੬. ਦੁਤਿਯਸਮ੍ਪਦਾਸੁਤ੍ਤਂ

੭੬. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਅਟ੍ਠ? ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਜੀਵਿਤਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ – ਯਦਿ ਕਸਿਯਾ ਯਦਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਯਦਿ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਯਦਿ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇਨ ਯਦਿ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਯਦਿ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ – ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਅਨਲਸੋ, ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯ ਵੀਮਂਸਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਲਂ ਕਾਤੁਂ ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤਾ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤਾ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ ਤੇ ਆਰਕ੍ਖੇਨ ਗੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ – ‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਭੋਗੇ ਨੇਵ ਰਾਜਾਨੋ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚੋਰਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਅਗ੍ਗਿ ਡਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਦਕਂ ਵਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਦਾਯਾਦਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗਹਪਤੀ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਹਰਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ ਵੁਦ੍ਧਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ; ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਲਾਧਾਰੋ ਵਾ ਤੁਲਾਧਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤੁਲਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਓਨਤਂ, ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਉਨ੍ਨਤ’ਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਉਲ਼ਾਰਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦੀ ਵਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭੋਗੇ ਖਾਦਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਕਸਿਰਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਅਜੇਟ੍ਠਮਰਣਂ ਵਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ…ਪੇ… ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ.

‘‘ਉਟ੍ਠਾਤਾ ਕਮ੍ਮਧੇਯ੍ਯੇਸੁ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਧਾਨਵਾ;

ਸਮਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਜੀਵਿਕਂ, ਸਮ੍ਭਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਵਦਞ੍ਞੂ ਵੀਤਮਚ੍ਛਰੋ;

ਨਿਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ.

‘‘ਇਚ੍ਚੇਤੇ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਘਰਮੇਸਿਨੋ;

ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਸਚ੍ਚਨਾਮੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੁਖਾਵਹਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ ਚ;

ਏਵਮੇਤਂ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਾਗੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;