(੬) ੧. ਗੋਤਮੀਵਗ੍ਗੋ

੧. ਗੋਤਮੀਸੁਤ੍ਤਂ

੫੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ [ਮਹਾਪਜਾਪਤਿ (ਸ੍ਯਾ.) ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੨] ਗੋਤਮੀ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਗੋਤਮਿ! ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਗੋਤਮਿ! ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਗੋਤਮਿ! ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ‘‘ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੀ ਰੁਦਮਾਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵੇਸਾਲੀ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਵੇਸਾਲੀ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਕੇਸੇ ਛੇਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਹਿ ਸਾਕਿਯਾਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਵੇਸਾਲੀ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਯੇਨ ਵੇਸਾਲੀ ਮਹਾਵਨਂ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣੇਨ ਗਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੀ ਰੁਦਮਾਨਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਗੋਤਮਿਂ ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣੇਨ ਗਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਂ ਦੁਮ੍ਮਨਂ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਿਂ ਰੁਦਮਾਨਂ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਗੋਤਮਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣੇਨ ਗਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੀ ਰੁਦਮਾਨਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਇਧੇਵ ਤਾਵ ਹੋਹਿ, ਯਾਵਾਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚਾਮਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਸੂਨੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣੇਨ ਗਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖੀ ਰੁਦਮਾਨਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤਾ – ‘ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’ਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਆਨਨ੍ਦ! ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਆਨਨ੍ਦ! ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚੇਯ੍ਯਂ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਬ੍ਬੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਬ੍ਬੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤੁਂ, ਬਹੁਕਾਰਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਤੋ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾ ਆਪਾਦਿਕਾ ਪੋਸਿਕਾ ਖੀਰਸ੍ਸ ਦਾਯਿਕਾ; ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਜਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਥਞ੍ਞਂ ਪਾਯੇਸਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾਵਸ੍ਸਾ ਹੋਤੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ –

[ਪਾਚਿ. ੧੪੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੩] ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਤਦਹੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਿਵਾਦਨਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਂ ਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ [ਗਰੁਕਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਆਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਅਨ੍ਵਡ੍ਢਮਾਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਤੋ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਿਤਬ੍ਬਾ [ਪਚ੍ਚਾਸਿਂਸਿਤਬ੍ਬਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] – ਉਪੋਸਥਪੁਚ੍ਛਕਞ੍ਚ, ਓਵਾਦੂਪਸਙ੍ਕਮਨਞ੍ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ – ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਪਰਿਸਙ੍ਕਾਯ ਵਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਗਰੁਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਪਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਂ ਚਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਨ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਓਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਚਨਪਥੋ, ਅਨੋਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਵਚਨਪਥੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ.

‘‘ਸਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾਵਸ੍ਸਾ ਹੋਤੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਗੋਤਮਿਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਵ ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ –

‘‘ਵਸ੍ਸਸਤੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਤਦਹੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਿਵਾਦਨਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਂ ਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ…ਪੇ….

‘‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਓਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਚਨਪਥੋ, ਅਨੋਵਟੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਵਚਨਪਥੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ. ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਵ ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ [ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਯੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋ [ਸੀਸਂਨਹਾਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸੀਸਨਹਾਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਪ੍ਪਲਮਾਲਂ ਵਾ ਵਸ੍ਸਿਕਮਾਲਂ ਵਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਕਮਾਲਂ [ਅਤਿਮੁਤ੍ਤਕਮਾਲਂ (ਸੀ.)] ਵਾ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗੇ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੇ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਗੋਤਮਿਯਾ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਾਲਭਿਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮੇਵ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਨ ਦਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਞ੍ਚੇਵ ਦਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਠਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕੁਲਾਨਿ ਬਹੁਤ੍ਥਿਕਾਨਿ [ਬਹੁਕਿਤ੍ਥਿਕਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਬਹੁਇਤ੍ਥਿਕਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਪ੍ਪਪੁਰਿਸਕਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਧਂਸਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੋਰੇਹਿ ਕੁਮ੍ਭਤ੍ਥੇਨਕੇਹਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਲਭਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਨ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਾਲਿਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਸੇਤਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤਿ ਨਿਪਤਤਿ, ਏਵਂ ਤਂ ਸਾਲਿਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਲਭਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਨ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਚ੍ਛੁਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਿਕਾ [ਮਞ੍ਜੇਟ੍ਠਿਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤਿ ਨਿਪਤਤਿ, ਏਵਂ ਤਂ ਉਚ੍ਛੁਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਲਭਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਨ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ [ਪਟਿਗਚ੍ਚੇਵ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਆਲ਼ਿਂ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ ਯਾਵਦੇਵ ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਾਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਟ੍ਠ ਗਰੁਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਓਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੫੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ?

[ਪਾਚਿ. ੧੪੭] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਉਭਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਿ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਸੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ; ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ, ਪੋਰਿਯਾ ਵਾਚਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਯ [ਵਿਸਟ੍ਠਾਯ (ਕ.)] ਅਨੇਲਗਲ਼ਾਯ [ਅਨੇਲ਼ਗਲ਼ਾਯ (ਸੀ. ਕ.)] ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਿਯਾ; ਪਟਿਬਲੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਮਾਦਪੇਤੁਂ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤੁਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤੁਂ; ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ; ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਯ ਕਾਸਾਯਵਤ੍ਥਨਿਵਸਨਾਯ ਗਰੁਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ; ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਤਿਰੇਕਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਵਾ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੩. [ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੬] ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤੀ ਗੋਤਮੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ, ਯਮਹਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਕਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪਿਨੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਿਰਾਗਾਯ; ਸਂਯੋਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਿਸਂਯੋਗਾਯ; ਆਚਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਪਚਯਾਯ; ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ; ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ; ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਵਿਵੇਕਾਯ; ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ; ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸੁਭਰਤਾਯਾ’ਤਿ, ਏਕਂਸੇਨ, ਗੋਤਮਿ, ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਨੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨੇਸੋ ਵਿਨਯੋ, ਨੇਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਰਾਗਾਯ; ਵਿਸਂਯੋਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਂਯੋਗਾਯ; ਅਪਚਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਆਚਯਾਯ; ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾਯ; ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ; ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ; ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ; ਸੁਭਰਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯਾ’ਤਿ, ਏਕਂਸੇਨ, ਗੋਤਮਿ, ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਸੋ ਵਿਨਯੋ, ਏਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੀਘਜਾਣੁਸੁਤ੍ਤਂ

੫੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਲਿਯੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਕ੍ਕਰਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕੋਲਿਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਅਥ ਖੋ ਦੀਘਜਾਣੁ ਕੋਲਿਯਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਦੀਘਜਾਣੁ ਕੋਲਿਯਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਿਹੀ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ [ਕਾਮਭੋਗੀ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮ, ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਮ, ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰਯਾਮ, ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਯਾਮ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ [ਸਮਜੀਵਿਕਤਾ (ਸੀ.) ਅ. ਨਿ. ੮.੭੫]. ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ – ਯਦਿ ਕਸਿਯਾ, ਯਦਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ, ਯਦਿ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ, ਯਦਿ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇਨ [ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਯਦਿ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ, ਯਦਿ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ – ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਅਨਲਸੋ, ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯ ਵੀਮਂਸਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਲਂ ਕਾਤੁਂ ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤਾ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤਾ, ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਆਰਕ੍ਖੇਨ ਗੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ – ‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਇਮੇ ਭੋਗੇ ਨੇਵ ਰਾਜਾਨੋ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚੋਰਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਅਗ੍ਗਿ ਡਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਦਕਂ ਵਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਦਾਯਾਦਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ! ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਗਹਪਤੀ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਹਰਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ, ਵੁਦ੍ਧਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ – ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ; ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ [ਸਮਜੀਵਿਕਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਸਮਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਤੁਲਾਧਾਰੋ ਵਾ ਤੁਲਾਧਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤੁਲਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਓਨਤਂ [ਓਣਤਂ (ਕ.)], ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਉਨ੍ਨਤ’ਨ੍ਤਿ [ਉਣ੍ਣਤਨ੍ਤਿ (ਕ.)]; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਚਾਯਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਉਲ਼ਾਰਂ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦੀਵਾਯਂ [ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦਿਕਂ ਵਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦਕਂ ਚਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭੋਗੇ ਖਾਦਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਾਯਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਕਸਿਰਂ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਅਜੇਟ੍ਠਮਰਣਂਵਾਯਂ [ਅਜਦ੍ਧੁਮਾਰਿਕਂ ਵਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਦ੍ਧਮਾਰਕਂ ਚਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਏਤ੍ਥ ਜਦ੍ਧੂਤਿ ਅਸਨਂ = ਭਤ੍ਤਭੁਞ੍ਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਜਦ੍ਧੁਮਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਅਨਸਨਮਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮ. ਨਿ. ੧.੩੭੯ ਅਧੋਲਿਪਿਯਾ ‘‘ਅਜਦ੍ਧੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ] ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋਯਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ.

‘‘ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਪਸਹਾਯੋ ਪਾਪਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋ ਯਾਨਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਿਦਹੇਯ੍ਯ, ਯਾਨਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ; ਦੇਵੋ ਚ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ, ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ; ਏਵਮੇਵਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਪਸਹਾਯੋ ਪਾਪਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ.

‘‘ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਨ ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋ ਯਾਨਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਯਾਨਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਿਦਹੇਯ੍ਯ; ਦੇਵੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ, ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਨ ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ, ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਉਟ੍ਠਾਤਾ ਕਮ੍ਮਧੇਯ੍ਯੇਸੁ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਧਾਨਵਾ;

ਸਮਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਕ.)], ਸਮ੍ਭਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਵਦਞ੍ਞੂ ਵੀਤਮਚ੍ਛਰੋ;

ਨਿਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ.

‘‘ਇਚ੍ਚੇਤੇ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਘਰਮੇਸਿਨੋ;

ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਸਚ੍ਚਨਾਮੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੁਖਾਵਹਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ ਚ;

ਏਵਮੇਤਂ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਾਗੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਉਜ੍ਜਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫੫. ਅਥ ਖੋ ਉਜ੍ਜਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਜ੍ਜਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਵਾਸਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ. ਤੇਸਂ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ – ਯੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ – ਯਦਿ ਕਸਿਯਾ, ਯਦਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ, ਯਦਿ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ, ਯਦਿ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇਨ, ਯਦਿ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ, ਯਦਿ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ – ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਅਨਲਸੋ, ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯ ਵੀਮਂਸਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਲਂ ਕਾਤੁਂ ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤਾ, ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤਾ, ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਆਰਕ੍ਖੇਨ ਗੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ – ‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਇਮੇ ਭੋਗੇ ਨੇਵ ਰਾਜਾਨੋ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚੋਰਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਅਗ੍ਗਿ ਡਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਦਕਂ ਵਹੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਦਾਯਾਦਾ ਹਰੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਪਟਿਵਸਤਿ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਗਹਪਤੀ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਹਰਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ, ਵੁਦ੍ਧਾ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨੋ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ – ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ; ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੁਲਾਧਾਰੋ ਵਾ ਤੁਲਾਧਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤੁਲਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਓਨਤਂ, ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਉਨ੍ਨਤ’ਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਚਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਉਲ਼ਾਰਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਖਾਦੀਵਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭੋਗੇ ਖਾਦਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਯੋ ਸਮਾਨੋ ਕਸਿਰਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਅਜੇਟ੍ਠਮਰਣਂਵਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਯਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਚ੍ਚੋਗਾਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਹੀਨਂ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਆਯੋ ਵਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਮੇ ਵਯੋ ਆਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਮਜੀਵਿਤਾ.

‘‘ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਪਸਹਾਯੋ ਪਾਪਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋ ਯਾਨਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਿਦਹੇਯ੍ਯ, ਯਾਨਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ; ਦੇਵੋ ਚ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ, ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਪਾਪਸਹਾਯੋ ਪਾਪਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ.

‘‘ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਨ ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸੁਰਾਧੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋ ਯਾਨਿ ਚੇਵ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਯਾਨਿ ਚ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਿਦਹੇਯ੍ਯ; ਦੇਵੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਹਤੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਵੁਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ, ਨੋ ਪਰਿਹਾਨਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਂ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਨ ਇਤ੍ਥਿਧੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਾਯ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਰਾਯਹਿਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਉਟ੍ਠਾਤਾ ਕਮ੍ਮਧੇਯ੍ਯੇਸੁ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਧਾਨਵਾ;

ਸਮਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਜੀਵਿਕਂ, ਸਮ੍ਭਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਵਦਞ੍ਞੂ ਵੀਤਮਚ੍ਛਰੋ;

ਨਿਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ.

‘‘ਇਚ੍ਚੇਤੇ ਅਟ੍ਠ ਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਘਰਮੇਸਿਨੋ;

ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਸਚ੍ਚਨਾਮੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੁਖਾਵਹਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਹਿਤਤ੍ਥਾਯ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਸੁਖਾਯ ਚ;

ਏਵਮੇਤਂ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਾਗੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਭਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫੬. ‘‘‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ [ਚੂਲ਼ਨਿ. ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੩੭], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਰੋਗੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਗਣ੍ਡੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਸਲ੍ਲ’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਪਙ੍ਕੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਗਬ੍ਭੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ? ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕਾਮਰਾਗਰਤ੍ਤਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਪਿ ਭਯਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਪਿ ਭਯਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ‘ਰੋਗੋ’ਤਿ… ‘ਗਣ੍ਡੋ’ਤਿ… ‘ਸਲ੍ਲ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਸਙ੍ਗੋ’ਤਿ… ‘ਪਙ੍ਕੋ’ਤਿ… ‘ਗਬ੍ਭੋ’ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ? ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕਾਮਰਾਗਰਤ੍ਤਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਪਿ ਗਬ੍ਭਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਪਿ ਗਬ੍ਭਾ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਗਬ੍ਭੋ’ਤਿ ਕਾਮਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ’’.

‘‘ਭਯਂ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਰੋਗੋ ਚ, ਗਣ੍ਡੋ ਸਲ੍ਲਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗੋ ਚ;

ਪਙ੍ਕੋ ਗਬ੍ਭੋ ਚ ਉਭਯਂ, ਏਤੇ ਕਾਮਾ ਪਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ;

ਯਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ.

‘‘ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਸਾਤਰੂਪੇਨ, ਪੁਨ ਗਬ੍ਭਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ;

ਯਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਤਾਪੀ, ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ [ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਨ ਰਿਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਸੋ ਇਮਂ ਪਲਿਪਥਂ ਦੁਗ੍ਗਂ, ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਤਥਾਵਿਧੋ;

ਪਜਂ ਜਾਤਿਜਰੂਪੇਤਂ, ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ ਅਵੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;

੭. ਪਠਮਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫੭. ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ …ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕੋ; ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ; ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫੮. ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ …ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ; ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਹੋਤਿ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ; ਅਰਤਿਰਤਿਸਹੋ ਹੋਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਰਤਿਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤਿ; ਭਯਭੇਰਵਸਹੋ ਹੋਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਯਭੇਰਵਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤਿ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਪੁਗ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ

੫੯. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਾ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ? ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਨਾਗਾਮੀ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਰਹਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਫਲੇ ਠਿਤਾ;

ਏਸ ਸਙ੍ਘੋ ਉਜੁਭੂਤੋ, ਪਞ੍ਞਾਸੀਲਸਮਾਹਿਤੋ.

‘‘ਯਜਮਾਨਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਪੁਞ੍ਞਪੇਕ੍ਖਾਨ ਪਾਣਿਨਂ;

ਕਰੋਤਂ ਓਪਧਿਕਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਸਙ੍ਘੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਦੁਤਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ

੬੦. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਅਰਹਾ, ਅਰਹਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਫਲੇ ਠਿਤਾ;

ਏਸ ਸਙ੍ਘੋ ਸਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠੋ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ.

‘‘ਯਜਮਾਨਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਪੁਞ੍ਞਪੇਕ੍ਖਾਨ ਪਾਣਿਨਂ;

ਕਰੋਤਂ ਓਪਧਿਕਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਏਤ੍ਥ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਗੋਤਮੀਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.