ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨੀ ਨਾਮ
ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ
ਕਰੁਣਾ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾ ਯਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;
ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ, ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ ਯਥਾਰੁਚਿ.
ਦਯਾਯ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ, ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤਮਾਨਸੋ;
ਪਾਟਿਹੀਰਾਵਸਾਨਮ੍ਹਿ, ਵਸਨ੍ਤੋ ਤਿਦਸਾਲਯੇ.
ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲਮ੍ਹਿ, ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਨਾਮਕੇ;
ਸਿਲਾਸਨੇ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਆਦਿਚ੍ਚੋਵ ਯੁਗਨ੍ਧਰੇ.
ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਦਸਹਾਗਮ੍ਮ ਸਬ੍ਬਸੋ;
ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਦੇਵਾਨਂ, ਗਣੇਨ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ.
ਮਾਤਰਂ ਪਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤੇਜਸਾ;
ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਾਮਗ੍ਗਂ, ਦੇਵਾਨਂ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਯਿ.
ਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਿਰੀਮਤੋ;
ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ, ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਞ੍ਜਲਿਂ.
ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਸ੍ਸੇਤਸ੍ਸ, ਕਤਸ੍ਸ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ;
ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਸੋਸੇਤ੍ਵਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਅਸੇਸਤੋ.
ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਚਾਰਸੀਲੇਨ, ਨਿਪੁਣਾਮਲਬੁਦ੍ਧਿਨਾ;
ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਬੁਦ੍ਧਘੋਸੇਨ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਭਿਯਾਚਿਤੋ.
ਯਂ ਦੇਵਦੇਵੋ ਦੇਵਾਨਂ, ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਯਤੋ ਪੁਨ;
ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮਾਚਿਕ੍ਖਿ ਵਿਨਾਯਕੋ.
ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਮਹੇਸਿਨੋ;
ਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਸੋ ਥੇਰੋ, ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹੀਤਲਂ.
ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਯਿਰੁਦਾਹਾਸਿ, ਇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਧਾਰਿਤੋ;
ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਸਙ੍ਗੀਤੋ, ਵੇਦੇਹਮੁਨਿਨਾ ਪੁਨ.
ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣੇਹਿ, ਓਗਾਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ;
ਨਾਨਾਨਯਵਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ.
ਯਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਾਦੀਹਿ, ਵਸੀਹਿਟ੍ਠਕਥਾ ਪੁਰਾ;
ਸਙ੍ਗੀਤਾ ਅਨੁਸਙ੍ਗੀਤਾ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਚ ਇਸੀਹਿ ਯਾ.
ਆਭਤਾ ਪਨ ਥੇਰੇਨ, ਮਹਿਨ੍ਦੇਨੇਤਮੁਤ੍ਤਮਂ;
ਯਾ ਦੀਪਂ ਦੀਪਵਾਸੀਨਂ, ਭਾਸਾਯ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾ.
ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਾਸਂ, ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਨਿਵਾਸਿਨਂ;
ਆਰੋਪਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੋਸਂ, ਭਾਸਂ ਤਨ੍ਤਿਨਯਾਨੁਗਂ.
ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਲਦ੍ਧੀਹਿ, ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਅਨਾਕੁਲਂ;
ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਂ, ਦੀਪਯਨ੍ਤੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ.
ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਆਗਮਟ੍ਠਕਥਾਸੁਪਿ;
ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਤੋਸਯਨ੍ਤੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੇ.
ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ, ਚਰਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ;
ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਪਨਿਦਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਪਕਾਸਿਤਂ.
ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਸਕਲਾਯਪਿ ਤਨ੍ਤਿਯਾ;
ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਏਵ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ.
ਇਤਿ ਮੇ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਇਮਂ;
ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਨਿਸਾਮੇਥ, ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਹਿ ਅਯਂ ਕਥਾਤਿ.
ਨਿਦਾਨਕਥਾ
ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ? ਧਮ੍ਮਾਤਿਰੇਕਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ. ਅਤਿਰੇਕਵਿਸੇਸਤ੍ਥਦੀਪਕੋ ਹੇਤ੍ਥ ‘ਅਭਿ’-ਸਦ੍ਦੋ. ‘‘ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ’’ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੮੪; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੯੫) ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧-੨) ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤੇਸੁ ਬਹੂਸੁ ਛਤ੍ਤੇਸੁ ਚੇਵ ਧਜੇਸੁ ਚ ਯਂ ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਮਾਣਂ ਵਿਸੇਸਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਛਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘ਅਤਿਚ੍ਛਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯੋ ਅਤਿਰੇਕਪ੍ਪਮਾਣੋ ਨਾਨਾਵਿਰਾਗਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਧਜੋ ਸੋ ‘ਅਤਿਧਜੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਏਕਤੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਸੁ ਬਹੂਸੁ ਰਾਜਕੁਮਾਰੇਸੁ ਚੇਵ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਯੋ ਜਾਤਿਭੋਗਯਸਇਸ੍ਸਰਿਯਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਤਿਰੇਕਤਰੋ ਚੇਵ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਸੋ ‘ਅਤਿਰਾਜਕੁਮਾਰੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯੋ ਆਯੁਵਣ੍ਣਇਸ੍ਸਰਿਯਯਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਤਿਰੇਕਤਰੋ ਚੇਵ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਦੇਵੋ ਸੋ ‘ਅਤਿਦੇਵੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾਰੂਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ‘ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿਰੇਕਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ ‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ; ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ, ਬਾਵੀਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਚ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਞ੍ਚ ਪਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ; ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯੋ, ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਕੇਵਲਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚ ਞਾਣਂ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ; ਤਥਾ ਕਿਲੇਸਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੭੫੧) ਨਯੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਏਕਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚ ਭੂਮਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ; ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਭੂਮਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋਵ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਤਿਰੇਕਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪਕਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਪਨੇਸ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਵਿਭਙ੍ਗਧਾਤੁਕਥਾਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਥਾਵਤ੍ਥੁਯਮਕਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਕਰਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਠਿਤੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਕਥਾ. ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨਾਹ – ‘ਕਥਾਵਤ੍ਥੁ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਂ? ਨਨੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੇਨੇਤਂ ਠਪਿਤਂ? ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਛਡ੍ਡੇਥ ਨ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨ ਛਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ? ‘ਏਵਂ ਨ ਵਦਾਮੀ’ਤਿ. ‘ਅਥ ਕਿਂ ਵਦੇਸੀ’ਤਿ. ‘ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਕਰਣਾਨੀ’ਤਿ. ‘ਕਤਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਕਰੋਸੀ’ਤਿ? ‘ਮਹਾਧਮ੍ਮਹਦਯਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਤੇਨ ਸਹ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ‘ਮਹਾਧਮ੍ਮਹਦਯੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਤਿਪਯਾਵ ਪਞ੍ਹਾਵਾਰਾ ਅਵਸੇਸਾ, ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਾਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ‘ਨੋ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਾ, ਮਹਾਧਾਤੁਕਥਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ‘ਮਹਾਧਾਤੁਕਥਾਯਂ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾਵ ਤਨ੍ਤਿ ਅਵਸੇਸਾ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਾਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਾ’ਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਂ ਪਤ੍ਵਾ ਯਾ ਏਸਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਤਾਵ ਚਤੂਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਮੁਖਾ ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿ ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਥਾਮਗ੍ਗੇਸੁ ਅਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ. ਆਮਨ੍ਤਾ. ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ. ਨਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ. ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ…ਪੇ… ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ. ਆਮਨ੍ਤਾ. ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾਤਿ. ਨਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ. ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ…ਪੇ…. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਬ੍ਬਦਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੧੫-੧੬) ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਠਮਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਤਿਯਂ …ਪੇ… ਅਟ੍ਠਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਟ੍ਠਮਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਠਪਿਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਾਠਪਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਠਪੇਸਿ – ਮਮ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਰਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ ਭਾਜੇਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਇਦਂ ਪਕਰਣਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨ ਦੇਸੇਸਿ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪਨ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਦੇਸੇਸਿ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਸਕਲਮ੍ਪੇਤਂ ਪਕਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤਮੇਵ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਦੀਨਿ. ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਰਿਸਂ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਚੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਭਿਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਰਾਗਾਨੁਸਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੨) ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.
ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਅਪਚਿਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਵੁਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਾਰਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਰਗਵੇਸੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੩) ਸਾਰੋਪਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਾਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਭਗਵਾ ਸਾਖਾਪਲਾਸਸਦਿਸਾ ਸਾਵਕਾ, ‘‘ਸੋ ਹਾਵੁਸੋ ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਥੇਰੇਹਿ ਯਾਚਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਚ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ ਸਚੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਯਮਾਨਂ ਸਮੇਤਿ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਥ, ਨੋ ਚੇ ਮਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਯਥਾ ਵੋ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.
ਤੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਦੁਕ੍ਕਥਿਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨਾਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਾਲਿਙ੍ਗਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਗੀਵਂ ਉਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਸਤਪਤ੍ਤਸਸ੍ਸਿਰਿਕਂ ਮਹਾਮੁਖਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਾਧੁ ਸਾਧੂਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ, ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ, ਮਂ ਚੇਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਏਵਮੇਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੫) ਆਹ.
ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚ ਪਨ ਸਕਲਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤਂ ਨਾਮ ਜਾਤਂ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਮੇਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਕਰਣਾਨਿ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਂ ਪਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਚ ਪਨ ਇਮਂ ਅਦ੍ਦਸ –
ਮਮ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਰਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ ਭਾਜੇਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਮੋਗ੍ਗਲਿਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਇਮਂ ਪਕਰਣਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨ ਦੇਸੇਸਿ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪਨ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਦੇਸੇਸਿ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਠਪਿਤਮਾਤਿਕਾਯ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਸਕਲਮ੍ਪੇਤਂ ਪਕਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਏਵਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਨਾਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤ ਪਕਰਣਾਨਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ.
ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਪਕਰਣੇ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ – ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿ ਰੂਪਵਿਭਤ੍ਤਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪਰਾਸਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਅਟ੍ਠ, ਅਕੁਸਲਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤੋ ਸੋਲ਼ਸ, ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤੋ ਸਤ੍ਤ, ਕਿਰਿਯਤੋ ਏਕਾਦਸ; ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਪਞ੍ਚ, ਵਿਪਾਕਤੋ ਪਞ੍ਚ, ਕਿਰਿਯਤੋ ਪਞ੍ਚ; ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਵਿਪਾਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਕਿਰਿਯਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ; ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਵਿਪਾਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡਨ੍ਤਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਛਭਾਣਵਾਰਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਏਕਵਿਧੇਨ ਦੁਵਿਧੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਰੂਪਵਿਭਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਰੂਪਕਣ੍ਡਨ੍ਤਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਦ੍ਵਿਭਾਣਵਾਰਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਮੂਲਤੋ ਖਨ੍ਧਤੋ ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਭੂਮਿਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਤੋ ਨਾਮਤੋ ਲਿਙ੍ਗਤੋਤਿ ਏਵਂ ਮੂਲਾਦੀਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪਰਾਸਿ ਨਾਮ. ਸੋ –
ਮੂਲਤੋ ਖਨ੍ਧਤੋ ਚਾਪਿ, ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਚਾਪਿ ਭੂਮਿਤੋ;
ਅਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਤੋ ਚਾਪਿ, ਨਾਮਤੋ ਚਾਪਿ ਲਿਙ੍ਗਤੋ;
ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਨ੍ਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਤਿਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਤੇਪਿਟਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਭੂਤਂ ਯਾਵ ਸਰਣਦੁਕਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਣ੍ਡਂ ਨਾਮ. ਯਤੋ ਮਹਾਪਕਰਣਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਪਕਰਣੇ ਗਣਨਚਾਰਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਾ ਗਣਨਚਾਰਂ ਸਮਾਨੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਇਤਿ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਪਕਰਣਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਤੇਰਸਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ –
ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਤ੍ਥਜੋਤਨਾ;
ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਠਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੋ ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗੋ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੋ ਇਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੋ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗੋ ਝਾਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵਿਭਙ੍ਗੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੋ ਞਾਣਵਿਭਙ੍ਗੋ ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੋ ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੋਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨੋ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਾਣੋ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਾਦਯੋਪਿ ਏਤੇਹੇਵ ਤੀਹਿ ਨਯੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਆਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਭਾਣਵਾਰੋ, ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗੋ ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰੋ. ਤਥਾ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਤ੍ਥਿ; ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਨੇਸ ਅਤਿਰੇਕਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ ਛਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰੋ, ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਅਤਿਰੇਕਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ; ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਭਙ੍ਗਾ. ਝਾਨਵਿਭਙ੍ਗੋ ਦ੍ਵਿਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ, ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵਿਭਙ੍ਗੋ ਅਤਿਰੇਕਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਤ੍ਥਿ; ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਨੇਸ ਅਤਿਰੇਕਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ; ਤਥਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਞਾਣਵਿਭਙ੍ਗੋ ਦਸਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ; ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਨੇਸ ਤਿਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰੋ. ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੋਪਿ ਦਸਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ; ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਨੇਸ ਤਿਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰੋ. ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੋ ਤਿਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ; ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਨੇਸ ਅਤਿਰੇਕਦ੍ਵਿਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਾ ਅਨਨ੍ਤਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਮਤ੍ਤਭਾਣਵਾਰਂ; ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ, ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ; ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ; ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ; ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਛਭਾਣਵਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਸਾ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਧਾਤੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਛਬ੍ਬਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਭਾਣਵਾਰਾ; ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਾ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾਵ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਪਰਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਇਦਾਨਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਲਿਖਿਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗੀਤਿਆਰੋਪਿਤਨਯੇਨ ਦੀਘਨਿਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਯਮਕਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਮੂਲਯਮਕਂ ਖਨ੍ਧਯਮਕਂ ਆਯਤਨਯਮਕਂ ਧਾਤੁਯਮਕਂ ਸਚ੍ਚਯਮਕਂ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ ਚਿਤ੍ਤਯਮਕਂ ਧਮ੍ਮਯਮਕਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕਨ੍ਤਿ ਦਸਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਵੀਸਭਾਣਵਾਰਸਤਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਮਪਰਿਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਮਹਾਪਕਰਣਂ ਨਾਮ. ਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਤਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੋ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੋ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਤਾਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਾਦਯੋ ਹਿ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਤਿਕਾ, ਨਾਮ ਹੇਤੂ ਧਮ੍ਮਾ ਨਹੇਤੂ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਸਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮੇ ਸਤਂ ਦੁਕਾ. ਅਪਰੇਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾਭਾਗਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਾਗਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਖਯੇ ਞਾਣਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਦੁਕਾ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਤਿਕਾ ਸਤਂ ਦੁਕਾਤਿ ਅਯਂ ਆਹਚ੍ਚਭਾਸਿਤਾ ਜਿਨਵਚਨਭੂਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਕਰਣਾਨਂ ਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ.
ਅਥਾਪਰੇ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਦੁਕਾ ਕੁਤੋਪਭਵਾ ਕੇਨ ਠਪਿਤਾ ਕੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ? ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਪ੍ਪਭਵਾ, ਤੇਨ ਠਪਿਤਾ, ਤੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ. ਇਮੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਨ ਥੇਰੋ ਨ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨ ਠਪੇਸਿ. ਏਕੁਤ੍ਤਰਿਯਂ ਪਨ ਏਕਨਿਪਾਤਦੁਕਨਿਪਾਤਸਙ੍ਗੀਤਿ ਦਸੁਤ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਹਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਤ੍ਥੇਰਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਕਿਲਮਤ੍ਥਂ ਠਪਿਤਾ. ਤੇ ਪਨੇਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇਯੇਵ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਯਾਵ ਸਰਣਦੁਕਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ.
ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮਪਟ੍ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਸਤਂ ਦੁਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਤਿਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕਸਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਦੁਕਸਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਤਿਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਕਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਿਕੇ ਪਨ ਤਿਕੇਸੁਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਦੁਕੇ ਚ ਦੁਕੇਸੁਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਏਵਂ –
ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟ੍ਠਾਨਵਰਂ ਦੁਕੁਤ੍ਤਮਂ,
ਦੁਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਤਿਕਦੁਕਞ੍ਚ;
ਤਿਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਦੁਕਦੁਕਞ੍ਚ,
ਛ ਅਨੁਲੋਮਮ੍ਹਿ ਨਯਾ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰਾਤਿ. (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੩੯);
ਪਚ੍ਚਨੀਯਪਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਦੁਕਸਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਤਿਕੇ ਦੁਕਸਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਦੁਕਸਤਂ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਤਿਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਕਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਤਿਕੇ ਤਿਕੇਸੁਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਕਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਦੁਕੇ ਦੁਕੇਸੁਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕਦੁਕਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਯੇਪਿ ਛਹਿ ਨਯੇਹਿ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –
ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟ੍ਠਾਨਵਰਂ ਦੁਕੁਤ੍ਤਮਂ,
ਦੁਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਤਿਕਦੁਕਞ੍ਚ;
ਤਿਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਦੁਕਦੁਕਞ੍ਚ,
ਛ ਪਚ੍ਚਨੀਯਮ੍ਹਿ ਨਯਾ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰਾਤਿ. (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੪);
ਤਤੋ ਪਰਂ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇਪਿ ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਛ ਨਯਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤੇਨਾਹ –
ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟ੍ਠਾਨਵਰਂ ਦੁਕੁਤ੍ਤਮਂ,
ਦੁਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਤਿਕਦੁਕਞ੍ਚ;
ਤਿਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਦੁਕਦੁਕਞ੍ਚ,
ਛ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯਮ੍ਹਿ ਨਯਾ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰਾਤਿ. (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੮);
ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇਪਿ ਏਤੇਹੇਵ ਛਹਿ ਨਯੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਤੇਨਾਹ –
ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟ੍ਠਾਨਵਰਂ ਦੁਕੁਤ੍ਤਮਂ,
ਦੁਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਤਿਕਦੁਕਞ੍ਚ;
ਤਿਕਤਿਕਞ੍ਚੇਵ ਦੁਕਦੁਕਞ੍ਚ,
ਛ ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮਮ੍ਹਿ ਨਯਾ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰਾਤਿ. (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੫੨);
ਏਵਂ ਅਨੁਲੋਮੇ ਛ ਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਪਟਿਲੋਮੇ ਛ, ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਛ, ਪਚ੍ਚਨੀਯਾਨੁਲੋਮੇ ਛ ਪਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਵੀਸਤਿਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਸਮੋਧਾਨਂ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਮਹਾਪਕਰਣਂ ਨਾਮ.
ਇਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਵਿਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਾਗਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋ, ਜਲਸਾਗਰੋ, ਨਯਸਾਗਰੋ, ਞਾਣਸਾਗਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋ ਨਾਮ –
ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;
ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਏਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਹਿ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਵਾ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ, ਕਪ੍ਪਸਤਾਨਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਮਤ੍ਥਕੇ ਸਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ; ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ, ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸਿ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਭਵੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੧) ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਨਯੇਨ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋ ਅਨਮਤਗ੍ਗੋਵ.
ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਪਨ ਜਲਸਾਗਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਸ੍ਸ ਆਲ਼੍ਹਕਸਤੇਹਿ ਵਾ ਆਲ਼੍ਹਕਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਵਾ ਆਲ਼੍ਹਕਸਤਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਮਹਾਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਜਲਸਾਗਰੋ ਨਾਮ.
ਕਤਮੋ ਨਯਸਾਗਰੋ? ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਿ ਤਨ੍ਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦਬਹੁਲਾਨਂ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਤਮਾ ਦ੍ਵੇ? ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਞ੍ਚ. ਵਿਨਯਧਰਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਹਿ ਵਿਨਯਤਨ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਦੋਸਾਨੁਰੂਪਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਨਾਮ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੋਸੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ – ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਵਿਸਯੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਮੇਵ ਵਿਸਯੋਤਿ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਨੀਲਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਰਂ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਰਂ ਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਂ ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਧਮ੍ਮਂ ਗਗਨਤਲੇ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਪਬ੍ਬਂ ਪਬ੍ਬਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਵਤ ਨੋ ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨਸ੍ਸ ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਮਹਾਗਤਿਗਮਿਯਤਿਸ੍ਸਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਨਾਮ ਮਹਾਬੋਧਿਂ ਵਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਰਤੀਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਾਵਾਯ ਉਪਰਿਤਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨੇਵ ਪਰਤੀਰਂ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ, ਨ ਓਰਿਮਤੀਰਂ, ਊਮਿਵੇਗਪ੍ਪਭੇਦਸਮੁਗ੍ਗਤਜਲਚੁਣ੍ਣਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ ਪਨ ਪਸਾਰਿਤਰਜਤਪਟ੍ਟਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਸਨ੍ਥਰਸਦਿਸੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਊਮਿਵੇਗੋ ਬਲਵਾ ਉਦਾਹੁ ਚਤੁਵੀਸਤਿਪ੍ਪਭੇਦੇ ਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨੇ ਨਯਮੁਖਂ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ਅਯਞ੍ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਉਪਰਿ ਆਕਾਸੇਨ, ਏਕਤੋ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤੇਨ, ਏਕਤੋ ਵੇਲਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ; ਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸੋ ਪੀਤਿਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਫਲੇ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –
ਅਤ੍ਥੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਗਤਂ ਸੁਦੁਬ੍ਬੁਧਂ,
ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਹੇਤੁਸਮ੍ਭਵਂ;
ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਦੇਸਿਤਂ,
ਮਹੇਸਿਨਾ ਰੂਪਗਤਂਵ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਅਯਂ ਨਯਸਾਗਰੋ ਨਾਮ.
ਕਤਮੋ ਞਾਣਸਾਗਰੋ? ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਞਾਣਸਾਗਰੋ ਨਾਮ. ਅਯਂ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋ ਨਾਮ, ਅਯਂ ਜਲਸਾਗਰੋ ਨਾਮ, ਅਯਂ ਨਯਸਾਗਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਞਾਣਸਾਗਰੋ ਨਾਮ. ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਾਗਰੇਸੁ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਯਸਾਗਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਇਮਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਵ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.
ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘ਇਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਵਤ ਮੇ ਧਮ੍ਮਂ ਏਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਵੇਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਥ ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਦਿਯਡ੍ਢਕਿਲੇਸਸਹਸ੍ਸਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਤੋ ਤਮ੍ਹਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਤ ਮੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧ’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਸੇਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤੋ ਦੇਵਤਾਨਂ ‘ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਨੂਨ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਆਲਯਂ ਨ ਵਿਜਹਤੀ’ਤਿ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਤਾਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵੂਪਸਮਨਤ੍ਥਂ ਵੇਹਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਮਹਾਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਤਪਾਟਿਹਾਰਿਯਞ੍ਚ, ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਕਤਪਾਟਿਹਾਰਿਯਞ੍ਚ, ਪਾਟਿਯਪੁਤ੍ਤਸਮਾਗਮੇ ਕਤਪਾਟਿਹਾਰਿਯਞ੍ਚ, ਸਬ੍ਬਂ ਕਣ੍ਡਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਕਤਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸਦਿਸਮੇਵ ਅਹੋਸਿ. ਏਵਂ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸ੍ਸ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਆਕਾਸਤੋ ਓਰੁਯ੍ਹ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਚਙ੍ਕਮਿ. ਇਮੇਸੁ ਚ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਦਿਵਸੇਸੁ ਏਕਦਿਵਸੇਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਰੀਰਤੋ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ.
ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਪਚ੍ਛਿਮੁਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਰਤਨਘਰੇ ਨਿਸੀਦਿ – ਰਤਨਘਰਂ ਨਾਮ ਨੇਵ ਸਤ੍ਤਰਤਨਮਯਂ ਗੇਹਂ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਨ ਪਕਰਣਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਰਤਨਘਰਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਰੀਰਤੋ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ. ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਂ ਧਾਤੁਕਥਂ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਕਰਣਂ ਯਮਕਪ੍ਪਕਰਣਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਰੀਰਤੋ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਹਾਪਕਰਣਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ…ਪੇ… ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਰਭਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਚਤੁਵੀਸਤਿਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਮਹਾਪਕਰਣੇਯੇਵ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲਮਹਾਮਚ੍ਛੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਗਮ੍ਭੀਰੇ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇਯੇਵ ਓਕਾਸਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਮਹਾਪਕਰਣੇਯੇਵ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿ.
ਸਤ੍ਥੁ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਯਥਾਸੁਖਂ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਧਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਤੋ ਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਪਭਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਹਿ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਨੀਲਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨੀਲਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਗਗਨਤਲਂ ਅਞ੍ਜਨਚੁਣ੍ਣਸਮੋਕਿਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਉਮਾਪੁਪ੍ਫਨੀਲੁਪ੍ਪਲਦਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤਮਣਿਤਾਲਵਣ੍ਟਂ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਤਮੇਚਕਪਟਂ ਵਿਯ ਚ ਅਹੋਸਿ.
ਛਵਿਤੋ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਪੀਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪੀਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ; ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਸੁਵਣ੍ਣਰਸਧਾਰਾਭਿਸਿਞ੍ਚਮਾਨਾ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਪਟਪਸਾਰਿਤਾ ਵਿਯ ਕੁਙ੍ਕੁਮਚੁਣ੍ਣਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਿਂਸੁ.
ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਹਿ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਲੋਹਿਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਚੀਨਪਿਟ੍ਠਚੁਣ੍ਣਰਞ੍ਜਿਤਾ ਵਿਯ ਸੁਪਕ੍ਕਲਾਖਾਰਸਸਿਞ੍ਚਮਾਨਾ ਵਿਯ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਜਯਸੁਮਨਪਾਰਿਭਦ੍ਦਕਬਨ੍ਧੁਜੀਵਕਕੁਸੁਮਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਿਂਸੁ.
ਅਟ੍ਠੀਹਿ ਚੇਵ ਦਨ੍ਤੇਹਿ ਚ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਸੇਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਓਦਾਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ; ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਰਜਤਘਟੇਹਿ ਆਸਿਞ੍ਚਮਾਨਖੀਰਧਾਰਾਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਤਰਜਤਪਟ੍ਟਵਿਤਾਨਾ ਵਿਯ, ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤਰਜਤਤਾਲਵਣ੍ਟਾ ਵਿਯ, ਕੁਨ੍ਦਕੁਮੁਦਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਸੁਮਨਮਲ੍ਲਿਕਾਦਿਕੁਸੁਮਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਿਂਸੁ.
ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਪਭਸ੍ਸਰਾ ਪਨ ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਰੀਰਪ੍ਪਦੇਸਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਇਤਿ ਤਾ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਘਨਮਹਾਪਥਵਿਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ.
ਚਤੁਨਹੁਤਾਧਿਕਦ੍ਵਿਯੋਜਨਸਤਸਹਸ੍ਸਬਹਲਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਪਿਣ੍ਡਿ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਦਕਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਪਥਵਿਸਨ੍ਧਾਰਕਂ ਅਟ੍ਠਨਹੁਤਾਧਿਕਚਤੁਯੋਜਨਸਤਸਹਸ੍ਸਬਹਲਂ ਉਦਕਂ ਸੁਵਣ੍ਣਕਲਸੇਹਿ ਆਸਿਞ੍ਚਮਾਨਵਿਲੀਨਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਉਦਕਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਛਨਹੁਤਾਧਿਕਨਵਯੋਜਨਸਤਸਹਸ੍ਸਬਹਲੋ ਵਾਤੋ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਸੁਵਣ੍ਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਵਾਤਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਜਟਾਕਾਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਂਸੁ.
ਉਪਰਿਭਾਗੇਨ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਤੇ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਤਤੋ ਯਾਮੇ ਤਤੋ ਤੁਸਿਤੇ ਤਤੋ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ ਤਤੋ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਤਤੋ ਨਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਤਤੋ ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਤਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਜਟਾਕਾਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਂਸੁ.
ਤਿਰਿਯਭਾਗੇਹਿ ਅਨਨ੍ਤਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਏਤ੍ਤਕੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਚਨ੍ਦਮ੍ਹਿ ਚਨ੍ਦਪ੍ਪਭਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੂਰਿਯੇ ਸੂਰਿਯਪ੍ਪਭਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਰਕਰੂਪੇਸੁ ਤਾਰਕਰੂਪਪ੍ਪਭਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੇਵਤਾਨਂ ਉਯ੍ਯਾਨਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਚੇਵ ਸਰੀਰੇਸੁ ਚ ਆਭਰਣੇਸੁ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਭਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਿਸਹਸ੍ਸਿਮਹਾਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਆਲੋਕਫਰਣਸਮਤ੍ਥੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯਤਾਰਕਰੂਪਦੇਵਤੁਯ੍ਯਾਨਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਠਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮੀਹਿਯੇਵ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਿਦ੍ਧਿ, ਨ ਭਾਵਨਾਮਯਿਦ੍ਧਿ. ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਧਮ੍ਮਂ ਪਨ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਲੋਹਿਤਂ ਪਸੀਦਿ, ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਪਸੀਦਿ, ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਮਤ੍ਤੇ ਪਦੇਸੇ ਨਿਚ੍ਚਲਾਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਸਮ੍ਮਸਿ.
ਸਤ੍ਤ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾਨਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸੀਤਿ? ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਾਣੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਮਨਸਾਦੇਸਨਾ ਨਾਮ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮਂ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਵਸ੍ਸਸਤੇਨਪਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸੇਨਪਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨਪਿ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਰਭਾਗੇਪਿ ਹਿ ਤਥਾਗਤੋ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲੇ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਦੇਵਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਾਤਰਂ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤਭਾਗੇਨ ਸਹਸ੍ਸਭਾਗੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਭਾਗੇਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਯੋ ਮਾਸੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਦੇਸਨਾ ਵੇਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਆਕਾਸਗਙ੍ਗਾ ਵਿਯ ਅਧੋਮੁਖਠਪਿਤਉਦਕਘਟਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਉਦਕਧਾਰਾ ਵਿਯ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਅਹੋਸਿ.
ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਭਤ੍ਤਾਨੁਮੋਦਨਕਾਲੇਪਿ ਥੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦੇਸਨਾ ਦੀਘਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਾ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾਨਂ ਦੇਸਨਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਿਕਦ੍ਵੇਮਹਾਨਿਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਾਵ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਪਰਿਵਾਸੋ ਲਹੁਕੋ ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਂ ਸੁਫੁਸਿਤਂ ਮੁਖਾਦਾਨਂ ਸਿਲਿਟ੍ਠਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਮੁਦੁਕਾ ਸਰੋ ਮਧੁਰੋ ਵਚਨਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋਪਿ ਏਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਮਾਸਂ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਾਣੋਯੇਵ.
ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਹਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਤਿਪਿਟਕਧਰੋ ਪਞ੍ਚਦਸ ਗਾਥਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਟ੍ਠਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਲਤਾਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਠਿਤਪਦੇਨੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਵਾ ਵਾਚੇਤਿ ਵਾ ਦੇਸੇਤਿ ਵਾ. ਏਤ੍ਤਕੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਹਿ ਅਨੁਪਦਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਦਦਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਵ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਸਤਿਮਾ ਅਧਿਮਤ੍ਤਗਤਿਮਾ ਅਧਿਮਤ੍ਤਧਿਤਿਮਾ ਸਾਵਕੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਤੇਮਾਸਂ ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਦੇਸਿਤਦੇਸਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਪਿ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਏਵਂ ਤੇਮਾਸਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਰੀਰਂ ਕਥਂ ਯਾਪੇਸੀਤਿ? ਪਟਿਜਗ੍ਗਨੇਨੇਵ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸੋ ਸੋ ਕਾਲੋ ਸੁਵਵਤ੍ਥਿਤੋ ਸੁਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਸੁਪਚ੍ਚਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਵ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਕਾਲਂ ਓਲੋਕੇਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਚੀਵਰਗ੍ਗਹਣਂ ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਸਰਕੁਤ੍ਤਿ ਆਕਪ੍ਪੋ ਚ ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਹੋਤੁ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਦੇਵਤਾ ਨਾਗਲਤਾਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਂ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੇ ਸਰੀਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਿਲਾਤਲੇ ਠਿਤੋ ਸੁਰਤ੍ਤਦੁਪਟ੍ਟਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਦਤ੍ਤਿਯਂ ਸੇਲਮਯਂ ਪਤ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਤੀਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ ਚਨ੍ਦਨਵਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਨਯਂ ਦੇਤਿ. ‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਤ੍ਤਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਮਯਾ ਦੇਸਿਤੋ’ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਨਯਂ ਦੇਨ੍ਤੇ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵੇਲਨ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਸਮੁਦ੍ਦਸਦਿਸਂ ਨਯਦਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸਾਪਿ ਨਯਸਤੇਨ ਨਯਸਹਸ੍ਸੇਨ ਨਯਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿਯੇਵ.
ਸਤ੍ਥਾ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਕਾਯ ਵੇਲਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਵੇਲਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਯ ਵੇਲਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕੇ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ? ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਦੇਵਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਦੇਵਤਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ ਰਸ੍ਮਿਆਦੀਸੁ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਾ. ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤੇਸਂ ਰਸ੍ਮੀਸੁ ਵਾ ਸਰੇਸੁ ਵਾ ਵਚਨੇਸੁ ਵਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ.
ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤੇਸਂ ਅਯਂ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ – ਤੇ ਕਿਰ ਕਸ੍ਸਪਦਸਬਲਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਖੁਦ੍ਦਕਵਗ੍ਗੁਲਿਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਬ੍ਭਾਰੇ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਸਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਕਰਣਉਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਅਹੋਸਿ.
ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਪ੍ਪਭਵੋ. ਮਹਾਪਕਰਣੇ ਗਣਨਚਾਰੋਪਿ ਥੇਰੇਨੇਵ ਠਪਿਤੋ. ਥੇਰੋ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਅਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਸੁਖਂ ਗਹੇਤੁਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤੁਂ ਵਾਚੇਤੁਞ੍ਚ ਪਹੋਤੀਤਿ ਗਣਨਚਾਰਂ ਠਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਥੇਰੋਵ ਪਠਮਤਰਂ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਵ ਪਠਮਤਰਂ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਨਂ ਮਹਾਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ. ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –
‘‘ਯਦਾ ਹਵੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ,
ਆਤਾਪਿਨੋ ਝਾਯਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ;
ਅਥਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਪਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾ,
ਯਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਧਮ੍ਮਂ.
‘‘ਯਦਾ ਹਵੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ,
ਆਤਾਪਿਨੋ ਝਾਯਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ;
ਅਥਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਪਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾ,
ਯਤੋ ਖਯਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਵੇਦਿ.
‘‘ਯਦਾ ਹਵੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ,
ਆਤਾਪਿਨੋ ਝਾਯਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ;
ਵਿਧੂਪਯਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਮਾਰਸੇਨਂ,
ਸੂਰਿਯੋਵ ਓਭਾਸਯਮਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. (ਮਹਾਵ. ੧-੩; ਉਦਾ. ੧-੩);
ਇਦਂ ਪਠਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਾਮ. ਧਮ੍ਮਪਦਭਾਣਕਾ ਪਨ –
‘‘ਅਨੇਕਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਸਨ੍ਧਾਵਿਸ੍ਸਂ ਅਨਿਬ੍ਬਿਸਂ;
ਗਹਕਾਰਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਜਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ.
‘‘ਗਹਕਾਰਕ ਦਿਟ੍ਠੋਸਿ, ਪੁਨ ਗੇਹਂ ਨ ਕਾਹਸਿ;
ਸਬ੍ਬਾ ਤੇ ਫਾਸੁਕਾ ਭਗ੍ਗਾ, ਗਹਕੂਟਂ ਵਿਸਙ੍ਖਤਂ;
ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਮਜ੍ਝਗਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੫੩-੧੫੪);
ਇਦਂ ਪਠਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਨਿਪਨ੍ਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮਯੇ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਦਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਮਨ੍ਤਯਾਮਿ ਵੋ, ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਥਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੮) ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਾਮ.
ਉਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਦਾਮਂ ਗਨ੍ਥੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ, ਰਤਨਾਵਲਿਂ ਆਵੁਨਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ, ਚ ਕਥਿਤੋ ਅਮਤਪ੍ਪਕਾਸਨੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਮਜ੍ਝਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਾਮ.
ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਪਿਟਕਤੋ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਿਕਾਯਤੋ ਪਞ੍ਚ ਨਿਕਾਯਾ, ਅਙ੍ਗਤੋ ਨਵਙ੍ਗਾਨਿ, ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸਾਨਿ. ਕਥਂ? ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਪਿਟਕਤੋ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਨ੍ਤਿ ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਭਯਾਨਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਭਙ੍ਗਾ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਖਨ੍ਧਕਾ ਸੋਲ਼ਸ ਪਰਿਵਾਰਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਨਾਮ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਾਦਿਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ ਦੀਘਨਿਕਾਯੋ. ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਦਿਯਡ੍ਢਸਤਦ੍ਵੇਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੋ. ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਾਦਿਸਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਸਤ੍ਤਸਤਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਨਵਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਪਞ੍ਚਸਤਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੋ. ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਠਧਮ੍ਮਪਦਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਪੇਤਵਤ੍ਥੁਥੇਰਗਾਥਾਥੇਰੀਗਾਥਾਜਾਤਕਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਅਪਦਾਨਬੁਦ੍ਧਵਂਸਚਰਿਯਾਪਿਟਕਵਸੇਨ ਪਨ੍ਨਰਸਪ੍ਪਭੇਦੋ ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੋਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਂ ਨਾਮ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਆਦੀਨਿ ਸਤ੍ਤ ਪਕਰਣਾਨਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ –
ਵਿਵਿਧਵਿਸੇਸਨਯਤ੍ਤਾ, ਵਿਨਯਨਤੋ ਚੇਵ ਕਾਯਵਾਚਾਨਂ;