੧. ਆਨਿਸਂਸਵਗ੍ਗੋ

੧. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤ੍ਥਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਨਿਸਂਸਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ [ਪਾਮੁਜ੍ਜਤ੍ਥੋ ਪਾਮੁਜ੍ਜਾਨਿਸਂਸੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧].

‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪੀਤਤ੍ਥਂ ਪੀਤਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੀਤਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪੀਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਥਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸੁਖਤ੍ਥਾ ਸੁਖਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਖਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸੁਖਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਾਧਤ੍ਥਂ ਸਮਾਧਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਮਾਧਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਾਧਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ ਕਿਮਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ [… ਨਿਸਂਸੋਤਿ (ਸੀ. ਕ.)].

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤ੍ਥਾਨਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਨਿਸਂਸਾਨਿ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਨਿਸਂਸੋ; ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪੀਤਤ੍ਥਂ ਪੀਤਾਨਿਸਂਸਂ; ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਥਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਨਿਸਂਸਾ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਤ੍ਥਾ ਸੁਖਾਨਿਸਂਸਾ; ਸੁਖਂ ਸਮਾਧਤ੍ਥਂ ਸਮਾਧਾਨਿਸਂਸਂ; ਸਮਾਧਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਾਨਿਸਂਸਂ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ. ਇਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਗ੍ਗਾਯ ਪਰੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ [ਅਰਹਤ੍ਤਾਯ ਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਪਠਮਂ.

੨. ਚੇਤਨਾਕਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨. [ਅ. ਨਿ. ੧੧.੨] ‘‘ਸੀਲਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੂ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੂ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਸ੍ਸ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਾਯਤਿ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਪੀਤਿ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੂ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਕਾਯੋ ਮੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੂ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਸੁਖਿਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੇ ਸਮਾਧਿਯਤੂ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਭੂਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਾਮਿ ਵਿਰਜ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਂ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਸ੍ਸ [ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਸ੍ਸ (ਸੀ. ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਕਰਣੀਯਂ – ‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਮੀ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ [ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦੋ (ਸੀ. ਕ.)] ਵਿਰਤ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਾਨਿਸਂਸਂ; ਸਮਾਧਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿਸਂਸੋ; ਸੁਖਂ ਸਮਾਧਤ੍ਥਂ ਸਮਾਧਾਨਿਸਂਸਂ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਤ੍ਥਾ ਸੁਖਾਨਿਸਂਸਾ; ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਥਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਨਿਸਂਸਾ; ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪੀਤਤ੍ਥਂ ਪੀਤਾਨਿਸਂਸਂ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਨਿਸਂਸੋ; ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤ੍ਥਾਨਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਨਿਸਂਸਾਨਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ ਅਪਾਰਾ ਪਾਰਂ ਗਮਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਉਪਨਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੩. [ਅ. ਨਿ. ੫.੨੪; ੧੧.੩] ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ; ਪਾਮੋਜ੍ਜੇ ਅਸਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਾ ਹੋਤਿ ਪੀਤਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪੀਤਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਾ ਹੋਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਸੁਖਂ; ਸੁਖੇ ਅਸਤਿ ਸੁਖਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਅਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਅਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਵਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ.

‘‘ਸੀਲਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ; ਪਾਮੋਜ੍ਜੇ ਸਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ ਪੀਤਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਸਤਿ ਪੀਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਸੁਖਂ; ਸੁਖੇ ਸਤਿ ਸੁਖਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਉਪਨਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੪. [ਅ. ਨਿ. ੧੧.੪] ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਵਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ.

‘‘ਸੀਲਵਤੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ. … ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਤਤਿਯਉਪਨਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੫. [ਅ. ਨਿ. ੧੧.੫] ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ; ਪਾਮੋਜ੍ਜੇ ਅਸਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਾ ਹੋਤਿ ਪੀਤਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪੀਤਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਾ ਹੋਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਅਸਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਸੁਖਂ; ਸੁਖੇ ਅਸਤਿ ਸੁਖਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਅਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਅਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਵਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਨ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਅਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤੂਪਨਿਸਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ.

‘‘ਸੀਲਵਤੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ; ਪਾਮੋਜ੍ਜੇ ਸਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ ਪੀਤਿ; ਪੀਤਿਯਾ ਸਤਿ ਪੀਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ; ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਸੁਖਂ; ਸੁਖੇ ਸਤਿ ਸੁਖਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਸਤਿ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਪਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਚੋਪਿ… ਫੇਗ੍ਗੁਪਿ… ਸਾਰੋਪਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੀਲਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ; ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਸਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਂ

੬. [ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੮] ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ [ਪਠਵਿਸਞ੍ਞੀ (ਸੀ.), ਪਠਵੀਸਞ੍ਞੀ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤ੍ਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੭. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ…ਪੇ… ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯਂ ਇਧੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨ੍ਧਵਨਸ੍ਮਿਂ. ਤਤ੍ਥਾਹਂ [ਅਥਾਹਂ (ਕ.)] ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ [ਪਟਿਲਭਾਮਿ (ਕ.)] ਯਥਾ ਨੇਵ ਪਥਵਿਯਂ ਪਥਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਆਪੋਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਤੇਜੋਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾਯੋਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਇਧਲੋਕੇ ਇਧਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ, ਨ ਪਰਲੋਕੇ ਪਰਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿਂ; ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਿਂਸਞ੍ਞੀ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ [ਕਿਂ ਸਞ੍ਞੀ ਪਨਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ (ਕ.)] ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਵਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਖੋ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਸਕਲਿਕਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਵ ਅਚ੍ਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਞ੍ਞਾਵ ਅਚ੍ਚਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਭਵਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ‘ਭਵਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ [ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ (ਸੀ. ਕ.)] ਸਞ੍ਞੀ ਚ ਪਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਝਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੮. ‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਚ [ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ ਅਯਂ ਚ ਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ [ਨੋ (ਸ੍ਯਾ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ. ਅ. ਨਿ. ੮.੭੧] ਸੀਲਵਾ; ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਅਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਅਸ੍ਸਂ, ਸੀਲਵਾ ਚਾ’ਤਿ! ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸੀਲਵਾ ਚ, ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ ਸੀਲਵਾ ਚ, ਨੋ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ…ਪੇ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ… ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ… ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਵਿਸਾਰਦੋ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ… ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਿਨਯਧਰੋ… ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ [ਆਰਞ੍ਞਕੋ (ਕ.)] ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ… ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਨੋ ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ… ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਨੋ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਅਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਅਸ੍ਸਂ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸਂ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਸਨ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਂ

੯. ‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸੀਲਵਾ…ਪੇ… ਸੀਲਵਾ ਚ, ਨੋ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ… ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ… ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਵਿਸਾਰਦੋ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ… ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਿਨਯਧਰੋ… ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ… ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਨੋ ਚ ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਤੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ… ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਤੇ ਚ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਨੋ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਅਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਅਸ੍ਸਂ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਤੇ ਚ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਚ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੋ, ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਤੇ ਚ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਵਿਜ੍ਜਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦. ‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸੀਲਵਾ. ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਅਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਅਸ੍ਸਂ ਸੀਲਵਾ ਚਾ’ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਦ੍ਧੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ ਸੀਲਵਾ ਚ, ਨੋ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਵਿਸਾਰਦੋ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਿਨਯਧਰੋ ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਨੋ ਚ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਞ੍ਚ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਨੋ ਚ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਨੋ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਅਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਅਸ੍ਸਂ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰੇਯ੍ਯਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰੇਯ੍ਯਂ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਚ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ, ਪਰਿਸਾਵਚਰੋ ਚ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਚ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਵਿਨਯਧਰੋ ਚ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਆਸਵਾਨਞ੍ਚ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਙ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ, ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਆਨਿਸਂਸਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.