૪. પાચિત્તિયકણ્ડં (ભિક્ખુનીવિભઙ્ગવણ્ણના)

૧. લસુણવગ્ગવણ્ણના

૭૯૩-૭૯૭. પાચિત્તિયેસુ લસુણવગ્ગસ્સ પઠમે જાતિં સરતીતિ જાતિસ્સરો. સભાવેનેવાતિ સૂપસમ્પાકાદિં વિનાવ. બદરસાળવં નામ બદરફલાનિ સુક્ખાપેત્વા ચુણ્ણેત્વા કત્તબ્બા ખાદનીયવિકતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. આમકલસુણઞ્ચેવ અજ્ઝોહરણઞ્ચાતિ ઇમાનિ પનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ.

૭૯૮-૮૦૨. દુતિયતતિયચતુત્થાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૮૧૨. પઞ્ચમે દ્વિન્નં પબ્બાનં ઉપરીતિ એત્થ દ્વિન્નં અઙ્ગુલીનં સહ પવેસને એકેકાય અઙ્ગુલિયા એકેકં પબ્બં કત્વા દ્વિન્નં પબ્બાનં ઉપરિ. એકઙ્ગુલિપવેસને દ્વિન્નં પબ્બાનં ઉપરિ ન વટ્ટતીતિ વેદિતબ્બં. મહાપચ્ચરિયમ્પિ અયમેવ નયો દસ્સિતો. ઉદકસુદ્ધિપચ્ચયેન પન સતિપિ ફસ્સસાદિયને યથાવુત્તપરિચ્છેદે અનાપત્તિ.

૮૧૫-૮૧૭. છટ્ઠે આસુમ્ભિત્વાતિ પાતેત્વા. દધિમત્થૂતિ દધિમણ્ડં દધિમ્હિ પસન્નોદકં. ભુઞ્જન્તસ્સ ભિક્ખુનો હત્થપાસે ઠાનં, પાનીયસ્સ વા વિધૂપનસ્સ વા ગહણન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ દ્વે અઙ્ગાનિ.

૮૨૨. સત્તમે ‘‘પટિગ્ગણ્હાતિ, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ ઇદં પુબ્બપયોગદુક્કટસ્સ નિદસ્સનમત્તન્તિ આહ ‘‘ન કેવલં પટિગ્ગહણેયેવ હોતી’’તિઆદિ. પમાણન્તિ પાચિત્તિયાપત્તિયા પમાણં. ઇમેહિયેવ દ્વીહિ પાચિત્તિયં હોતિ, નાઞ્ઞેહિ ભજ્જનાદીહીતિ અત્થો. વુત્તમેવત્થં વિત્થારતો દસ્સેતું ‘‘તસ્મા’’તિઆદિમાહ. તં પુબ્બાપરવિરુદ્ધન્તિ પુનપિ વુત્તન્તિ વુત્તવાદં સન્ધાયાહ. અઞ્ઞાય વિઞ્ઞત્તિયા લદ્ધમ્પિ હિ અનાણત્તિયા વિઞ્ઞત્તિયા ઇમિસ્સા અવિઞ્ઞત્તિયા લદ્ધપક્ખં ભજતિ, તસ્મા હેટ્ઠા અવિઞ્ઞત્તિયા લદ્ધે કરણકારાપનેસુ વિસેસં અવત્વા ઇધ વિસેસવચનં પુબ્બાપરવિરુદ્ધં. યદિ ચેત્થ કરણે પાચિત્તિયં, કારાપનેપિ પાચિત્તિયેનેવ ભવિતબ્બં. અથ કારાપને દુક્કટં, કરણેપિ દુક્કટેનેવ ભવિતબ્બં. ન હિ કરણે વા કારાપને વા વિસેસો અત્થિ, તસ્મા અઞ્ઞાય વિઞ્ઞત્તિયા લદ્ધં સયં ભજ્જનાદીનિ કત્વાપિ કારાપેત્વાપિ ભુઞ્જન્તિયા દુક્કટમેવાતિ ઇદમેત્થ સન્નિટ્ઠાનં. અવિસેસેન વુત્તન્તિ કરણકારાપનાનં સામઞ્ઞતો વુત્તં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. સત્તન્નં ધઞ્ઞાનં અઞ્ઞતરસ્સ વિઞ્ઞાપનં વા વિઞ્ઞાપાપનં વા, પટિલાભો, ભજ્જનાદીનિ કત્વા વા કારેત્વા વા અજ્ઝોહરણન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

૮૨૪. અટ્ઠમે નિબ્બિટ્ઠોતિ પતિટ્ઠાપિતો. કેણીતિ રઞ્ઞો દાતબ્બસ્સ આયસ્સેતં અધિવચનં. ઠાનન્તરન્તિ ગામજનપદાદિઠાનન્તરં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. ઉચ્ચારાદિભાવો, અનવલોકનં, વળઞ્જનટ્ઠાનં, તિરોકુટ્ટપાકારતા, છડ્ડનં વા છડ્ડાપનં વાતિ ઇમાનિ પનેત્થ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ.

૮૩૦. નવમે સબ્બેસન્તિ ભિક્ખુસ્સ ભિક્ખુનિયા ચ. ઇધ ખેત્તપાલકા આરામાદિગોપકા ચ સામિકા એવ.

૮૩૬. દસમે એકપયોગેનાતિ એકદિસાવલોકનપયોગેન. તેસંયેવાતિ યેસં નચ્ચં પસ્સતિ. કિઞ્ચાપિ સયં નચ્ચનાદીસુ પાચિત્તિયં પાળિયં ન વુત્તં, તથાપિ અટ્ઠકથાપમાણેન ગહેતબ્બન્તિ દસ્સેતું ‘‘સબ્બઅટ્ઠકથાસુ વુત્ત’’ન્તિ આહ. ‘‘આરામે ઠત્વાતિ ન કેવલં ઠત્વા, તતો તતો ગન્ત્વાપિ સબ્બિરિયાપથેહિ લભતિ, ‘આરામે ઠિતા’તિ પન આરામપરિયાપન્નભાવદસ્સનત્થં વુત્તં. ઇતરથા નિસિન્નાપિ ન લભેય્યા’’તિ તીસુપિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ. નચ્ચાદીનં અઞ્ઞતરતા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા ગમનં, દસ્સનં વા સવનં વાતિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

લસુણવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. અન્ધકારવગ્ગવણ્ણના

૮૪૧. અન્ધકારવગ્ગસ્સ પઠમે દાને વા પૂજાય વાતિ દાનનિમિત્તં વા પૂજાનિમિત્તં વા. મન્તેતીતિ કથેતિ. રત્તન્ધકારતા, પુરિસસ્સ હત્થપાસે ઠાનં વા સલ્લપનં વા, સહાયાભાવો, રહોપેક્ખતાતિ ઇમાનિ પનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

૮૪૨-૮૪૬. દુતિયતતિયચતુત્થાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૮૫૬-૮૫૭. પઞ્ચમે અનોવસ્સકં અતિક્કામેન્તિયાતિ છન્નસ્સ અન્તો નિસીદિત્વા પક્કમન્તિં સન્ધાય વુત્તં. ‘‘ઉપચારો દ્વાદસહત્થો’’તિ વદન્તિ. પલ્લઙ્કસ્સ અનોકાસેતિ ઊરુબદ્ધાસનસ્સ અનોકાસે અપ્પહોન્તે. પુરેભત્તતા, અન્તરઘરે નિસજ્જા, આસનસ્સ પલ્લઙ્કોકાસતા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા અનાપુચ્છનં, વુત્તપરિચ્છેદાતિક્કમોતિ ઇમાનિ પનેત્થ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ.

૮૫૯-૮૬૪. છટ્ઠસત્તમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

અન્ધકારવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. નગ્ગવગ્ગવણ્ણના

૮૮૩-૮૮૭. નગ્ગવગ્ગસ્સ પઠમદુતિયાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૮૯૩. તતિયે વિસિબ્બેત્વાતિ દુસ્સિબ્બિતં પુન સિબ્બનત્થાય વિસિબ્બેત્વા વિજટેત્વા. અઞ્ઞત્ર ચતૂહપઞ્ચાહાતિ વિસિબ્બિતદિવસતો પઞ્ચ દિવસે અતિક્કમિત્વા. નિવાસનપાવુરણૂપગચીવરતા, ઉપસમ્પન્નાય સન્તકતા, સિબ્બનત્થાય વિસિબ્બનં વા વિસિબ્બાપનં વા, અઞ્ઞત્ર અનુઞ્ઞાતકારણા પઞ્ચાહાતિક્કમો, ધુરનિક્ખેપોતિ ઇમાનિ પનેત્થ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ.

૮૯૮. ચતુત્થે પઞ્ચન્નં ચીવરાનન્તિ તિચીવરં ઉદકસાટિકા સઙ્કચ્ચિકાતિ ઇમેસં પઞ્ચન્નં ચીવરાનં. પઞ્ચન્નં ચીવરાનં અઞ્ઞતરતા, પઞ્ચાહાતિક્કમો, અનુઞ્ઞાતકારણાભાવો, અપરિવત્તનન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

૯૦૨. પઞ્ચમં ઉત્તાનત્થમેવ.

૯૦૭. છટ્ઠે ચીવરલાભન્તિ લભિતબ્બચીવરં. વિકપ્પનુપગપચ્છિમતા, સઙ્ઘસ્સ પરિણતભાવો, વિના આનિસંસદસ્સનેન અન્તરાયકરણન્તિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

૯૧૧. સત્તમં ઉત્તાનત્થમેવ.

૯૧૬. અટ્ઠમે કુમ્ભથૂણં નામ કુમ્ભસદ્દો, તેન ચરન્તિ કીળન્તિ, તં વા સિપ્પં એતેસન્તિ કુમ્ભથૂણિકા. તેનાહ ‘‘ઘટકેન કીળનકા’’તિ. દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં (દી. નિ. અટ્ઠ. ૧.૧૩) પન ‘‘કુમ્ભથૂણં નામ ચતુરસ્સઅમ્બણકતાળ’’ન્તિ વુત્તં. ચતુરસ્સઅમ્બણકતાળં નામ રુક્ખસારદન્તાદીસુ યેન કેનચિ ચતુરસ્સઅમ્બણં કત્વા ચતૂસુ પસ્સેસુ ચમ્મેન ઓનન્ધિત્વા કતવાદિતભણ્ડં. બિમ્બિસકન્તિપિ તસ્સેવ વેવચનં, તં વાદેન્તિ, તં વા સિપ્પં એતેસન્તિ કુમ્ભથૂણિકા. તેનાહ ‘‘બિમ્બિસકવાદકાતિપિ વદન્તી’’તિ. સમણચીવરતા, ઠપેત્વા સહધમ્મિકે માતાપિતરો ચ અઞ્ઞેસં દાનં, અતાવકાલિકતાતિ ઇમાનિ પનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ.

૯૨૦. નવમં ઉત્તાનત્થમેવ.

૯૨૭. દસમે ધમ્મિકં કથિનુદ્ધારન્તિ સબ્બાસં ભિક્ખુનીનં અકાલચીવરં દાતુકામેન ઉપાસકેન યત્તકો અત્થારમૂલકો આનિસંસો, તતો અધિકં વા સમકં વા દત્વા યાચિતકેન સમગ્ગેન ભિક્ખુનિસઙ્ઘેન યં કથિનં ઞત્તિદુતિયેન કમ્મેન અન્તરા ઉદ્ધરીયતિ, તસ્સ સો ઉદ્ધારો ધમ્મિકોતિ વુચ્ચતિ, એવરૂપં કથિનુદ્ધારન્તિ અત્થો. સેસં ઉત્તાનત્થમેવ.

નગ્ગવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯૩૨. તુવટ્ટવગ્ગે સબ્બં ઉત્તાનમેવ.

૫. ચિત્તાગારવગ્ગવણ્ણના

૯૭૮. ચિત્તાગારવગ્ગસ્સ પઠમે કીળનઉપવનન્તિ અન્તોનગરે ઠિતં સન્ધાય વુત્તં, કીળનુય્યાનન્તિ બહિનગરે ઠિતં સન્ધાય. પાટેક્કા આપત્તિયોતિ ગીવાય પરિવટ્ટનપ્પયોગગણનાય આપત્તિયો, ન ઉમ્મીલનગણનાય. ‘‘અજ્ઝારામે રાજાગારાદીનિ કરોન્તિ, તાનિ પસ્સન્તિયા અનાપત્તી’’તિ વચનતો ‘‘અન્તોઆરામે તત્થ તત્થ ગન્ત્વા નચ્ચાદીનિ પસ્સિતું લભતી’’તિપિ સિદ્ધં.

૯૮૨. દુતિયાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૧૦૧૫. નવમે હત્થિઆદીસુ સિપ્પ-સદ્દો પચ્ચેકં યોજેતબ્બો, તથા આથબ્બણાદીસુ મન્ત-સદ્દો. તત્થ આથબ્બણમન્તો નામ આથબ્બણવેદવિહિતો પરૂપઘાતકરો મન્તો, ખીલનમન્તો નામ દારુસારખીલં મન્તેત્વા પથવિયં પવેસેત્વા મારણમન્તો, અગદપ્પયોગો વિસયોજનં. નાગમણ્ડલન્તિ સપ્પાનં પવેસનિવારણત્થં મણ્ડલબદ્ધમન્તો.

૧૦૧૮. દસમં ઉત્તાનત્થમેવ.

ચિત્તાગારવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦૨૧. આરામવગ્ગે સબ્બં ઉત્તાનત્થમેવ.

૧૦૬૭. ગબ્ભિનિવગ્ગેપિ સબ્બં સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

૮. કુમારિભૂતવગ્ગવણ્ણના

૧૧૧૯. કુમારિભૂતવગ્ગસ્સ પઠમે સબ્બપઠમા દ્વે મહાસિક્ખમાનાતિ ગબ્ભિનિવગ્ગે સબ્બપઠમં વુત્તા દ્વે સિક્ખમાના. સિક્ખમાના ઇચ્ચેવ વત્તબ્બાતિ સમ્મુતિકમ્માદીસુ એવં વત્તબ્બા. ગિહિગતાતિ વા કુમારિભૂતાતિ વા ન વત્તબ્બાતિ સચે વદન્તિ, કમ્મં કુપ્પતીતિ અધિપ્પાયો. ઇતો પરં નવમપરિયોસાનં ઉત્તાનત્થમેવ.

૧૧૬૩. દસમે અપુબ્બસમુટ્ઠાનસીસન્તિ પઠમપારાજિકસમુટ્ઠાનાદીસુ તેરસસુ સમુટ્ઠાનેસુ અનનુઞ્ઞાતસમુટ્ઠાનં સન્ધાય વુત્તં. તઞ્હિ ઇતો પુબ્બે તાદિસસ્સ સમુટ્ઠાનસીસસ્સ અનાગતત્તા ‘‘અપુબ્બસમુટ્ઠાનસીસ’’ન્તિ વુત્તં.

૧૧૬૬. એકાદસમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

કુમારિભૂતવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. છત્તુપાહનવગ્ગવણ્ણના

૧૨૧૪. છત્તુપાહનવગ્ગસ્સ એકાદસમે ઉપચારં સન્ધાયાતિ સમન્તા દ્વાદસહત્થુપચારં સન્ધાય. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવ.

છત્તુપાહનવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ગિરગ્ગસમજ્જાદીનિ અચિત્તકાનિ લોકવજ્જાનીતિ વુત્તત્તા નચ્ચન્તિ વા વણ્ણકન્તિ વા અજાનિત્વાવ પસ્સન્તિયા વા નહાયન્તિયા વા આપત્તિસમ્ભવતો વત્થુઅજાનનચિત્તેન અચિત્તકાનિ, નચ્ચન્તિ વા વણ્ણકન્તિ વા જાનિત્વા પસ્સન્તિયા વા નહાયન્તિયા વા અકુસલેનેવ આપજ્જનતો લોકવજ્જાનીતિ વેદિતબ્બાનિ. ચોરીવુટ્ઠાપનાદીનિ ચોરીતિઆદિના વત્થું જાનિત્વા કરણે એવ આપત્તિસમ્ભવતો સચિત્તકાનિ, ઉપસમ્પદાદીનં એકન્તઅકુસલચિત્તેનેવ અકત્તબ્બત્તા પણ્ણત્તિવજ્જાનિ. ‘‘ઇધ સચિત્તકાચિત્તકતા પણ્ણત્તિજાનનાજાનનતાય અગ્ગહેત્વા વત્થુજાનનાજાનનતાય ગહેતબ્બા’’તિ તીસુપિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવ.

ભિક્ખુનીવિભઙ્ગે ખુદ્દકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પાચિત્તિયકણ્ડં નિટ્ઠિતં.