૧. કમ્મક્ખન્ધકં
૧. તજ્જનીયકમ્મં
૧. તેન સમયેન બુદ્ધો ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ [અલમત્થતરા ચ (સ્યા. ક.)]. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વક્ખન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તી’’તિ.
૨. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તી’’તિ? ‘‘સચ્ચં ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘‘અનનુચ્છવિકં, ભિક્ખવે, તેસં મોઘપુરિસાનં અનનુલોમિકં અપ્પતિરૂપં અસ્સામણકં અકપ્પિયં અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા અત્તના ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વક્ખન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ? તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય પસન્નાનં વા ભિય્યોભાવાય. અથ ખ્વેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનઞ્ચેવ અપ્પસાદાય પસન્નાનઞ્ચ એકચ્ચાનં અઞ્ઞથત્તાયા’’તિ.
અથ ખો ભગવા તે [પણ્ડુકલોહિતકે (સ્યા.)] ભિક્ખૂ અનેકપરિયાયેન વિગરહિત્વા દુબ્ભરતાય દુપ્પોસતાય મહિચ્છતાય અસન્તુટ્ઠિતાય [અસન્તુટ્ઠતાય (સ્યા.), અસન્તુટ્ઠિયા (સી.)] સઙ્ગણિકાય કોસજ્જસ્સ અવણ્ણં ભાસિત્વા અનેકપરિયાયેન સુભરતાય સુપોસતાય અપ્પિચ્છસ્સ સન્તુટ્ઠસ્સ સલ્લેખસ્સ ધુતસ્સ પાસાદિકસ્સ અપચયસ્સ વીરિયારમ્ભસ્સ [વિરિયારમ્ભસ્સ (સી.), વીરિયારબ્ભસ્સ (ક.)] વણ્ણં ભાસિત્વા ભિક્ખૂનં તદનુચ્છવિકં તદનુલોમિકં ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં કરોતુ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, કાતબ્બં. પઠમં પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ ચોદેતબ્બા, ચોદેત્વા સારેતબ્બા, સારેત્વા આપત્તિં [આપત્તિ (સી. સ્યા.)] આરોપેતબ્બા, આપત્તિં આરોપેત્વા બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
૩. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા કલહકારકા વિવાદકારકા ભસ્સકારકા સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં કરોતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ કરણં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં કરોતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ કરણં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ અત્તના ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા, યેપિ ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ભણ્ડનકારકા…પે… સઙ્ઘે અધિકરણકારકા તે ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘મા ખો તુમ્હે, આયસ્મન્તો, એસો અજેસિ. બલવાબલવં પટિમન્તેથ. તુમ્હે તેન પણ્ડિતતરા ચ બ્યત્તતરા ચ બહુસ્સુતતરા ચ અલમત્તતરા ચ. મા ચસ્સ ભાયિત્થ. મયમ્પિ તુમ્હાકં પક્ખા ભવિસ્સામા’તિ. તેન અનુપ્પન્નાનિ ચેવ ભણ્ડનાનિ ઉપ્પજ્જન્તિ, ઉપ્પન્નાનિ ચ ભણ્ડનાનિ ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય સંવત્તન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં કરોતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ કરણં, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘કતં સઙ્ઘેન પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં
૪. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ [અધમ્મકમ્મઞ્ચેવ (સ્યા.)] હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અસમ્મુખા કતં હોતિ, અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અચોદેત્વા કતં હોતિ, અસારેત્વા કતં હોતિ, આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અસમ્મુખા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અચોદેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અસારેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં નિટ્ઠિતં.
ધમ્મકમ્મદ્વાદસકં
૫. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. સમ્મુખા કતં હોતિ, પટિપુચ્છા કતં હોતિ, પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિયા કતં હોતિ, દેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, અદેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. ચોદેત્વા કતં હોતિ, સારેત્વા કતં હોતિ, આપત્તિં આરોપેત્વા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. સમ્મુખા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. પટિપુચ્છા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. દેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. અદેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. ચોદેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. સારેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિં આરોપેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં તજ્જનીયકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
ધમ્મકમ્મદ્વાદસકં નિટ્ઠિતં.
આકઙ્ખમાનછક્કં
૬. [પરિ. ૩૨૩] ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. ભણ્ડનકારકો હોતિ કલહકારકો વિવાદકારકો ભસ્સકારકો સઙ્ઘે અધિકરણકારકો; બાલો હોતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. અધિસીલે સીલવિપન્નો હોતિ, અજ્ઝાચારે આચારવિપન્નો હોતિ, અતિદિટ્ઠિયા દિટ્ઠિવિપન્નો હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. બુદ્ધસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, ધમ્મસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, સઙ્ઘસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
‘‘તિણ્ણં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. એકો ભણ્ડનકારકો હોતિ કલહકારકો વિવાદકારકો ભસ્સકારકો સઙ્ઘે અધિકરણકારકો; એકો બાલો હોતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; એકો ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેસમ્પિ, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. એકો અધિસીલે સીલવિપન્નો હોતિ, એકો અજ્ઝાચારે આચારવિપન્નો હોતિ, એકો અતિદિટ્ઠિયા દિટ્ઠિવિપન્નો હોતિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેસમ્પિ, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય. એકો બુદ્ધસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, એકો ધમ્મસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, એકો સઙ્ઘસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, તજ્જનીયકમ્મં કરેય્ય.
આકઙ્ખમાનછક્કં નિટ્ઠિતં.
અટ્ઠારસવત્તં
૭. ‘‘તજ્જનીયકમ્મકતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સમ્મા વત્તિતબ્બં. તત્રાયં સમ્માવત્તના – ન ઉપસમ્પાદેતબ્બં, ન નિસ્સયો દાતબ્બો, ન સામણેરો ઉપટ્ઠાપેતબ્બો, ન ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિ [સમ્મતિ (સ્યા.)] સાદિતબ્બા, સમ્મતેનપિ ભિક્ખુનિયો ન ઓવદિતબ્બા. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મં કતં હોતિ સા આપત્તિ ન આપજ્જિતબ્બા, અઞ્ઞા વા તાદિસિકા, તતો વા પાપિટ્ઠતરા; કમ્મં ન ગરહિતબ્બં, કમ્મિકા ન ગરહિતબ્બા. ન પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથો ઠપેતબ્બો, ન પવારણા ઠપેતબ્બા, ન સવચનીયં કાતબ્બં, ન અનુવાદો પટ્ઠપેતબ્બો, ન ઓકાસો કારેતબ્બો, ન ચોદેતબ્બો, ન સારેતબ્બો, ન ભિક્ખૂહિ [ન ભિક્ખૂ ભિક્ખૂહિ (સ્યા.)] સમ્પયોજેતબ્બ’’ન્તિ.
તજ્જનીયકમ્મે અટ્ઠારસવત્તં નિટ્ઠિતં.
નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં
૮. અથ ખો સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં અકાસિ. તે સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તન્તિ, લોમં પાતેન્તિ, નેત્થારં વત્તન્તિ, ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદન્તિ – ‘‘મયં, આવુસો, સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તામ, લોમં પાતેમ, નેત્થારં વત્તામ, કથં નુ ખો અમ્હેહિ પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે…. ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતુ.
પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. ઉપસમ્પાદેતિ, નિસ્સયં દેતિ, સામણેરં ઉપટ્ઠાપેતિ, ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિં સાદિયતિ, સમ્મતોપિ ભિક્ખુનિયો ઓવદતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
[પરિ. ૪૨૦] ‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મં કતં હોતિ તં આપત્તિં આપજ્જતિ, અઞ્ઞં વા તાદિસિકં, તતો વા પાપિટ્ઠતરં; કમ્મં ગરહતિ, કમ્મિકે ગરહતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અટ્ઠહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથં ઠપેતિ, પવારણં ઠપેતિ, સવચનીયં કરોતિ, અનુવાદં પટ્ઠપેતિ, ઓકાસં કારેતિ, ચોદેતિ, સારેતિ, ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતિ [ભિક્ખૂ ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતિ (સ્યા.)] – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં નિટ્ઠિતં.
પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં
૯. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. ન ઉપસમ્પાદેતિ, ન નિસ્સયં દેતિ, ન સામણેરં ઉપટ્ઠાપેતિ, ન ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિં સાદિયતિ, સમ્મતોપિ ભિક્ખુનિયો ન ઓવદતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મં કતં હોતિ તં આપત્તિં ન આપજ્જતિ, અઞ્ઞં વા તાદિસિકં, તતો વા પાપિટ્ઠતરં; કમ્મં ન ગરહતિ, કમ્મિકે ન ગરહતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અટ્ઠહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
ન પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથં ઠપેતિ, ન પવારણં ઠપેતિ, ન સવચનીયં કરોતિ, ન અનુવાદં પટ્ઠપેતિ, ન ઓકાસં કારેતિ, ન ચોદેતિ, ન સારેતિ, ન ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં નિટ્ઠિતં.
૧૦. ‘‘એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. તેહિ, ભિક્ખવે, પણ્ડુકલોહિતકેહિ ભિક્ખૂહિ સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘મયં, ભન્તે, સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તામ, લોમં પાતેમ, નેત્થારં વત્તામ, તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચામા’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તન્તિ, લોમં પાતેન્તિ, નેત્થારં વત્તન્તિ, તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચન્તિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેય્ય. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તન્તિ, લોમં પાતેન્તિ, નેત્થારં વત્તન્તિ, તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તન્તિ, લોમં પાતેન્તિ, નેત્થારં વત્તન્તિ, તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે પણ્ડુકલોહિતકા ભિક્ખૂ સઙ્ઘેન તજ્જનીયકમ્મકતા સમ્મા વત્તન્તિ, લોમં પાતેન્તિ, નેત્થારં વત્તન્તિ, તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચન્તિ. સઙ્ઘો પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘પટિપ્પસ્સદ્ધં સઙ્ઘેન પણ્ડુકલોહિતકાનં ભિક્ખૂનં તજ્જનીયકમ્મં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ,
તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.
તજ્જનીયકમ્મં નિટ્ઠિતં પઠમં.
૨. નિયસ્સકમ્મં
૧૧. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા સેય્યસકો બાલો હોતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા [પકતત્તા (સી. સ્યા.)] પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા. યે તે ભિક્ખૂ અપ્પિચ્છા…પે… તે ઉજ્ઝાયન્તિ ખિય્યન્તિ વિપાચેન્તિ – ‘‘કથઞ્હિ નામ આયસ્મા સેય્યસકો બાલો ભવિસ્સતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરિસ્સતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા’’તિ. અથ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું.
અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, સેય્યસકો ભિક્ખુ બાલો અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા’’તિ? ‘‘સચ્ચં ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘‘અનનુચ્છવિકં, ભિક્ખવે, તસ્સ મોઘપુરિસસ્સ અનનુલોમિકં અપ્પતિરૂપં અસ્સામણકં અકપ્પિયં અકરણીયં. કથઞ્હિ નામ સો, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસો બાલો ભવિસ્સતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરિસ્સતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં [નિયસકમ્મં (ક.)] કરોતુ – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, કાતબ્બં. પઠમં સેય્યસકો ભિક્ખુ ચોદેતબ્બો, ચોદેત્વા સારેતબ્બો, સારેત્વા આપત્તિં આરોપેતબ્બો [આપત્તિ આરોપેતબ્બા (સી. સ્યા.)], આપત્તિં આરોપેત્વા બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
૧૨. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ બાલો અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ બાલો અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા. સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં કરોતિ – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ કરણં – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ બાલો અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ; અપિસ્સુ ભિક્ખૂ પકતા પરિવાસં દેન્તા મૂલાય પટિકસ્સન્તા માનત્તં દેન્તા અબ્ભેન્તા. સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં કરોતિ – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ કરણં – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘કતં સઙ્ઘેન સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં
૧૩. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અસમ્મુખા કતં હોતિ, અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અચોદેત્વા કતં હોતિ, અસારેત્વા કતં હોતિ, આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અસમ્મુખા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અચોદેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અસારેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં નિટ્ઠિતં.
ધમ્મકમ્મદ્વાદસકં
૧૪. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. સમ્મુખા કતં હોતિ, પટિપુચ્છા કતં હોતિ, પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિયા કતં હોતિ, દેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, અદેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. ચોદેત્વા કતં હોતિ, સારેત્વા કતં હોતિ, આપત્તિં આરોપેત્વા કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… સમ્મુખા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… પટિપુચ્છા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… દેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… અદેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… ચોદેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે…પે… સારેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે…પે….
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ. આપત્તિં આરોપેત્વા કતં હોતિ, ધમ્મેન કતં હોતિ, સમગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં નિયસ્સકમ્મં ધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, વિનયકમ્મઞ્ચ, સુવૂપસન્તઞ્ચ.
ધમ્મકમ્મદ્વાદસકં નિટ્ઠિતં.
આકઙ્ખમાનછક્કં
૧૫. [પરિ. ૩૨૩] ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. ભણ્ડનકારકો હોતિ કલહકારકો વિવાદકારકો ભસ્સકારકો સઙ્ઘે અધિકરણકારકો; બાલો હોતિ અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. અધિસીલે સીલવિપન્નો હોતિ, અજ્ઝાચારે આચારવિપન્નો હોતિ, અતિદિટ્ઠિયા દિટ્ઠિવિપન્નો હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. બુદ્ધસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, ધમ્મસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, સઙ્ઘસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
‘‘તિણ્ણં, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. એકો ભણ્ડનકારકો હોતિ કલહકારકો વિવાદકારકો ભસ્સકારકો સઙ્ઘે અધિકરણકારકો; એકો બાલો હોતિ, અબ્યત્તો આપત્તિબહુલો અનપદાનો; એકો ગિહિસંસટ્ઠો વિહરતિ અનનુલોમિકેહિ ગિહિસંસગ્ગેહિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેસમ્પિ, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. એકો અધિસીલે સીલવિપન્નો હોતિ, એકો અજ્ઝાચારે આચારવિપન્નો હોતિ, એકો અતિદિટ્ઠિયા દિટ્ઠિવિપન્નો હોતિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
‘‘અપરેસમ્પિ, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય. એકો બુદ્ધસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, એકો ધમ્મસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ, એકો સઙ્ઘસ્સ અવણ્ણં ભાસતિ – ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, તિણ્ણં ભિક્ખૂનં, આકઙ્ખમાનો સઙ્ઘો, નિયસ્સકમ્મં કરેય્ય.
આકઙ્ખમાનછક્કં નિટ્ઠિતં.
અટ્ઠારસવત્તં
૧૬. ‘‘નિયસ્સકમ્મકતેન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુના સમ્મા વત્તિતબ્બં. તત્રાયં સમ્માવત્તના – ન ઉપસમ્પાદેતબ્બં, ન નિસ્સયો દાતબ્બો, ન સામણેરો ઉપટ્ઠાપેતબ્બો, ન ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિ સાદિતબ્બા, સમ્મતેનપિ ભિક્ખુનિયો ન ઓવદિતબ્બા. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મં કતં હોતિ સા આપત્તિ ન આપજ્જિતબ્બા, અઞ્ઞા વા તાદિસિકા, તતો વા પાપિટ્ઠતરા; કમ્મં ન ગરહિતબ્બં, કમ્મિકા ન ગરહિતબ્બા. ન પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથો ઠપેતબ્બો, ન પવારણા ઠપેતબ્બા, ન સવચનીયં કાતબ્બં, ન અનુવાદો પટ્ઠપેતબ્બો, ન ઓકાસો કારાપેતબ્બો, ન ચોદેતબ્બો, ન સારેતબ્બો, ન ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતબ્બ’’ન્તિ.
નિયસ્સકમ્મે અટ્ઠારસવત્તં નિટ્ઠિતં.
૧૭. અથ ખો સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં અકાસિ – નિસ્સાય તે વત્થબ્બન્તિ. સો સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો કલ્યાણમિત્તે સેવમાનો ભજમાનો પયિરુપાસમાનો ઉદ્દિસાપેન્તો પરિપુચ્છન્તો બહુસ્સુતો હોતિ, આગતાગમો ધમ્મધરો વિનયધરો માતિકાધરો પણ્ડિતો વિયત્તો મેધાવી લજ્જી કુક્કુચ્ચકો સિક્ખાકામો. સમ્મા વત્તતિ, લોમં પાતેતિ, નેત્થારં વત્તતિ, ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદેતિ – ‘‘અહં, આવુસો, સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તામિ, લોમં પાતેમિ, નેત્થારં વત્તામિ. કથં નુ ખો મયા પટિપજ્જિતબ્બ’’ન્તિ? ભિક્ખૂ ભગવતો એતમત્થં આરોચેસું…પે…. ‘‘તેન હિ, ભિક્ખવે, સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતુ.
નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં
૧૮. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. ઉપસમ્પાદેતિ, નિસ્સયં દેતિ, સામણેરં ઉપટ્ઠાપેતિ, ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિં સાદિયતિ, સમ્મતોપિ ભિક્ખુનિયો ઓવદતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
[પરિ. ૪૨૦] ‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મં કતં હોતિ તં આપત્તિં આપજ્જતિ, અઞ્ઞં વા તાદિસિકં, તતો વા પાપિટ્ઠતરં; કમ્મં ગરહતિ, કમ્મિકે ગરહતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અટ્ઠહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથં ઠપેતિ, પવારણં ઠપેતિ, સવચનીયં કરોતિ, અનુવાદં પટ્ઠપેતિ, ઓકાસં કારેતિ, ચોદેતિ, સારેતિ, ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
નપ્પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં નિટ્ઠિતં.
પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં
૧૯. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. ન ઉપસમ્પાદેતિ, ન નિસ્સયં દેતિ, ન સામણેરં ઉપટ્ઠાપેતિ, ન ભિક્ખુનોવાદકસમ્મુતિં સાદિયતિ, સમ્મતોપિ ભિક્ખુનિયો ન ઓવદતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. યાય આપત્તિયા સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મં કતં હોતિ તં આપત્તિં ન આપજ્જતિ, અઞ્ઞં વા તાદિસિકં, તતો વા પાપિટ્ઠતરં; કમ્મં ન ગરહતિ, કમ્મિકે ન ગરહતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
‘‘અટ્ઠહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
ન પકતત્તસ્સ ભિક્ખુનો ઉપોસથં ઠપેતિ, ન પવારણં ઠપેતિ, ન સવચનીયં કરોતિ, ન અનુવાદં પટ્ઠપેતિ, ન ઓકાસં કારેતિ, ન ચોદેતિ, ન સારેતિ, ન ભિક્ખૂહિ સમ્પયોજેતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠહઙ્ગેહિ સમન્નાગતસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં.
પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બઅટ્ઠારસકં નિટ્ઠિતં.
૨૦. ‘‘એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, પટિપ્પસ્સમ્ભેતબ્બં. તેન, ભિક્ખવે, સેય્યસકેન ભિક્ખુના સઙ્ઘં ઉપસઙ્કમિત્વા એકંસં ઉત્તરાસઙ્ગં કરિત્વા વુડ્ઢાનં ભિક્ખૂનં પાદે વન્દિત્વા ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વા એવમસ્સ વચનીયો – ‘અહં, ભન્તે, સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તામિ, લોમં પાતેમિ, નેત્થારં વત્તામિ, નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચામી’તિ. દુતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. તતિયમ્પિ યાચિતબ્બા. બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તતિ, લોમં પાતેતિ, નેત્થારં વત્તતિ, નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચતિ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેય્ય. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તતિ, લોમં પાતેતિ, નેત્થારં વત્તતિ, નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચતિ. સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તતિ, લોમં પાતેતિ, નેત્થારં વત્તતિ, નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચતિ. સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ – સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. અયં સેય્યસકો ભિક્ખુ સઙ્ઘેન નિયસ્સકમ્મકતો સમ્મા વત્તતિ, લોમં પાતેતિ, નેત્થારં વત્તતિ, નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિં યાચતિ. સઙ્ઘો સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં પટિપ્પસ્સમ્ભેતિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સસ્સ કમ્મસ્સ પટિપ્પસ્સદ્ધિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘પટિપ્પસ્સદ્ધં સઙ્ઘેન સેય્યસકસ્સ ભિક્ખુનો નિયસ્સકમ્મં. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.
નિયસ્સકમ્મં નિટ્ઠિતં દુતિયં.
૩. પબ્બાજનીયકમ્મં
૨૧. [ઇદં વત્થુ પારા. ૪૩૧ આદયો] તેન ખો પન સમયેન અસ્સજિપુનબ્બસુકા નામ [નામ ભિક્ખૂ (ક.)] કીટાગિરિસ્મિં આવાસિકા હોન્તિ અલજ્જિનો પાપભિક્ખૂ. તે [ચૂળવ. ૨૯૨ આદયો] એવરૂપં અનાચારં આચરન્તિ – માલાવચ્છં રોપેન્તિપિ રોપાપેન્તિપિ, સિઞ્ચન્તિપિ સિઞ્ચાપેન્તિપિ, ઓચિનન્તિપિ ઓચિનાપેન્તિપિ, ગન્થેન્તિપિ ગન્થાપેન્તિપિ, એકતોવણ્ટિકમાલં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, મઞ્જરિકં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, વિધૂતિકં [વિધુતિકં (સ્યા.)] કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, વટંસકં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, આવેળં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, ઉરચ્છદં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ. તે કુલિત્થીનં કુલધીતાનં કુલકુમારીનં કુલસુણ્હાનં કુલદાસીનં એકતોવણ્ટિકમાલં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, મઞ્જરિકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, વિધૂતિકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, વટંસકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, આવેળં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, ઉરચ્છદં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ. તે કુલિત્થીહિ કુલધીતાહિ કુલકુમારીહિ કુલસુણ્હાહિ કુલદાસીહિ સદ્ધિં એકભાજનેપિ ભુઞ્જન્તિ, એકથાલકેપિ પિવન્તિ, એકાસનેપિ નિસીદન્તિ, એકમઞ્ચેપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકત્થરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકપાવુરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકત્થરણપાવુરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, વિકાલેપિ ભુઞ્જન્તિ, મજ્જમ્પિ પિવન્તિ, માલાગન્ધવિલેપનમ્પિ ધારેન્તિ, નચ્ચન્તિપિ, ગાયન્તિપિ, વાદેન્તિપિ, લાસેન્તિપિ; નચ્ચન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ ગાયન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ વાદેન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ લાસેન્તિ; ગાયન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, ગાયન્તિયાપિ ગાયન્તિ, ગાયન્તિયાપિ વાદેન્તિ, ગાયન્તિયાપિ લાસેન્તિ; વાદેન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, વાદેન્તિયાપિ ગાયન્તિ, વાદેન્તિયાપિ વાદેન્તિ, વાદેન્તિયાપિ લાસેન્તિ; લાસેન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, લાસેન્તિયાપિ ગાયન્તિ, લાસેન્તિયાપિ વાદેન્તિ, લાસેન્તિયાપિ લાસેન્તિ; અટ્ઠપદેપિ કીળન્તિ, દસપદેપિ કીળન્તિ, આકાસેપિ કીળન્તિ, પરિહારપથેપિ કીળન્તિ, સન્તિકાયપિ કીળન્તિ, ખલિકાયપિ કીળન્તિ, ઘટિકાયપિ કીળન્તિ, સલાકહત્થેનપિ કીળન્તિ, અક્ખેનપિ કીળન્તિ, પઙ્ગચીરેનપિ કીળન્તિ, વઙ્કકેનપિ કીળન્તિ, મોક્ખચિકાયપિ કીળન્તિ, ચિઙ્ગુલકેનપિ કીળન્તિ, પત્તાળ્હકેનપિ કીળન્તિ, રથકેનપિ કીળન્તિ, ધનુકેનપિ કીળન્તિ, અક્ખરિકાયપિ કીળન્તિ, મનેસિકાયપિ કીળન્તિ, યથાવજ્જેનપિ કીળન્તિ; હત્થિસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, અસ્સસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, રથસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, ધનુસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, થરુસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ; હત્થિસ્સપિ પુરતો ધાવન્તિ, અસ્સસ્સપિ પુરતો ધાવન્તિ, રથસ્સપિ પુરતો [પુરતો ધાવન્તિ (સ્યા.)] ધાવન્તિપિ આધાવન્તિપિ; ઉસ્સેળેન્તિપિ, અપ્ફોટેન્તિપિ, નિબ્બુજ્ઝન્તિપિ, મુટ્ઠીહિપિ યુજ્ઝન્તિ; રઙ્ગમજ્ઝેપિ સઙ્ઘાટિં પત્થરિત્વા નચ્ચકિં [નચ્ચન્તિં (સી. સ્યા.)] એવં વદન્તિ – ‘‘ઇધ, ભગિનિ, નચ્ચસ્સૂ’’તિ; નલાટિકમ્પિ દેન્તિ; વિવિધમ્પિ અનાચારં આચરન્તિ.
૨૨. તેન ખો પન સમયેન અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ કાસીસુ વસ્સંવુટ્ઠો [વસ્સંવુત્થો (સી. સ્યા.)] સાવત્થિં ગચ્છન્તો ભગવન્તં દસ્સનાય યેન કીટાગિરિ તદવસરિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય કીટાગિરિં પિણ્ડાય પાવિસિ પાસાદિકેન અભિક્કન્તેન પટિક્કન્તેન આલોકિતેન વિલોકિતેન સમિઞ્જિતેન [સમ્મિઞ્જિતેન (સી. સ્યા. કં.)] પસારિતેન, ઓક્ખિત્તચક્ખુ ઇરિયાપથસમ્પન્નો. મનુસ્સા તં ભિક્ખું પસ્સિત્વા એવમાહંસુ – ‘‘ક્વાયં અબલબલો વિય મન્દમન્દો વિય ભાકુટિકભાકુટિકો વિય? કો ઇમસ્સ ઉપગતસ્સ પિણ્ડકમ્પિ દસ્સતિ? અમ્હાકં પન અય્યા અસ્સજિપુનબ્બસુકા સણ્હા સખિલા સુખસમ્ભાસા મિહિતપુબ્બઙ્ગમા એહિસ્વાગતવાદિનો અબ્ભાકુટિકા ઉત્તાનમુખા પુબ્બભાસિનો. તેસં ખો નામ પિણ્ડો દાતબ્બો’’તિ.
અદ્દસા ખો અઞ્ઞતરો ઉપાસકો તં ભિક્ખું કીટાગિરિસ્મિં પિણ્ડાય ચરન્તં; દિસ્વાન યેન સો ભિક્ખુ તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા તં ભિક્ખું અભિવાદેત્વા એતદવોચ – ‘‘અપિ, ભન્તે, પિણ્ડો લબ્ભતી’’તિ? ‘‘ન ખો, આવુસો, પિણ્ડો લબ્ભતી’’તિ. ‘‘એહિ, ભન્તે, ઘરં ગમિસ્સામા’’તિ. અથ ખો સો ઉપાસકો તં ભિક્ખું ઘરં નેત્વા ભોજેત્વા એતદવોચ – ‘‘કહં, ભન્તે, અય્યો ગમિસ્સતી’’તિ? ‘‘સાવત્થિં ખો અહં, આવુસો, ગમિસ્સામિ ભગવન્તં દસ્સનાયા’’તિ. ‘‘તેન હિ, ભન્તે, મમ વચનેન ભગવતો પાદે સિરસા વન્દ, એવઞ્ચ વદેહિ – ‘દુટ્ઠો, ભન્તે, કીટાગિરિસ્મિં આવાસો. અસ્સજિપુનબ્બસુકા નામ કીટાગિરિસ્મિં આવાસિકા અલજ્જિનો પાપભિક્ખૂ. તે એવરૂપં અનાચારં આચરન્તિ – માલાવચ્છં રોપેન્તિપિ રોપાપેન્તિપિ, સિઞ્ચન્તિપિ સિઞ્ચાપેન્તિપિ, ઓચિનન્તિપિ, ઓચિનાપેન્તિપિ, ગન્થેન્તિપિ ગન્થાપેન્તિપિ, એકતોવણ્ટિકમાલં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, મઞ્જરિકં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, વિધૂતિકં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, વટંસકં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, આવેળં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ, ઉરચ્છદં કરોન્તિપિ કારાપેન્તિપિ. તે કુલિત્થીનં કુલધીતાનં કુલકુમારીનં કુલસુણ્હાનં કુલદાસીનં એકતોવણ્ટિકમાલં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, મઞ્જરિકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, વિધૂતિકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, વટંસકં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, આવેળં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ, ઉરચ્છદં હરન્તિપિ હરાપેન્તિપિ. તે કુલિત્થીહિ કુલધીતાહિ કુલકુમારીહિ કુલસુણ્હાહિ કુલદાસીહિ સદ્ધિં એકભાજનેપિ ભુઞ્જન્તિ, એકથાલકેપિ પિવન્તિ, એકાસનેપિ નિસીદન્તિ, એકમઞ્ચેપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકત્થરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકપાવુરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, એકત્થરણપાવુરણાપિ તુવટ્ટેન્તિ, વિકાલેપિ ભુઞ્જન્તિ, મજ્જમ્પિ પિવન્તિ, માલાગન્ધવિલેપનમ્પિ ધારેન્તિ, નચ્ચન્તિપિ, ગાયન્તિપિ, વાદેન્તિપિ, લાસેન્તિપિ; નચ્ચન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ ગાયન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ વાદેન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ લાસેન્તિ…પે… (ચક્કં કાતબ્બં). લાસેન્તિયાપિ નચ્ચન્તિ, લાસેન્તિયાપિ ગાયન્તિ, લાસેન્તિયાપિ વાદેન્તિ, લાસેન્તિયાપિ લાસેન્તિ; અટ્ઠપદેપિ કીળન્તિ, દસપદેપિ કીળન્તિ, આકાસેપિ કીળન્તિ, પરિહારપથેપિ કીળન્તિ, સન્તિકાયપિ કીળન્તિ, ખલિકાયપિ કીળન્તિ, ઘટિકાયપિ કીળન્તિ, સલાકહત્થેનપિ કીળન્તિ, અક્ખેનપિ કીળન્તિ, પઙ્ગચીરેનપિ કીળન્તિ, વઙ્કકેનપિ કીળન્તિ, મોક્ખચિકાયપિ કીળન્તિ, ચિઙ્ગુલકેનપિ કીળન્તિ, પત્તાળ્હકેનપિ કીળન્તિ, રથકેનપિ કીળન્તિ, ધનુકેનપિ કીળન્તિ, અક્ખરિકાયપિ કીળન્તિ, મનેસિકાયપિ કીળન્તિ, યથાવજ્જેનપિ કીળન્તિ; હત્થિસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, અસ્સસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, રથસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, ધનુસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ, થરુસ્મિમ્પિ સિક્ખન્તિ; હત્થિસ્સપિ પુરતો ધાવન્તિ, અસ્સસ્સપિ પુરતો ધાવન્તિ, રથસ્સપિ પુરતો ધાવન્તિપિ આધાવન્તિપિ; ઉસ્સેળેન્તિપિ, અપ્ફોટેન્તિપિ, નિબ્બુજ્ઝન્તિપિ, મુટ્ઠીહિપિ યુજ્ઝન્તિ; રઙ્ગમજ્ઝેપિ સઙ્ઘાટિં પત્થરિત્વા નચ્ચકિં એવં વદન્તિ – ‘ઇધ, ભગિનિ, નચ્ચસ્સૂ’તિ; નલાટિકમ્પિ દેન્તિ; વિવિધમ્પિ અનાચારં આચરન્તિ. યેપિ તે, ભન્તે, મનુસ્સા પુબ્બે સદ્ધા અહેસું પસન્ના તેપિ એતરહિ અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના. યાનિપિ તાનિ સઙ્ઘસ્સ પુબ્બે દાનપથાનિ તાનિપિ એતરહિ ઉપચ્છિન્નાનિ. રિઞ્ચન્તિ પેસલા ભિક્ખૂ, નિવસન્તિ પાપભિક્ખૂ. સાધુ, ભન્તે, ભગવા કીટાગિરિં ભિક્ખૂ પહિણેય્ય, યથાયં કીટાગિરિસ્મિં આવાસો સણ્ઠહેય્યા’’તિ.
‘‘એવમાવુસો’’તિ ખો સો ભિક્ખુ તસ્સ ઉપાસકસ્સ પટિસ્સુણિત્વા ઉટ્ઠાયાસના યેન સાવત્થિ તેન પક્કામિ. અનુપુબ્બેન યેન સાવત્થિ જેતવનં અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. આચિણ્ણં ખો પનેતં બુદ્ધાનં ભગવન્તાનં આગન્તુકેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં પટિસમ્મોદિતું. અથ ખો ભગવા તં ભિક્ખું એતદવોચ – ‘‘કચ્ચિ, ભિક્ખુ, ખમનીયં, કચ્ચિ યાપનીયં, કચ્ચિસિ અપ્પકિલમથેન અદ્ધાનં આગતો, કુતો ચ ત્વં ભિક્ખુ આગચ્છસી’’તિ? ‘‘ખમનીયં, ભગવા, યાપનીયં ભગવા; અપ્પકિલમથેન ચ અહં, ભન્તે, અદ્ધાનં આગતો. ઇધાહં, ભન્તે, કાસીસુ વસ્સંવુટ્ઠો સાવત્થિં આગચ્છન્તો ભગવન્તં દસ્સનાય યેન કીટાગિરિ તદવસરિં. અથ ખ્વાહં, ભન્તે, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય કીટાગિરિં પિણ્ડાય પાવિસિં. અદ્દસા ખો મં, ભન્તે, અઞ્ઞતરો ઉપાસકો કીટાગિરિસ્મિં પિણ્ડાય ચરન્તં; દિસ્વાન યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એતદવોચ – ‘અપિ, ભન્તે, પિણ્ડો લબ્ભતી’તિ. ‘ન ખો, આવુસો, પિણ્ડો લબ્ભતી’તિ. ‘એહિ, ભન્તે, ઘરં ગમિસ્સામા’તિ. અથ ખો, ભન્તે, સો ઉપાસકો મં ઘરં નેત્વા ભોજેત્વા એતદવોચ – ‘કહં, ભન્તે, અય્યો ગમિસ્સતી’તિ? ‘સાવત્થિં ખો અહં, આવુસો, ગમિસ્સામિ ભગવન્તં દસ્સનાયા’તિ. ‘તેન હિ, ભન્તે, મમ વચનેન ભગવતો પાદે સિરસા વન્દ, એવઞ્ચ વદેહિ – દુટ્ઠો, ભન્તે, કીટાગિરિસ્મિં આવાસો. અસ્સજિપુનબ્બસુકા નામ કીટાગિરિસ્મિં આવાસિકા અલજ્જિનો પાપભિક્ખૂ. તે એવરૂપં અનાચારં આચરન્તિ – માલાવચ્છં રોપેન્તિપિ રોપાપેન્તિપિ…પે… વિવિધમ્પિ અનાચારં આચરન્તિ. યેપિ તે, ભન્તે, મનુસ્સા પુબ્બે સદ્ધા અહેસું પસન્ના તેપિ એતરહિ અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના. યાનિપિ તાનિ સઙ્ઘસ્સ પુબ્બે દાનપથાનિ તાનિપિ એતરહિ ઉપચ્છિન્નાનિ. રિઞ્ચન્તિ પેસલા ભિક્ખૂ, નિવસન્તિ પાપભિક્ખૂ. સાધુ, ભન્તે, ભગવા કીટાગિરિં ભિક્ખૂ પહિણેય્ય, યથાયં કીટાગિરિસ્મિં આવાસો સણ્ઠહેય્યા’તિ. તતો અહં ભગવા આગચ્છામી’’તિ.
૨૩. અથ ખો ભગવા એતસ્મિં નિદાને એતસ્મિં પકરણે ભિક્ખુસઙ્ઘં સન્નિપાતાપેત્વા ભિક્ખૂ પટિપુચ્છિ – ‘‘સચ્ચં કિર, ભિક્ખવે, અસ્સજિપુનબ્બસુકા નામ કીટાગિરિસ્મિં આવાસિકા અલજ્જિનો પાપભિક્ખૂ? તે એવરૂપં અનાચારં આચરન્તિ – માલાવચ્છં રોપેન્તિપિ…પે… વિવિધમ્પિ અનાચારં આચરન્તિ? યેપિ તે મનુસ્સા પુબ્બે સદ્ધા અહેસું પસન્ના તેપિ એતરહિ અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના? યાનિપિ તાનિ સઙ્ઘસ્સ પુબ્બે દાનપથાનિ તાનિપિ એતરહિ ઉપચ્છિન્નાનિ? રિઞ્ચન્તિ પેસલા ભિક્ખૂ નિવસન્તિ પાપભિક્ખૂ’’તિ? ‘‘સચ્ચં ભગવા’’તિ. વિગરહિ બુદ્ધો ભગવા – ‘‘અનનુચ્છવિકં…પે… કથઞ્હિ નામ તે, ભિક્ખવે, મોઘપુરિસા એવરૂપં અનાચારં આચરિસ્સન્તિ – માલાવચ્છં રોપેસ્સન્તિપિ રોપાપેસ્સન્તિપિ, સિઞ્ચિસ્સન્તિપિ સિઞ્ચાપેસ્સન્તિપિ, ઓચિનિસ્સન્તિપિ ઓચિનાપેસ્સન્તિપિ, ગન્થેસ્સન્તિપિ ગન્થાપેસ્સન્તિપિ, એકતોવણ્ટિકમાલં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, મઞ્જરિકં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, વિધૂતિકં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, વટંસકં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, આવેળં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ, ઉરચ્છદં કરિસ્સન્તિપિ કારાપેસ્સન્તિપિ. તે કુલિત્થીનં કુલધીતાનં કુલકુમારીનં કુલસુણ્હાનં કુલદાસીનં એકતોવણ્ટિકમાલં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, ઉભતોવણ્ટિકમાલં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, મઞ્જરિકં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, વિધૂતિકં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, વટંસકં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, આવેળં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ, ઉરચ્છદં હરિસ્સન્તિપિ હરાપેસ્સન્તિપિ. તે કુલિત્થીહિ કુલધીતાહિ કુલકુમારીહિ કુલસુણ્હાહિ કુલદાસીહિ સદ્ધિં એકભાજનેપિ ભુઞ્જિસ્સન્તિ, એકથાલકેપિ પિવિસ્સન્તિ, એકાસનેપિ નિસીદિસ્સન્તિ, એકમઞ્ચેપિ તુવટ્ટિસ્સન્તિ, એકત્થરણાપિ તુવટ્ટિસ્સન્તિ, એકપાવુરણાપિ તુવટ્ટિસ્સન્તિ, એકત્થરણપાવુરણાપિ તુવટ્ટિસ્સન્તિ, વિકાલેપિ ભુઞ્જિસ્સન્તિ, મજ્જમ્પિ પિવિસ્સન્તિ, માલાગન્ધવિલેપનમ્પિ ધારેસ્સન્તિ, નચ્ચિસ્સન્તિપિ, ગાયિસ્સન્તિપિ, વાદેસ્સન્તિપિ, લાસેસ્સન્તિપિ; નચ્ચન્તિયાપિ નચ્ચિસ્સન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ ગાયિસ્સન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ વાદેસ્સન્તિ, નચ્ચન્તિયાપિ લાસેસ્સન્તિ; ગાયન્તિયાપિ નચ્ચિસ્સન્તિ, ગાયન્તિયાપિ ગાયિસ્સન્તિ, ગાયન્તિયાપિ વાદેસ્સન્તિ, ગાયન્તિયાપિ લાસેસ્સન્તિ; વાદેન્તિયાપિ નચ્ચિસ્સન્તિ, વાદેન્તિયાપિ ગાયિસ્સન્તિ, વાદેન્તિયાપિ વાદેસ્સન્તિ, વાદેન્તિયાપિ લાસેસ્સન્તિ; લાસેન્તિયાપિ નચ્ચિસ્સન્તિ, લાસેન્તિયાપિ ગાયિસ્સન્તિ, લાસેન્તિયાપિ વાદેસ્સન્તિ; લાસેન્તિયાપિ લાસેસ્સન્તિ; અટ્ઠપદેપિ કીળિસ્સન્તિ, દસપદેપિ કીળિસ્સન્તિ, આકાસેપિ કીળિસ્સન્તિ, પરિહારપથેપિ કીળિસ્સન્તિ, સન્તિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, ખલિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, ઘટિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, સલાકહત્થેનપિ કીળિસ્સન્તિ, અક્ખેનપિ કીળિસ્સન્તિ, પઙ્ગચીરેનપિ કીળિસ્સન્તિ, વઙ્કકેનપિ કીળિસ્સન્તિ મોક્ખચિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, ચિઙ્ગુલકેનપિ કીળિસ્સન્તિ, પત્તાળ્હકેનપિ કીળિસ્સન્તિ, રથકેનપિ કીળિસ્સન્તિ, ધનુકેનપિ કીળિસ્સન્તિ, અક્ખરિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, મનેસિકાયપિ કીળિસ્સન્તિ, યથાવજ્જેનપિ કીળિસ્સન્તિ; હત્થિસ્મિમ્પિ સિક્ખિસ્સન્તિ, અસ્સસ્મિમ્પિ સિક્ખિસ્સન્તિ, રથસ્મિમ્પિ સિક્ખિસ્સન્તિ, ધનુસ્મિમ્પિ સિક્ખિસ્સન્તિ, થરુસ્મિમ્પિ સિક્ખિસ્સન્તિ; હત્થિસ્સપિ પુરતો ધાવિસ્સન્તિ, અસ્સસ્સપિ પુરતો ધાવિસ્સન્તિ, રથસ્સપિ પુરતો [પુરતો ધાવિસ્સન્તિ (સ્યા.)] ધાવિસ્સન્તિપિ આધાવિસ્સન્તિપિ; ઉસ્સેળેસ્સન્તિપિ, અપ્ફોટેસ્સન્તિપિ, નિબ્બુજ્ઝિસ્સન્તિપિ, મુટ્ઠીહિપિ યુજ્ઝિસ્સન્તિ; રઙ્ગમજ્ઝેપિ સઙ્ઘાટિં પત્થરિત્વા નચ્ચકિં એવં વક્ખન્તિ [વદિસ્સન્તિ (ક.)] – ‘ઇધ, ભગિનિ, નચ્ચસ્સૂ’તિ; નલાટિકમ્પિ દસ્સન્તિ; વિવિધમ્પિ અનાચારં આચરિસ્સન્તિ. નેતં, ભિક્ખવે, અપ્પસન્નાનં વા પસાદાય…પે… વિગરહિત્વા…પે… ધમ્મિં કથં કત્વા સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાને આમન્તેસિ – ‘‘ગચ્છથ તુમ્હે, સારિપુત્તા, કીટાગિરિં ગન્ત્વા અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં કરોથ, તુમ્હાકં એતે સદ્ધિવિહારિનો’’તિ.
‘‘કથં મયં, ભન્તે, અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં કરોમ, ચણ્ડા તે ભિક્ખૂ ફરુસા’’તિ? ‘‘તેન હિ તુમ્હે, સારિપુત્તા, બહુકેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં ગચ્છથા’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાના ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. એવઞ્ચ પન, ભિક્ખવે, કાતબ્બં – પઠમં અસ્સજિપુનબ્બસુકા ભિક્ખૂ ચોદેતબ્બા, ચોદેત્વા સારેતબ્બા, સારેત્વા આપત્તિં આરોપેતબ્બા, આપત્તિં આરોપેત્વા બ્યત્તેન ભિક્ખુના પટિબલેન સઙ્ઘો ઞાપેતબ્બો –
૨૪. ‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે અસ્સજિપુનબ્બસુકા ભિક્ખૂ કુલદૂસકા પાપસમાચારા. ઇમેસં પાપકા સમાચારા દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. કુલાનિ ચ ઇમેહિ દુટ્ઠાનિ દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. યદિ સઙ્ઘસ્સ પત્તકલ્લં, સઙ્ઘો અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં કરેય્ય – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ. એસા ઞત્તિ.
‘‘સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે અસ્સજિપુનબ્બસુકા ભિક્ખૂ કુલદૂસકા પાપસમાચારા. ઇમેસં પાપકા સમાચારા દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. કુલાનિ ચ ઇમેહિ દુટ્ઠાનિ દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. સઙ્ઘો અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં કરોતિ – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયસ્સ કમ્મસ્સ કરણં – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘દુતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ…પે… તતિયમ્પિ એતમત્થં વદામિ. સુણાતુ મે, ભન્તે, સઙ્ઘો. ઇમે અસ્સજિપુનબ્બસુકા ભિક્ખૂ કુલદૂસકા પાપસમાચારા. ઇમેસં પાપકા સમાચારા દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. કુલાનિ ચ ઇમેહિ દુટ્ઠાનિ દિસ્સન્તિ ચેવ સુય્યન્તિ ચ. સઙ્ઘો અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં કરોતિ – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ. યસ્સાયસ્મતો ખમતિ અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયસ્સ કમ્મસ્સ કરણં – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ, સો તુણ્હસ્સ; યસ્સ નક્ખમતિ, સો ભાસેય્ય.
‘‘કતં સઙ્ઘેન અસ્સજિપુનબ્બસુકાનં ભિક્ખૂનં કીટાગિરિસ્મા પબ્બાજનીયકમ્મં – ન અસ્સજિપુનબ્બસુકેહિ ભિક્ખૂહિ કીટાગિરિસ્મિં વત્થબ્બન્તિ. ખમતિ સઙ્ઘસ્સ, તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામી’’તિ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં
૨૫. ‘‘તીહિ, ભિક્ખવે, અઙ્ગેહિ સમન્નાગતં પબ્બાજનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અસમ્મુખા કતં હોતિ, અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં પબ્બાજનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
‘‘અપરેહિપિ, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં પબ્બાજનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ. અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ…પે… અચોદેત્વા કતં હોતિ, અસારેત્વા કતં હોતિ, આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ…પે… અસમ્મુખા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… અપ્પટિપુચ્છા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… અપ્પટિઞ્ઞાય કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… અનાપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… અદેસનાગામિનિયા આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… દેસિતાય આપત્તિયા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… અચોદેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ …પે… અસારેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ…પે… આપત્તિં અનારોપેત્વા કતં હોતિ, અધમ્મેન કતં હોતિ, વગ્ગેન કતં હોતિ – ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, તીહઙ્ગેહિ સમન્નાગતં પબ્બાજનીયકમ્મં અધમ્મકમ્મઞ્ચ હોતિ, અવિનયકમ્મઞ્ચ, દુવૂપસન્તઞ્ચ.
અધમ્મકમ્મદ્વાદસકં નિટ્ઠિતં.