(੧੧) ੧. ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣੋ.

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਤੋ ਤਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣੋ.

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਤਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣੋ.

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸੀਤਸ੍ਸ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਤਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣੋ.

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਤਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਸੇਖਵੇਸਾਰਜ੍ਜਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਅਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋਪਿ [ਅਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)].

ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੇਸਿਯਾਗੋਚਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਧਵਾਗੋਚਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਕੁਮਾਰਿਕਾਗੋਚਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਣ੍ਡਕਗੋਚਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਗੋਚਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਅਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋਪੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਮਹਾਚੋਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਹਾਚੋਰੋ ਸਨ੍ਧਿਮ੍ਪਿ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨਿਲ੍ਲੋਪਮ੍ਪਿ ਹਰਤਿ, ਏਕਾਗਾਰਿਕਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਪਨ੍ਥੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ, ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ, ਭੋਗਚਾਗੀ ਚ, ਏਕਚਾਰੀ ਚ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਨਦੀਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ ਪਬ੍ਬਤਵਿਸਮਂ ਵਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਤਿਣਗਹਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਗਹਨਂ ਵਾ ਰੋਧਂ [ਗੇਧਂ (ਸੀ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੫੧] ਵਾ ਮਹਾਵਨਸਣ੍ਡਂ ਵਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਮਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਇਮੇ ਮੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਭਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਨਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹ, ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਭੋਗਚਾਗੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਅਡ੍ਢੋ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਮਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਇਤੋ ਭੋਗੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਨਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹ, ਤਤੋ ਭੋਗੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਭੋਗਚਾਗੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਏਕਚਾਰੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਏਕਕੋਵ ਗਹਣਾਨਿ [ਨਿਗ੍ਗਹਣਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਮਾ ਮੇ ਗੁਯ੍ਹਮਨ੍ਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਭੇਦਂ ਅਗਮਂਸੂ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰੋ ਏਕਚਾਰੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਹਾਚੋਰੋ ਸਨ੍ਧਿਮ੍ਪਿ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਨਿਲ੍ਲੋਪਮ੍ਪਿ ਹਰਤਿ ਏਕਾਗਾਰਿਕਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ ਪਰਿਪਨ੍ਥੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ, ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਚ, ਭੋਗਚਾਗੀ ਚ, ਏਕਚਾਰੀ ਚ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਮੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਮੇਨ ਵਚੀਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਮੇਨ ਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਮਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਇਮੇ ਮੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਭਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਨਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹ, ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਬਲਵਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਗਚਾਗੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਮਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਇਤੋ ਲਾਭੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਨਂ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹ, ਤਤੋ ਲਾਭੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਗਚਾਗੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਚਾਰੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਕੋਵ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਨਿਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਲਾਭਂ ਲਭਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਚਾਰੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਖਤਂ ਉਪਹਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਾਨੁਵਜ੍ਜੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੪. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ. ਯੇਹਿ ਖੋ ਪਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਤ੍ਯਸ੍ਸ [ਤ੍ਯਾਸ੍ਸ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੪.੮੭] ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪਂਯੇਵ ਉਪਹਾਰਂ ਉਪਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਤਾਨਿ ਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਨਿ ਵਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜਾਨਿ ਵਾ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜਾਨਿ ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾਨਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾਨਿ ਵਾ, ਤਾਨਿਸ੍ਸ ਨ ਬਹੁਦੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਹੋਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ’ਤਿ, ਮਮੇਵ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾ [ਮਮੇਵ ਤਂ ਸਮ੍ਮਾ (?)] ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ’ਤਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ; ਯਾਚਿਤੋਵ ਬਹੁਲਂ ਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਯਾਚਿਤੋ. ਯੇਹਿ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਤੇ ਮਂ ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪੇਨੇਵ ਬਹੁਲਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ; ਮਨਾਪਂਯੇਵ ਉਪਹਾਰਂ ਉਪਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਤਾਨਿ ਵੇਦਯਿਤਾਨਿ – ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਨਿ ਵਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜਾਨਿ ਵਾ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜਾਨਿ ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾਨਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾਨਿ ਵਾ – ਤਾਨਿ ਮੇ ਨ ਬਹੁਦੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਮਿ [ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖੋ ਪਨ (ਸੀ.), ਚਤੁਨ੍ਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ [ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਮਿ (ਸੀ. ਕ.)] ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ.

‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ’ਤਿ, ਮਮੇਵ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਮਣੇਸੁ ਸਮਣਸੁਖੁਮਾਲੋ’’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਮੇਤ੍ਤਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ, ਤਥਾਰੂਪੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਯਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ, ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ [ਭਿਕ੍ਖੁਂਸਂਘੋ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ [ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ (ਪੀ. ਕ.)] ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ [ਨੋ ਚ (ਕ.)] ਪਰਂ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਾ [ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ (ਕ.)]; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਨਨ੍ਦ [ਆਨਨ੍ਦਾਤਿ ਭਗਵਾ ਆਵੋਚ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)]! ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਾ; ਅਤ੍ਤਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਨਨ੍ਦ! ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਾ; ਅਤ੍ਤਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ; ਅਪਞ੍ਞਾਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਅਪਞ੍ਞਾਤਕੇਨ ਨੋ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ; ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ [ਚਤੁਨ੍ਨਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਨਨ੍ਦ! ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਅਧਿਸੀਲੇ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਾ; ਅਤ੍ਤਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਾਨੁਪੇਕ੍ਖੀ; ਅਪਞ੍ਞਾਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਅਪਞ੍ਞਾਤਕੇਨ ਨੋ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ; ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ [ਆਸਵਾਨਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫਾਸੁਂ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਇਮਮ੍ਹਾ ਚਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾ ਅਞ੍ਞੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰੋ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਸੇਖਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸੇਖੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਇਤਰੀਤਰਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ, ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਅਰਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੦. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਿਤੁਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ; ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ; ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਲਂ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.