੫. ਓਕਾਰਨ੍ਤਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ

ਭੂ ਧਾਤੁਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਾਮਿਕਾਨਮਿਤੋ ਪਰਂ;

ਨਾਮਮਾਲਂ ਪਕਾਸਿਸ੍ਸਂ, ਨਾਮਮਾਲਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਚ.

ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਕਥਾ ਏਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਹੇਸ੍ਸਤਿ;

ਪਭੇਦੋ ਨਾਮਮਾਲਾਨਂ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਵ ਹੇਹਿਤਿ.

ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸੀਹਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਮਤਂ ਸੁਤਂ;

ਪੁਰੇਚਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ ਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ.

ਪੁਰਿਸੋ, ਪੁਰਿਸਾ. ਪੁਰਿਸਂ, ਪੁਰਿਸੇ. ਪੁਰਿਸੇਨ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭਿ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਪੁਰਿਸਾਨਂ. ਪੁਰਿਸਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਾ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਾ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭਿ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਪੁਰਿਸਾਨਂ. ਪੁਰਿਸੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਂ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਸੁ. ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ.

ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇਨ ਕਤਸ੍ਮਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਿਟਕਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤੋ ਪੁਰਿਸਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿਰੂਪਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾਨਯੋ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸਵਚਨਏਕਵਚਨਪੁਥੁਵਚਨੇਸੁ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਾਦੀਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ? ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪੁਰਿਸਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੇ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸੇਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸੇਨ ਕਤਂ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਕਤਂ, ਪੁਰਿਸੇਭਿ ਕਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਕਰਣਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭੀਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਕਰਣਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੀਯਤੇ, ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦੀਯਤੇ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸਾ ਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਾ ਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਾ ਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਪੁਰਿਸੇਭਿ ਨਿਸ੍ਸਟਂ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਭਵਤਿ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਾਤਿ…ਪੇ… ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭੀਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ, ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਪੁਰਿਸੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਿਸੇਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਭਵਤਿ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪੁਰਿਸਮ੍ਹੀਤਿ…ਪੇ… ਪੁਰਿਸੇਸੂਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਭਵਤਿ.

ਭੋ ਪੁਰਿਸ ਤਿਟ੍ਠ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ ਤਿਟ੍ਠਥ. ਤਤ੍ਰ ਭੋ ਪੁਰਿਸਇਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਏਕਵਚਨੇ ਆਲਪਨਂ ਭਵਤਿ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾਇਤਿ ਪੁਰਿਸਵਚਨੇ ਪੁਥੁਵਚਨੇ ਆਲਪਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਯੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬੋ.

ਯਮਕਮਹਾਥੇਰੇਨ ਕਤਾਯ ਪਨ ਚੂਲ਼ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਇਤਿ ਦੀਘਵਸੇਨ ਆਲਪਨਬਹੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾਦਿਸੋ ਨਯੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਿਟਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਬਹੂਨਮਾਲਪਨਵਿਸਯੇ ‘‘ਭੋ ਯਕ੍ਖਾ’’ਇਤਿਆਦੀਨਂ ਆਲਪਨਬਹੁਵਚਨਾਨਂ ਜਾਤਕਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਨਤੋ ਪਸਤ੍ਥਤਰੋਵ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਮਾਣਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਯਮਕਮਹਾਥੇਰਮਤੇਨਪਿ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਾ ਪੁਰਿਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਮਨ੍ਤਨੇ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਪਠਮਾਯ ਏਕਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਾਯ ਏਕਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸੇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸੇਨਾਤਿ ਤਤਿਯਾਯ ਏਕਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਬਹੁਵਚਨਾਨਿ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਿਯਾ ਏਕਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਾ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹਾਤਿ ਤੀਣਿ ਪਞ੍ਚਮਿਯਾ ਏਕਵਚਨਾਨਿ. ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਬਹੁਵਚਨਾਨਿ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਛਟ੍ਠਿਯਾ ਏਕਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਪੁਰਿਸੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਂ, ਪੁਰਿਸਮ੍ਹੀਤਿ ਤੀਣਿ ਸਤ੍ਤਮਿਯਾ ਏਕਵਚਨਾਨਿ. ਪੁਰਿਸੇਸੂਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਭੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਮਿਯਾ ਏਕਵਚਨਂ. ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਬਹੁਵਚਨਾਨਿ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪੇਤੇਸੁ ‘‘ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਠਮਾਪਞ੍ਚਮੀਅਟ੍ਠਮੀਨਂ, ‘‘ਪੁਰਿਸੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਾਸਤ੍ਤਮੀਨਂ, ‘‘ਪੁਰਿਸੇਹਿ, ਪੁਰਿਸੇਭੀ’’ਤਿ ਤਤਿਯਾਪਞ੍ਚਮੀਨਂ, ‘‘ਪੁਰਿਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥੀਛਟ੍ਠੀਨਂ ਏਕਸਦਿਸਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਕਰਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪੁਰਿਸਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੇ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਤਤ੍ਥ ਚ ਭੋਤਿ ਆਮਨ੍ਤਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਏਕਵਚਨਂਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਬਹੁਵਚਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੋਪਿ ਗਹਿਤੋ. ‘‘ਭਵਨ੍ਤੋ’’ਤਿਦਂ ਪਨ ਬਹੁਵਚਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਯਮਕਮਹਾਥੇਰੇਨ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਇਤਿ ਦੀਘਵਸੇਨ ਆਲਪਨਬਹੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਚ ਨਿਪਾਤਭੂਤੋ ਭੋਸਦ੍ਦੋ ਏਕਵਚਨਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਪਦਾਨਿ – ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਤੇਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ, ਨੋ ਹਿਦਂ ਭੋ ਗੋਤਮ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਭੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਏਹਿ ਭੋ ਸਮਣ, ਭੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ’’ਇਚ੍ਚਾਦਿਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ ਭੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਏਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੇ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਭੋ ਮਮਪਿ ਸੁਣਾਥ. ਯਥਾ ਮਯਮੇਵ ਅਰਹਾਮ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਭੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਸੁਭਾਸਿਤਤੋ ਨਾਬ੍ਭਨੁਮੋਦਾਮਿ, ਪਸ੍ਸਥ ਭੋ ਇਮਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ. ਭੋ ਯਕ੍ਖਾ ਅਹਂ ਇਮਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਦੇਯ੍ਯਂ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਪਨਮ੍ਹਿ, ਭੋ ਧੁਤ੍ਤਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੇ ਆਹ ਭੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਂ ਮਾਰੇਨ੍ਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਮਾਰੇਥਾ’’ਤਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ ਭੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗੇ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਕਚ੍ਚਾਯਨਪ੍ਪਕਰਣੇ ਪਨ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਯਥਾ ਆਗਮੇਹਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਚਿ ਪਨ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨੇ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨੇ ਪਨ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਇਤਿ ਦੀਘਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਇਤ੍ਥੀਨਞ੍ਚ ਆਲਪਨੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਯ ਦੂਰਟ੍ਠਾਯ ਚ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਆਲਪਨੇ ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਮਾਲਪਨੇ ਕਥਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਤੇ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਮਾਲਪਨਂ ਭਵਤੀ’’ਤਿ. ਤਦਾ ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਯਦਿ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਦ੍ਵੇਜ੍ਝੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਮਾਲਪਨਂ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਪਦੇਨਪਿ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਲਪਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨੇ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਇਚ੍ਛਥ, ਕਿਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨੇ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਇਤਿ ਦੀਘਵਸੇਨ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਂ ਇਚ੍ਛਥ.

ਨਨੁ ‘‘ਤਗ੍ਘ ਭਗਵਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਤਗ੍ਘ ਸੁਗਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਲਪਨਪਦਭੂਤਂ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਇਤਿ ਦੀਘਪਦਂ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਕਾਲੇਪਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤਕਾਲੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਲਪਨਪਦਂ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੇਵ, ਤਥਾ ਆਲਪਨਪਦਭੂਤਂ ‘‘ਸੁਗਤ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਪਦਮ੍ਪਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇਸੁ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਆਲਪਨਪਦਸ੍ਸ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ ਆਲਪਨਪਦਸ੍ਸ ਚ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਦੀਘਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੀਘਰਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾਭੇਦਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪਦਂ ਪਕਤਿਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਆਮਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਪਦਂ ਭਵਤਿ, ਆਯਤਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਦੂਰੇ ਠਿਤਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਆਮਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਪਦਂ ਭਵਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ‘‘ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ, ਭੋ ਯਕ੍ਖਾ, ਭੋ ਧੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਦੀਘਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਆਲਪਨਬਹੁਵਚਨਪਦਾਨਿਪਿ ਪਕਤਿਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਪੁਰਿਸਾਨਂ ਆਮਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਮਾਲਪਨਪਦਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਆਯਤਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਦੂਰੇ ਠਿਤਪੁਰਿਸਾਦੀਨਂ ਆਮਨ੍ਤਨਕਾਲੇ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਮਾਲਪਨਪਦਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਰਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਦੀਘਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਆਯਤੇਨ ਸਰੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯਤੇਨ ਸਰੇਨ ਅਚ੍ਚਾਯਤੇਨ ਚ ਸਰੇਨ ਵੇਦਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੇਨ ਗੀਤਸ੍ਸਰੇਨ ਵਿਯ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਕ੍ਖਰੇਸੁਪਿ ਆਯਤੇਨ ਸਰੇਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵ ਲਿਖਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਮ੍ਪਥਮਨੋਤਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸ’’ਇਤਿ ਵਚਨੇਨ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਲਪਨਂ ਭਵਤਿ, ‘‘ਭੋ ਪੁਰਿਸਾ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਵਚਨੇਹਿਪਿ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਮਾਲਪਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਆਯਤੇਨ ਸਰੇਨ ਆਮਨ੍ਤਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਨ ਦੀਘਰਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭੋ ਸਤ੍ਥ, ਭੋ ਰਾਜ, ਭੋ ਗਚ੍ਛ, ਭੋ ਮੁਨਿ, ਭੋ ਦਣ੍ਡਿ, ਭੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭੋ ਸਯਮ੍ਭੁ, ਭੋਤਿ ਕਞ੍ਞੇ, ਭੋਤਿ ਪਤ੍ਤਿ, ਭੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿ, ਭੋਤਿ ਯਾਗੁ, ਭੋਤਿ ਵਧੁ, ਭੋ ਕੁਲ, ਭੋ ਅਟ੍ਠਿ, ਭੋ ਚਕ੍ਖੁ’’ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਞ੍ਚ ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਞ੍ਚ ਭਵਤਿ. ‘‘ਭਵਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਸਤ੍ਥਾਰੋ, ਭੋਤਿਯੋ ਕਞ੍ਞਾ, ਕਞ੍ਞਾਯੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਅਦੂਰਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚਾਲਪਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ –

ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਅਦਸ੍ਸਯੁਂ;

ਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਪਿਤਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਦੂਰਤੋਵਜ੍ਝਭਾਸਥ.

ਆਗਚ੍ਛੁ ਦੋਵਾਰਿਕਾ ਖਗ੍ਗਬਨ੍ਧਾ,

ਕਾਸਾਵਿਯਾ ਹਨ੍ਤੁ ਮਮਂ ਜਨਿਨ੍ਦ;

ਅਕ੍ਖਾਹਿ ਮੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ,

ਅਪਰਾਧੋ ਕੋ ਨ੍ਵਿਧ ਮਮਜ੍ਜ ਅਤ੍ਥਿ.

ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਰਾਜੇਨ, ਵੋਹਾਰਕੁਸਲੇਨ ਵੇ;

ਸੁਦੇਸਿਤੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸ-ਜਾਤਕੇ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਿਨਾ.

ਦੂਰਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ‘‘ਜਨਿਨ੍ਦ’’ਇਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਨ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਦੀਘਤ੍ਤਂ, ਇਤਿ ਨੀਤਿ ਮਯਾ ਮਤਾ.

ਇਦਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਕੁਤੋ ਨੁ ਭੋ ਇਦਮਾਯਾਤਂ ‘ਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਂ ਅਦੂਰਟ੍ਠਸ੍ਸਾਲਪਨਮਿ’ਤਿ’’? ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ. ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸੋਪਕਾਰਕਂ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਨ ਹੋਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ‘‘ਬਹੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨੇਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਬਹੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨੇਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੋਹਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਪੁਥੁਵਚਨਂ ਅਨੇਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਸਾਸਨੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਞ੍ਞੂਨਂ ਵੋਹਾਰੋ, ਇਤਰਂ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਵਿਦੂਨਂ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਵਚਨਤ੍ਤਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਏਕਵਚਨਂ, ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ, ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ? ਤਨ੍ਨ, ਯਦਿ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਤਰਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਿ ਯੋ ਅਂ ਯੋ ਨਾ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕਵਚਨਬਹੁਵਚਨਾਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨੀਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਭੋ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਅਜ੍ਜ ਉਪੋਸਥੋ ਪਨ੍ਨਰਸੋ. ਯਦਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਮਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਦ੍ਵੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਪਾਲ਼ੀਸੁ ਬਹਵੋ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਵਾਸਾਦਿਆਰੋਚਨੇਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸੁਗਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਹਿ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੇਨ ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ ਧਾਰੇਨ੍ਤੂ’ਤਿ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੇਨ ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਧਾਰੇਨ੍ਤੂ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਵਿਨਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਵਿਨਯੋ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਥਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵਿਨਯੋ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ, ਤਥਾਪਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਬਹੁਵਚਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ. ਯਦਿ ਹਿ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਪ੍ਪਯੋਗਾਨਿਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦਾਨਿ ਦ੍ਵਿਵਚਨਾਨੇਵ ਸਿਯੁਂ, ਤਥਾਰੂਪਾਨਿਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦਾਨਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਕ੍ਖਰਸਮਯਕੋਵਿਦੋ ਝਾਨਲਾਭੀਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸਮਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦੇਸੁ ਦ੍ਵਿਵਚਨਸ੍ਸਾਭਾਵਾ ਨਾਮਿਕਪਦੇਸੁ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਾਮਿਕਪਦੇਸੁ ਤਦਭਾਵਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਪਦੇਸੁ ਤਦਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਦ੍ਵਿਵਚਨਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਮਾਗਧਭਾਸਾਯਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ.

ਅਪਿਚ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵੋਹਾਰੋਪਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਵਚਨਤੋ ਬਹੁਵਚਨਤੋ ਚ ਵਿਸੁਂਭੂਤਂ ਵਚਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ ਵਿਸੁਂਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਮਿਦਂ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਵਚਨਤੋ ਬਹੁਵਚਨਤੋ ਚ ਵਿਸੁਂਭੂਤਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਤੇਹਿ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦ੍ਵਿਵਚਨਬਹੁਵਚਨੇਹਿ ਵਿਸੁਂਭੂਤਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਞ੍ਚ ਪਨ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਸੁਂਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਦ੍ਵੇ ਉਪਾਦਾਯ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਿਚਤੁਪਞ੍ਚਾਦਿਕੇ ਬਹਵੋ ਉਪਾਦਾਯ, ਬਹਵੋ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਦ੍ਵੇ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਯਂ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯ ਵਿਸੇਸੋ. ਮਾਗਧਭਾਸਾਯਂ ਪਨ ਦ੍ਵਿਤਿਚਤੁਪਞ੍ਚਾਦਿਕੇ ਬਹਵੋ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਥੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ ਵਿਸੁਂਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਮਾਗਧਭਾਸਾਯ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਰ ਪੁਥੁਭੂਤਸ੍ਸ, ਪੁਥੁਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ‘‘ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ, ਪੁਰਿਸਾ, ਪੁਰਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਿਟਕਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਕਤਿਰੂਪਭੂਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

ਭੂਤੋ, ਭੂਤਾ. ਭੂਤਂ, ਭੂਤੇ. ਭੂਤੇਨ, ਭੂਤੇਹਿ, ਭੂਤੇਭਿ. ਭੂਤਸ੍ਸ, ਭੂਤਾਨਂ. ਭੂਤਾ, ਭੂਤਸ੍ਮਾ, ਭੂਤਮ੍ਹਾ, ਭੂਤੇਹਿ, ਭੂਤੇਭਿ. ਭੂਤਸ੍ਸ, ਭੂਤਾਨਂ. ਭੂਤੇ, ਭੂਤਸ੍ਮਿਂ, ਭੂਤਮ੍ਹਿ, ਭੂਤੇਸੁ. ਭੋ ਭੂਤ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਭੂਤਾ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਭੋ ਭੂਤਾ’’ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ. ਯਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭੂਤਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਪਕਤਿਰੂਪਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਯੋਜਿਤਾ, ਏਵਂ ਭਾਵਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਂਸਦਿਸਾਨਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥਞ੍ਞਾਨਿ ਤਂਸਦਿਸਾਨਿ ਨਾਮ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਪਕਤਿਰੂਪਾਨਿ.

ਬੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਘੋ ਮਗ੍ਗੋ,

ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋ ਕਪ੍ਪੋ;

ਮਾਸੋ ਪਕ੍ਖੋ ਯਕ੍ਖੋ ਭਕ੍ਖੋ,

ਨਾਗੋ ਮੇਘੋ ਭੋਗੋ ਯਾਗੋ.

ਰਾਗੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਮਾਨੋ,

ਮਕ੍ਖੋ ਥਮ੍ਭੋ ਕੋਧੋ ਲੋਭੋ;

ਹਾਸੋ ਵੇਰੋ ਦਾਹੋ ਤੇਜੋ,

ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਸੋ ਸਾਸੋ ਰੋਗੋ.

ਅਸ੍ਸੋ ਸਸ੍ਸੋ ਇਸ੍ਸੋ ਸਿਸ੍ਸੋ,

ਸੀਹੋ ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸੇਲੋ;

ਇਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵੋ ਗਾਮੋ,

ਚਨ੍ਦੋ ਸੂਰੋ ਓਘੋ ਦੀਪੋ.

ਪਸ੍ਸੋ ਯਞ੍ਞੋ ਚਾਗੋ ਵਾਦੋ,

ਹਤ੍ਥੋ ਪਤ੍ਤੋ ਸੋਸੋ ਗੇਧੋ;

ਸੋਮੋ ਯੋਧੋ ਗਚ੍ਛੋ ਅਚ੍ਛੋ,

ਗੇਹੋ ਮਾਲ਼ੋ ਅਟ੍ਟੋ ਸਾਲੋ.

ਨਰੋ ਨਗੋ ਮਿਗੋ ਸਸੋ,

ਸੁਣੋ ਬਕੋ ਅਜੋ ਦਿਜੋ;

ਹਯੋ ਗਜੋ ਖਰੋ ਸਰੋ,

ਦੁਮੋ ਤਲੋ ਪਟੋ ਧਜੋ.

ਉਰਗੋ ਪਟਗੋ ਵਿਹਗੋ ਭੁਜਗੋ,

ਖਰਭੋ ਸਰਭੋ ਪਸਦੋ ਗਵਜੋ;

ਮਹਿਸੋ ਵਸਭੋ ਅਸੁਰੋ ਗਰੁਲ਼ੋ,

ਤਰੁਣੋ ਵਰੁਣੋ ਬਲਿਸੋ ਪਲਿਘੋ.

ਸਾਲੋ ਧਵੋ ਚ ਖਦਿਰੋ,

ਗੋਧੁਮੋ ਸਟ੍ਠਿਕੋ ਯਵੋ;

ਕਲ਼ਾਯੋ ਚ ਕੁਲਤ੍ਥੋ ਚ,

ਤਿਲੋ ਮੁਗ੍ਗੋ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲੋ.

ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਸ੍ਸੋ,

ਸੁਦ੍ਦੋ ਧੁਤ੍ਤੋ ਚ ਪੁਕ੍ਕੁਸੋ;

ਚਣ੍ਡਾਲੋ ਪਤਿਕੋ ਪਟ੍ਠੋ,

ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਰਥਿਕੋ ਰਥੋ.

ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਗਹਟ੍ਠੋ ਚ,

ਗੋਣੋ ਓਟ੍ਠੋ ਚ ਗਦ੍ਰਭੋ;

ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਚ ਓਰੋਧੋ,

ਇਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਵਿਭਾਵਯੇ.

ਕੇਚੇਤ੍ਥ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਨਨੁ ਭੋ ‘ਓਰੋਧਾ ਚ ਕੁਮਾਰਾ ਚਾ’ਤਿ ਪਾਠਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੋ’’ਤਿ? ਤਨ੍ਨ, ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਓਰੋਧਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਮੇਵ, ਨਾ’ਕਾਰਨ੍ਤਿਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ ‘‘ਆਕਾਰਨ੍ਤਿਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਏਵਂ ਵਦਥ, ਨ ਪਨਿਦਂ ਆਕਾਰਨ੍ਤਿਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮਾ’’ਤਿਪਦਂ ਵਿਯ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਾਕਾਰਨ੍ਤਪਦਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਭੋ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਾਦੀਸੁ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਤਾ ਪਾਕਟਾ, ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕੁਦ੍ਧਾ ਪਠਮਮੇਵ ਮਨਂ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਤੋ ਤੇ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸਮਤ੍ਥਕੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਰਾਜਾ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਸੁਪਿਨੇ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜੋਰੋਧਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਤਾ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਮਹਾਵਿਰਵਂ ਵਿਰਵਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਰਾਜੋਰੋਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਵ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਤਾ ਪਾਕਟਾਤਿ? ਤਨ੍ਨ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੁਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਦੁਗ੍ਗਹਿਤੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦੇਨ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਨਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ ਅਮਾਤਾਪਿਤਰਸਂਵਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇ ਚ ਅਨਿਵੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਏਤਂ ਸੁਖੁਮਤ੍ਥਮਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਮੁਖਾਰੂਲ਼੍ਹਂ ਵਦਥ.

ਭੁਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਕਥਨਤ੍ਥਂ, ਮੁਖਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨੋ ਵਦੇ;

ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਮੁਖਾਰੂਲ਼੍ਹਂ, ਵਚਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਰੋਤਿ.

ਨ ਮਯਂਭੋ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਮੁਖਾਰੂਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਮ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਞ੍ਞੇਵ ਵਚਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਾਮ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਨ ਮਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਦ੍ਦਹਾਮਾਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਦ੍ਦਹਥ ਵਾ ਮਾ ਵਾ, ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਞ੍ਞੇਵ ਵਚਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਥ. ਨ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ‘‘ਓਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਥ, ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਗਰੂਨਮਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਂ ਮਹਤੋ ਅਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਮ੍ਹੇ ਚੇਵ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ, ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਖਣਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਤਂ ਸਾਵਜ੍ਜਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਤੇ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਜਾਤਕਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਆਹਟਉਦਾਹਰਣਸਦਿਸਂ ਉਦਾਹਰਣਮਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ. ਕੋਸਿਯਜਾਤਕਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਹਿ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾ ਕਿਰੇਕਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਸਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੋਯੇਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋ, ਕਿਮਿਦਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮ੍ਪਿ ਨ ਪਸ੍ਸਥ, ਤਦੇਵ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਪਸ੍ਸਥ, ਕਿਂ ਸਾ ਏਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਨ ਤਦਞ੍ਞਾਤਿ.

ਯਦਿ ਤਾਸਦ੍ਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਥ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਾਸਦ੍ਦਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਥਾਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰਾ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਧੋਮੁਖਾ ਪਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦੇਨ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਥਨਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਹਿ ਪਧਾਨਵਾਚਕੇਨ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵਾ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਗੁਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਪਿ ਲਿਙ੍ਗਮਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਮੇਵਾਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ? ‘‘ਇਧ ਵਿਸਾਖੇ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਪਰਿਜਨਾ ਭਤ੍ਤੁਮਨਾਪਂ ਚਰਤਿ, ਸਮ੍ਭਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਭਨ੍ਤੇ ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ, ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ. ਇਧ ਮਲ੍ਲਿਕੇ ਏਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕੋਧਨਾ ਹੋਤਿ ਉਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ, ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥਿਯਤਿ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯਿਨੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤਿਨੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵਿਨੀ’’ਤਿ ਚ ਇਮੇ ਪਯੋਗਾ.

ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ਪਧਾਨਵਾਚਕੇਨ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਗੁਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਪਿ ਲਿਙ੍ਗਮਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਪਦਤ੍ਥਮੇਵਾਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ? ‘‘ਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਤਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਇਸਿਗਿਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਬ੍ਬਤੇ ਚਿਰਨਿਵਾਸਿਨੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ ਞਾਤਾਨਂ ਪਵੇਸੇਤਾ ਅਞ੍ਞਾਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤਾ’’ਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਧਾਨਵਾਚਕੇਨ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਯੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਗੁਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨੁਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ? ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ‘‘ਸੀਲਵਤੀ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ. ਅਟ੍ਠਹਿ ਖੋ ਨਕੁਲਮਾਤੇ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਮ੍ਮਰਣਾ ਮਨਾਪਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸਦ੍ਧਂ ਕੁਲਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸੁਖਾਵਹ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਓਕਾਰਨ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਯਾਨੁਕੂਲੋ ਭਵਤਿ ਏਕਾਕਾਰੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨਤੋ. ਕਥਂ? ਸੇਯ੍ਯੋ ਅਮਿਤ੍ਤੋ ਮਤਿਯਾ ਉਪੇਤੋ. ਏਸਾਵ ਪੂਜਨਾ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ.

‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਚ ਅਲਾਭੋ ਯੋ,

ਯੋ ਚ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ;

ਅਲਾਭੋ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਸੇਯ੍ਯੋ,

ਯਞ੍ਚੇ ਲਾਭੋ ਅਧਮ੍ਮਿਕੋ.

ਯਸੋ ਚ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਯਸੋ ਚ ਯੋ;

ਅਯਸੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਨ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਨਂ.

ਦੁਮ੍ਮੇਧੇਹਿ ਪਸਂਸਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਾ ਚ ਯਾ;

ਗਰਹਾਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ, ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲਪ੍ਪਸਂਸਨਾ.

ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਮਮਯਿਕਂ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਵਿਵੇਕਿਕਂ;

ਪਵਿਵੇਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਕਾਮਮਯਂ ਸੁਖਂ.

ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਅਧਮ੍ਮੇਨ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਮਰਣਞ੍ਚ ਯਂ;

ਮਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਜੀਵੇ ਅਧਮ੍ਮਿਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਮਯਂ ਸੇਯ੍ਯ ਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਓਕਾਰਨ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਯਾਨੁਕੂਲੋ ਭਵਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ਆਕਾਰਨ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਨੁਕੂਲੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥੀਪਿ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚਿਯਾ, ਸੇਯ੍ਯਾ ਪੋਸ ਜਨਾਧਿਪਾ’’ਤਿ. ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਾਨੁਕੂਲੋ ਅਪਸਿਦ੍ਧੋ. ਏਵਂਪਕਾਰੇ ਪਯੋਗੇ ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਪਸ੍ਸਥਾਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚ ਤੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰਾਵ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

ਸਚੇਪਿ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਚ ‘ਮਾਤੁਗਾਮੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਮਾਤੁਗਾਮੇਨਾ’ਤਿ ਵਾ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਭੂਤਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਮੇਵ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥੀਸਦ੍ਦੇਨ ਸਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣਂ ਮਯਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮ, ‘ਓਰੋਧੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਓਰੋਧੇਨਾ’ਤਿ ਵਾ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮਤ੍ਥਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਇਮਾਨਿ ਵਿਨਯਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਪਦਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਪਰਿਚਾਰੇਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਓਰੋਧੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਓਰੋਧੋ ਰਾਜਾਨਂ ਉਦੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਕੁਟ੍ਠਰੋਗੀ ਓਰੋਧੇਹਿ ਚ ਨਾਟਕੇਹਿ ਚ ਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਰੁਕੁਲਮੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥਂ ਸਾਧੁਕਂ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਇਦਾਨਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਦਾਮ – ਮਾਤੁਗਾਮਸਦ੍ਦੋ ਚ ਓਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਚ ਦਾਰਸਦ੍ਦੋ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਇਤ੍ਥਿਪਦਤ੍ਥਵਾਚਕਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਦਾਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਬਹੁਵਚਨਕਤ੍ਤਮੇਵ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਵਿਦੂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕਵਚਨਕਤ੍ਤਂ. ਮਯਂ ਪਨ ਦਾਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਏਕਵਚਨਕਤ੍ਤਂ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਬਹੁਵਚਨਕਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ, ਬਵ੍ਹਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਹਿ ਦਾਰਸਦ੍ਦੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਬਹੁਵਚਨਕੋ ਭਵਤਿ, ਏਕਵਚਨਕੋ ਅਪ੍ਪੋ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਪਯੋਗਾ –

‘‘ਦਾਸਾ ਚ ਦਾਸ੍ਯੋ ਅਨੁਜੀਵਿਨੋ ਚ,

ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦਾਰਾ ਚ ਮਯਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬੇ;

ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਰਾਮਪ੍ਪਰਲੋਕਹੇਤੁ,

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਅਮ੍ਹਂ ਦਹਰਾ ਨ ਮਿਯ੍ਯਰੇ’’ਤਿ ਚ,

‘‘ਯੋ ਞਾਤੀਨਂ ਸਖੀਨਂ ਵਾ, ਦਾਰੇਸੁ ਪਟਿਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਸਹਸਾ ਸਮ੍ਪਿਯਾਯੇਨ, ਤਂ ਜਞ੍ਞਾਵਸਲੋ ਇਤੀ’’ਤਿ ਚ,

‘‘ਸੇਹਿ ਦਾਰੇਹਿ’ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਵੇਸਿਯਾਸੁ ਪਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਦਾਰੇਸੁ, ਤਂ ਪਰਾਭਵਤੋ ਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਚ,

‘‘ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਚ ਬ੍ਯਾਸੇ, ਸਮਾਸੇ ਪਨ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾ ਦਿਸਾ ਪਚ੍ਛਾ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਹਿ ਮਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਯੋ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾ ਬਹਵੋ ਭਵਨ੍ਤਿ.

ਏਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ? ‘‘ਗਰੂਨਂ ਦਾਰੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਚਰੇ ਯੋਪਿ ਸਮੁਞ੍ਜਕਂ ਚਰੇ, ਦਾਰਞ੍ਚ ਪੋਸਂ ਦਦਮਪ੍ਪਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਚ,

‘‘ਯੇ ਗਹਟ੍ਠਾ ਪੁਞ੍ਞਕਰਾ, ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਉਪਾਸਕਾ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਦਾਰਂ ਪੋਸੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਨਮਸ੍ਸਾਮਿ ਮਾਤਲੀ’’ਤਿ ਚ,

‘‘ਪਰਦਾਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਸਦਾਰਪਸੁਤੋ ਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ,

‘‘ਯੋ ਇਚ੍ਛੇ ਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤੁਂ, ਜਾਤਿਂ ਜਾਤਿਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ;

ਪਰਦਾਰਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਧੋਤਪਾਦੋਵ ਕਦ੍ਦਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ

ਏਵਮਾਦਯੋ ਏਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾ ਅਪ੍ਪਾ.

ਸਮਾਹਾਰਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਨੇਸ ਦਾਰਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਕਵਚਨੋਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਭਵਤਿ. ‘‘ਆਦਾਯ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ. ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ’’ਇਤਿ ਏਵਂ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਲਿਙ੍ਗਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸਦ੍ਦਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ‘‘ਭੂਤੋ ਭਾਵਕੋ ਭਵੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਭੂਧਾਤੁਮਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚੋਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾਸੁ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਕੋਸਲ੍ਲਮੁਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕਿਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਏਕਸਦਿਸਾਨੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨੀਤਿ? ਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਕਾਨਿਚਿ ਹਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ, ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ, ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾਨੇਵ. ਤਤ੍ਰ ਕਤਮਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ? ‘‘ਸਰੋ ਵਯੋ ਚੇਤੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ. ਸਰੋਇਤਿ ਹਿ ਅਯਂਸਦ੍ਦੋ ਉਸੁਸਦ੍ਦਸਰਵਨਅਕਾਰਾਦਿਸਰਵਾਚਕੋ ਚੇ, ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਰਹਦਵਾਚਕੋ ਚੇ, ਮਨੋਗਣਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਵਯੋਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਹਾਨਿਵਾਚਕੋ ਚੇ, ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਆਯੁਕੋਟ੍ਠਾਸਵਾਚਕੋ ਚੇ, ਮਨੋਗਣਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਚੇਤੋ ਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯਦਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਚਕੋ, ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਵਾਚਕੋ, ਮਨੋਗਣਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਮਨੋਗਣੋ ਚ ਨਾਮ –

ਮਨੋ ਵਚੋ ਵਯੋ ਤੇਜੋ,

ਤਪੋ ਚੇਤੋ ਤਮੋ ਯਸੋ;

ਅਯੋ ਪਯੋ ਸਿਰੋ ਛਨ੍ਦੋ,

ਸਰੋ ਉਰੋ ਰਹੋ ਅਹੋ –

ਇਮੇ ਸੋਲ਼ਸ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟੀਕਰਣਤ੍ਥਂ ਮਨਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਂ ਕਥਯਾਮ –

ਮਨੋ, ਮਨਾ. ਮਨਂ, ਮਨੋ, ਮਨੇ. ਮਨਸਾ, ਮਨੇਨ, ਮਨੇਹਿ, ਮਨੇਭਿ. ਮਨਸੋ, ਮਨਸ੍ਸ, ਮਨਾਨਂ. ਮਨਾ, ਮਨਸ੍ਮਾ, ਮਨਮ੍ਹਾ, ਮਨੇਹਿ, ਮਨੇਭਿ. ਮਨਸੋ, ਮਨਸ੍ਸ, ਮਨਾਨਂ. ਮਨਸਿ, ਮਨੇ, ਮਨਸ੍ਮਿਂ, ਮਨਮ੍ਹਿ, ਮਨੇਸੁ. ਭੋ ਮਨ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਨਾ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਭੋ ਮਨਾ’’ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮ੍ਪਿ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਵਚੋ, ਵਚਾ. ਵਚਂ, ਵਚੋ, ਵਚੇ. ਵਚਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਹਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਭੁਮ੍ਮੇਕਵਚਨਟ੍ਠਾਨੇ ਅਹਸਿ, ਅਹੇ, ਅਹਸ੍ਮਿਂ, ਅਹਮ੍ਹਿ, ਅਹੁ, ਅਹਨੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਇਦਾਨਿ ਰੂਪਨ੍ਤਰਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਮਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਂ ਵਦਾਮ, ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਅਯਂ ਕਥਿਤਾਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ.

ਮਨਂ, ਮਨਾਨਿ, ਮਨਾ. ਮਨਂ, ਮਨਾਨਿ, ਮਨੇ. ਮਨੇਨ, ਮਨੇਹਿ, ਮਨੇਭਿ. ਮਨਸ੍ਸ, ਮਨਸੋ, ਮਨਾਨਂ. ਮਨਾ, ਮਨਸ੍ਮਾ, ਮਨਮ੍ਹਾ, ਮਨੇਹਿ, ਮਨੇਭਿ. ਮਨਸ੍ਸ, ਮਨਸੋ, ਮਨਾਨਂ. ਮਨੇ, ਮਨਸ੍ਮਿਂ, ਮਨਮ੍ਹਿ, ਮਨੇਸੁ. ਭੋ ਮਨ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਨਾ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਭੋ ਮਨਾਨਿ, ਭੋ ਮਨਾ’’ਏਵਮ੍ਪਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੁਤ੍ਤਰਤ੍ਰਾਪਿ ਨਯੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਮਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਕਰਣਸਮ੍ਪਦਾਨਸਾਮਿਭੁਮ੍ਮਵਚਨਾਨਿ ਮਨੋ ਮਨਸਾ ਮਨਸੋ ਮਨਸੀਤਿ ਰੂਪਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਸੇਸਾਨਿ, ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਮਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਾਨਿ ‘‘ਮਨਂ ਮਨਾਨੀ’’ਤਿ ਰੂਪਾਨਿ ਚ, ਅਟ੍ਠਮ੍ਯੋਪਯੋਗਵਚਨਾਨਂ ‘‘ਮਨਂ ਮਨਾਨੀ’’ਤਿ ਰੂਪਦ੍ਵਯਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਸੇਸਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਕਮਤੋ ਸਮਸਮਾਨਿ.

ਕੇਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤੋ ਮਨੋਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਯਦਿ ਸੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਦਿਸੇਹਿ ਵਚੋ ਵਯੋਤਿਆਦਿਸਦ੍ਦੇਹਿਪਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਹੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ‘‘ਤੇ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਾ’’ਤਿ ਗਰੂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ; ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਕਾਯੋ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਮਨੋ ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਯੋ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਪ੍ਪਯੋਗਾ ਬਹਵੋ ਦਿਟ੍ਠਾ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋਸਿਯਾ, ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਤਂਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾਨਿ ਅਨੇਕਪਦਸਤਾਨਿਪਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਾਨੇਵ ਸਿਯੁਂ. ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਾਚ੍ਚਲਿਙ੍ਗਾਨਿ. ਏਵਂ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤਾ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ, ਸਚੇ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ‘‘ਮਨਾਨੀ’’ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ‘‘ਮਨਾਨੀ’’ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਮੇਵ, ਤਥਾਪਿ ਮਨੋਗਣੇ ਪਮੁਖਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਸ੍ਸੋਕਾਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹੀਤਿ ਚੇ? ਚਿਤ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮਾਨਸੁਤਿਤ੍ਤੇਪਿ ਮਨੋਗਣੇ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰੂਪਂ. ਮਨਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪੁਨ੍ਨਪੁਂਸਕਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਮਨੋ ਮਨਂ’’ਇਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਅਜ੍ਜਵੋਅਜ੍ਜਵ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਨੋ ਚੇ ਨਪ੍ਪਦੁਸ੍ਸਤਿ. ਸਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਯਦਿ ਚ ਸੋ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਗਰੁ ਚੇਤਿਯਪਬ੍ਬਤਵਤ੍ਤਨਿਯਾ,

ਪਮਦਾ ਪਮਦਾ ਪਮਦਾ ਵਿਮਦਂ;

ਸਮਣਂ ਸੁਨਿਸਮ੍ਮ ਅਕਾ ਹਸਿਤਂ,

ਪਤਿਤਂ ਅਸੁਭੇਸੁ ਮੁਨਿਸ੍ਸ ਮਨੋ’’ਤਿ

ਏਤ੍ਥ ਮਨੋਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੋ ‘‘ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਕਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨਵਸੇਨ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ? ਤਨ੍ਨ, ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਿਙ੍ਗਵਿਸੇਸਾਜੋਤਨਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲਿਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਯ੍ਯ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ. ਯਦਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ‘‘ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਥ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਥਾਤਿ. ਨ ਮਯਂ ਭੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਾਮ, ਅਥ ਖੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂਯੇਵ ਇਚ੍ਛਾਮ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਧਾਰੇਮਾਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪਤਿਤਂ ਅਸੁਭੇਸੁ ਮੁਨਿਸ੍ਸ ਮਨੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਤਿਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਧਾਰੇਥਾਤਿ. ਨ ਧਾਰੇਮ ਏਤ੍ਥ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਤਂਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ‘‘ਪਤਿਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਕਿਮਾਚਰਿਯੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਜਾਨਿ, ਜਾਨਮਾਨੋ ਏਵ ਸੋ ‘‘ਪਤਿਤੋ’’ਤਿ ਨਾਵੋਚ, ‘‘ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨਾਵੋਚ, ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਵਦੇਥ, ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਂ ਨਾਮ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਧਾਨਲਿਙ੍ਗਮਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਸੇਸਜੋਤਨੇ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਮਾਣਂ. ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮੋ, ਓਰੋਧੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਏਹਿ ਵਿਸਾਖੇ, ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠੀਨੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਰੂਪਵਿਸੇਸੋਯੇਵ ਪਮਾਣਂ. ਯਦਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦੇਯੇਵ ਲਿਙ੍ਗਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਲਿਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਦੀਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਲਿਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਕਥਂ? ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਤਿਤਂ ਅਸੁਭੇਸੁ ਮੁਨਿਸ੍ਸ ਮਨੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਂ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਭਵਤੀਤਿ. ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾਨਂ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ਯਸ੍ਮਾ ਮਨੋਗਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਾਨਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਪੁਂਸਕਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੋਗਣੇ ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਾਨਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਪੁਂਸਕਵਸੇਨ ਯੋਜਿਤਾਨਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਤੇਜਵਿਹਤਂ ਵਿਲਯਂ ਖਣੇਨ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਹਦਯੇਸੁ ਤਮੋ’ਪਯਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਚੋ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਚੋ. ਅਵਨਤਂ ਸਿਰੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋਯਂ ਅਵਂਸਿਰੋ, ਅਪ੍ਪਕਂ ਰਾਗਾਦਿ ਰਜੋ ਯੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਤੇ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਦ੍ਦਰਚਨਂ ਕੁਬ੍ਬਿਂਸੁ, ਨ ਪਨ ਤੇਹਿ ਵਚੋ ਸਿਰੋ ਰਜੋਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਈਦਿਸੀ ਸਦ੍ਦਰਚਨਾ ਕਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਿਰੋਮਨੋਸਦ੍ਦਾਨਂ ਮਨੋਗਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦਾਨਂ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਈਦਿਸਾਨਿਪਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਠਿਤਾਨਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰੇਸਂ ਜਾਨਾਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਤਿਯਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਵਿਰਚਿਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤੇਨ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਵਚੋ ਸਿਰੋ ਇਚ੍ਚਾਦਯੋਪਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਪਦਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਕਿਂ ਪਨੇਤੇਸਮ੍ਪਿ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਥਾਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਤੇ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਤੁਮਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਾਰਣਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਯਦਿ ਭੋ ਮਨੋ ਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋਨ ਹੋਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾ ‘ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਯਦਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਮਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਂ ਰੋਚੇਥ, ਨਨੁ ਭਗਵਾਯੇਵ ਲੋਕੇ ਅਸਦਿਸੋ ਮਹਾਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ ਵਿਸਾਰਦੋ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਮਦ੍ਦਨੋ. ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਪਦਕਾ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਮਾਣਵਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸੋਣਦਣ੍ਡਾਦਯੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਚ੍ਚਕਨਿਗਣ੍ਠਾਦਯੋ ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਵਾਦੇਨ ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਭਗਵਾਯੇਵ ਮਤ੍ਤਵਾਰਣਗਣਮਜ੍ਝੇ ਕੇਸਰਸੀਹੋ ਵਿਯ ਅਸਮ੍ਭੀਤੋ ਨੇਸਂ ਨੇਸਂ ਵਾਦਂ ਮਦ੍ਦੇਸਿ, ਮਹਨ੍ਤੇ ਚ ਨੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਏਵਂਵਿਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੋਹਾਰਕੁਸਲੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਕਾਯੋ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਮਨੋ ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਮਨੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਭਾਵਸੂਚਨਿਕਾ ਬਹੂ ਪਾਲ਼ਿਯੋ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੋਸਦ੍ਦੋ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋਯੇਵਾਤਿ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰਾ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਾ ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਾ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਧੋਮੁਖਾ ਪਜ੍ਝਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਸਰਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

ਸਰੋ, ਸਰਾ. ਸਰਂ, ਸਰੇ. ਸਰੇਨ, ਸਰੇਹਿ, ਸਰੇਭਿ. ਸਰਸ੍ਸ, ਸਰਾਨਂ. ਸਰਾ, ਸਰਸ੍ਮਾ, ਸਰਮ੍ਹਾ, ਸਰੇਹਿ, ਸਰੇਭਿ. ਸਰਸ੍ਸ, ਸਰਾਨਂ. ਸਰੇ, ਸਰਸ੍ਮਿਂ, ਸਰਮ੍ਹਿ, ਸਰੇਸੁ. ਭੋ ਸਰ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਸਰਾ.

ਅਯਂ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਉਸੁਸਦ੍ਦਸਰਵਨਅਕਾਰਾਦਿਸਰਵਾਚਕਸ੍ਸ ਸਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਨੋਗਣਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸ ਰਹਦਵਾਚਕਸ੍ਸ ਸਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ –

ਸਰੋ, ਸਰਾ. ਸਰਂ, ਸਰੋ, ਸਰੇ. ਸਰਸਾ, ਸਰੇਨ, ਸਰੇਹਿ, ਸਰੇਭਿ. ਸਰਸੋ, ਸਰਸ੍ਸ, ਸਰਾਨਂ. ਸਰਾ, ਸਰਸ੍ਮਾ, ਸਰਮ੍ਹਾ, ਸਰੇਹਿ, ਸਰੇਭਿ. ਸਰਸੋ, ਸਰਸ੍ਸ, ਸਰਾਨਂ. ਸਰਸਿ, ਸਰੇ, ਸਰਸ੍ਮਿਂ, ਸਰਮ੍ਹਿ, ਸਰੇਸੁ. ਭੋ ਸਰ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਸਰਾ, ਭੋ ਸਰਾ ਇਤਿ ਵਾ.

ਵਯੋ, ਵਯਾ. ਵਯਂ, ਵਯੇ. ਵਯੇਨ, ਵਯੇਹਿ, ਵਯੇਭੀਤਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਞੇ ਯ੍ਯੋ. ਅਯਂ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਿਵਾਚਕਸ੍ਸ ਵਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਨੋਗਣਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸ ਆਯੁਕੋਟ੍ਠਾਸਵਾਚਕਸ੍ਸ ਵਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ – ਵਯੋ, ਵਯਾ. ਵਯਂ, ਵਯੋ, ਵਯੇ. ਵਯਸਾ, ਵਯੇਨ, ਵਯੇਹਿ, ਵਯੇਭੀਤਿ ਮਨਨਯੇਨ ਞੇਯ੍ਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਚੇਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੋਸਿ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਲੁਦ੍ਦਗੋਚਰੋ. ਚੇਤਾ ਹਨਿਂਸੁ ਵੇਦਬ੍ਬਂ.

ਚੇਤੋ, ਚੇਤਾ. ਚੇਤਂ, ਚੇਤੇ. ਚੇਤੇਨ, ਚੇਤੇਹਿ, ਚੇਤੇਭੀਤਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਞੇਯ੍ਯੋ. ਅਯਂ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਚਕਸ੍ਸ ਚੇਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਵਾਚਕਸ੍ਸ ਚੇਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ – ਚੇਤੋ, ਚੇਤਾ. ਚੇਤਂ, ਚੇਤੋ, ਚੇਤੇ. ਚੇਤਸਾ, ਚੇਤੇਨ, ਚੇਤੇਹਿ, ਚੇਤੇਭੀਤਿ ਮਨਨਯੇਨ ਞੇਯ੍ਯੋ. ਯਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ, ਯਸਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ, ਯਸੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਕਵਚਨਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਏਕਵਚਨਪੁਥੁਵਚਨਵਸੇਨ ਵਾ. ਏਵਂ ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਸੇਸਞ੍ਞੁਨੋ ਹਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਰੋਪੇਨ੍ਤਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤੋ ਵਿਭਾਗੋ, ਸੋ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਮੁਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਏਕਦੇਸੇਨ ਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ? ਮਨੋ ਵਚੋ ਤੇਜੋਸਦ੍ਦਾਦਯੋ ਚੇਵ ਅਯ੍ਯਸਦ੍ਦੋ ਚ, ਤਤ੍ਰ ਮਨਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ.

ਅਯ੍ਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾਯਂ ‘‘ਅਯ੍ਯੋ, ਅਯ੍ਯਾ. ਅਯ੍ਯਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਆਲਪਨਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਭੋ ਅਯ੍ਯ, ਭੋ ਅਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਏਕਵਚਨਾਨਿ, ‘‘ਭਵਨ੍ਤੋ ਅਯ੍ਯਾ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਅਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਬਹੁਵਚਨਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਯ੍ਯੋ ਇਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਭਾਵੇ ਏਕਵਚਨਂ, ਆਲਪਨਵਚਨਭਾਵੇ ਏਕਵਚਨਞ੍ਚੇਵ ਬਹੁਵਚਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਪਯੋਗਾ ‘‘ਅਯ੍ਯੋ ਕਿਰ ਸਾਗਤੋ ਅਮ੍ਬਤਿਤ੍ਥਿਕੇਨ ਨਾਗੇਨ ਸਙ੍ਗਾਮੇਸਿ, ਪਿਵਤੁ ਭਨ੍ਤੇ ਅਯ੍ਯੋ ਸਾਗਤੋ ਕਾਪੋਤਿਕਂ ਪਸਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਅਯ੍ਯੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾਨਿ, ‘‘ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘ਨਾਯ੍ਯੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਂ ਨਿਪ੍ਪਾਟੇਸਿ, ਅਪਿਚ ਅਹਮੇਵ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਕਾਰਕੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਗਚ੍ਛ ਖਮਾਪੇਹੀ’ਤਿ’’ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਅਯ੍ਯੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਆਲਪਨੇਕਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾਨਿ, ‘‘ਏਥ’ਯ੍ਯੋ ਰਾਜਵਸਤਿਂ, ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਣਾਥ ਮੇ. ਏਥ ਮਯਂ ਅਯ੍ਯੋ ਸਮਣੇਸੁ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਅਯ੍ਯੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਆਲਪਨਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਾਨਿ. ਭਵਤਿ ਚਤ੍ਰ –

ਅਯ੍ਯੋ ਇਤਿ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇਕਵਚੋ ਭਵੇ;

ਆਲਪਨੇ ਬਹੁਵਚੋ, ਭਵੇ ਏਕਵਚੋਪਿ ਚ –

ਏਵਂ ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸੇਨ ਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ.

ਕਤਮਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਓਕਾਰਨ੍ਤਪਦਾਨਿ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ? ਗੋਸਦ੍ਦੋਯੇਵ. ਗੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹਿ ਅਯਂ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ –

ਗੋ, ਗਾਵੋ, ਗਵੋ. ਗਾਵੁਂ, ਗਾਵਂ, ਗਵਂ, ਗਾਵੋ, ਗਵੋ. ਗਾਵੇਨ, ਗਵੇਨ, ਗੋਹਿ, ਗੋਭਿ. ਗਾਵਸ੍ਸ, ਗਵਸ੍ਸ, ਗਵਂ, ਗੁਨ੍ਨਂ, ਗੋਨਂ. ਗਾਵਾ, ਗਾਵਸ੍ਮਾ, ਗਾਵਮ੍ਹਾ, ਗਵਾ, ਗਵਸ੍ਮਾ, ਗਵਮ੍ਹਾ, ਗੋਹਿ, ਗੋਭਿ. ਗਾਵਸ੍ਸ, ਗਵਸ੍ਸ, ਗਵਂ, ਗੁਨ੍ਨਂ, ਗੋਨਂ. ਗਾਵੇ, ਗਾਵਸ੍ਮਿਂ, ਗਾਵਮ੍ਹਿ, ਗਵੇ, ਗਵਸ੍ਮਿਂ, ਗਵਮ੍ਹਿ, ਗਾਵੇਸੁ, ਗਵੇਸੁ, ਗੋਸੁ. ਭੋ ਗੋ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਗਾਵੋ, ਗਵੋ. ਅਯਂ ਪੁਰਿਸਨਯੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਗੋਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਮਿਕਪਦਮਾਲਾ.