੧. ਮੇਤ੍ਤਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮੇਤ੍ਤਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

[ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੫] ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਸੇਵਿਤਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ ਅਟ੍ਠਾਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਸੁਖਂ ਸੁਪਤਿ, ਸੁਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਕਮਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਹੋਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਸੇਵਿਤਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯਾਨੀਕਤਾਯ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਯ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠਾਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵਯਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋ [ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ (ਸੀ.)];

ਤਨੂ ਸਂਯੋਜਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਪਧਿਕ੍ਖਯਂ.

‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਚੇ ਪਾਣਮਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ,

ਮੇਤ੍ਤਾਯਤਿ ਕੁਸਲੀ ਤੇਨ ਹੋਤਿ;

ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਪਾਣੇ ਮਨਸਾਨੁਕਮ੍ਪੀ,

ਪਹੂਤਮਰਿਯੋ ਪਕਰੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ.

‘‘ਯੇ ਸਤ੍ਤਸਣ੍ਡਂ ਪਥਵਿਂ ਵਿਜੇਤ੍ਵਾ,

ਰਾਜਿਸਯੋ ਯਜਮਾਨਾ ਅਨੁਪਰਿਯਗਾ;

ਅਸ੍ਸਮੇਧਂ ਪੁਰਿਸਮੇਧਂ,

ਸਮ੍ਮਾਪਾਸਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ਂ.

‘‘ਮੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਭਾਵਿਤਸ੍ਸ,

ਕਲਮ੍ਪਿ ਤੇ ਨਾਨੁਭਵਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿਂ;

ਚਨ੍ਦਪ੍ਪਭਾ ਤਾਰਗਣਾਵ ਸਬ੍ਬੇ,

ਯਥਾ ਨ ਅਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਕਲਮ੍ਪਿ ਸੋਲ਼ਸਿਂ [ਅਯਂ ਪਾਦੋ ਬਹੂਸੁ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ].

‘‘ਯੋ ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਘਾਤੇਤਿ, ਨ ਜਿਨਾਤਿ ਨ ਜਾਪਯੇ;

ਮੇਤ੍ਤਂਸੋ ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨਂ, ਵੇਰਂ ਤਸ੍ਸ ਨ ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ;

੨. ਪਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੇਤੂ ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਯਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਿਬ੍ਬਂ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪੇਮਞ੍ਚ ਗਾਰਵੋ ਚ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਹੇਤੁ ਪਠਮੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਸੋ ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਿਬ੍ਬਂ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪੇਮਂ ਗਾਰਵੋ ਚ, ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਰਿਪਞ੍ਹਤਿ – ‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ; ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨੀ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਹੇਤੁ ਦੁਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਯੇਨ ਵੂਪਕਾਸੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ – ਕਾਯਵੂਪਕਾਸੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਵੂਪਕਾਸੇਨ ਚ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਹੇਤੁ ਤਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਹੇਤੁ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ. ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ [ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ (ਕ. ਸੀ.)] ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ [ਧਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਹੇਤੁ ਪਞ੍ਚਮੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਟ੍ਠੋ ਹੇਤੁ ਛਟ੍ਠੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਸਙ੍ਘਗਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਨਾਨਾਕਥਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਿਕੋ. ਸਾਮਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ ਪਰਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਅਰਿਯਂ ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਹੇਤੁ ਸਤ੍ਤਮੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਖੋ ਪਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਇਤਿ ਰੂਪਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ; ਇਤਿ ਵੇਦਨਾ, ਇਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ; ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ’ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਹੇਤੁ ਅਟ੍ਠਮੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਤਮੇਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਏਵਂ ਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਿਬ੍ਬਂ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪੇਮਞ੍ਚ ਗਾਰਵੋ ਚ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ [ਪਿਯਤਾਯ ਗਰੁਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤਿਬ੍ਬਂ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪੇਮਞ੍ਚ ਗਾਰਵੋ ਚ, ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਰਿਪਞ੍ਹਤਿ – ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ; ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨੀ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਯੇਨ ਵੂਪਕਾਸੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ – ਕਾਯਵੂਪਕਾਸੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਵੂਪਕਾਸੇਨ ਚ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਸੀਲਵਾ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ. ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਸਙ੍ਘਗਤੋ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨਾਨਾਕਥਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਿਕੋ. ਸਾਮਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ ਪਰਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਅਰਿਯਂ ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਖੋ ਪਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਤਿ ਰੂਪਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ; ਇਤਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਿਯਤ੍ਤਾਯ ਗਰੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਾਯ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਯਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਅਪ੍ਪਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩. ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ ਚ ਅਗਰੁ ਚ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਿਯਪਸਂਸੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਪਿਯਗਰਹੀ ਚ, ਲਾਭਕਾਮੋ ਚ, ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਚ, ਅਹਿਰਿਕੋ ਚ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਚ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਚ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ ਚ ਅਗਰੁ ਚ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਚ.

‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਅਪ੍ਪਿਯਪਸਂਸੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਿਯਗਰਹੀ ਚ, ਨ ਲਾਭਕਾਮੋ ਚ, ਨ ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਚ, ਹਿਰੀਮਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਚ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਚ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਅਪ੍ਪਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੪. ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ ਚ ਅਗਰੁ ਚ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਕਾਮੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਚ, ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਮੋ ਚ, ਅਕਾਲਞ੍ਞੂ ਚ, ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਚ, ਅਸੁਚਿ ਚ, ਬਹੁਭਾਣੀ ਚ, ਅਕ੍ਕੋਸਕਪਰਿਭਾਸਕੋ ਚ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਮਨਾਪੋ ਚ ਅਗਰੁ ਚ ਅਭਾਵਨੀਯੋ ਚ.

‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਲਾਭਕਾਮੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਚ, ਨ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਮੋ ਚ, ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਚ, ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਚ, ਸੁਚਿ ਚ, ਨ ਬਹੁਭਾਣੀ ਚ, ਅਨਕ੍ਕੋਸਕਪਰਿਭਾਸਕੋ ਚ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਪਿਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ ਚ ਗਰੁ ਚ ਭਾਵਨੀਯੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਲੋਕਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੫. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਲਾਭੋ ਚ, ਅਲਾਭੋ ਚ, ਯਸੋ ਚ, ਅਯਸੋ ਚ, ਨਿਨ੍ਦਾ ਚ, ਪਸਂਸਾ ਚ, ਸੁਖਞ੍ਚ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਲਾਭੋ ਅਲਾਭੋ ਚ ਯਸਾਯਸੋ ਚ,

ਨਿਨ੍ਦਾ ਪਸਂਸਾ ਚ ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚ;

ਏਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਮਨੁਜੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾ,

ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ.

‘‘ਏਤੇ ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਸਤਿਮਾ ਸੁਮੇਧੋ,

ਅਵੇਕ੍ਖਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇ;

ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ,

ਅਨਿਟ੍ਠਤੋ ਨੋ ਪਟਿਘਾਤਮੇਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੋਧਾ ਅਥ ਵਾ ਵਿਰੋਧਾ,

ਵਿਧੂਪਿਤਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ;

ਪਦਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਰਜਂ ਅਸੋਕਂ,

ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਪਾਰਗੂ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਦੁਤਿਯਲੋਕਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੬. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਲਾਭੋ ਚ, ਅਲਾਭੋ ਚ, ਯਸੋ ਚ, ਅਯਸੋ ਚ, ਨਿਨ੍ਦਾ ਚ, ਪਸਂਸਾ ਚ, ਸੁਖਞ੍ਚ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੋ ਚ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭੋਪਿ ਅਲਾਭੋਪਿ ਯਸੋਪਿ ਅਯਸੋਪਿ ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਪਸਂਸਾਪਿ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ. ਸੁਤਵਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭੋਪਿ ਅਲਾਭੋਪਿ ਯਸੋਪਿ ਅਯਸੋਪਿ ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਪਸਂਸਾਪਿ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ [ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ (ਸੀ.), ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.) ਅਧਿ + ਪ + ਯਸੁ + ਣ = ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ] ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਸਾਧੁ ਵਤ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਤੁ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭੋ. ਸੋ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਲਾਭੋ; ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਲਾਭੋ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਯਸੋ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਯਸੋ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਨ੍ਦਾ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਸਂਸਾ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸੋ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਲਾਭੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਲਾਭੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯਸੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਯਸੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪਸਂਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਲਾਭੇ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਯਸੇ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਸਂਸਂ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਖਂ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ. ‘ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ’’.

‘‘ਸੁਤਵਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਲਾਭੋ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਲਾਭੋ; ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਲਾਭੋ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਯਸੋ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਯਸੋ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਨ੍ਦਾ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਸਂਸਾ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖੋ ਮੇ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਲਾਭੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਲਾਭੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯਸੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਯਸੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਨ੍ਦਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪਸਂਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਨਾਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਲਾਭੇ ਨਪ੍ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ ਨਾਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਯਸੇ ਨਪ੍ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਸਂਸਂ ਨਾਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਨਪ੍ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਖਂ ਨਾਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਪ੍ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਹੀਨੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ. ‘ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸੇਸੋ ਅਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ ਇਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਲਾਭੋ ਅਲਾਭੋ ਚ ਯਸਾਯਸੋ ਚ,

ਨਿਨ੍ਦਾ ਪਸਂਸਾ ਚ ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚ;

ਏਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਮਨੁਜੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾ,

ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ.

‘‘ਏਤੇ ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਸਤਿਮਾ ਸੁਮੇਧੋ,

ਅਵੇਕ੍ਖਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੇ;

ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ,

ਅਨਿਟ੍ਠਤੋ ਨੋ ਪਟਿਘਾਤਮੇਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੋਧਾ ਅਥ ਵਾ ਵਿਰੋਧਾ,

ਵਿਧੂਪਿਤਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ;

ਪਦਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਰਜਂ ਅਸੋਕਂ,

ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਪਾਰਗੂ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;

੭. ਦੇਵਦਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’.

[ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੮] ‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਲਾਭੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਅਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਅਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ … ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਕਿਞ੍ਚ [ਕਥਞ੍ਚ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ?

‘‘ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ [ਅਨਭਿਭੂਯ੍ਯ ਅਨਭਿਭੂਯ੍ਯ (ਕ.)] ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ [ਅਭਿਭੂਯ੍ਯ ਅਭਿਭੂਯ੍ਯ (ਕ.)] ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ … ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਉਤ੍ਤਰਵਿਪਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਮਹਿਸਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਰਤਿ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਟਜਾਲਿਕਾਯਂ [ਧਵਜਾਲਿਕਾਯਂ (ਸੀ.), ਵਟ੍ਟਜਾਲਿਕਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਮਹਿਸਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਟਜਾਲਿਕਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ – ‘‘ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣ੍ਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜਿਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਏਵਮੇਵਂ ਮਹਿਸਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਟਜਾਲਿਕਾਯਂ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣ੍ਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯੇਨ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ ਮਾਰਿਸ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ! ਏਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਮਹਿਸਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਟਜਾਲਿਕਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ… ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਮਹਿਸਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਟਜਾਲਿਕਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ – ‘ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ… ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀ’’’ ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਿਦਂ [ਕਿਂ ਪਨ (ਸ੍ਯਾ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸਕਂ ਪਟਿਭਾਨਂ [ਸਕਪਟਿਭਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ (ਕ.)], ਉਦਾਹੁ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਹਾਧਞ੍ਞਰਾਸਿ. ਤਤੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਧਞ੍ਞਂ ਆਹਰੇਯ੍ਯ – ਕਾਜੇਹਿਪਿ ਪਿਟਕੇਹਿਪਿ ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇਹਿਪਿ ਅਞ੍ਜਲੀਹਿਪਿ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਤਂ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਕੁਤੋ ਇਮਂ ਧਞ੍ਞਂ ਆਹਰਥਾ’ਤਿ, ਕਥਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਨੁ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਸੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘‘ਅਮੁਮ੍ਹਾ ਮਹਾਧਞ੍ਞਰਾਸਿਮ੍ਹਾ ਆਹਰਾਮਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਮਯਂ ਚਞ੍ਞੇ ਚ ਭਣਾਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਭਨ੍ਤੇ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਮਯਂ ਚਞ੍ਞੇ ਚ ਭਣਾਮਾ’ਤਿ. ਏਕਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਰ, ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਪਰਵਿਪਤ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ… ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਲਾਭੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ; ਅਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ … ਅਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ?

‘‘ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ … ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਰ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ – ਭਿਕ੍ਖੂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਉਪਾਸਕਾ, ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ. ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ [ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ. ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ. ਧਾਰੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ. ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋ ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ [ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕੋ (ਸੀ. ਕ.)]. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੯. ‘‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ‘ਬਲਵਾ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ‘ਪਾਸਾਦਿਕੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ‘ਤਿਬ੍ਬਰਾਗੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਯੇਹਿ [ਯੇਨ (ਕ.)] ਨਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ! ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾਯ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾ ਦਿਸਾ ਆਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸਾ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦੋ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਂ ਦਿਸਂ ਆਲੋਕੇਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਂ ਦਿਸਂ ਆਲੋਕਯਤੋ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਦਿਸਾ ਆਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਾ ਦਿਸਾ ਆਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ… ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਦਿਸਾ ਆਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ… ਉਦ੍ਧਂ ਉਲ੍ਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ… ਅਧੋ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ… ਅਨੁਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸਾ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦੋ ਅਨੁਦਿਸਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਅਨੁਦਿਸਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕਯਤੋ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾਯ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਹੋਤਿ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੋ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ – ‘ਨੇਵ ਦਵਾਯ ਨ ਮਦਾਯ ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯ ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯ, ਯਾਵਦੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਯਾਪਨਾਯ ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੋ ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਂ ਯਾਮਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਯਾਮਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਯਾਮਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ…ਪੇ… ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਯੇਹਿ ਨਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ! ਨਵਮਂ.

੧੦. ਕਾਰਣ੍ਡਵਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਚਮ੍ਪਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗਗ੍ਗਰਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਾਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨਿਦ੍ਧਮਥੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ; ਨਿਦ੍ਧਮਥੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ. ਅਪਨੇਯ੍ਯੇਸੋ [ਅਪਨੇਯ੍ਯੋ ਸੋ (ਸੀ.), ਅਪਨੇਯ੍ਯੋ (ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਕਿਂ ਵੋ ਤੇਨ ਪਰਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੋਧਿਤੇਨ [ਕਿਂ ਵੋਪਰਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹੇਠਿਯਤਿ (ਸੀ.), ਕਿਂ ਪਰਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹੇਠੇਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਕਿਂ ਵੋ ਪਰਪੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹੇਠੇਤਿ (ਪੀ.), ਕਿਂ ਸੋ ਪਰਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਸੋਧੇਤਿ (ਕ.)]! ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਹੋਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਆਲੋਕਿਤਂ ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਪਸਾਰਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ – ਯਾਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਸਮਣਦੂਸੀਵਾਯਂ [ਸਮਣਰੂਪੀ (ਕ.)] ਸਮਣਪਲਾਪੋ ਸਮਣਕਾਰਣ੍ਡਵੋ’ਤਿ [ਸਮਣਕਰਣ੍ਡਵੋਤਿ (ਕ.)]. ਤਮੇਨਂ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਸੇਸੀ’’ਤਿ!

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯਵਕਰਣੇ ਯਵਦੂਸੀ [ਯਵਰੂਪੀ (ਕ.)] ਜਾਯੇਥ ਯਵਪਲਾਪੋ ਯਵਕਾਰਣ੍ਡਵੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਮੂਲਂ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਯਵਾਨਂ; ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਨਾਲ਼ਂ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਯਵਾਨਂ; ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਯਵਾਨਂ – ਯਾਵਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਯਵਦੂਸੀਵਾਯਂ ਯਵਪਲਾਪੋ ਯਵਕਾਰਣ੍ਡਵੋ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮੂਲਂ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਯਵਕਰਣਸ੍ਸ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਯਵੇ ਦੂਸੇਸੀਤਿ!

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਹੋਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਆਲੋਕਿਤਂ ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਪਸਾਰਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ – ਯਾਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਸਮਣਦੂਸੀਵਾਯਂ ਸਮਣਪਲਾਪੋ ਸਮਣਕਾਰਣ੍ਡਵੋ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਸੇਸੀਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਤੋ ਧਞ੍ਞਰਾਸਿਸ੍ਸ ਫੁਣਮਾਨਸ੍ਸ [ਵੁਯ੍ਹਮਾਨਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.), ਫੁਸਯਮਾਨਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.), ਪੁਨਮਾਨਸ੍ਸ (?)] ਤਤ੍ਥ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਧਞ੍ਞਾਨਿ ਦਲ਼੍ਹਾਨਿ ਸਾਰਵਨ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਯਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨਿ ਧਞ੍ਞਾਨਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾਨਿ ਪਲਾਪਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਾਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਪਵਹਤਿ [ਅਪਕਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ.)]. ਤਮੇਨਂ ਸਾਮਿਕਾ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਅਪਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਧਞ੍ਞੇ ਦੂਸੇਸੀਤਿ! ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਹੋਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਆਲੋਕਿਤਂ ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਪਸਾਰਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ – ਯਾਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਸਮਣਦੂਸੀਵਾਯਂ ਸਮਣਪਲਾਪੋ ਸਮਣਕਾਰਣ੍ਡਵੋ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਸੇਸੀਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਪਾਨਪਨਾਲ਼ਿਯਤ੍ਥਿਕੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ [ਕੁਧਾਰਿਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਯਂ ਯਦੇਵ ਰੁਕ੍ਖਂ ਕੁਠਾਰਿਪਾਸੇਨ ਆਕੋਟੇਯ੍ਯ ਤਤ੍ਥ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਾਨਿ ਦਲ਼੍ਹਾਨਿ ਸਾਰਵਨ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕੁਠਾਰਿਪਾਸੇਨ ਆਕੋਟਿਤਾਨਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਪਟਿਨਦਨ੍ਤਿ; ਯਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤੀਨਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤਾਨਿ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕੁਠਾਰਿਪਾਸੇਨ ਆਕੋਟਿਤਾਨਿ ਦਦ੍ਦਰਂ ਪਟਿਨਦਨ੍ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਉਦਪਾਨਪਨਾਲ਼ਿਂ ਯੋਜੇਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਹੋਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਆਲੋਕਿਤਂ ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਪਸਾਰਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ – ਯਾਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਸਮਣਦੂਸੀਵਾਯਂ ਸਮਣਪਲਾਪੋ ਸਮਣਕਾਰਣ੍ਡਵੋ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਾਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਦ੍ਦਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਸੇਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਂਵਾਸਾਯਂ ਵਿਜਾਨਾਥ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਕੋਧਨੋ ਇਤਿ;

ਮਕ੍ਖੀ ਥਮ੍ਭੀ ਪਲ਼ਾਸੀ ਚ, ਇਸ੍ਸੁਕੀ ਮਚ੍ਛਰੀ ਸਠੋ.

‘‘ਸਨ੍ਤਵਾਚੋ ਜਨਵਤਿ, ਸਮਣੋ ਵਿਯ ਭਾਸਤਿ;

ਰਹੋ ਕਰੋਤਿ ਕਰਣਂ, ਪਾਪਦਿਟ੍ਠਿ ਅਨਾਦਰੋ.

‘‘ਸਂਸਪ੍ਪੀ ਚ ਮੁਸਾਵਾਦੀ, ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਤਥਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਗ੍ਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਜ੍ਜਯਾਥ [ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜਯੇਥ (ਕ.)] ਨਂ.

‘‘ਕਾਰਣ੍ਡਵਂ [ਕਰਣ੍ਡਵਂ (ਕ.) ਸੁ. ਨਿ. ੨੮੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਨਿਦ੍ਧਮਥ, ਕਸਮ੍ਬੁਂ ਅਪਕਸ੍ਸਥ [ਅਵਕਸ੍ਸਥ (ਕ.)];

ਤਤੋ ਪਲਾਪੇ ਵਾਹੇਥ, ਅਸ੍ਸਮਣੇ ਸਮਣਮਾਨਿਨੇ.

‘‘ਨਿਦ੍ਧਮਿਤ੍ਵਾਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛੇ, ਪਾਪਆਚਾਰਗੋਚਰੇ;

ਸੁਦ੍ਧਾਸੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸਂਵਾਸਂ, ਕਪ੍ਪਯਵ੍ਹੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤਾ;

ਤਤੋ ਸਮਗ੍ਗਾ ਨਿਪਕਾ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਮੇਤ੍ਤਾਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.