੧. ਇਚ੍ਛਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੧. [ਅ. ਨਿ. ੮.੭੭] ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਹਤੋ ਘਟਤੋ ਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਲਾਭੇਨ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਚ ਲਾਭੀ, ਸੋਚੀ ਚ ਪਰਿਦੇਵੀ ਚ, ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਹਤੋ ਘਟਤੋ ਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਲਾਭੇਨ ਮਜ੍ਜਤਿ ਪਮਜ੍ਜਤਿ ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਲਾਭੀ ਚ ਮਦੀ ਚ ਪਮਾਦੀ ਚ, ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਨ ਘਟਤਿ ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਹਤੋ ਅਘਟਤੋ ਅਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਲਾਭੇਨ ਸੋਚਤਿ, ਕਿਲਮਤਿ, ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਨ ਘਟਤਿ ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਚ ਲਾਭੀ, ਸੋਚੀ ਚ ਪਰਿਦੇਵੀ ਚ, ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਨ ਘਟਤਿ, ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਹਤੋ, ਅਘਟਤੋ, ਅਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਲਾਭੇਨ ਮਜ੍ਜਤਿ, ਪਮਜ੍ਜਤਿ, ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਨ ਘਟਤਿ ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਲਾਭੀ ਚ ਮਦੀ ਚ, ਪਮਾਦੀ ਚ, ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਹਤੋ ਘਟਤੋ ਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਲਾਭੇਨ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਚ ਲਾਭੀ, ਨ ਚ ਸੋਚੀ ਨ ਚ ਪਰਿਦੇਵੀ, ਅਚ੍ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਹਤੋ ਘਟਤੋ ਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਲਾਭੇਨ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਮਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਉਟ੍ਠਹਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਲਾਭੀ ਚ, ਨ ਚ ਮਦੀ ਨ ਚ ਪਮਾਦੀ, ਅਚ੍ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਨ ਘਟਤਿ, ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਹਤੋ, ਅਘਟਤੋ, ਅਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਲਾਭੇਨ ਨ ਸੋਚਤਿ, ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਨ ਘਟਤਿ, ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਚ ਲਾਭੀ, ਨ ਚ ਸੋਚੀ ਨ ਚ ਪਰਿਦੇਵੀ, ਅਚ੍ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’’.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਰਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਸੋ ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਨ ਘਟਤਿ, ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਟ੍ਠਹਤੋ ਅਘਟਤੋ ਅਵਾਯਮਤੋ ਲਾਭਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਲਾਭੇਨ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਮਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਨ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਨ ਘਟਤਿ, ਨ ਵਾਯਮਤਿ ਲਾਭਾਯ, ਲਾਭੀ ਚ, ਨ ਚ ਮਦੀ ਨ ਚ ਪਮਾਦੀ, ਅਚ੍ਚੁਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ’. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.