ਏਕਤੋ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਕਲਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਏਕਵਾਯਾਮੇਨ ਪਾਤਬ੍ਬਮਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘ਅਤਿਬਹੁਂ ਏਤਂ, ਸਣ੍ਹਸੂਚਿਯਾ ਤੇਲੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਯ ਪਗ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਠਿਤਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘ਏਕਕੇਸੇ ਤੇਲਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਠਿਤਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਜਨਪਦੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਕੇਸੇ ਅਟ੍ਠਧਾ ਫਾਲਿਤੇ ਤਤੋ ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸਪ੍ਪਮਾਣੋ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਨਂ ਕੇਸੋ; ਤਸ੍ਸ ਪਸਨ੍ਨਤਿਲਤੇਲਤੋ ਉਦ੍ਧਟਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗੇ ਠਿਤਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘ਏਤਂ ਬਹੁ, ਜਾਤਿਉਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਸੁਖੁਮਾ; ਤਸ੍ਸਾ ਏਕਅਂਸੁਨੋ ਪਸਨ੍ਨਤਿਲਤੇਲੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਟਸ੍ਸ ਪਗ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਠਿਤਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਅਚ੍ਛਂ ਹੋਤਿ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਸਨ੍ਨਤਿਲਤੇਲਬਿਨ੍ਦੁਸਮਾਨਵਣ੍ਣਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

ਤਿਲਤੇਲਸ੍ਸ ਯਥਾ ਬਿਨ੍ਦੁ, ਸਪ੍ਪਿਮਣ੍ਡੋ ਅਨਾਵਿਲੋ;

ਏਵਂ ਵਣ੍ਣਪਟਿਭਾਗਂ, ਕਲਲਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਯ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਤੀਣਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਂ, ਕਾਯਦਸਕਂ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਭਾਵਦਸਕਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੋਜਾ, ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ – ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਂ ਨਾਮ. ਕਾਯਪਸਾਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੋਜਾ, ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ – ਇਦਂ ਕਾਯਦਸਕਂ ਨਾਮ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੋਜਾ, ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ – ਇਦਂ ਭਾਵਦਸਕਂ ਨਾਮ.

ਏਵਂ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਮਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਸਹਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ. ਏਵਂ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਪੁਂਸਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਭਾਵਦਸਕਂ ਹਾਯਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦਸਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮਵੀਸਤਿ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਏਵਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਪ੍ਪਵੇਣੀ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਪਨ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘ਓਪਪਾਤਿਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋ’ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ, ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਦਸਕਾਨਿ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਾਦੀਨਿ ਕਾਯਦਸਕਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਨਪੁਂਸਕਸ੍ਸ ਪਨ ਭਾਵਦਸਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਸਮਸਤ੍ਤਤਿ ਚੇਵ ਸਮਸਟ੍ਠਿ ਚ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਏਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ‘ਓਪਪਾਤਿਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋ’ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ‘ਸਮੁਗ੍ਗਮਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਅਪਚ੍ਛਾਅਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਕਿਂ ਰੂਪਂ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਉਦਾਹੁ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਰੂਪਂ ਰੂਪਮੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਅਰੂਪਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਰੂਪਜਨਕਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰੂਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਤਾਯ ਆਗਨ੍ਤੁਕਤਾਯ ਚ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਹਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਪਾਤੇ ਪਤਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਂ ਏਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਪਾਤੇ ਪਤਮਾਨਂ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਇਤਿ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤਾਯਪਿ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਪਚ੍ਛਾਅਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸਚੇ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ, ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਪਵੇਣੀ ਘਟਿਯਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਤੋ ਅਪਰਿਹੀਨਂਯੇਵ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਨ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣਦ੍ਵਯੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਹਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮਕੁਲਂ ਪਥਵਿਤੋ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਂ ਪਂਸੁਚੁਣ੍ਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਟ੍ਠਹਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਚ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਤਾਯਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਯਥਾ ਚ ਆਗਨ੍ਤੁਕਪੁਰਿਸੋ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਦੇਸਂ ਗਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ – ‘ਏਥ ਭੋ, ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਵੋ ਅਨ੍ਨਪਾਨਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਸਯਤਾਯ ਅਪ੍ਪਹੁਤਤਾਯ, ਏਵਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕਤਾਯਪਿ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਅਪਿਚ ਸਮਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨੀਤਿਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਪਨ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਸ੍ਸ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਬ੍ਬਭਵੇਸੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਪਵੇਣੀ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਤ੍ਤ ਭਵੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇਵ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤਸੁ ਭਵੇਸੁ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਦ੍ਵੀਸੁ, ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ. ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਭਵੇਸੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਸ੍ਸ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਪਨ ਝਾਨਙ੍ਗਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਤਾਨਿ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰੂਪਵਿਪਾਕਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਤਾਨੇਵ, ਯਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਿ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਨਵ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਰੁਪ੍ਪਕੁਸਲਾਨਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਰੁਪ੍ਪਕਿਰਿਯਾ, ਤੀਣਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਏਵ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਉਤੁ ਪਨ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕੋ ਏਸ ਉਤੁ ਨਾਮਾਤਿ? ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਸਾ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਉਤੁ ਨਾਮ ਚੇਸ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧੋ; ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਰੋਧਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਠਮਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਦ੍ਦਨਵਕਂ ਨਾਮ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋਪਿ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋਤਿ? ਮਾਤਿਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਭੁਞ੍ਜਤੀ ਮਾਤਾ, ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਞ੍ਚ ਭੋਜਨਂ;

ਤੇਨ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਤਿ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ ਨਰੋ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੫);

ਏਵਂ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ ਦਾਰਕੋ ਮਾਤਰਾ ਅਜ੍ਝੋਹਟਅਨ੍ਨਪਾਨਓਜਾਯ ਯਾਪੇਤਿ. ਸਾਵ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਸਾ ਓਜਾ ਖਰਾ? ਵਤ੍ਥੁ ਸੁਖੁਮਂ? ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ? ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ; ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਾਨਂ ਗਤਕਾਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਤੋ ਪਨ ਪੁਰੇ ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ; ਯਦਾ ਮਾਤਰਾ ਅਜ੍ਝੋਹਟਅਨ੍ਨਪਾਨਓਜਾ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਾ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਓਪਪਾਤਿਕਸ੍ਸਾਪਿ ਪਕਤਿਪਟਿਯਤ੍ਤਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਏਕੋ ਅਨ੍ਨਪਾਨਰਹਿਤੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਮਹਾਛਾਤਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਖੇਲ਼ਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿਸ੍ਸ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਓਜਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਦ੍ਵੇਵ ਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ – ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਚ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ ਚ. ਅਰੂਪੇਪਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ – ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਕਮ੍ਮਚੇਤਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਂ, ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਂ, ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕਮ੍ਮਚੇਤਨਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਤੀਤੇ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇਪਿ ਹਿ ਆਯੂਹਿਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਏਤਰਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਤਰਹਿ ਆਯੂਹਿਤਂ ਅਨਾਗਤੇ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਪਰਿਯੋਸਾਨੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ‘ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ’ਤਿ ਰੂਪਂ ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ? ਅਰੂਪਂ ਕਿਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ? ਰੂਪਂ ਗਰੁਪਰਿਣਾਮਂ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧਂ. ਅਰੂਪਂ ਲਹੁਪਰਿਣਾਮਂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਰੋਧਂ. ਰੂਪੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਸੋ ‘ਫਲਂ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਮੁਗ੍ਗਰੇਨ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਂ ਪਹਰੇਯ੍ਯ, ਫਲਾਨਿ ਚ ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਵਣ੍ਟਤੋ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਤ੍ਥ ਫਲਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਿਕਤਾਯ ਪਠਮਤਰਂ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਲਹੁਕਤਾਯ ਪਚ੍ਛਾ. ਏਵਮੇਵ ਮੁਗ੍ਗਰਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਫਲਾਨਞ੍ਚ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਵਣ੍ਟਤੋ ਮੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਾਤੁਭਾਵੋ; ਫਲਾਨਂ ਭਾਰਿਕਤਾਯ ਪਠਮਤਰਂ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ; ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਲਹੁਕਤਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਰੂਪਂ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧਂ ਗਰੁਪਰਿਣਾਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਰੋਧਂ ਲਹੁਪਰਿਣਾਮਂ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਅਰੂਪਂ ਅਰੂਪਂ ਵਾ ਰੂਪਂ ਓਹਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਏਕਪ੍ਪਮਾਣਾਵ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਉਪਮਾ – ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਲਕੁਣ੍ਟਕਪਾਦੋ, ਏਕੋ ਦੀਘਪਾਦੋ. ਤੇਸੁ ਏਕਤੋ ਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਯਾਵ ਦੀਘਪਾਦੋ ਏਕਪਦਵਾਰਂ ਅਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਾਵ ਇਤਰੋ ਪਦੇ ਪਦਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਪਦਵਾਰੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਦੀਘਪਾਦੋ ਲਕੁਣ੍ਟਕਪਾਦਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸ ਪਦਵਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਦਂ ਅਞ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮੇਵ ਪਦਵਾਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਇਤਿ ਏਕੋਪਿ ਏਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਗਮਨਂ ਏਕਪ੍ਪਮਾਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਲਕੁਣ੍ਟਕਪਾਦਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਅਰੂਪਂ; ਦੀਘਪਾਦਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਰੂਪਂ; ਦੀਘਪਾਦਸ੍ਸ ਏਕਂ ਪਦਵਾਰਂ ਅਕ੍ਕਮਣਕਾਲੇ ਇਤਰਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਪਦਵਾਰਅਕ੍ਕਮਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ; ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਲਕੁਣ੍ਟਕਪਾਦਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸ ਪਦਵਾਰੇ ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਦਂ ਅਞ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਏਕਪਦਵਾਰਕਰਣਂ ਵਿਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ; ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੋਹਾਯ ਏਕਪ੍ਪਮਾਣੇਨੇਵ ਗਮਨਂ ਵਿਯ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਰੂਪਂ ਅਨੋਹਾਯ ਏਕਪ੍ਪਮਾਣੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ‘ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ’ਤਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਭਵਙ੍ਗਂ, ਤਤਿਯਂ ਭਵਙ੍ਗਂ…ਪੇ… ਸੋਲ਼ਸਮਂ ਭਵਙ੍ਗਂ. ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਸਮਤਿਂਸ ਸਮਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ; ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਤਿਕਾ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਵੇਣੀ ਨਾਮ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦਿਵਾ ਚ ਖਾਦਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਮਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਨਦੀਸੋਤੋ ਵਿਯ ਏਕਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯੇਵਾਤਿ. ਏਵਂ ‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤਾ’ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਆਯੁਸਂਖਾਰਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾਰੇ ਸਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਸੋਲ਼ਸਕਂ ਉਪਰਿਸੋਲ਼ਸਕਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਹੇਟ੍ਠਾਸੋਲ਼ਸਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਉਪਰਿਸੋਲ਼ਸਕਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਸੋਲ਼ਸਕਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸੋਲ਼ਸਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ; ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਵੇਣੀ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਕ੍ਖਯਾ ਅਵਯਾ ਅਜਰਾ ਅਮਰਾ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਦੇਤਂ ‘ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ‘ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੭੯) ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਾਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤੇਸਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਤਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਾਪਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਸਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਨਿਯਮਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਖਣਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਯਮੇਵ ਖਣਨਿਯਮੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮਸ੍ਸ ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਪਵੇਣੀਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ‘ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਝਾਪੇਥਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ‘ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤੋ’ਤਿ ਰੂਪਂ ਪਨ ਰੂਪੇਨ ਸਹ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਂ ਏਕਨਿਰੋਧਂ. ਅਰੂਪਂ ਅਰੂਪੇਨ ਸਹ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਂ ਏਕਨਿਰੋਧਂ. ਏਵਂ ‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਤੋ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤਾ’ ਪਨ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਉਦ੍ਧਂ ਪਾਦਤਲਾ ਅਧੋ ਕੇਸਮਤ੍ਥਕਾ ਤਚਪਰਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪਂ ਘਨਪੁਞ੍ਜਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿਸ੍ਸ ਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਉਪਚਿਕਰਾਜਿ ਵਾ ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਰਾਜਿ ਵਾ ਓਲੋਕਿਯਮਾਨਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਨ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ. ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਹਿ ਸੀਸਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਸਮ੍ਪਿ ਉਦਰਮ੍ਪਿ ਪਾਦਾਪਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਉਦਰਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਸਮ੍ਪਿ ਉਦਰਮ੍ਪਿ ਪਾਦਾਪਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਪਾਦਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਸਮ੍ਪਿ ਉਦਰਮ੍ਪਿ ਪਾਦਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋਪਿ ਹੋਤਿ ਠਿਤਿਪਿ ਭਙ੍ਗੋਪਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋਪਿ ਹੋਤਿ ਠਿਤਿਪਿ ਭਙ੍ਗੋਪਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋਪਿ ਹੋਤਿ ਠਿਤਿਪਿ ਭਙ੍ਗੋਪਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ‘ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤਾ’ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਅਤੀਤਾਦੀਨਿ’ ਪਨ ਦੂਰਦੁਕਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨੇਵ. ‘ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ’ਪਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੯੭੫) ਨਯੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਾਨਿਯੇਵ. ਪਞ੍ਚਪਿ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ; ਸਙ੍ਖਤਾਵ ਨੋ ਅਸਙ੍ਖਤਾ; ਅਪਿਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵੇਕਂ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਞ੍ਚ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਨ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਵਾ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਾਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਤਿ ਵਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਪਨ ਹੋਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਤਥਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਾਪਿ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾਦਿਭੇਦਂ ਨ ਲਭਤਿ; ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਪਨ ਹੋਤਿ ਨੋ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ; ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਞ੍ਹਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਵ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ.

ਕਮਾਦਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ

ਏਵਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਤੋ ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਏਤੇਸੁਯੇਵ –

ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਭੇਦਤ੍ਥਂ, ਕਮਤੋਥ ਵਿਸੇਸਤੋ;

ਅਨੂਨਾਧਿਕਤੋ ਚੇਵ, ਉਪਮਾਤੋ ਤਥੇਵ ਚ.

ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਏਵਂ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ;

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਸਮ੍ਮਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ ਵਿਭਾਵਿਨਾ.

ਤਤ੍ਥ ‘ਕਮਤੋ’ਤਿ ਇਧ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੋ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਭੂਮਿਕ੍ਕਮੋ, ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਤਿ ਬਹੁਵਿਧੋ ਕਮੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਠਮਂ ਕਲਲਂ ਹੋਤਿ, ਕਲਲਾ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਬੁਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੫) ਏਵਮਾਦਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ. ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੮) ਏਵਮਾਦਿ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੋ. ‘‘ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੫੯; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੪੧) ਏਵਮਾਦਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ. ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਭੂਮਿਕ੍ਕਮੋ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੪੫) ਵਾ ‘‘ਦਾਨਕਥਂ ਸੀਲਕਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੬੯; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੮) ਵਾ ਏਵਮਾਦਿ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ. ਤੇਸੁ ਇਧ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਤਾਵ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਲਲਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ; ਨ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੋ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤੋ; ਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨੀਯਤੋ; ਨ ਭੂਮਿਕ੍ਕਮੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਚਤੁਭੂਮਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ ਪਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਭੇਦੇਨ ਹਿ ਯਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਪਤਿਤਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜਨਂ ਸਮੂਹਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਤੋ ਮੋਚੇਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾ ਹਿਤਕਾਮੋ ਤਸ੍ਸ ਜਨਸ੍ਸ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਖੁਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਪਠਮਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਤੋ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਰੂਪਸਂਵੇਦਿਤਂ ਵੇਦਨਂ, ਯਂ ਵੇਦਯਤਿ ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਕਂ ਸਞ੍ਞਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਤੇਸਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਧਿਪਤਿਭੂਤਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ‘ਕਮਤੋ’ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ.

‘ਵਿਸੇਸਤੋ’ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ. ਕੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ? ਖਨ੍ਧਾ ਤਾਵ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਸਾਸਵਉਪਾਦਾਨੀਯਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਪਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਨ੍ਧੇ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਚ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ. ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ? ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ …ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ? ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਸਾਸਵਂ ਉਪਾਦਾਨਿਯਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰੂਪੂਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਸਾਸਵਂ ਉਪਾਦਾਨਿਯਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੪੮).

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਅਨਾਸਵਾਪਿ ਸਾਸਵਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਏਵਂ ਰੂਪਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਾਸਵਟ੍ਠੇਨ ਚ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਪਨ ਅਨਾਸਵਾਵ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਸਵਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ‘ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪਾਦਾਨਗੋਚਰਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.

‘ਅਨੂਨਾਧਿਕਤੋ’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਚੇਵ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਨੂਨਾ ਅਨਧਿਕਾਤਿ? ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਸਭਾਗੇਕਸਙ੍ਗਹਤੋ, ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਏਤਪ੍ਪਰਮਤੋ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਦਵਰੋਧਤੋ. ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਭਾਗਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਂ ਰੂਪਸਭਾਗਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਸਭਾਗਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਸਭਾਗਸਙ੍ਗਹਤੋ ਪਞ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤਪਰਮਞ੍ਚੇਤਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹਵਤ੍ਥੁ ਯਦਿਦਂ ਰੂਪਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੦੭). ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ…. ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਏਤਪਰਮਤੋਪਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇਪਿ ਚਞ੍ਞੇ ਸੀਲਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਅਵਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਤਦਵਰੋਧਤੋਪਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਵਂ ‘ਅਨੂਨਾਧਿਕਤੋ’ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ.

‘ਉਪਮਾਤੋ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਗਿਲਾਨਸਾਲੂਪਮੋ ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਗਿਲਾਨੂਪਮਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਗੇਲਞ੍ਞੂਪਮੋ ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਆਬਾਧਕਤ੍ਤਾ, ਗੇਲਞ੍ਞਸਮੁਟ੍ਠਾਨੂਪਮੋ ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਸਮ੍ਭਵਾ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਸੇਵਨੂਪਮੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਨਾਗੇਲਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਤ੍ਤਾ. ‘‘ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਨਤ੍ਤਾਯ ਸਙ੍ਖਤਮਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ‘‘ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੫੬). ਗਿਲਾਨੂਪਮੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਨਾਗੇਲਞ੍ਞੇਨ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਚਾਰਕਕਾਰਣਅਪਰਾਧਕਾਰਣਕਾਰਕਅਪਰਾਧਿਕੂਪਮਾ ਏਤੇ ਭਾਜਨਭੋਜਨਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਿਵੇਸਕਭੁਞ੍ਜਕੂਪਮਾ ਚਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਉਪਮਾਤੋ’ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ.

‘ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤੋ ਪੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਹਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਸਿਵਿਸੂਪਮੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਤੋ, ਭਾਰਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੨) ਭਾਰਤੋ, ਖਜ੍ਜਨੀਯਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯) ਖਾਦਕਤੋ, ਯਮਕਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੫) ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਙ੍ਖਤਵਧਕਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਉਦਕਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਵਿਯ ਵੇਦਨਾ, ਮਰੀਚਿਕਾ ਵਿਯ ਸਞ੍ਞਾ, ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਮਾਯਾ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੂਪਮਂ ਰੂਪਂ, ਵੇਦਨਾ ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੂਪਮਾ;

ਮਰੀਚਿਕੂਪਮਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਦਲੂਪਮਾ;

ਮਾਯੂਪਮਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਦੇਸਿਤਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੯੫);

ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਏਵਂ ਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਯਥਾ ਹਿ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਨਿਸ੍ਸਾਰੋਵ ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਧੁਵਸਾਰਅਤ੍ਤਸਾਰਵਿਰਹੇਨ ਨਿਸ੍ਸਾਰਮੇਵ. ਯਥਾ ਚ ਸੋ ‘ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਥਾਲਕਂ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਗਹਿਤੋਪਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਨ ਸਾਧੇਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤੇਵ; ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ‘ਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਧੁਵ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਹ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਮਮ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਨ ਤਥਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸੁਭਞ੍ਞੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ‘ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਸਦਿਸਮੇਵ’ ਹੋਤਿ.

ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਛਿਦ੍ਦਾਵਛਿਦ੍ਦੋ ਅਨੇਕਸਨ੍ਧਿਘਟਿਤੋ ਬਹੂਨ੍ਨਂ ਉਦਕਸਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਪਾਣਾਨਂ ਆਵਾਸੋ, ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਛਿਦ੍ਦਾਵਛਿਦ੍ਦਂ ਅਨੇਕਸਨ੍ਧਿਘਟਿਤਂ. ਕੁਲਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਸੀਤਿ ਕਿਮਿਕੁਲਾਨਿ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਤਦੇਵ ਤੇਸਂ ਸੂਤਿਘਰਮ੍ਪਿ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਪਿ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾਪਿ ਸੁਸਾਨਮ੍ਪਿ. ਨ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਸਦਿਸਂ. ਯਥਾ ਚ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਆਦਿਤੋਵ ਬਦਰਪਕ੍ਕਮਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਮਤ੍ਤੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਆਦਿਤੋ ਕਲਲਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗੋਮਹਿਂਸਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ, ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੇਕਯੋਜਨਸਤਪ੍ਪਮਾਣਮ੍ਪਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਸਦਿਸਂ. ਯਥਾ ਚ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਉਟ੍ਠਿਤਮਤ੍ਤੋਪਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਵਸ੍ਸਮੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਕਲਲਭਾਵੇਪਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਬ੍ਬੁਦਾਦਿਭਾਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਨ ਅਭੇਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਸਤਾਯੁਕਾਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਮੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਮਰਣਮੁਖੇ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਸਦਿਸਂ.

ਯਥਾ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਅਸਾਰੋ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਪਿ. ਯਥਾ ਚ ਸੋ ਅਬਲੋ, ਅਗਯ੍ਹੁਪਗੋ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਫਲਕਂ ਵਾ ਆਸਨਂ ਵਾ ਕਾਤੁਂ, ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਿਤੋਪਿ ਭਿਜ੍ਜਤੇਵ; ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਪਿ ਅਬਲਾ, ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਾ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ‘ਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਧੁਵਾ’ਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ, ਗਹਿਤਾਪਿ ਨ ਤਥਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਤਾਯਪਿ ਵੇਦਨਾ ‘ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ਸਦਿਸਾ’. ਯਥਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਮ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚ, ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤਿ; ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚ, ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਛਰਕ੍ਖਣੇ ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਉਦਕਤਲਂ, ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਂ, ਉਦਕਜਲ੍ਲਕਂ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਪੁਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣਵਾਤਞ੍ਚਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਕਿਲੇਸਜਾਲਂ, ਫਸ੍ਸਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਾ ਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ਸਦਿਸਾ.

ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ‘ਮਰੀਚਿਸਦਿਸਾ’. ਤਥਾ ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਟ੍ਠੇਨ; ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤੁਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਯਿਤੁਂ ਵਾ ਭਾਜਨਂ ਵਾ ਪੂਰੇਤੁਂ. ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਮਰੀਚਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਸਞ੍ਜਾਤੂਮਿਵੇਗੋ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ; ਏਵਂ ਨੀਲਸਞ੍ਞਾਦਿਭੇਦਾ ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਨੀਲਾਦਿਅਨੁਭਵਨਤ੍ਥਾਯ ਫਨ੍ਦਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਮਰੀਚਿ ਮਹਾਜਨਂ ਵਿਪ੍ਪਲਮ੍ਭੇਤਿ, ‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਾਪੀ ਵਿਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਨਦੀ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਵਦਾਪੇਤਿ; ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਵਿਪ੍ਪਲਮ੍ਭੇਤਿ, ‘ਇਦਂ ਨੀਲਕਂ ਸੁਭਂ ਸੁਖਂ ਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਪੇਤਿ. ਪੀਤਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਪਲਮ੍ਭਨੇਨਾਪਿ ਮਰੀਚਿਸਦਿਸਾ.

ਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ‘ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸਾ’. ਤਥਾ ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਟ੍ਠੇਨ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਗੋਪਾਨਸੀਆਦੀਨਮਤ੍ਥਾਯ ਉਪਨੇਤੁਂ, ਉਪਨੀਤਮ੍ਪਿ ਨ ਤਥਾ ਹੋਤਿ; ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹੇਤੁਂ, ਗਹਿਤਾਪਿ ਨ ਤਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਬਹੁਵਟ੍ਟਿਸਮੋਧਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਿ ਬਹੁਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨੋ. ਯਥਾ ਚ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਨਾਲਕ੍ਖਣੋ, ਅਞ੍ਞੋਯੇਵ ਹਿ ਬਾਹਿਰਾਯ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਯਾ ਵਣ੍ਣੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਤਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਨਂ; ਏਵਮੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਿ ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਚੇਤਨਾਦੀਨਂ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦਿਸੋ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ‘ਮਾਯਾਸਦਿਸਂ’. ਤਥਾ ਅਗਯ੍ਹੁਪਗਟ੍ਠੇਨ. ਯਥਾ ਚ ਮਾਯਾ ਇਤ੍ਤਰਾ ਲਹੁਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਤੋਪਿ ਇਤ੍ਤਰਤਰਞ੍ਚੇਵ ਲਹੁਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਰਞ੍ਚ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਤੋ ਵਿਯ, ਗਤੋ ਵਿਯ, ਠਿਤੋ ਵਿਯ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਚਾਗਮਨਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਗਮਨਕਾਲਾਦੀਸੁ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਾਯਾਸਦਿਸਂ. ਮਾਯਾ ਚ ਮਹਾਜਨਂ ਵਞ੍ਚੇਤਿ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ‘ਇਦਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਮੁਤ੍ਤਾ’ਤਿਪਿ ਗਹਾਪੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਮਹਾਜਨਂ ਵਞ੍ਚੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਠਿਤਂ ਵਿਯ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਗਾਹਾਪੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਚ ਆਗਮਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਗਮਨਾਦੀਸੁ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਾਯਾਸਦਿਸਂ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਰੂਪਂ ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵੇਦਨਾ ਤੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਅਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਵਿਧੇਯ੍ਯਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ’ਤਿ ਏਵਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਤਤੋਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਨ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡਾਦਿਸਦਿਸਭਾਵੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਅਸਾਰੇਸੁ ਸਾਰਦਸ੍ਸੀ ਹੋਤਿ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਰੂਪਂ ਅਸੁਭਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਸੁਭੇ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਾਮੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਕਾਮਯੋਗੇਨ ਵਿਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਮਾਸਵੇਨ ਅਨਾਸਵੋ ਹੋਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਵੇਦਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਭਵੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਭਵਯੋਗੇਨ ਵਿਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਭਵਾਸਵੇਨ ਅਨਾਸਵੋ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਸਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਚ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਦਿਟ੍ਠੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੇਨ ਵਿਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੇਨ ਅਨਾਸਵੋ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੇਨ ਵਿਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੇਨ ਅਨਾਸਵੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ.

ਏਵਂ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ, ਵਧਕਾਦਿਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਯਸ੍ਮਾ;

ਤਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧੇ ਧੀਰੋ, ਵਧਕਾਦਿਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.