(੨੫) ੫. ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕੁਤੋ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮਿਸ੍ਸਤਿ [ਵੂਪਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਿ (?)]! ਆਯਸ੍ਮਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬਾਹਿਯੋ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਠਿਤੋ. ਤਤ੍ਰਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਨ ਏਕਵਾਚਿਕਮ੍ਪਿ ਭਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਦਾ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਅਧਿਕਰਣੇਸੁ [ਅਧਿਕਰਣੇਸੁ ਤੇਸੁ (ਕ.)] ਵੋਯੁਞ੍ਜਤਿ! ਨਨੁ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚੇਵ ਵੂਪਸਮੇਥ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਚ.
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹੋਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਮਂ ਸਨ੍ਤਾ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਵਗ੍ਗਾ ਪਨ ਮਂ ਨ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਮਂ ਸਨ੍ਤਾ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਵਗ੍ਗਾ ਪਨ ਮਂ ਨ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ ਹੋਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੇਨ ਜੀਵਿਕਂ [ਜੀਵਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਮਂ ਸਨ੍ਤਾ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਵਗ੍ਗਾ ਪਨ ਮਂ ਨ ਨਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਤਿਯਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਕਾਮੋ ਹੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਲਾਭਕਾਮੋ ਸਕ੍ਕਾਰਕਾਮੋ ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਮੋਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾ ਮਂ ਸਨ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਗਰੁਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਮਾਨੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਪੂਜੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਵਗ੍ਗਾ ਪਨ ਮਂ ਸਕ੍ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਗਰੁਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਾਨੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੂਜੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਘਭੇਦੇਨ ਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.
੨. ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ. ਇਮਸ੍ਸ ਦੇਵੋ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਤੂ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਰਾਜਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਗਾਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਸਰੇਨ ਪਣਵੇਨ ਰਥਿਕਾਯ ਰਥਿਕਂ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਪਰਿਨੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਥਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਗਾਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਸਰੇਨ ਪਣਵੇਨ ਰਥਿਕਾਯ ਰਥਿਕਂ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਪਰਿਨੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਤ੍ਰਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਥਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਪਾਪਕਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਸੀਸਚ੍ਛੇਜ੍ਜਂ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਗਾਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਸਰੇਨ ਪਣਵੇਨ ਰਥਿਕਾਯ ਰਥਿਕਂ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਪਰਿਨੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਾਹਂ [ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਾਯਂ (ਸੀ.)] ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ [ਪਾਪਂ ਕਮ੍ਮਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨ ਕਰੇਯ੍ਯਂ [ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ (ਸੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੮੩ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ] ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਸੀਸਚ੍ਛੇਜ੍ਜ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਏਵਂ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਅਨਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ [ਕਾਲ਼ਕਂ ਵਤ੍ਥਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਸਲਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਮੋਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਥਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਪਾਪਕਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਮੋਸਲ੍ਲਂ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਸਲਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਮੋਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀਤਿ. ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਮੋਸਲ੍ਲ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਏਵਂ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਅਨਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਪੁਟਂ [ਅਸ੍ਸਪੁਟਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਭਸ੍ਮਪੁਟਂ. ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਥਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਪਾਪਕਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਭਸ੍ਮਪੁਟਂ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਪੁਟਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਤਿ – ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਭਸ੍ਮਪੁਟਂ; ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀਤਿ. ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਭਸ੍ਮਪੁਟ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਏਵਂ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਅਨਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਉਪਵਜ੍ਜਂ. ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਥਲਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਪਾਪਕਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਉਪਵਜ੍ਜਂ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਕਾਲ਼ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਯ ਕੇਸੇ ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਕ੍ਖਤਿ – ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਉਪਵਜ੍ਜਂ; ਯੇਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀਤਿ. ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯਂ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਉਪਵਜ੍ਜ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਏਵਂ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਅਨਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਾਨੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਸਂਸਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੫. ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਸਂਸਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਂ ਸਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਸਂਸਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦਾਯ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ. ਯਥਾ ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਪਸਾਦਾਯ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਖਣ੍ਡਕਾਰੀ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਾਰੀ ਅਸਬਲਕਾਰੀ ਅਕਮ੍ਮਾਸਕਾਰੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਥਾ ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਖਣ੍ਡਕਾਰੀ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਾਰੀ ਅਸਬਲਕਾਰੀ ਅਕਮ੍ਮਾਸਕਾਰੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਸਂਸਂ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਥਾ ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਤਥਾ ਤਥਾਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਂ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਥਾ ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਤਥਾ ਤਥਾਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਫੁਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਂ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ? ‘ਇਤਿ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂਯੇਵ ਸਤਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਇਤਿ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਿਕਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂਯੇਵ ਸਤਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਇਤਿ ਅਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂਯੇਵ ਸਤਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ‘ਇਤਿ ਅਫੁਸਿਤਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਫੁਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਫੁਸਿਤਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂਯੇਵ ਸਤਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤਿ. ‘ਸਿਕ੍ਖਾਨਿਸਂਸਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਂ ਸਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਸੇਯ੍ਯਾਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੬. ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਯ੍ਯਾ. ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ? ਪੇਤਸੇਯ੍ਯਾ, ਕਾਮਭੋਗਿਸੇਯ੍ਯਾ, ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਾ, ਤਥਾਗਤਸੇਯ੍ਯਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਤਸੇਯ੍ਯਾ? ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਾ ਸੇਨ੍ਤਿ; ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਤਸੇਯ੍ਯਾ.
‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਭੋਗਿਸੇਯ੍ਯਾ? ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਭੋਗੀ ਵਾਮੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੇਨ੍ਤਿ; ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਭੋਗਿਸੇਯ੍ਯਾ.
‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਾ? ਸੀਹੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਗਰਾਜਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ, ਅਨ੍ਤਰਸਤ੍ਥਿਮ੍ਹਿ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਅਨੁਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਕਾਯਂ ਅਬ੍ਭੁਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਸਟਂ ਵਾ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਸਟਂ ਵਾ, ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਾ.
‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸੇਯ੍ਯਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸੇਯ੍ਯਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਥੂਪਾਰਹਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੭. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੂਪਾਰਹਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਥੂਪਾਰਹੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਥੂਪਾਰਹੋ, ਤਥਾਗਤਸਾਵਕੋ ਥੂਪਾਰਹੋ, ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਥੂਪਾਰਹੋ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਥੂਪਾਰਹਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੮. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਬਹੁਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੯. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਸ੍ਸ ਬਹੁਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਸ੍ਸ ਬਹੁਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਪਠਮਵੋਹਾਰਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੦. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ, ਅਸੁਤੇ ਸੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਅਮੁਤੇ ਮੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤਵਾਦਿਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.
੯. ਦੁਤਿਯਵੋਹਾਰਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੧. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਵੋਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ, ਅਸੁਤੇ ਅਸੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਅਮੁਤੇ ਅਮੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਵਾਦਿਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.
੧੦. ਤਤਿਯਵੋਹਾਰਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੨. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ, ਸੁਤੇ ਅਸੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਮੁਤੇ ਅਮੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਵਾਦਿਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.
੧੧. ਚਤੁਤ੍ਥਵੋਹਾਰਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੩. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਵੋਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ, ਸੁਤੇ ਸੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਮੁਤੇ ਮੁਤਵਾਦਿਤਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤਵਾਦਿਤਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.
ਆਪਤ੍ਤਿਭਯਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.