૪૧. રાહુલવત્થુ

૧૦૫. અથ ખો ભગવા રાજગહે યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન કપિલવત્થુ તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન કપિલવત્થુ તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન સુદ્ધોદનસ્સ સક્કસ્સ નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો રાહુલમાતા દેવી રાહુલં કુમારં એતદવોચ – ‘‘એસો તે, રાહુલ, પિતા. ગચ્છસ્સુ [ગચ્છસ્સ (સ્યા.)], દાયજ્જં યાચાહી’’તિ. અથ ખો રાહુલો કુમારો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો પુરતો, અટ્ઠાસિ – ‘‘સુખા તે, સમણ, છાયા’’તિ. અથ ખો ભગવા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ. અથ ખો રાહુલો કુમારો ભગવન્તં પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતો અનુબન્ધિ – ‘‘દાયજ્જં મે, સમણ, દેહિ; દાયજ્જં મે, સમણ, દેહી’’તિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ ત્વં, સારિપુત્ત, રાહુલં કુમારં પબ્બાજેહી’’તિ. ‘‘કથાહં, ભન્તે, રાહુલં કુમારં પબ્બાજેમી’’તિ? અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, તીહિ સરણગમનેહિ સામણેરપબ્બજ્જં. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, પબ્બાજેતબ્બો – પઠમં કેસમસ્સું ઓહારાપેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદાપેત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કારાપેત્વા ભિક્ખૂનં પાદે વન્દાપેત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદાપેત્વા અઞ્જલિં પગ્ગણ્હાપેત્વા એવં વદેહીતિ વત્તબ્બો – બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ, ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ, સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામિ; દુતિયમ્પિ બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ, દુતિયમ્પિ ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ, દુતિયમ્પિ સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામિ; તતિયમ્પિ બુદ્ધં સરણં ગચ્છામિ, તતિયમ્પિ ધમ્મં સરણં ગચ્છામિ, તતિયમ્પિ સઙ્ઘં સરણં ગચ્છામીતિ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, ઇમેહિ તીહિ સરણગમનેહિ સામણેરપબ્બજ્જ’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો રાહુલં કુમારં પબ્બાજેસિ.

અથ ખો સુદ્ધોદનો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સુદ્ધોદનો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘એકાહં, ભન્તે, ભગવન્તં વરં યાચામી’’તિ. ‘‘અતિક્કન્તવરા ખો, ગોતમ, તથાગતા’’તિ. ‘‘યઞ્ચ, ભન્તે, કપ્પતિ, યઞ્ચ અનવજ્જ’’ન્તિ. ‘‘વદેહિ, ગોતમા’’તિ. ‘‘ભગવતિ મે, ભન્તે, પબ્બજિતે અનપ્પકં દુક્ખં અહોસિ, તથા નન્દે, અધિમત્તં રાહુલે. પુત્તપેમં, ભન્તે, છવિં છિન્દતિ, છવિં છેત્વા ચમ્મં છિન્દતિ, ચમ્મં છેત્વા મંસં છિન્દતિ, મંસં છેત્વા ન્હારું છિન્દતિ, ન્હારું છેત્વા અટ્ઠિં છિન્દતિ, અટ્ઠિં છેત્વા અટ્ઠિમિઞ્જં આહચ્ચ તિટ્ઠતિ. સાધુ, ભન્તે, અય્યા અનનુઞ્ઞાતં માતાપિતૂહિ પુત્તં ન પબ્બાજેય્યુ’’ન્તિ. અથ ખો ભગવા સુદ્ધોદનં સક્કં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. અથ ખો સુદ્ધોદનો સક્કો ભગવતા ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સિતો સમાદપિતો સમુત્તેજિતો સમ્પહંસિતો ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ન, ભિક્ખવે, અનનુઞ્ઞાતો માતાપિતૂહિ પુત્તો પબ્બાજેતબ્બો. યો પબ્બાજેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ.

અથ ખો ભગવા કપિલવત્થુસ્મિં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન સાવત્થિ તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન સાવત્થિ તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ ઉપટ્ઠાકકુલં આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ સન્તિકે દારકં પાહેસિ – ‘‘ઇમં દારકં થેરો પબ્બાજેતૂ’’તિ. અથ ખો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘ભગવતા પઞ્ઞત્તં ‘ન એકેન દ્વે સામણેરા ઉપટ્ઠાપેતબ્બા’તિ. અયઞ્ચ મે રાહુલો સામણેરો. કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભગવતો એતમત્થં આરોચેસિ. અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન એકેન દ્વે સામણેરે ઉપટ્ઠાપેતું, યાવતકે વા પન ઉસ્સહતિ ઓવદિતું અનુસાસિતું તાવતકે ઉપટ્ઠાપેતુન્તિ.

રાહુલવત્થુ નિટ્ઠિતં.