૧૨૦. અફાસુકવિહારો

૨૦૯. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા સન્દિટ્ઠા સમ્ભત્તા ભિક્ખૂ કોસલેસુ જનપદે અઞ્ઞતરસ્મિં આવાસે વસ્સં ઉપગચ્છિંસુ. અથ ખો તેસં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો મયં ઉપાયેન સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસેય્યામ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમેય્યામા’’તિ. અથ ખો તેસં ભિક્ખૂનં એતદહોસિ – ‘‘સચે ખો મયં અઞ્ઞમઞ્ઞં નેવ આલપેય્યામ ન સલ્લપેય્યામ – યો પઠમં ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમેય્ય સો આસનં પઞ્ઞપેય્ય, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં ઉપનિક્ખિપેય્ય, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા ઉપટ્ઠાપેય્ય, પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેય્ય; યો પચ્છા ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમેય્ય, સચસ્સ ભુત્તાવસેસો, સચે આકઙ્ખેય્ય ભુઞ્જેય્ય, નો ચે આકઙ્ખેય્ય અપ્પહરિતે વા છડ્ડેય્ય, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેય્ય; સો આસનં ઉદ્ધરેય્ય, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેય્ય, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા પટિસામેય્ય, પાનીયં પરિભોજનીયં પટિસામેય્ય, ભત્તગ્ગં સમ્મજ્જેય્ય; યો પસ્સેય્ય પાનીયઘટં વા પરિભોજનીયઘટં વા વચ્ચઘટં વા રિત્તં તુચ્છં સો ઉપટ્ઠાપેય્ય; સચસ્સ હોતિ અવિસય્હં, હત્થવિકારેન દુતિયં આમન્તેત્વા હત્થવિલઙ્ઘકેન ઉપટ્ઠાપેય્ય; ન ત્વેવ તપ્પચ્ચયા વાચં ભિન્દેય્ય – એવં ખો મયં સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસેય્યામ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમેય્યામા’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ અઞ્ઞમઞ્ઞં નેવ આલપિંસુ, ન સલ્લપિંસુ. યો પઠમં ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ, સો આસનં પઞ્ઞપેતિ, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં ઉપનિક્ખિપતિ, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા ઉપટ્ઠાપેતિ, પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેતિ. યો પચ્છા ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ, સચે હોતિ ભુત્તાવસેસો, સચે આકઙ્ખતિ ભુઞ્જતિ, નો ચે આકઙ્ખતિ અપ્પહરિતે વા છડ્ડેતિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેતિ; સો આસનં ઉદ્ધરતિ, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેતિ, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા પટિસામેતિ, પાનીયં પરિભોજનીયં પટિસામેતિ, ભત્તગ્ગં સમ્મજ્જતિ. યો પસ્સતિ પાનીયઘટં વા પરિભોજનીયઘટં વા વચ્ચઘટં વા રિત્તં તુચ્છં સો ઉપટ્ઠાપેતિ. સચસ્સ હોતિ અવિસય્હં, હત્થવિકારેન દુતિયં આમન્તેત્વા હત્થવિલઙ્ઘકેન ઉપટ્ઠાપેતિ, ન ત્વેવ તપ્પચ્ચયા વાચં ભિન્દતિ.

આચિણ્ણં ખો પનેતં વસ્સંવુટ્ઠાનં ભિક્ખૂનં ભગવન્તં દસ્સનાય ઉપસઙ્કમિતું. અથ ખો તે ભિક્ખૂ વસ્સંવુટ્ઠા તેમાસચ્ચયેન સેનાસનં સંસામેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન સાવત્થિ તેન પક્કમિંસુ. અનુપુબ્બેન યેન સાવત્થિ જેતવનં અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. આચિણ્ણં ખો પનેતં બુદ્ધાનં ભગવન્તાનં આગન્તુકેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં પટિસમ્મોદિતું. અથ ખો ભગવા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ, ભિક્ખવે, ખમનીયં, કચ્ચિ યાપનીયં, કચ્ચિ સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસિત્થ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમિત્થા’’તિ? ‘‘ખમનીયં ભગવા, યાપનીયં ભગવા. સમગ્ગા ચ મયં, ભન્તે, સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસિમ્હા, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમિમ્હા’’તિ. જાનન્તાપિ તથાગતા પુચ્છન્તિ, જાનન્તાપિ ન પુચ્છન્તિ. કાલં વિદિત્વા પુચ્છન્તિ, કાલં વિદિત્વા ન પુચ્છન્તિ. અત્થસંહિતં તથાગતા પુચ્છન્તિ, નો અનત્થસંહિતં. અનત્થસંહિતે સેતુઘાતો તથાગતાનં. દ્વીહાકારેહિ બુદ્ધા ભગવન્તો ભિક્ખૂ પટિપુચ્છન્તિ – ધમ્મં વા દેસેસ્સામ, સાવકાનં વા સિક્ખાપદં પઞ્ઞપેસ્સામાતિ. અથ ખો ભગવા તે ભિક્ખૂ એતદવોચ – ‘‘યથાકથં પન તુમ્હે, ભિક્ખવે, સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસિત્થ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમિત્થા’’તિ.

ઇધ મયં, ભન્તે, સમ્બહુલા સન્દિટ્ઠા સમ્ભત્તા ભિક્ખૂ કોસલેસુ જનપદે અઞ્ઞતરસ્મિં આવાસે વસ્સં ઉપગચ્છિમ્હા. તેસં નો, ભન્તે, અમ્હાકં એતદહોસિ – ‘‘કેન નુ ખો મયં ઉપાયેન સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસેય્યામ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમેય્યામા’’તિ. તેસં નો, ભન્તે, અમ્હાકં એતદહોસિ – ‘‘સચે ખો મયં અઞ્ઞમઞ્ઞં નેવ આલપેય્યામ ન સલ્લપેય્યામ – યો પઠમં ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમેય્ય સો આસનં પઞ્ઞપેય્ય, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં ઉપનિક્ખિપેય્ય, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા ઉપટ્ઠાપેય્ય, પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેય્ય; યો પચ્છા ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમેય્ય, સચસ્સ ભુત્તાવસેસો, સચે આકઙ્ખેય્ય ભુઞ્જેય્ય, નો ચે આકઙ્ખેય્ય અપ્પહરિતે વા છડ્ડેય્ય, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેય્ય; સો આસનં ઉદ્ધરેય્ય, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેય્ય, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા પટિસામેય્ય, પાનીયં પરિભોજનીયં પટિસામેય્ય, ભત્તગ્ગં સમ્મજ્જેય્ય; યો પસ્સેય્ય પાનીયઘટં વા પરિભોજનીયઘટં વા વચ્ચઘટં વા રિત્તં તુચ્છં સો ઉપટ્ઠાપેય્ય; સચસ્સ હોતિ અવિસય્હં, હત્થવિકારેન દુતિયં આમન્તેત્વા હત્થવિલઙ્ઘકેન ઉપટ્ઠાપેય્ય; ન ત્વેવ તપ્પચ્ચયા વાચં ભિન્દેય્ય – એવં ખો મયં સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસેય્યામ, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમેય્યામા’’તિ. અથ ખો મયં, ભન્તે, અઞ્ઞમઞ્ઞં નેવ આલપિમ્હા ન સલ્લવિમ્હા. યો પઠમં ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ સો આસનં પઞ્ઞપેતિ, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં ઉપનિક્ખિપતિ, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા ઉપટ્ઠાપેતિ, પાનીયં પરિભોજનીયં ઉપટ્ઠાપેતિ. યો પચ્છા ગામતો પિણ્ડાય પટિક્કમતિ, સચે હોતિ ભુત્તાવસેસો, સચે આકઙ્ખતિ ભુઞ્જતિ, નો ચે આકઙ્ખતિ અપ્પહરિતે વા છડ્ડેતિ, અપ્પાણકે વા ઉદકે ઓપિલાપેતિ, સો આસનં ઉદ્ધરતિ, પાદોદકં પાદપીઠં પાદકથલિકં પટિસામેતિ, અવક્કારપાતિં ધોવિત્વા પટિસામેતિ, પાનીયં પરિભોજનીયં પટિસામેતિ, ભત્તગ્ગં સમ્મજ્જતિ. યો પસ્સતિ પાનીયઘટં વા પરિભોજનીયઘટં વા વચ્ચઘટં વા રિત્તં તુચ્છં સો ઉપટ્ઠાપેતિ. સચસ્સ હોતિ અવિસય્હં, હત્થવિકારેન દુતિયં આમન્તેત્વા હત્થવિલઙ્ઘકેન ઉપટ્ઠાપેતિ, ન ત્વેવ તપ્પચ્ચયા વાચં ભિન્દતિ. એવં ખો મયં, ભન્તે, સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ફાસુકં વસ્સં વસિમ્હા, ન ચ પિણ્ડકેન કિલમિમ્હાતિ.

અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અફાસુઞ્ઞેવ [અફાસુકઞ્ઞેવ (સી.)] કિરમે [કિરિમે (ક.)], ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા વુટ્ઠા [વુત્થા (ક.)] સમાના ફાસુમ્હા [ફાસુકમ્હા (સી.)] વુટ્ઠાતિ પટિજાનન્તિ. પસુસંવાસઞ્ઞેવ કિરમે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા વુટ્ઠા સમાના ફાસુમ્હા વુટ્ઠાતિ પટિજાનન્તિ. એળકસંવાસઞ્ઞેવ કિરમે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા વુટ્ઠા સમાના ફાસુમ્હા વુટ્ઠાતિ પટિજાનન્તિ. સપત્તસંવાસઞ્ઞેવ કિરમે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા વુટ્ઠા સમાના ફાસુમ્હા વુટ્ઠાતિ પટિજાનન્તિ. કથઞ્હિ નામિમે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા મૂગબ્બતં તિત્થિયસમાદાનં સમાદિયિસ્સ’’ન્તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ન, ભિક્ખવે, મૂગબ્બતં તિત્થિયસમાદાનં સમાદિયિતબ્બં. યો સમાદિયેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, વસ્સંવુટ્ઠાનં ભિક્ખૂનં તીહિ ઠાનેહિ પવારેતું – દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. સા વો ભવિસ્સતિ અઞ્ઞમઞ્ઞાનુલોમતા આપત્તિવુટ્ઠાનતા વિનયપુરેક્ખારતા. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, પવારેતબ્બં. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –

૨૧૦. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અજ્જ પવારણા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો પવારેય્યા’’તિ.

થેરેન ભિક્ખુના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘‘સઙ્ઘં, આવુસો, પવારેમિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદન્તુ મં આયસ્મન્તો અનુકમ્પં ઉપાદાય. પસ્સન્તો પટિકરિસ્સામિ. દુતિયમ્પિ, આવુસો, સઙ્ઘં પવારેમિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદન્તુ મં આયસ્મન્તો અનુકમ્પં ઉપાદાય. પસ્સન્તો પટિકરિસ્સામિ. તતિયમ્પિ, આવુસો, સઙ્ઘં પવારેમિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદન્તુ મં આયસ્મન્તો અનુકમ્પં ઉપાદાય. પસ્સન્તો પટિકરિસ્સામી’’તિ.

નવકેન ભિક્ખુના એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘‘સઙ્ઘં, ભન્તે, પવારેમિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદન્તુ મં આયસ્મન્તો અનુકમ્પં ઉપાદાય. પસ્સન્તો પટિકરિસ્સામિ. દુતિયમ્પિ, ભન્તે, સઙ્ઘં…પે… તતિયમ્પિ, ભન્તે, સઙ્ઘં પવારેમિ દિટ્ઠેન વા સુતેન વા પરિસઙ્કાય વા. વદન્તુ મં આયસ્મન્તો અનુકમ્પં ઉપાદાય. પસ્સન્તો પટિકરિસ્સામી’’તિ.

૨૧૧. તેન ખો પન સમયેન છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ થેરેસુ ભિક્ખૂસુ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેસુ પવારયમાનેસુ આસનેસુ અચ્છન્તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ થેરેસુ ભિક્ખૂસુ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેસુ પવારયમાનેસુ આસનેસુ અચ્છિસ્સન્તી’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે… ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, છબ્બગ્ગિયા ભિક્ખૂ થેરેસુ ભિક્ખૂસુ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેસુ પવારયમાનેસુ આસનેસુ અચ્છન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા…પે… ‘‘કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા થેરેસુ ભિક્ખૂસુ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેસુ પવારયમાનેસુ આસનેસુ અચ્છિસ્સ’’ન્તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય, પસન્નાનં વા ભિય્યોભાવાય…પે… વિગરહિત્વા ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, થેરેસુ ભિક્ખૂસુ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેસુ પવારયમાનેસુ આસનેસુ અચ્છિતબ્બં. યો અચ્છેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, સબ્બેહેવ ઉક્કુટિકં નિસિન્નેહિ પવારેતુ’’ન્તિ.

તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો થેરો જરાદુબ્બલો યાવ સબ્બે પવારેન્તીતિ [યાવ સબ્બે પવારેન્તિ (સ્યા.)] ઉક્કુટિકં નિસિન્નો આગમયમાનો મુચ્છિતો પપતિ. ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તદમન્તરા ઉક્કુટિકં નિસીદિતું યાવ પવારેતિ, પવારેત્વા આસને નિસીદિતુન્તિ.

અફાસુકવિહારો નિટ્ઠિતો.