੧. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ

ਕਤਮੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਲੋਭੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਦੋਸੋ, ਮੋਹੋ, ਅਲੋਭੋ, ਅਦੋਸੋ, ਅਮੋਹੋ ਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯੋ.

ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਲੋਭ ਸਹਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਰੂਪਕਲਾਪਾਧਮ੍ਮਾ ਚ ਦੋਸਸਹ ਜਾਤਾ ਮੋਹਸਹਜਾਤਾ ਅਲੋਭਸਹਜਾਤਾ ਅਦੋਸਸਹ ਜਾਤਾ ਅਮੋਹਸਹਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਰੂਪਕਲਾਪਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ.

ਸਹਜਾਤਰੂਪਕਲਾਪਾ ਨਾਮ ਸਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਸਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੋ ਨਾਮ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਚੁਤਿਕਾਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਹੇਤੁ, ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਹੇਤੁ, ਉਪਕਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੂਲਯਮਕੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਮੂਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋ ਮੂਲਯਮਕਦੀਪਨਿਯਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਰੁਕ੍ਖੋਪਮਾਯ ਦੀਪਿਤੋਯੇਵ.

ਅਪਿ ਚ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਏਕਿਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਪਟਿਬਦ੍ਧ ਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਯਾਵ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਜਹਤਿ, ਤਾਵ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਲੋਭਸਹਜਾਤਾਨਿ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚ ਲੋਭਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਿ ਚ ਚਿਰਕਾਲਂਪਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰੂਪਾਨਿ ਤਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਰਜ੍ਜਨਲੋਭਮੂਲਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਲੋਭੋ ਤੇਸਂ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਹੇਤੁ ਚ, ਉਪਕਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਾਨਿ ਰਜ੍ਜਨੀਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਆਰਬ੍ਭਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਲੋਭੇਸੁ, ਦੁਸ੍ਸਨੀਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਦੋਸੇਸੁ, ਮੁਯ੍ਹਨੀਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਮੁਯ੍ਹਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਮੋਹੇਸੁ ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਾਨਿ ਸਯਂ ਅਨ੍ਤੋਪਥਵਿਯਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਰਸਞ੍ਚ ਆਪੋਰਸਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਾ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਰੁਕ੍ਖੋ ਚਿਰਕਾਲਂ ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਥਾ ਲੋਭੋ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਿਯਰੂਪਰਸਞ੍ਚ ਸਾਤਰੂਪਰਸਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਯਾਵ ਕਾਯਵਚੀਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾ ਅਭਿਹਰਤਿ, ਕਾਯ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਵਾ ਵਚੀਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਵਾ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਦੋਸੋ ਚ ਦੁਸ੍ਸਨ ਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪਰਸਞ੍ਚ ਅਸਾਤਰੂਪਰਸਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਮੋਹੋ ਚ ਮੁਯ੍ਹਨਵਸੇਨ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਨਿਰਤ੍ਥਕਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਰਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤਾ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਰਜ੍ਜਨੀਯਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਮੋਦਮਾਨੇ ਪਮੋਦਮਾਨੇ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਿਰ ਕਾਲਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਸਹਜਾਤਰੂਪਕਲਾਪਾਪਿ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਹਰਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਿਯਰੂਪ ਸਾਤਰੂਪਰਸੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਯਦਾਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਸੋ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂਜਹਤਿ, ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਲੋਭੋ ਸਞ੍ਜਾ ਯਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਲੋਭਮੂਲਕਾਨਿ ਅਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਪਿ ਅਲੋਭਮੂਲਕਾਨਿ ਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ ਸੀਲਸਂਵਰਾਨਿ ਵਾ ਝਾਨਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨਾਨਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਲੋਭੋ ਤੇਸਂ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਹੇਤੁ ਚ ਹੋਤਿ, ਉਪਕਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ ਲੋਭ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਸੁ ਅਲੋਭੇਸੁ, ਦੋਸਪਟਿਪਕ੍ਖੇਸੁ ਅਦੋਸੇਸੁ, ਮੋਹ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਸੁ ਅਮੋਹੇਸੁ ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ਵਿਯ ਅਲੋਭੋ ਲੋਭਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਲੋਭਂ ਪਹਾਯ ਲੋਭਵਿਵੇਕਸੁਖਰਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਮੋਦਮਾਨੇ ਪਮੋਦਮਾਨੇ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਾਵ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਾ ਵਾ ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖਾ ਵਾ ਵਡ੍ਢਾਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਅਦੋਸੋ ਚ ਦੋਸਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਦੋਸਵਿਵੇਕਸੁਖਰਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ, ਅਮੋਹੋ ਚ ਮੋਹਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਮੋਹਵਿਵੇਕਸੁਖਰਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਵਡ੍ਢਾਪੇਨ੍ਤਾ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਮੋਦਮਾਨੇ ਪਮੋਦਮਾਨੇ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਿਰ ਕਾਲਂਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਸਹਜਾਤਰੂਪਕਲਾਪਾਪਿ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਲੋਭਵਿਵੇਕਸੁਖਰਸਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚਨਂ ਵਿਗਮਨਂ ਵਿਵੇਕੋ. ਲੋਭਸ੍ਸ ਵਿਵੇਕੋ ਲੋਭਵਿਵੇਕੋ. ਲੋਭਵਿਵੇਕੇ ਸੁਖਂ ਲੋਭਵਿਵੇਕਸੁਖਂ. ਲੋਭਵਿਵੇਕਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਦੇਵ ਰਸੋ ਲੋਭਵਿਵੇਕਸੁਖਰਸੋਤਿ ਸਮਾਸੋ. ਅਯਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਟ੍ਠਾਨਨਯੋ.

ਹਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੋ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮੋਹੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਲੋਭੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੋਸੋ ਪਨ ਲੋਭਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭੂਤਂ ਪਾਪਮੂਲਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਮੋਹੋ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਲੋਭੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਵਟ੍ਟਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਦੋਸੋ ਪਨ ਅਲੋਭਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭੂਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮੂਲਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਛਬ੍ਬਿਧਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਸਹਜਾਤਾਨਂਪਿ ਅਸਹਜਾਤਾਨਂਪਿ ਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਨਯੋ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਦੀਪਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.