અન્તરપેય્યાલં

કતિપુચ્છાવારો

૨૭૧. કતિ આપત્તિયો? કતિ આપત્તિક્ખન્ધા? કતિ વિનીતવત્થૂનિ? કતિ અગારવા? કતિ ગારવા? કતિ વિનીતવત્થૂનિ? કતિ વિપત્તિયો? કતિ આપત્તિસમુટ્ઠાના? કતિ વિવાદમૂલાનિ? કતિ અનુવાદમૂલાનિ? કતિ સારણીયા ધમ્મા? કતિ ભેદકરવત્થૂનિ? કતિ અધિકરણાનિ? કતિ સમથા?

પઞ્ચ આપત્તિયો. પઞ્ચ આપત્તિક્ખન્ધા. પઞ્ચ વિનીતવત્થૂનિ. સત્ત આપત્તિયો. સત્ત આપત્તિક્ખન્ધા. સત્ત વિનીતવત્થૂનિ. છ અગારવા. છ ગારવા. છ વિનીતવત્થૂનિ. ચતસ્સો વિપત્તિયો. છ આપત્તિસમુટ્ઠાના. છ વિવાદમૂલાનિ. છ અનુવાદમૂલાનિ. છ સારણીયા ધમ્મા. અટ્ઠારસ ભેદકરવત્થૂનિ. ચત્તારિ અધિકરણાનિ. સત્ત સમથા.

તત્થ કતમા પઞ્ચ આપત્તિયો? પારાજિકાપત્તિ, સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિ, પાચિત્તિયાપત્તિ, પાટિદેસનીયાપત્તિ, દુક્કટાપત્તિ – ઇમા પઞ્ચ આપત્તિયો.

તત્થ કતમે પઞ્ચ આપત્તિક્ખન્ધા? પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધો, સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધો, પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધો, પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધો, દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધો – ઇમે પઞ્ચ આપત્તિક્ખન્ધા.

તત્થ કતમાનિ પઞ્ચ વિનીતવત્થૂનિ? પઞ્ચહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી અકિરિયા અકરણં અનજ્ઝાપત્તિ વેલાઅનતિક્કમો સેતુઘાતો – ઇમાનિ પઞ્ચ વિનીતવત્થૂનિ.

તત્થ કતમા સત્ત આપત્તિયો? પારાજિકાપત્તિ, સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિ, થુલ્લચ્ચયાપત્તિ, પાચિત્તિયાપત્તિ, પાટિદેસનીયાપત્તિ, દુક્કટાપત્તિ, દુબ્ભાસિતાપત્તિ – ઇમા સત્ત આપત્તિયો.

તત્થ કતમે સત્ત આપત્તિક્ખન્ધા? પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધો, સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધો, થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધો, પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધો, પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધો, દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધો, દુબ્ભાસિતાપત્તિક્ખન્ધો – ઇમે સત્ત આપત્તિક્ખન્ધા.

તત્થ કતમાનિ સત્ત વિનીતવત્થૂનિ? સત્તહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી અકિરિયા અકરણં અનજ્ઝાપત્તિ વેલાઅનતિક્કમો સેતુઘાતો – ઇમાનિ સત્ત વિનીતવત્થૂનિ.

તત્થ કતમે છ અગારવા? બુદ્ધે અગારવો, ધમ્મે અગારવો, સઙ્ઘે અગારવો, સિક્ખાય અગારવો, અપ્પમાદે અગારવો, પટિસન્ધારે અગારવો – ઇમે છ અગારવા.

તત્થ કતમે છ ગારવા? બુદ્ધે ગારવો, ધમ્મે ગારવો, સઙ્ઘે ગારવો, સિક્ખાય ગારવો, અપ્પમાદે ગારવો, પટિસન્ધારે ગારવો – ઇમે છ ગારવા.

તત્થ કતમાનિ છ વિનીતવત્થૂનિ? છહિ અગારવેહિ આરતિ વિરતિ પટિવિરતિ વેરમણી અકિરિયા અકરણં અનજ્ઝાપત્તિ વેલાઅનતિક્કમો સેતુઘાતો – ઇમાનિ છ વિનીતવત્થૂનિ.

તત્થ કતમા ચતસ્સો વિપત્તિયો? સીલવિપત્તિ, આચારવિપત્તિ, દિટ્ઠિવિપત્તિ, આજીવવિપત્તિ – ઇમા ચતસ્સો વિપત્તિયો.

તત્થ કતમે છ આપત્તિસમુટ્ઠાના? અત્થાપત્તિ કાયતો સમુટ્ઠાતિ, ન વાચતો ન ચિત્તતો; અત્થાપત્તિ વાચતો સમુટ્ઠાતિ, ન કાયતો ન ચિત્તતો; અત્થાપત્તિ કાયતો ચ વાચતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન ચિત્તતો; અત્થાપત્તિ કાયતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન વાચતો; અત્થાપત્તિ વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ, ન કાયતો; અત્થાપત્તિ કાયતો ચ વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠાતિ – ઇમે છ આપત્તિસમુટ્ઠાના.

૨૭૨. તત્થ [ચૂળવ. ૨૧૬; અ. નિ. ૬.૩૬; મ. નિ. ૩.૪૪; દી. નિ. ૩.૩૨૫] કતમાનિ છ વિવાદમૂલાનિ? ઇધ ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી. યો સો ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો ભિક્ખુ સત્થરિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… સિક્ખાય ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે વિવાદં જનેતિ. યો હોતિ વિવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપં ચે તુમ્હે વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપં ચે તુમ્હે વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ.

[ચૂળવ. ૨૧૬] પુન ચપરં ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પળાસી…પે… ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી, સઠો હોતિ માયાવી, પાપિચ્છો હોતિ મિચ્છાદિટ્ઠિ, સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યો સો ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો ભિક્ખુ સત્થરિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… સિક્ખાય ન પરિપૂરકારી, સો સઙ્ઘે વિવાદં જનેતિ. યો સો હોતિ વિવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપં ચે તુમ્હે વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપં ચે તુમ્હે વિવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ વિવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ. ઇમાનિ છ વિવાદમૂલાનિ.

૨૭૩. [ચૂળવ. ૨૧૭] તત્થ કતમાનિ છ અનુવાદમૂલાનિ? ઇધ ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી. યો સો ભિક્ખુ કોધનો હોતિ ઉપનાહી સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો સો ભિક્ખુ સત્થરિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે …પે… સિક્ખાય ન પરિપૂરકારી સો સઙ્ઘે અનુવાદં જનેતિ. યો હોતિ અનુવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપં ચે તુમ્હે અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપં ચે તુમ્હે અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પલાસી…પે… ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી, સઠો હોતિ માયાવી, પાપિચ્છો હોતિ મિચ્છાદિટ્ઠિ, સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યો સો ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી સો સત્થરિપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, ધમ્મેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સઙ્ઘેપિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો, સિક્ખાયપિ ન પરિપૂરકારી હોતિ. યો ભિક્ખુ સત્થરિ અગારવો વિહરતિ અપ્પતિસ્સો ધમ્મે…પે… સઙ્ઘે…પે… સિક્ખાય ન પરિપૂરકારી સો સઙ્ઘે અનુવાદં જનેતિ. યો હોતિ અનુવાદો બહુજનાહિતાય બહુજનાસુખાય બહુનો જનસ્સ અનત્થાય અહિતાય દુક્ખાય દેવમનુસ્સાનં. એવરૂપં ચે તુમ્હે અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનાય વાયમેય્યાથ. એવરૂપં ચે તુમ્હે અનુવાદમૂલં અજ્ઝત્તં વા બહિદ્ધા વા ન સમનુપસ્સેય્યાથ તત્ર તુમ્હે તસ્સેવ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવાય પટિપજ્જેય્યાથ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ પહાનં હોતિ. એવમેતસ્સ પાપકસ્સ અનુવાદમૂલસ્સ આયતિં અનવસ્સવો હોતિ. ઇમાનિ છ અનુવાદમૂલાનિ.

૨૭૪. [દી. નિ. ૩.૩૨૪; અ. નિ. ૬.૧૧] તત્થ કતમે છ સારણીયા ધમ્મા? ઇધ ભિક્ખુનો મેત્તં કાયકમ્મં પચ્ચુપટ્ઠિતં હોતિ સબ્રહ્મચારીસુ આવિ ચેવ રહો ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુનો મેત્તં વચીકમ્મં પચ્ચુપટ્ઠિતં હોતિ સબ્રહ્મચારીસુ આવિ ચેવ રહો ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુનો મેત્તં મનોકમ્મં પચ્ચુપટ્ઠિતં હોતિ સબ્રહ્મચારીસુ આવિ ચેવ રહો ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુ યે તે લાભા ધમ્મિકા ધમ્મલદ્ધા અન્તમસો પત્તપરિયાપન્નમત્તમ્પિ તથારૂપેહિ લાભેહિ અપ્પટિવિભત્તભોગી હોતિ સીલવન્તેહિ સબ્રહ્મચારીહિ સાધારણભોગી. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુ યાનિ તાનિ સીલાનિ અખણ્ડાનિ અચ્છિદ્દાનિ અસબલાનિ અકમ્માસાનિ ભુજિસ્સાનિ વિઞ્ઞુપસત્થાનિ અપરામટ્ઠાનિ સમાધિસંવત્તનિકાનિ, તથારૂપેસુ સીલેસુ સીલસામઞ્ઞગતો વિહરતિ સબ્રહ્મચારીહિ આવિ ચેવ રહો ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ.

પુન ચપરં ભિક્ખુ યાયં દિટ્ઠિ અરિયા નિય્યાનિકા નિય્યાતિ તક્કરસ્સ સમ્મા દુક્ખક્ખયાય તથારૂપાય દિટ્ઠિયા દિટ્ઠિસામઞ્ઞગતો વિહરતિ સબ્રહ્મચારીહિ આવિ ચેવ રહો ચ. અયમ્પિ ધમ્મો સારણીયો પિયકરણો ગરુકરણો સઙ્ગહાય અવિવાદાય સામગ્ગિયા એકીભાવાય સંવત્તતિ. ઇમે છ સારણીયા ધમ્મા.

૨૭૫. તત્થ કતમાનિ અટ્ઠારસ ભેદકરવત્થૂનિ? ઇધ ભિક્ખુ અધમ્મં ‘‘ધમ્મો’’તિ દીપેતિ, ધમ્મં ‘‘અધમ્મો’’તિ દીપેતિ, અવિનયં ‘‘વિનયો’’તિ દીપેતિ, વિનયં ‘‘અવિનયો’’તિ દીપેતિ, અભાસિતં અલપિતં તથાગતેન ‘‘ભાસિતં લપિતં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, ભાસિતં લપિતં તથાગતેન ‘‘અભાસિતં અલપિતં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, અનાચિણ્ણં તથાગતેન ‘‘આચિણ્ણં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, આચિણ્ણં તથાગતેન ‘‘અનાચિણ્ણં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, અપઞ્ઞત્તં તથાગતેન ‘‘પઞ્ઞત્તં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, પઞ્ઞત્તં તથાગતેન ‘‘અપઞ્ઞત્તં તથાગતેના’’તિ દીપેતિ, આપત્તિં ‘‘અનાપત્તી’’તિ દીપેતિ, અનાપત્તિં ‘‘આપત્તી’’તિ દીપેતિ, લહુકં આપત્તિં ‘‘ગરુકા આપત્તી’’તિ દીપેતિ, ગરુકં આપત્તિં ‘‘લહુકા આપત્તી’’તિ દીપેતિ, સાવસેસં આપત્તિં ‘‘અનવસેસા આપત્તી’’તિ દીપેતિ, અનવસેસં આપત્તિં ‘‘સાવસેસા આપત્તી’’તિ દીપેતિ, દુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં ‘‘અદુટ્ઠુલ્લા આપત્તી’’તિ દીપેતિ, અદુટ્ઠુલ્લં આપત્તિં ‘‘દુટ્ઠુલ્લા આપત્તી’’તિ દીપેતિ. ઇમાનિ અટ્ઠારસ ભેદકરવત્થૂનિ.

[ચૂળવ. ૨૧૫; પરિ. ૩૪૦] તત્થ કતમાનિ ચત્તારિ અધિકરણાનિ? વિવાદાધિકરણં, અનુવાદાધિકરણં, આપત્તાધિકરણં, કિચ્ચાધિકરણં – ઇમાનિ ચત્તારિ અધિકરણાનિ.

તત્થ કતમે સત્ત સમથા? સમ્મુખાવિનયો, સતિવિનયો, અમૂળ્હવિનયો, પટિઞ્ઞાતકરણં, યેભુય્યસિકા, તસ્સપાપિયસિકા, તિણવત્થારકો – ઇમે સત્ત સમથા.

કતિપુચ્છાવારો નિટ્ઠિતો.

તસ્સુદ્દાનં –

આપત્તિ આપત્તિક્ખન્ધા, વિનીતા સત્તધા પુન;

વિનીતાગારવા ચેવ, ગારવા મૂલમેવ ચ.

પુન વિનીતા વિપત્તિ, સમુટ્ઠાના વિવાદના;

અનુવાદા સારણીયં, ભેદાધિકરણેન ચ.

સત્તેવ સમથા વુત્તા, પદા સત્તરસા ઇમેતિ.

૧. છઆપત્તિસમુટ્ઠાનવારો

૨૭૬. પઠમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં.

દુતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં.

તતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં.

ચતુત્થે આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં.

પઞ્ચમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં.

છટ્ઠેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પારાજિકં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. સઙ્ઘાદિસેસં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. થુલ્લચ્ચયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાચિત્તિયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. પાટિદેસનીયં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુક્કટં આપજ્જેય્યાતિ? સિયાતિ વત્તબ્બં. દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ? ન હીતિ વત્તબ્બં.

છઆપત્તિસમુટ્ઠાનવારો નિટ્ઠિતો પઠમો.

૨. કતાપત્તિવારો

૨૭૭. પઠમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? પઠમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પઞ્ચ આપત્તિયો આપજ્જતિ. ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી સઞ્ઞાચિકાય કુટિં કરોતિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં, પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ; ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી વિકાલે ભોજનં ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ; ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ – પઠમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા પઞ્ચ આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ? સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં કતિહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા? છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં કતિહિ સમુટ્ઠાનેહિ સમુટ્ઠન્તિ? ચતુન્નં અધિકરણાનં કતમં અધિકરણં? સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં પઞ્ચહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – કાયતો સમુટ્ઠન્તિ, ન વાચતો ન ચિત્તતો. ચતુન્નં અધિકરણાનં આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચ.

૨૭૮. દુતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? દુતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ચતસ્સો આપત્તિયો આપજ્જતિ – ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી સમાદિસતિ – ‘‘કુટિં મે કરોથા’’તિ. તસ્સ કુટિં કરોન્તિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં. પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી અનુપસમ્પન્નં પદસો ધમ્મં વાચેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ – દુતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા ચતસ્સો આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ…પે… સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં ચતૂહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – વાચતો સમુટ્ઠન્તિ, ન કાયતો ન ચિત્તતો. ચતુન્નં અધિકરણાનં, આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચ.

૨૭૯. તતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? તતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન પઞ્ચ આપત્તિયો આપજ્જતિ. ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી સંવિદહિત્વા કુટિં કરોતિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં. પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ભિક્ખુ કપ્પિયસઞ્ઞી ભિક્ખુનિયા વોસાસન્તિયા ન નિવારેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ – તતિયેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા પઞ્ચ આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ…પે… સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં પઞ્ચહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – કાયતો ચ વાચતો ચ સમુટ્ઠન્તિ, ન ચિત્તતો. ચતુન્નં અધિકરણાનં, આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચ.

૨૮૦. ચતુત્થેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? ચતુત્થેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન છ આપત્તિયો આપજ્જતિ – ભિક્ખુ મેથુનં ધમ્મં પટિસેવતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ; ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી સઞ્ઞાચિકાય કુટિં કરોતિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં, પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી વિકાલે ભોજનં ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી અઞ્ઞાતિકાય ભિક્ખુનિયા અન્તરઘરં પવિટ્ઠાય હત્થતો ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા સહત્થા પટિગ્ગહેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ. ચતુત્થેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા છ આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ…પે… સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં છહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – કાયતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠન્તિ, ન વાચતો. ચતુન્નં અધિકરણાનં, આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચ.

૨૮૧. પઞ્ચમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? પઞ્ચમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન છ આપત્તિયો આપજ્જતિ. ભિક્ખુ પાપિચ્છો ઇચ્છાપકતો અસન્તં અભૂતં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મં ઉલ્લપતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ; ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી સમાદિસતિ – ‘‘કુટિં મે કરોથા’’તિ. તસ્સ કુટિં કરોન્તિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં. પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી અનુપસમ્પન્નં પદસો ધમ્મં વાચેતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ન ખુંસેતુકામો ન વમ્ભેતુકામો ન મઙ્કુકત્તુકામો દવકમ્યતા હીનેન હીનં વદેતિ, આપત્તિ દુબ્ભાસિતસ્સ – પઞ્ચમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા છ આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ…પે… સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં છહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુબ્ભાસિતાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠન્તિ, ન કાયતો. ચતુન્નં અધિકરણાનં, આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચ.

૨૮૨. છટ્ઠેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન કતિ આપત્તિયો આપજ્જતિ? છટ્ઠેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન છ આપત્તિયો આપજ્જતિ – ભિક્ખુ સંવિદહિત્વા ભણ્ડં અવહરતિ, આપત્તિ પારાજિકસ્સ; ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી સંવિદહિત્વા કુટિં કરોતિ અદેસિતવત્થુકં પમાણાતિક્કન્તં સારમ્ભં અપરિક્કમનં, પયોગે દુક્કટં; એકં પિણ્ડં અનાગતે આપત્તિ થુલ્લચ્ચયસ્સ; તસ્મિં પિણ્ડે આગતે, આપત્તિ સઙ્ઘાદિસેસસ્સ. ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી પણીતભોજનાનિ અત્તનો અત્થાય વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાચિત્તિયસ્સ. ભિક્ખુ અકપ્પિયસઞ્ઞી ભિક્ખુનિયા વોસાસન્તિયા ન નિવારેત્વા ભુઞ્જતિ, આપત્તિ પાટિદેસનીયસ્સ – છટ્ઠેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેન ઇમા છ આપત્તિયો આપજ્જતિ.

તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં કતિ વિપત્તિયો ભજન્તિ? સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં કતિહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા? છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં કતિહિ આપત્તિસમુટ્ઠાનેહિ સમુટ્ઠન્તિ? ચતુન્નં અધિકરણાનં કતમં અધિકરણં? સત્તન્નં સમથાનં કતિહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ? તા આપત્તિયો ચતુન્નં વિપત્તીનં દ્વે વિપત્તિયો ભજન્તિ – સિયા સીલવિપત્તિં, સિયા આચારવિપત્તિં. સત્તન્નં આપત્તિક્ખન્ધાનં છહિ આપત્તિક્ખન્ધેહિ સઙ્ગહિતા – સિયા પારાજિકાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા સઙ્ઘાદિસેસાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા થુલ્લચ્ચયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાચિત્તિયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા પાટિદેસનીયાપત્તિક્ખન્ધેન, સિયા દુક્કટાપત્તિક્ખન્ધેન. છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠન્તિ – કાયતો ચ વાચતો ચ ચિત્તતો ચ સમુટ્ઠન્તિ. ચતુન્નં અધિકરણાનં, આપત્તાધિકરણં. સત્તન્નં સમથાનં તીહિ સમથેહિ સમ્મન્તિ – સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ પટિઞ્ઞાતકરણેન ચ, સિયા સમ્મુખાવિનયેન ચ તિણવત્થારકેન ચાતિ.

છન્નં આપત્તિસમુટ્ઠાનાનં

કતાપત્તિવારો નિટ્ઠિતો દુતિયો.