੪. ਚਕ੍ਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੩੧. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਭੋਗੇਸੁ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਵਸ੍ਸਯੋ [ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਭੋਗੇਸੂ’’ਤਿ.

‘‘ਪਤਿਰੂਪੇ ਵਸੇ ਦੇਸੇ, ਅਰਿਯਮਿਤ੍ਤਕਰੋ ਸਿਯਾ;

ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪੁਞ੍ਞਕਤੋ ਨਰੋ;

ਧਞ੍ਞਂ ਧਨਂ ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ, ਸੁਖਞ੍ਚੇਤਂਧਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ;

੨. ਸਙ੍ਗਹਸੁਤ੍ਤਂ

੩੨. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਦਾਨਂ, ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜਂ, ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾ, ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦਾਨਞ੍ਚ ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜਞ੍ਚ [ਸਙ੍ਗਹੇ (ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰਂ) ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੭੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਚ ਯਾ ਇਧ;

ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਂ;

ਏਤੇ ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਾ ਲੋਕੇ, ਰਥਸ੍ਸਾਣੀਵ ਯਾਯਤੋ.

‘‘ਏਤੇ ਚ ਸਙ੍ਗਹਾ ਨਾਸ੍ਸੁ, ਨ ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਕਾਰਣਾ;

ਲਭੇਥ ਮਾਨਂ ਪੂਜਂ ਵਾ, ਪਿਤਾ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਕਾਰਣਾ.

‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਾ [ਸਙ੍ਗਹੇ (ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰਂ) ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੭੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਏਤੇ, ਸਮਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਤ੍ਤਂ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸਾ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;

੩. ਸੀਹਸੁਤ੍ਤਂ

੩੩. ‘‘ਸੀਹੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਗਰਾਜਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਆਸਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਆਸਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਮ੍ਭਤਿ. ਵਿਜਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ. ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਯੇ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ ਪਾਣਾ ਸੀਹਸ੍ਸ ਮਿਗਰਞ੍ਞੋ ਨਦਤੋ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਯਂ ਸਂਵੇਗਂ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਬਿਲਂ ਬਿਲਾਸਯਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ, ਦਕਂ ਦਕਾਸਯਾ [ਉਦਕਂ ਉਦਕਾਸਯਾ (ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੩੭ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ, ਵਨਂ ਵਨਾਸਯਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ, ਆਕਾਸਂ ਪਕ੍ਖਿਨੋ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਾ ਗਾਮਨਿਗਮਰਾਜਧਾਨੀਸੁ ਦਲ਼੍ਹੇਹਿ ਵਰਤ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧਾ, ਤੇਪਿ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਭੀਤਾ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਂ ਚਜਮਾਨਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਪਾਣਾਨਂ, ਏਵਂ ਮਹੇਸਕ੍ਖੋ ਏਵਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਾ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘ਇਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯੋ, ਇਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧੋ [ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ (ਅਟ੍ਠ., ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮) ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਪਨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਇਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਸੁਖਬਹੁਲਾ ਉਚ੍ਚੇਸੁ ਵਿਮਾਨੇਸੁ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ, ਤੇਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਯਂ ਸਂਵੇਗਂ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਕਿਰ, ਭੋ, ਮਯਂ ਸਮਾਨਾ ਨਿਚ੍ਚਮ੍ਹਾਤਿ ਅਮਞ੍ਞਿਮ੍ਹ; ਅਦ੍ਧੁਵਾ ਵਤ ਕਿਰ, ਭੋ, ਮਯਂ ਸਮਾਨਾ ਧੁਵਮ੍ਹਾਤਿ ਅਮਞ੍ਞਿਮ੍ਹ; ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਵਤ ਕਿਰ, ਭੋ, ਮਯਂ ਸਮਾਨਾ ਸਸ੍ਸਤਮ੍ਹਾਤਿ ਅਮਞ੍ਞਿਮ੍ਹ. ਮਯਂ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਦ੍ਧੁਵਾ ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਮਹੇਸਕ੍ਖੋ ਏਵਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਯੀ;

ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ.

‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਞ੍ਚ, ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ;

ਅਰਿਯਞ੍ਚਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਗਾਮਿਨਂ.

‘‘ਯੇਪਿ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਦੇਵਾ, ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਯਸਸ੍ਸਿਨੋ;

ਭੀਤਾ ਸਨ੍ਤਾਸਮਾਪਾਦੁਂ, ਸੀਹਸ੍ਸੇਵਿ’ਤਰੇਮਿਗਾ.

‘‘ਅਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਯਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਕਿਰ ਭੋ ਮਯਂ;

ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮]. ਤਤਿਯਂ;

੪. ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਪਦਾ ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਦਾ [ਦਿਪਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੫.੩੨; ਇਤਿਵੁ. ੯੦] ਵਾ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾ ਵਾ ਬਹੁਪ੍ਪਦਾ ਵਾ ਰੂਪਿਨੋ ਵਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਵਾ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਨਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ, ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨਾ, ਅਗ੍ਗੇ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾ. ਅਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯੇ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੇ ਮਗ੍ਗੇ ਪਸਨ੍ਨਾ, ਅਗ੍ਗੇ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾ. ਅਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨੋ ਪਿਪਾਸਵਿਨਯੋ ਆਲਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਵਟ੍ਟੁਪਚ੍ਛੇਦੋ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਰਾਗੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨਾ, ਅਗ੍ਗੇ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾ. ਅਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘਾ ਵਾ ਗਣਾ ਵਾ, ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਨ੍ਨਾ, ਅਗ੍ਗੇ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾ. ਅਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਸਾਦਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਤੋ ਵੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਅਗ੍ਗਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਤਂ;

ਅਗ੍ਗੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ.

‘‘ਅਗ੍ਗੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਵਿਰਾਗੂਪਸਮੇ ਸੁਖੇ;

ਅਗ੍ਗੇ ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ.

‘‘ਅਗ੍ਗਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨਂ ਦਦਤਂ, ਅਗ੍ਗਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ;

ਅਗ੍ਗਂ ਆਯੁ ਚ ਵਣ੍ਣੋ ਚ, ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਬਲਂ.

‘‘ਅਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਮੇਧਾਵੀ, ਅਗ੍ਗਧਮ੍ਮਸਮਾਹਿਤੋ;

ਦੇਵਭੂਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਮੋਦਤੀ’’ਤਿ [ਇਤਿਵੁ. ੯੦]. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਵਸ੍ਸਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਵਸ੍ਸਕਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਗਧਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਸ੍ਸਕਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਗਧਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਚਤੂਹਿ ਖੋ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਤਜਾਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ. ਸਤਿਮਾ ਖੋ ਪਨ ਹੋਤਿ ਚਿਰਕਤਮ੍ਪਿ ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਸਰਿਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾ ਯਾਨਿ ਖੋ ਪਨ ਤਾਨਿ ਗਹਟ੍ਠਕਾਨਿ ਕਿਂਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਅਨਲਸੋ, ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯ ਵੀਮਂਸਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਲਂ ਕਾਤੁਂ ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮ. ਸਚੇ ਮੇ [ਸਚੇ ਪਨ ਮੇ (ਸੀ. ਕ.), ਸਚੇ ਮੇ ਪਨ (ਪੀ.)], ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨੁਮੋਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਮੋਦਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ; ਸਚੇ ਪਨ ਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ.

‘‘ਨੇਵ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨੁਮੋਦਾਮਿ ਨ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਾਮਿ. ਚਤੂਹਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ; ਬਹੁਸ੍ਸ ਜਨਤਾ ਅਰਿਯੇ ਞਾਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ, ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤਾ. ਸੋ ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ; ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਇਤਿ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਪਥੇ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਨੇਵ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨੁਮੋਦਾਮਿ ਨ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਾਮਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ. ਇਮੇਹਿ ਚ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਧਾਰੇਮ; ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ; ਬਹੁ ਤੇ [ਬਹੁਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਜਨਤਾ ਅਰਿਯੇ ਞਾਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ, ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤਾ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਪਥੇ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਭਵਞ੍ਹਿ ਗੋਤਮੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਸਜ੍ਜ ਉਪਨੀਯ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾ. ਅਪਿ ਚ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ; ਬਹੁ ਮੇ [ਬਹੁਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਜਨਤਾ ਅਰਿਯੇ ਞਾਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ, ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਤਾ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਮਿ, ਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਕਙ੍ਖਾਮਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਮਿ, ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਮਿ, ਯਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਨਾਕਙ੍ਖਾਮਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਪਥੇ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਵੇਦਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਪ੍ਪਮੋਚਨਂ;

ਹਿਤਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਕਾਸਯਿ;

ਯਂ ਵੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ, ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਬਹੂ ਜਨਾ [ਪਸੀਦਤਿ ਬਹੁਜ੍ਜਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)].

‘‘ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕੁਸਲੋ, ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਅਨਾਸਵੋ;

ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨ੍ਤਿਮਸਾਰੀਰੋ [ਅਨ੍ਤਿਮਧਾਰਿਤੋ (ਕ.)], ‘‘(ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ) [( ) ਸ੍ਯਾ. ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] ਮਹਾਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਦੋਣਸੁਤ੍ਤਂ

੩੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਦੋਣੋਪਿ ਸੁਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੋਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇਸੁ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਸਾਰਾਨਿ ਸਨੇਮਿਕਾਨਿ ਸਨਾਭਿਕਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰਾਨਿ; ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਨ ਵਤਿਮਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਸ੍ਸ ਪਦਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ!! ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਖੋ ਦੋਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਦਾਨਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਪਸਾਦਨੀਯਂ ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸਂ ਉਤ੍ਤਮਦਮਥਸਮਥਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤਂ ਗੁਤ੍ਤਂ ਸਂਯਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ [ਯਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੨੫੭)] ਨਾਗਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਦੇਵੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੇਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਕ੍ਖੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

‘‘‘ਦੇਵੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੇਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਯਕ੍ਖੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਨੋ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਅਥ ਕੋ ਚਰਹਿ ਭਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਯੇਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਸਵਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਦੇਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ, ਤੇ ਮੇ ਆਸਵਾ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਯੇਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਸਵਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ… ਯਕ੍ਖੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ… ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯਂ, ਤੇ ਮੇ ਆਸਵਾ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਪ੍ਪਲਂ ਵਾ ਪਦੁਮਂ ਵਾ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਵਾ ਉਦਕੇ ਜਾਤਂ ਉਦਕੇ ਸਂਵਡ੍ਢਂ ਉਦਕਾ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮ੍ਮ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕੇਨ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਲੋਕੇ ਜਾਤੋ ਲੋਕੇ ਸਂਵਡ੍ਢੋ ਲੋਕਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਲੋਕੇਨ. ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਮਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯੇਨ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਯਸ੍ਸ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਵਾ ਵਿਹਙ੍ਗਮੋ;

ਯਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਬ੍ਬਜੇ;

ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ, ਆਸਵਾ ਖੀਣਾ, ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਾ ਵਿਨਲ਼ੀਕਤਾ.

‘‘ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਯਥਾ ਵਗ੍ਗੁ, ਤੋਯੇਨ ਨੁਪਲਿਪ੍ਪਤਿ [ਨੁਪਲਿਮ੍ਪਤਿ (ਕ.)];

ਨੁਪਲਿਪ੍ਪਾਮਿ [ਨੁਪਲਿਮ੍ਪਾਮਿ (ਕ.)] ਲੋਕੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧੋਸ੍ਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;

੭. ਅਪਰਿਹਾਨਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩੭. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਬ੍ਬੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ – ‘ਨੇਵ ਦਵਾਯ ਨ ਮਦਾਯ ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯ ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯ; ਯਾਵਦੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਯਾਪਨਾਯ ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਂ ਯਾਮਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਯਾਮਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ; ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਯਾਮਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਬ੍ਬੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ.

‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਚ ਸਂਵੁਤੋ;

ਭੋਜਨਮ੍ਹਿ ਚ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵਿਹਾਰੀ ਆਤਾਪੀ, ਅਹੋਰਤ੍ਤਮਤਨ੍ਦਿਤੋ;

ਭਾਵਯਂ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦਰਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਮਾਦੇ ਭਯਦਸ੍ਸਿ ਵਾ [ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ (ਕ.) ਧ. ਪ. ੩੨ ਧਮ੍ਮਪਦੇਪਿ];

ਅਭਬ੍ਬੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ;

੮. ਪਤਿਲੀਨਸੁਤ੍ਤਂ

੩੮. ‘‘ਪਨੁਣ੍ਣਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ [ਪਣੁਨ੍ਨਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ (?)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਤਿਲੀਨੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਨੁਣ੍ਣਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਥੁਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ; ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨੁਣ੍ਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਨੁਣ੍ਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਨਿ ਵਨ੍ਤਾਨਿ ਮੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਹੀਨਾਨਿ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਨੁਣ੍ਣਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਮੇਸਨਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਭਵੇਸਨਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਤਿਲੀਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਤਿਲੀਨੋ ਹੋਤਿ. ਪਨੁਣ੍ਣਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਤਿਲੀਨੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

[ਇਤਿਵੁ. ੫੫ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕੇਪਿ] ‘‘ਕਾਮੇਸਨਾ ਭਵੇਸਨਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ ਸਹ;

ਇਤਿ ਸਚ੍ਚਪਰਾਮਾਸੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਮੁਸ੍ਸਯਾ.

[ਇਤਿਵੁ. ੫੫ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕੇਪਿ] ‘‘ਸਬ੍ਬਰਾਗਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋ;

ਏਸਨਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਮੂਹਤਾ.

‘‘ਸ ਵੇ ਸਨ੍ਤੋ ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਅਪਰਾਜਿਤੋ;

ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਪਤਿਲੀਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ;

੯. ਉਜ੍ਜਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩੯. ਅਥ ਖੋ ਉਜ੍ਜਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਜ੍ਜਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਵਮ੍ਪਿ ਨੋ ਗੋਤਮੋ ਯਞ੍ਞਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਬ੍ਬਂ ਯਞ੍ਞਂ ਵਣ੍ਣੇਮਿ; ਨ ਪਨਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਬ੍ਬਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਵਣ੍ਣੇਮਿ. ਯਥਾਰੂਪੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਞ੍ਞੇ ਗਾਵੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਾ ਪਾਣਾ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਵਣ੍ਣੇਮਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਯਥਾਰੂਪੇ ਚ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਞ੍ਞੇ ਨੇਵ ਗਾਵੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਵਿਧਾ ਪਾਣਾ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਵਣ੍ਣੇਮਿ, ਯਦਿਦਂ ਨਿਚ੍ਚਦਾਨਂ ਅਨੁਕੁਲਯਞ੍ਞਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸਮੇਧਂ ਪੁਰਿਸਮੇਧਂ, ਸਮ੍ਮਾਪਾਸਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ਂ;

ਮਹਾਯਞ੍ਞਾ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ [ਸਮ੍ਮਾਪਾਸਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ; ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ਂ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ (ਪੀ.) ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੦], ਨ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਪ੍ਫਲਾ.

‘‘ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਵਿਵਿਧਾ ਯਤ੍ਥ ਹਞ੍ਞਰੇ;

ਨ ਤਂ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਯਞ੍ਞਂ, ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਯੇ ਚ ਯਞ੍ਞਾ ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਾ, ਯਜਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕੁਲਂ ਸਦਾ;

ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਵਿਵਿਧਾ ਨੇਤ੍ਥ ਹਞ੍ਞਰੇ [ਨਾਜੇਲ਼ਕਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਵਿਵਿਧਾ ਯਤ੍ਥ ਹਞ੍ਞਰੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)];

ਤਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਯਞ੍ਞਂ, ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਏਤਂ [ਏਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਯਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਏਸੋ ਯਞ੍ਞੋ ਮਹਪ੍ਫਲੋ;

ਏਤਂ [ਏਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਹਿ ਯਜਮਾਨਸ੍ਸ, ਸੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਨ ਪਾਪਿਯੋ;

ਯਞ੍ਞੋ ਚ ਵਿਪੁਲੋ ਹੋਤਿ, ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਉਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਂ

੪੦. ਅਥ ਖੋ ਉਦਾਯੀ [ਉਦਾਯਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ …ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਦਾਯੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਵਮ੍ਪਿ ਨੋ ਗੋਤਮੋ ਯਞ੍ਞਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਬ੍ਬਂ ਯਞ੍ਞਂ ਵਣ੍ਣੇਮਿ; ਨ ਪਨਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਬ੍ਬਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਵਣ੍ਣੇਮਿ. ਯਥਾਰੂਪੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਞ੍ਞੇ ਗਾਵੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਾ ਪਾਣਾ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਵਣ੍ਣੇਮਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਯਞ੍ਞਂ ਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਰਾਰਮ੍ਭਂ, ਯਞ੍ਞਂ ਕਾਲੇਨ ਕਪ੍ਪਿਯਂ;

ਤਾਦਿਸਂ ਉਪਸਂਯਨ੍ਤਿ, ਸਞ੍ਞਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਯੋ.

‘‘ਵਿਵਟਚ੍ਛਦਾ [ਵਿਵਤ੍ਤਚ੍ਛਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਵਿਵਟ੍ਟਚ੍ਛਦਾ (ਕ.)] ਯੇ ਲੋਕੇ, ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾ ਕੁਲਂ ਗਤਿਂ;

ਯਞ੍ਞਮੇਤਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਯਞ੍ਞਸ੍ਸ [ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕੋਵਿਦਾ.

‘‘ਯਞ੍ਞੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸਦ੍ਧੇ, ਹਬ੍ਯਂ [ਹਵ੍ਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਹੁਞ੍ਞਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰਹਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਯਜਤਿ [ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਯਜਨ੍ਤਿ (ਕ.)], ਸੁਖੇਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਸੁ.

‘‘ਸੁਹੁਤਂ ਸੁਯਿਟ੍ਠਂ ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ [ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇਸੁ ਯਂ ਕਤਂ;

ਯਞ੍ਞੋ ਚ ਵਿਪੁਲੋ ਹੋਤਿ, ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ ਚ ਦੇਵਤਾ.

‘‘ਏਵਂ [ਏਤਂ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੩੭] ਯਜਿਤ੍ਵਾ ਮੇਧਾਵੀ, ਸਦ੍ਧੋ ਮੁਤ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ;

ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਸੁਖਂ ਲੋਕਂ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਚਕ੍ਕਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.