૨. ઉપોસથક્ખન્ધકં

સન્નિપાતાનુજાનનાદિકથાવણ્ણના

૧૩૨. ઉપોસથક્ખન્ધકે તરન્તિ પ્લવન્તિ એત્થ બાલાતિ તિત્થં. ઇતોતિ ઇમસ્મિં સાસને લદ્ધિતો. તં કથેન્તીતિ ‘‘ઇમસ્મિં નામ દિવસે મુહુત્તે વા ઇદં કત્તબ્બ’’ન્તિઆદિના કથેન્તિ.

૧૩૪. ‘‘સુણાતુ મે ભન્તે’’તિઆદીસુ યં વત્તબ્બં, તં માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિદાનવણ્ણના) વિત્થારતો આગતમેવાતિ ન ઇધ વિત્થારયિસ્સામ, અત્થિકેહિ પન તતોયેવ ગહેતબ્બં.

૧૩૫. આપજ્જિત્વા વા વુટ્ઠિતોતિ એત્થ આરોચિતાપિ આપત્તિ અસન્તી નામ હોતીતિ વેદિતબ્બં. તેનેવ માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિદાનવણ્ણના) વુત્તં ‘‘યસ્સ પન એવં અનાપન્ના વા આપત્તિ આપજ્જિત્વા ચ પન વુટ્ઠિતા વા દેસિતા વા આરોચિતા વા, તસ્સ સા આપત્તિ અસન્તી નામ હોતી’’તિ. મુસાવાદો નામ વચીભેદપચ્ચયા હોતીતિ આહ ‘‘ન મુસાવાદલક્ખણેના’’તિ. ભગવતો પન વચનેનાતિ સમ્પજાનમુસાવાદે કિં હોતિ? ‘‘દુક્કટં હોતી’’તિ ઇમિના વચનેન. વચીદ્વારે અકિરિયસમુટ્ઠાના આપત્તિ હોતીતિ યસ્મા યસ્સ ભિક્ખુનો અધમ્મિકાય પટિઞ્ઞાય તુણ્હીભૂતસ્સ નિસિન્નસ્સ મનોદ્વારે આપત્તિ નામ નત્થિ, યસ્મા પન આવિ કાતબ્બં ન આવિ અકાસિ, તેનસ્સ વચીદ્વારે અકિરિયસમુટ્ઠાના આપત્તિ હોતિ.

વાચાતિ વાચાય, ય-કારલોપેનાયં નિદ્દેસો. કેનચિ મનુજેન વાચાય અનાલપન્તોતિ યોજેતબ્બં. ગિરં નો ચ પરે ભણેય્યાતિ ‘‘ઇમે સોસ્સન્તી’’તિ પરપુગ્ગલે સન્ધાય સદ્દમ્પિ ન નિચ્છારેય્ય. આપજ્જેય્ય વાચસિકન્તિ વાચતો સમુટ્ઠિતં આપત્તિં આપજ્જેય્ય.

અન્તરાયકરોતિ વિપ્પટિસારવત્થુતાય પામોજ્જાદિસમ્ભવં નિવારેત્વા પઠમજ્ઝાનાદીનં અધિગમાય અન્તરાયકરો. તસ્સ ભિક્ખુનો ફાસુ હોતીતિ અવિપ્પટિસારમૂલકાનં પામોજ્જાદીનં વસેન તસ્સ ભિક્ખુનો સુખા પટિપદા સમ્પજ્જતીતિ અત્થો.

સન્નિપાતાનુજાનનાદિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સીમાનુજાનનકથાવણ્ણના

૧૩૮. ઇતરોપીતિ સુદ્ધપંસુપબ્બતાદિં સન્ધાય વદતિ. હત્થિપ્પમાણો નામ પબ્બતો હેટ્ઠિમકોટિયા અડ્ઢટ્ઠમરતનુબ્બેધો. તસ્માતિ યસ્મા એકેન ન વટ્ટતિ, તસ્મા. દ્વત્તિંસપલગુળપિણ્ડપ્પમાણતા થૂલતાય ગહેતબ્બા, ન તુલગણનાય. અન્તોસારમિસ્સકાનન્તિ અન્તોસારરુક્ખેહિ મિસ્સકાનં. સૂચિદણ્ડકપ્પમાણોતિ સીહળદીપે લેખનદણ્ડપ્પમાણોતિ વદન્તિ, સો ચ કનિટ્ઠઙ્ગુલિપરિમાણોતિ દટ્ઠબ્બં. એતન્તિ નવમૂલસાખાનિગ્ગમનં. પરભાગે કિત્તેતું વટ્ટતીતિ બહિ નિક્ખમિત્વા ઠિતેસુ અટ્ઠસુ મગ્ગેસુ એકિસ્સા દિસાય એકં, અપરાય એકન્તિ એવં ચતૂસુ ઠાનેસુ કિત્તેતું વટ્ટતિ.

યત્થ કત્થચિ ઉત્તરન્તિયા ભિક્ખુનિયા અન્તરવાસકો તેમિયતીતિ સિક્ખાકરણીયં આગતલક્ખણેન તિમણ્ડલં પટિચ્છાદેત્વા અન્તરવાસકં અનુક્ખિપિત્વા તિત્થેન વા અતિત્થેન વા ઉત્તરન્તિયા ભિક્ખુનિયા એકદ્વઙ્ગુલમત્તમ્પિ અન્તરવાસકો તેમિયતિ. ભિક્ખુનિયા એવ ગહણઞ્ચેત્થ ભિક્ખુનીવિભઙ્ગે ભિક્ખુનિયા વસેન નદીલક્ખણસ્સ પાળિયં આગતત્તા તેનેવ નયેન દસ્સનત્થં કતં. સીમં બન્ધન્તાનં નિમિત્તં હોતીતિ અયં વુત્તલક્ખણા નદી સમુદ્દં વા પવિસતુ તળાકં વા, પભવતો પટ્ઠાય નિમિત્તં હોતિ. અજ્ઝોત્થરિત્વા આવરણં પવત્તતિયેવાતિ આવરણં અજ્ઝોત્થરિત્વા સન્દતિયેવ. અપ્પવત્તમાનાતિ અસન્દમાનુદકા. આવરણઞ્હિ પત્વા નદિયા યત્તકે પદેસે ઉદકં અસન્દમાનં સન્તિટ્ઠતિ, તત્થ નદીનિમિત્તં કાતું ન વટ્ટતિ. ઉપરિ સન્દમાનટ્ઠાનેયેવ વટ્ટતિ, અસન્દમાનટ્ઠાને પન ઉદકનિમિત્તં કાતું વટ્ટતિ. ઠિતમેવ હિ ઉદકનિમિત્તે વટ્ટતિ, ન સન્દમાનં. તેનેવાહ ‘‘પવત્તનટ્ઠાને નદીનિમિત્તં, અપ્પવત્તનટ્ઠાને ઉદકનિમિત્તં કાતું વટ્ટતી’’તિ. નદિં ભિન્દિત્વાતિ માતિકામુખદ્વારેન નદીકૂલં ભિન્દિત્વા. ઉક્ખેપિમન્તિ કૂપતો વિય ઉક્ખિપિત્વા ગહેતબ્બં.

સિઙ્ઘાટકસણ્ઠાનાતિ તિકોણરચ્છાસણ્ઠાના. મુદિઙ્ગસણ્ઠાનાતિ મુદિઙ્ગભેરી વિય મજ્ઝે વિત્થતા ઉભોસુ કોટીસુ સઙ્કોટિતા હોતિ. ઉપચારં ઠપેત્વાતિ પચ્છા સીમં બન્ધન્તાનં સીમાય ઓકાસં ઠપેત્વા. અન્તોનિમિત્તગતેહિ પનાતિ એકસ્સ ગામસ્સ ઉપડ્ઢં અન્તો કત્તુકામતાય સતિ સબ્બેસં આગમને પયોજનં નત્થીતિ કત્વા વુત્તં. આગન્તબ્બન્તિ ચ સામીચિવસેન વુત્તં, નાયં નિયમો ‘‘આગન્તબ્બમેવા’’તિ. તેનેવાહ ‘‘આગમનમ્પિ અનાગમનમ્પિ વટ્ટતી’’તિ. અબદ્ધાય હિ સીમાય નાનાગામખેત્તાનં નાનાસીમસભાવત્તા તેસં અનાગમનેપિ વગ્ગકમ્મં ન હોતિ, તસ્મા અનાગમનમ્પિ વટ્ટતિ. બદ્ધાય પન સીમાય એકસીમભાવતો પુન અઞ્ઞસ્મિં કમ્મે કરિયમાને અન્તો સીમગતેહિ આગન્તબ્બમેવાતિ આહ ‘‘અવિપ્પવાસસીમા…પે… આગન્તબ્બ’’ન્તિ. નિમિત્તકિત્તનકાલે અસોધિતાયપિ સીમાય નેવત્થિ દોસો નિમિત્તકિત્તનસ્સ અપલોકનાદીસુ અઞ્ઞતરાભાવતો.

ભણ્ડુકમ્માપુચ્છનં સન્ધાય પબ્બજ્જા-ગહણં. સુખકરણત્થન્તિ સબ્બેસં સન્નિપાતનપરિસ્સમં પહાય અપ્પતરેહિ સુખકરણત્થં. એકવીસતિ ભિક્ખૂ ગણ્હાતીતિ વીસતિવગ્ગકરણીયપરમત્તા સઙ્ઘકમ્મસ્સ કમ્મારહેન સદ્ધિં એકવીસતિ ભિક્ખૂ ગણ્હાતિ. ઇદઞ્ચ નિસિન્નાનં વસેન વુત્તં. હેટ્ઠિમન્તતો હિ યત્થ એકવીસતિ ભિક્ખૂ નિસીદિતું સક્કોન્તિ, તત્તકે પદેસે સીમં બન્ધિતું વટ્ટતિ. ન સક્ખિસ્સન્તીતિ અવિપ્પવાસસીમાય બદ્ધભાવં અસલ્લક્ખેત્વા ‘‘સમાનસંવાસકમેવ સમૂહનિસ્સામા’’તિ વાયમન્તા ન સક્ખિસ્સન્તિ. બદ્ધાય હિ અવિપ્પવાસસીમાય તં અસમૂહનિત્વા ‘‘સમાનસંવાસકસીમં સમૂહનિસ્સામા’’તિ કતાયપિ કમ્મવાચાય અસમૂહતાવ હોતિ સીમા. પઠમઞ્હિ અવિપ્પવાસં સમૂહનિત્વા પચ્છા સીમા સમૂહનિતબ્બા. એકરતનપ્પમાણા સુવિઞ્ઞેય્યતરા હોતીતિ કત્વા વુત્તં ‘‘એકરતનપ્પમાણા વટ્ટતી’’તિ. એકઙ્ગુલમત્તાપિ સીમન્તરિકા વટ્ટતિયેવ. તત્તકેનપિ હિ સીમા અસમ્ભિન્નાવ હોતિ.

અવસેસનિમિત્તાનીતિ મહાસીમાય બાહિરપસ્સે નિમિત્તાનિ. ખણ્ડસીમતો પટ્ઠાય બન્ધનં આચિણ્ણં, આચિણ્ણકરણેનેવ ચ સમ્મોહો ન હોતીતિ આહ ‘‘ખણ્ડસીમતોવ પટ્ઠાય બન્ધિતબ્બા’’તિ. કુટિગેહેતિ કુટિઘરે, ભૂમિઘરેતિ અત્થો. ઉદુક્ખલન્તિ ખુદ્દકાવાટં. નિમિત્તં ન કાતબ્બન્તિ તં રાજિં વા ઉદુક્ખલં વા નિમિત્તં ન કાતબ્બં.

હેટ્ઠા ન ઓતરતીતિ ભિત્તિતો ઓરં નિમિત્તાનિ ઠપેત્વા કિત્તિતત્તા હેટ્ઠા આકાસપ્પદેસં ન ઓતરતિ. હેટ્ઠાપિ ઓતરતીતિ સચે હેટ્ઠા અન્તોભિત્તિયં એકવીસતિયા ભિક્ખૂનં ઓકાસો હોતિ, ઓતરતિ. ઓતરમાના ચ ઉપરિસીમપ્પમાણેન ન ઓતરતિ, સમન્તા ભિત્તિપ્પમાણેન ઓતરતિ. ઓતરણાનોતરણં વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બન્તિ સચે હેટ્ઠા એકવીસતિયા ભિક્ખૂનં ઓકાસો હોતિ, ઓતરતિ. નો ચે, ન ઓતરતીતિ અધિપ્પાયો. સબ્બો પાસાદો સીમટ્ઠો હોતીતિ ઉપરિમતલેન સદ્ધિં એકાબદ્ધભિત્તિકો વા હોતુ મા વા, સબ્બોપિ પાસાદો સીમટ્ઠોવ હોતિ.

તાલમૂલકપબ્બતેતિ તાલમૂલસદિસે પબ્બતે. સો ચ હેટ્ઠા મહન્તો હુત્વા અનુપુબ્બેન તનુકો હોતીતિ દટ્ઠબ્બં. પણવસણ્ઠાનો મજ્ઝે તનુકો હોતિ મૂલે અગ્ગે ચ વિત્થતો. હેટ્ઠા વા મજ્ઝે વાતિ મુદિઙ્ગસણ્ઠાનસ્સ હેટ્ઠા પણવસણ્ઠાનસ્સ મજ્ઝે. આકાસપબ્ભારન્તિ ભિત્તિયા અપરિક્ખિત્તપબ્ભારં. અન્તોલેણં હોતીતિ પબ્બતસ્સ અન્તો લેણં હોતિ. સીમામાળકેતિ ખણ્ડસીમામાળકે. મહાસીમં સોધેત્વા વા કમ્મં કાતબ્બન્તિ મહાસીમગતા ભિક્ખૂ હત્થપાસં વા આનેતબ્બા, સીમતો વા બહિ કાતબ્બાતિ અધિપ્પાયો. ગણ્ઠિપદેસુ પન ‘‘મહાસીમગતેહિ ભિક્ખૂહિ તં સાખં વા પારોહં વા અનામસિત્વા ઠાતબ્બન્તિ અધિપ્પાયો’’તિ વુત્તં, તં ન ગહેતબ્બં. પુરિમનયેપીતિ ખણ્ડસીમાય ઉટ્ઠહિત્વા મહાસીમાય ઓણતરુક્ખેપિ. ઉક્ખિપાપેત્વા કાતું ન વટ્ટતીતિ ખણ્ડસીમાય અન્તો ઠિતત્તા રુક્ખસ્સ તત્થ ઠિતો હત્થપાસંયેવ આનેતબ્બોતિ ઉક્ખિપાપેત્વા કાતું ન વટ્ટતિ.

૧૪૦. પારયતીતિ અજ્ઝોત્થરતિ. પારાતિ સીમાપેક્ખો ઇત્થિલિઙ્ગનિદ્દેસો. અસ્સાતિ ભવેય્ય. ઇધાધિપ્પેતનાવાય પમાણં દસ્સેન્તો આહ ‘‘યા સબ્બન્તિમેન પરિચ્છેદેન…પે… તયો જને વહતી’’તિ. ઇમિના ચ વુત્તપ્પમાણતો ખુદ્દકા નાવા વિજ્જમાનાપિ ઇધ અસન્તપક્ખં ભજતીતિ દીપેતિ. અવસ્સં લબ્ભનેય્યા ધુવનાવાવ હોતીતિ સમ્બન્ધો. રુક્ખં છિન્દિત્વા કતોતિ પાઠસેસો. પરતીરે સમ્મુખટ્ઠાનેતિ ઓરિમતીરે સબ્બપરિયન્તનિમિત્તસ્સ સમ્મુખટ્ઠાને. સબ્બનિમિત્તાનં અન્તો ઠિતે ભિક્ખૂ હત્થપાસગતે કત્વાતિ એત્થ સચે એકં ગામખેત્તં હોતિ, ઉભોસુ તીરેસુ સબ્બનિમિત્તાનં અન્તો ઠિતે ભિક્ખૂ હત્થપાસગતે કત્વા સમ્મન્નિતબ્બા. નાનાગામક્ખેત્તં ચે, સમાનસંવાસકસીમાબન્ધનકાલે અનાગન્તુમ્પિ વટ્ટતિ. અવિપ્પવાસસીમાસમ્મુતિયં પન આગન્તબ્બમેવ. યસ્મા ઉભોસુ તીરેસુ નિમિત્તકિત્તનમત્તેન દીપકો સઙ્ગહિતો નામ ન હોતિ, તસ્મા દીપકેપિ નિમિત્તાનિ વિસું કિત્તેતબ્બાનેવાતિ આહ ‘‘દીપકસ્સ ઓરિમન્તે ચ પારિમન્તે ચ નિમિત્તં કિત્તેતબ્બ’’ન્તિ. દીપકસિખરન્તિ દીપકમત્થકં. પબ્બતસણ્ઠાનાતિ દીપકસ્સ એકતો અધિકતરત્તા વુત્તં.

સીમાનુજાનનકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઉપોસથાગારાદિકથાવણ્ણના

૧૪૨. વત્થુવસેન વુત્તન્તિ ‘‘મયઞ્ચમ્હા અસમ્મતાય ભૂમિયા નિસિન્ના પાતિમોક્ખં અસ્સુમ્હા’’તિ વત્થુમ્હિ પાતિમોક્ખસવનસ્સ આગતત્તા વુત્તં. ઉપોસથપ્પમુખં નામ ઉપોસથાગારસ્સ સમ્મુખટ્ઠાનં. પાળિયં ‘‘પઠમં નિમિત્તા કિત્તેતબ્બા’’તિ એત્તકમેવ વત્વા સીમાસમ્મુતિયં વિય ‘‘પબ્બતનિમિત્તં પાસાણનિમિત્ત’’ન્તિઆદિના વિસેસેત્વા નિમિત્તાનં અદસ્સિતત્તા ‘‘ખુદ્દકાનિ વા…પે… યાનિ કાનિચિ નિમિત્તાની’’તિ વુત્તં. કિત્તેતું વટ્ટતીતિ ઇમિના સમ્બન્ધો.

અવિપ્પવાસસીમાનુજાનનકથાવણ્ણના

૧૪૪. અસ્સાતિ ભિક્ખુનિસઙ્ઘસ્સ. દ્વેપિ સીમાયોતિ પઠમં વુત્તા અવિપ્પવાસસીમા સમાનસંવાસકસીમા ચ. ન કમ્મવાચં વગ્ગં કરોન્તીતિ કમ્મવાચં ન ભિન્દન્તિ, કમ્મં ન કોપેન્તીતિ અધિપ્પાયો. એત્થાતિ ‘‘ઠપેત્વા ગામઞ્ચ ગામૂપચારઞ્ચા’’તિ એત્થ. ગામઞ્ચ ગામૂપચારઞ્ચ ન ઓત્થરતીતિ ‘‘ઠપેત્વા ગામઞ્ચ ગામૂપચારઞ્ચા’’તિ વુત્તત્તા. સીમાસઙ્ખ્યમેવ ગચ્છતીતિ અવિપ્પવાસસીમાસઙ્ખં ગચ્છતિ. એકમ્પિ કુલં પવિટ્ઠં વાતિ અભિનવકતગેહેસુ સબ્બપઠમં એકમ્પિ કુલં પવિટ્ઠં અત્થિ. અગતં વાતિ પોરાણકગામે અઞ્ઞેસુ ગેહાનિ છડ્ડેત્વા ગતેસુ એકમ્પિ કુલં અગતં અત્થિ.

અવિપ્પવાસસીમા ન સમૂહન્તબ્બાતિ મહાસીમં સન્ધાય વદતિ. નિરાસઙ્કટ્ઠાનેસુ ઠત્વાતિ ચેતિયઙ્ગણાદીનં ખણ્ડસીમાય અનોકાસત્તા વુત્તં. ખણ્ડસીમઞ્હિ બન્ધન્તા તાદિસં ઠાનં પહાય અઞ્ઞસ્મિં વિવિત્તે ઓકાસે બન્ધન્તિ. અપ્પેવ નામ સમૂહનિતું સક્ખિસ્સન્તીતિ અવિપ્પવાસસીમંયેવ સમૂહનિતું સક્ખિસ્સન્તિ, ન ખણ્ડસીમં. પટિબન્ધિતું પન ન સક્ખિસ્સન્તેવાતિ ખણ્ડસીમાય અઞ્ઞાતત્તા ન સક્ખિસ્સન્તિ. ન સમૂહનિતબ્બાતિ ખણ્ડસીમં અજાનન્તેહિ ન સમૂહનિતબ્બા. ઉપોસથસ્સ વિસું ગહિતત્તા અવસેસકમ્મવસેન સમાનસંવાસતા વેદિતબ્બા.

ગામસીમાદિકથાવણ્ણના

૧૪૭. અપરિચ્છિન્નાયાતિ બદ્ધસીમાવસેન અકતપરિચ્છેદાય. યેન કેનચિ ખણિત્વા અકતોતિ અન્તમસો તિરચ્છાનેનપિ ખણિત્વા અકતો. તસ્સ અન્તોહત્થપાસં વિજહિત્વા ઠિતો કમ્મં કોપેતીતિ ઇમિના બહિપરિચ્છેદતો યત્થ કત્થચિ ઠિતો કમ્મં ન કોપેતીતિ દીપેતિ. યં પન વુત્તં માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિદાનવણ્ણના) ‘‘પરિચ્છેદબ્ભન્તરે હત્થપાસં વિજહિત્વા ઠિતોપિ પરિચ્છેદતો બહિ અઞ્ઞં તત્તકંયેવ પરિચ્છેદં અનતિક્કમિત્વા ઠિતોપિ કમ્મં કોપેતિ, ઇદં સબ્બઅટ્ઠકથાસુ સન્નિટ્ઠાન’’ન્તિ, તત્થ ‘‘અઞ્ઞં તત્તકંયેવ પરિચ્છેદં અનતિક્કમિત્વા ઠિતોપિ કમ્મં કોપેતી’’તિ ઇદં નેવ પાળિયં, ન અટ્ઠકથાયં ઉપલબ્ભતિ. યદિ ચેતં દ્વિન્નં સઙ્ઘાનં વિસું ઉપોસથાદિકમ્મકરણાધિકારે વુત્તત્તા ઉદકુક્ખેપતો બહિ અઞ્ઞં ઉદકુક્ખેપં અનતિક્કમિત્વા ઉપોસથાદિકરણત્થં ઠિતો સઙ્ઘો સીમાસમ્ભેદસમ્ભવતો કમ્મં કોપેતીતિ ઇમિના અધિપ્પાયેન વુત્તં સિયા, એવં સતિ યુજ્જેય્ય. તેનેવ માતિકાટ્ઠકથાય લીનત્થપ્પકાસનિયં વુત્તં ‘‘અઞ્ઞં તત્તકંયેવ પરિચ્છેદન્તિ દુતિયં ઉદકુક્ખેપં અનતિક્કન્તોપિ કોપેતિ. કસ્મા? અત્તનો ઉદકુક્ખેપસીમાય પરેસં ઉદકુક્ખેપસીમાય અજ્ઝોત્થટત્તા સીમાસમ્ભેદો હોતિ, તસ્મા કોપેતી’’તિ. ‘‘ઇદં સબ્બઅટ્ઠકથાસુ સન્નિટ્ઠાન’’ન્તિ ચ ઇમિના અધિપ્પાયેન વુત્તન્તિ ગહેતબ્બં સબ્બાસુપિ અટ્ઠકથાસુ સીમાસમ્ભેદસ્સ અનિચ્છિતત્તા. તેનેવ હિ ‘‘અત્તનો ચ અઞ્ઞેસઞ્ચ ઉદકુક્ખેપપરિચ્છેદસ્સ અન્તરા અઞ્ઞો ઉદકુક્ખેપો સીમન્તરિકત્થાય ઠપેતબ્બો’’તિ વુત્તં. અઞ્ઞે પનેત્થ અઞ્ઞથાપિ પપઞ્ચેન્તિ, તં ન ગહેતબ્બં.

સબ્બત્થ સઙ્ઘો નિસીદતીતિ હત્થપાસં અવિજહિત્વા નિસીદતિ. ઉદકુક્ખેપસીમાકમ્મં નત્થીતિ યસ્મા સબ્બોપિ નદીપદેસો ભિક્ખૂહિ અજ્ઝોત્થટો, તસ્મા સમન્તતો નદિયા અભાવા ઉદકુક્ખેપે પયોજનં નત્થિ. ઉદકુક્ખેપપ્પમાણા સીમન્તરિકા સુવિઞ્ઞેય્યતરા હોતિ, સીમાસમ્ભેદસઙ્કા ન ચ સિયાતિ સામીચિદસ્સનત્થં ‘‘અઞ્ઞો ઉદકુક્ખેપો સીમન્તરિકત્થાય ઠપેતબ્બો’’તિ વુત્તં. યત્તકેન પન સીમાસમ્ભેદો ન હોતિ, તત્તકં ઠપેતું વટ્ટતિયેવ. તેનેવાહુ પોરાણા ‘‘યત્તકેન સીમાસઙ્કરો ન હોતિ, તત્તકમ્પિ ઠપેતું વટ્ટતી’’તિ. ઊનકં પન ન વટ્ટતીતિ ઇદમ્પિ ઉદકુક્ખેપસીમાય પરિસવસેન વડ્ઢનતો સીમાસમ્ભેદસઙ્કા સિયાતિ તંનિવારણત્થમેવ વુત્તં.

ગચ્છન્તિયા પન નાવાય કાતું ન વટ્ટતીતિ એત્થ ઉદકુક્ખેપમનતિક્કમિત્વા પરિવત્તમાનાય કાતું વટ્ટતીતિ વેદિતબ્બં. સીમં વા સોધેત્વાતિ એત્થ સીમસોધનં નામ ગામસીમાદીસુ ઠિતાનં હત્થપાસાનયનાદિ. ‘‘નદિં વિનાસેત્વા તળાકં કરોન્તી’’તિ વુત્તમેવત્થં વિભાવેતિ ‘‘હેટ્ઠા પાળિ બદ્ધા’’તિ, હેટ્ઠાનદિં આવરિત્વા પાળિ બદ્ધાતિ અત્થો. છડ્ડિતમોદકન્તિ તળાકરક્ખણત્થં એકમન્તેન છડ્ડિતમુદકં. દેવે અવસ્સન્તેતિ દુબ્બુટ્ઠિકાલે વસ્સાનેપિ દેવે અવસ્સન્તે. ઉપ્પતિત્વાતિ ઉત્તરિત્વા. ગામનિગમસીમં ઓત્થરિત્વા પવત્તતીતિ વુત્તપ્પકારે વસ્સકાલે ચત્તારો માસે અબ્બોચ્છિન્ના પવત્તતિ. વિહારસીમન્તિ બદ્ધસીમં સન્ધાય વદતિ.

અગમનપથેતિ યત્થ તદહેવ ગન્ત્વા પચ્ચાગન્તું ન સક્કા હોતિ, તાદિસે પદેસે અરઞ્ઞસીમાસઙ્ખમેવ ગચ્છતીતિ સત્તબ્ભન્તરસીમં સન્ધાય વદતિ. તેસન્તિ મચ્છબન્ધાનં. ગમનપરિયન્તસ્સ ઓરતોતિ ગમનપરિયન્તસ્સ ઓરિમભાગે દીપકં પબ્બતઞ્ચ સન્ધાય વુત્તં, ન સમુદ્દપ્પદેસં.

૧૪૮. સંસટ્ઠવિટપાતિ ઇમિના અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ આસન્નતં દીપેતિ. બદ્ધા હોતીતિ પચ્છિમદિસાભાગે સીમં સન્ધાય વુત્તં. તસ્સા પદેસન્તિ યત્થ ઠત્વા ભિક્ખૂહિ કમ્મં કાતું સક્કા હોતિ, તાદિસં પદેસં. યત્થ પન ઠિતેહિ કમ્મં કાતું ન સક્કા હોતિ, તાદિસં પદેસં અન્તોકરિત્વા બન્ધન્તા સીમાય સીમં સમ્ભિન્દન્તિ નામ. દ્વિન્નં સીમાનં નિમિત્તં હોતીતિ નિમિત્તસ્સ સીમતો બાહિરત્તા સીમાસમ્ભેદો ન હોતીતિ વુત્તં. સીમાસઙ્કરં કરોતીતિ વડ્ઢિત્વા સીમપ્પદેસં પવિટ્ઠે દ્વિન્નં સીમાનં ગતટ્ઠાનસ્સ દુવિઞ્ઞેય્યત્તા વુત્તં, ન પન તત્થ કમ્મં કાતું ન વટ્ટતીતિ દસ્સનત્થં. ન હિ સીમા તત્તકેન અસીમા હોતિ, દ્વે પન સીમા પચ્છા વડ્ઢિતેન રુક્ખેન અજ્ઝોત્થટત્તા એકાબદ્ધા હોન્તિ, તસ્મા એકત્થ ઠત્વા કમ્મં કરોન્તેહિ ઇતરં સોધેત્વા કાતબ્બં.

ગામસીમાદિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઉપોસથભેદાદિકથાવણ્ણના

૧૪૯. અધમ્મેન વગ્ગં ઉપોસથકમ્મન્તિ એત્થ યત્થ ચત્તારો વસન્તિ, તત્થ પાતિમોક્ખુદ્દેસો અનુઞ્ઞાતો. યત્થ દ્વે વા તયો વા વસન્તિ, તત્થ પારિસુદ્ધિઉપોસથો. ઇધ પન તથા અકત્વા ચતુન્નં વસનટ્ઠાને પારિસુદ્ધિઉપોસથસ્સ કતત્તા તિણ્ણં વસનટ્ઠાને ચ પાતિમોક્ખસ્સ ઉદ્દિટ્ઠત્તા ‘‘અધમ્મેના’’તિ વુત્તં. યસ્મા સબ્બેવ ન સન્નિપતિંસુ, છન્દપારિસુદ્ધિ ચ સઙ્ઘમજ્ઝંયેવ આગચ્છતિ, ન ગણમજ્ઝં, તસ્મા ‘‘વગ્ગ’’ન્તિ વુત્તં.

પાતિમોક્ખુદ્દેસકથાવણ્ણના

૧૫૦. એવમેતં ધારયામીતિ ‘‘સુતા ખો પનાયસ્મન્તેહી’’તિ એત્થ ‘‘એવમેતં ધારયામી’’તિ વત્વા ‘‘ઉદ્દિટ્ઠં ખો આયસ્મન્તો નિદાનં, સુતા ખો પનાયસ્મન્તેહિ ચત્તારો પારાજિકા ધમ્મા’’તિ વત્તબ્બં. તેનેવ માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિદાનવણ્ણના) ‘‘તત્થાયસ્મન્તે પુચ્છામિ કચ્ચિત્થ પરિસુદ્ધા, દુતિયમ્પિ પુચ્છામિ…પે… તસ્મા તુણ્હી, એવમેતં ધારયામીતિ વત્વા ‘ઉદ્દિટ્ઠં ખો આયસ્મન્તો નિદાન’ન્તિઆદિના નયેન અવસેસે સુતેન સાવિતે ઉદ્દિટ્ઠો હોતી’’તિ વુત્તં. સુતેનાતિ સુતપદેન. સવરભયન્તિ વનચરકભયં. તેનાહ ‘‘અટવિમનુસ્સભય’’ન્તિ. ‘‘અવસેસં સુતેન સાવેતબ્બ’’ન્તિ વચનતો નિદાનુદ્દેસે અનિટ્ઠિતે સુતેન સાવેતબ્બં નામ નત્થીતિ આહ ‘‘દુતિયાદીસુ ઉદ્દેસેસૂ’’તિ. ઉદ્દિટ્ઠઉદ્દેસાપેક્ખઞ્હિ અવસેસગ્ગહણં, તસ્મા નિદાને ઉદ્દિટ્ઠે પારાજિકુદ્દેસાદીસુ યસ્મિં વિપ્પકતે અન્તરાયો ઉપ્પજ્જતિ, તેન સદ્ધિં અવસેસં સુતેન સાવેતબ્બં.

તીહિપિ વિધીહીતિ ઓસારણકથનસરભઞ્ઞેહિ. એત્થ ચ અત્થં ભણિતુકામતાય સુત્તસ્સ ઓસારણા ઓસારણં નામ. તસ્સેવ અત્થપ્પકાસના કથનં નામ. સુત્તસ્સ તદત્થસ્સ વા સરેન ભણનં સરભઞ્ઞં નામ. સજ્ઝાયં અધિટ્ઠહિત્વાતિ ‘‘સજ્ઝાયં કરોમી’’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેત્વા. ઓસારેત્વા પન કથેન્તેનાતિ પઠમં ઉસ્સારેત્વા પચ્છા અત્થં કથેન્તેન. મનુસ્સાનં પન ‘‘ભણાહી’’તિ વત્તું વટ્ટતીતિ એત્થ ઉચ્ચતરે નિસિન્નેનપિ મનુસ્સાનં ભણાહીતિ વિસેસેત્વાયેવ વત્તું વટ્ટતિ, અવિસેસેત્વા પન ન વટ્ટતિ. સજ્ઝાયં કરોન્તેનાતિ યત્થ કત્થચિ નિસીદિત્વા સજ્ઝાયં કરોન્તેન. થેરોતિ યો કોચિ અત્તના વુડ્ઢતરો. એકં આપુચ્છિત્વાતિ એકં વુડ્ઢતરં આપુચ્છિત્વા. અપરો આગચ્છતીતિ અપરો તતોપિ વુડ્ઢતરો આગચ્છતિ.

પાતિમોક્ખુદ્દેસકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પાતિમોક્ખુદ્દેસકઅજ્ઝેસનાદિકથાવણ્ણના

૧૫૫. ચોદનાવત્થુ નામ એકં નગરં. સઙ્ઘઉપોસથાદિભેદેન નવવિધન્તિ સઙ્ઘે ઉપોસથો ગણે ઉપોસથો પુગ્ગલે ઉપોસથોતિ એવં કારકવસેન તયો, સુત્તુદ્દેસો પારિસુદ્ધિઉપોસથો અધિટ્ઠાનુપોસથોતિ એવં કત્તબ્બાકારવસેન તયો, ચાતુદ્દસિકો પન્નરસિકો સામગ્ગીઉપોસથોતિ એવં દિવસવસેન તયોતિ નવવિધં. ચતુબ્બિધં ઉપોસથકમ્મન્તિ અધમ્મેન વગ્ગં ઉપોસથકમ્મં, અધમ્મેન સમગ્ગં ઉપોસથકમ્મં, ધમ્મેન વગ્ગં ઉપોસથકમ્મં, ધમ્મેન સમગ્ગં ઉપોસથકમ્મન્તિ એવં ચતુબ્બિધમ્પિ ઉપોસથકમ્મં. દુવિધં પાતિમોક્ખન્તિ ભિક્ખુપાતિમોક્ખં ભિક્ખુનીપાતિમોક્ખન્તિ દુવિધં પાતિમોક્ખં. નવવિધં પાતિમોક્ખુદ્દેસન્તિ ભિક્ખૂનં પઞ્ચ ઉદ્દેસા, ભિક્ખુનીનં ઠપેત્વા અનિયતુદ્દેસં અવસેસા ચત્તારોતિ નવવિધં પાતિમોક્ખુદ્દેસં.

પક્ખગણનાદિઉગ્ગહણાનુજાનનકથાવણ્ણના

૧૫૮-૧૬૧. સમન્નાહરથાતિ સલ્લક્ખેથ. પરિયેસિતબ્બાનીતિ ભિક્ખાચારેન પરિયેસિતબ્બાનિ.

દિસંગમિકાદિવત્થુકથાવણ્ણના

૧૬૩. ઉતુવસ્સેયેવાતિ હેમન્તગિમ્હેસુયેવ.

પારિસુદ્ધિદાનકથાવણ્ણના

૧૬૪. યેન કેનચિ અઙ્ગપચ્ચઙ્ગેન વિઞ્ઞાપેતીતિ મનસા ચિન્તેત્વા હત્થપ્પયોગાદિના યેન કેનચિ વિઞ્ઞાપેતિ. સઙ્ઘો નપ્પહોતીતિ દ્વિન્નં દ્વિન્નં અન્તરા હત્થપાસં અવિજહિત્વા પટિપાટિયા ઠાતું નપ્પહોતિ. ઇતરા પન બિળાલસઙ્ખલિકપારિસુદ્ધિ નામાતિ એત્થ કેચિ વદન્તિ ‘‘બિળાલસઙ્ખલિકા બદ્ધાવ હોતિ અન્તોગેહે એવ સમ્પયોજનત્તા, યથા સા ન કત્થચિ ગચ્છતિ, તથા સાપિ ન ગચ્છતીતિ અધિપ્પાયો. ઇતરથા વિસેસનં નિરત્થકં હોતી’’તિ. અપરે પન ‘‘યથા બહૂહિ મનુસ્સેહિ એકસ્સ બિળાલસ્સ અત્તનો અત્તનો સઙ્ખલિકા ગીવાય આબદ્ધા બિળાલે ગચ્છન્તે ગચ્છન્તિ આબદ્ધત્તા, ન અઞ્ઞસ્મિં બિળાલે ગચ્છન્તે ગચ્છન્તિ અનાબદ્ધત્તા, એવમેવસ્સ ભિક્ખુસ્સ બહૂહિ સઙ્ખલિકસદિસા છન્દપારિસુદ્ધિ દિન્ના, સા તસ્મિં ભિક્ખુસ્મિં ગચ્છન્તે ગચ્છતિ તસ્મિં સઙ્ખલિકા વિય આબદ્ધત્તા, ન અઞ્ઞસ્મિં અનાબદ્ધત્તા’’તિ વદન્તિ. સબ્બમ્પેતં ન સારતો પચ્ચેતબ્બં. અયં પનેત્થ સારો – યથા સઙ્ખલિકાય પઠમવલયં દુતિયંયેવ વલયં પાપુણાતિ, ન તતિયં, એવમયમ્પિ પારિસુદ્ધિદાયકેન યસ્સ દિન્ના, તતો અઞ્ઞત્થ ન ગચ્છતીતિ સઙ્ખલિકસદિસત્તા ‘‘બિળાલસઙ્ખલિકા’’તિ વુત્તા. બિળાલસઙ્ખલિકગહણઞ્ચેત્થ યાસં કાસઞ્ચિ સઙ્ખલિકાનં ઉપલક્ખણમત્તન્તિ દટ્ઠબ્બં.

છન્દદાનકથાવણ્ણના

૧૬૫. ‘‘સન્તિ સઙ્ઘસ્સ કરણીયાની’’તિ વત્તબ્બે વચનવિપલ્લાસેન ‘‘કરણીય’’ન્તિ વુત્તં. તસ્સ સમ્મુતિદાનકિચ્ચં નત્થિ. ‘‘હત્થપાસં આનેતબ્બોયેવા’’તિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં.

સઙ્ઘુપોસથાદિકથાવણ્ણના

૧૬૮. સઙ્ઘસન્નિપાતતો પઠમં કાતબ્બં પુબ્બકરણન્તિ વુત્તં, પુબ્બકરણતો પચ્છા કાતબ્બમ્પિ ઉપોસથકમ્મતો પઠમં કાતબ્બત્તા પુબ્બકિચ્ચન્તિ વુત્તં. ઉભયમ્પિ ચેતં ઉપોસથકમ્મતો પઠમં કત્તબ્બત્તા કત્થચિ પુબ્બકિચ્ચમિચ્ચેવ વોહરીયતિ ‘‘કિં સઙ્ઘસ્સ પુબ્બકિચ્ચ’’ન્તિઆદીસુ વિય.

ઉપોસથોતિ તીસુ ઉપોસથદિવસેસુ અઞ્ઞતરદિવસો. તસ્મિઞ્હિ સતિ ઇદં સઙ્ઘસ્સ ઉપોસથકમ્મં પત્તકલ્લં નામ હોતિ, નાસતિ. યથાહ ‘‘ન ચ, ભિક્ખવે, અનુપોસથે ઉપોસથો કાતબ્બો’’તિ (મહાવ. ૧૮૩). યાવતિકા ચ ભિક્ખૂ કમ્મપ્પત્તાતિ યત્તકા ભિક્ખૂ તસ્સ ઉપોસથકમ્મસ્સ પત્તા યુત્તા અનુરૂપા સબ્બન્તિમેન પરિચ્છેદેન ચત્તારો ભિક્ખૂ પકતત્તા, તે ચ ખો હત્થપાસં અવિજહિત્વા એકસીમાયં ઠિતા. સભાગાપત્તિયો ચ ન વિજ્જન્તીતિ એત્થ યં સબ્બો સઙ્ઘો વિકાલભોજનાદિના સભાગવત્થુના લહુકાપત્તિં આપજ્જતિ, એવરૂપા ‘‘વત્થુસભાગા’’તિ વુચ્ચન્તિ. એતાસુ હિ અવિજ્જમાનાસુ વિસભાગાસુ વિજ્જમાનાસુપિ પત્તકલ્લં હોતિયેવ.

વજ્જનીયા ચ પુગ્ગલા તસ્મિં ન હોન્તીતિ ‘‘ન, ભિક્ખવે, સગહટ્ઠાય પરિસાયા’’તિ (મહાવ. ૧૫૪) વચનતો ગહટ્ઠો, ‘‘ન, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનિયા નિસિન્નપરિસાય પાતિમોક્ખં ઉદ્દિસિતબ્બ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૧૮૩) નયેન વુત્તા ભિક્ખુની સિક્ખમાના સામણેરો સામણેરી સિક્ખાપચ્ચક્ખાતકો અન્તિમવત્થુઅજ્ઝાપન્નકો આપત્તિયા અદસ્સને ઉક્ખિત્તકો આપત્તિયા અપ્પટિકમ્મે ઉક્ખિત્તકો પાપિકાય દિટ્ઠિયા અપ્પટિનિસ્સગ્ગે ઉક્ખિત્તકો પણ્ડકો થેય્યસંવાસકો તિત્થિયપક્કન્તકો તિરચ્છાનગતો માતુઘાતકો પિતુઘાતકો અરહન્તઘાતકો ભિક્ખુનીદૂસકો સઙ્ઘભેદકો લોહિતુપ્પાદકો ઉભતોબ્યઞ્જનકોતિ ઇમે વીસતિ ચાતિ એકવીસતિ પુગ્ગલા વજ્જનીયા નામ, તે હત્થપાસતો બહિકરણવસેન વજ્જેતબ્બા. એતેસુ હિ તિવિધે ઉક્ખિત્તકે સતિ ઉપોસથં કરોન્તો સઙ્ઘો પાચિત્તિયં આપજ્જતિ, સેસેસુ દુક્કટં. એત્થ ચ તિરચ્છાનગતોતિ યસ્સ ઉપસમ્પદા પટિક્ખિત્તા, સોવ અધિપ્પેતો, તિત્થિયા ગહટ્ઠેનેવ સઙ્ગહિતા. એતેપિ હિ વજ્જનીયા. એવં પત્તકલ્લં ઇમેહિ ચતૂહિ અઙ્ગેહિ સઙ્ગહિતન્તિ વેદિતબ્બં.

અજ્જ મે ઉપોસથો પન્નરસોતિપીતિ પિ-સદ્દેન પાળિયં આગતનયેનેવ ‘‘અજ્જ મે ઉપોસથો’’તિપિ વત્તું વટ્ટતીતિ દીપેતિ. માતિકાટ્ઠકથાયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. નિદાનવણ્ણના) પન ‘‘અજ્જ મે ઉપોસથો ચાતુદ્દસોતિ વા પન્નરસોતિ વા વત્વા અધિટ્ઠામીતિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તં.

સઙ્ઘુપોસથાદિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

આપત્તિપટિકમ્મવિધિકથાવણ્ણના

૧૬૯. નનુ ચ ‘‘ન, ભિક્ખવે, સાપત્તિકેન ઉપોસથો કાતબ્બો, યો કરેય્ય, આપત્તિ દુક્કટસ્સા’’તિ એવં સાપત્તિકસ્સ ઉપોસથકરણે વિસું પઞ્ઞત્તા આપત્તિ ન દિસ્સતિ, તસ્મા ભગવતા પઞ્ઞત્તં ‘‘ન સાપત્તિકેન ઉપોસથો કાતબ્બો’’તિ ઇદં કસ્મા વુત્તન્તિ આહ ‘‘યસ્સ સિયા આપત્તિ…પે… પઞ્ઞત્તં હોતીતિ વેદિતબ્બ’’ન્તિ. કિઞ્ચાપિ વિસું પઞ્ઞત્તા આપત્તિ ન દિસ્સતિ, અથ ખો ‘‘યસ્સ સિયા આપત્તિ, સો આવિકરેય્યા’’તિઆદિં વદન્તેન અત્થતો પઞ્ઞત્તાયેવાતિ અધિપ્પાયો.

પારિસુદ્ધિદાનપઞ્ઞાપનેન ચાતિ ઇમિનાવ ‘‘સાપત્તિકેન પારિસુદ્ધિપિ ન દાતબ્બા’’તિ દીપિતં હોતિ. ન હિ સાપત્તિકો સમાનો ‘‘પારિસુદ્ધિં દમ્મિ, પારિસુદ્ધિં મે હર, પારિસુદ્ધિં મે આરોચેહી’’તિ વત્તુમરહતિ. તસ્મા પારિસુદ્ધિં દેન્તેન પઠમં સન્તી આપત્તિ દેસેતબ્બા ‘‘અહં, આવુસો, ઇત્થન્નામાય આપત્તિયા વેમતિકો, યદા નિબ્બેમતિકો ભવિસ્સામિ, તદા તં આપત્તિં પટિકરિસ્સામી’’તિ વત્વા ઉપોસથો કાતબ્બો. ‘‘પાતિમોક્ખં સોતબ્બ’’ન્તિ વચનતો યાવ નિબ્બેમતિકો ન હોતિ, તાવ સભાગાપત્તિં પટિગ્ગહેતું ન લભતિ, અઞ્ઞેસઞ્ચ કમ્માનં પરિસુદ્ધો નામ હોતિ. ‘‘પુન નિબ્બેમતિકો હુત્વા દેસેતબ્બં ન ચા’’તિ નેવ પાળિયં ન અટ્ઠકથાયં અત્થિ, દેસિતે પન દોસો નત્થિ. ‘‘ઇતો વુટ્ઠહિત્વા પટિકરિસ્સામીતિ એત્થાપિ એસેવ નયો’’તિ ગણ્ઠિપદેસુ વુત્તં. યથા સબ્બો સઙ્ઘો સભાગાપત્તિં આપજ્જિત્વા ‘‘સુણાતુ મે ભન્તે, સઙ્ઘો…પે… પટિકરિસ્સતી’’તિ ઞત્તિં ઠપેત્વા ઉપોસથં કાતું લભતિ, એવં તીહિ ‘‘સુણન્તુ મે આયસ્મન્તા, ઇમે ભિક્ખૂ સભાગં આપત્તિં આપન્ના. યદા અઞ્ઞં ભિક્ખું સુદ્ધં અનાપત્તિકં પસ્સિસ્સન્તિ, તદા તસ્સ સન્તિકે તં આપત્તિં પટિકરિસ્સન્તી’’તિ ગણઞત્તિં ઠપેત્વા, દ્વીહિ અઞ્ઞમઞ્ઞં આરોચેત્વા ઉપોસથં કાતું વટ્ટતિ. એકેનપિ ‘‘પરિસુદ્ધં લભિત્વા પટિકરિસ્સામી’’તિ આભોગં કત્વા કાતું વટ્ટતીતિ ચ વદન્તિ.

આપત્તિપટિકમ્મવિધિકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

લિઙ્ગાદિદસ્સનકથાવણ્ણના

૧૭૯. આચારસણ્ઠાનન્તિ આચારસણ્ઠિતિ. આકરીયતિ પકાસીયતિ એતેનાતિ આકારો. લીનં ગમયતિ બોધેતીતિ લિઙ્ગં. નિમિયન્તિ પરિચ્છિજ્જ ઞાયન્તિ એતેનાતિ નિમિત્તં. ઉદ્દિસીયન્તિ અપદિસીયન્તિ એતેનાતિ ઉદ્દેસો. ‘‘અમ્હાકં ઇદ’’ન્તિ અઞ્ઞાતં અવિદિતન્તિ અઞ્ઞાતકં. તઞ્ચ અત્થતો પરસન્તકંયેવાતિ આહ ‘‘અઞ્ઞેસં સન્તક’’ન્તિ.

૧૮૦. નાનાસંવાસકભાવન્તિ લદ્ધિનાનાસંવાસકભાવં. તસ્સ અભિભવો નામ તેસં લદ્ધિવિસ્સજ્જાપનન્તિ આહ ‘‘તં દિટ્ઠિં ન નિસ્સજ્જાપેન્તીતિ અત્થો’’તિ.

નગન્તબ્બગન્તબ્બવારકથાવણ્ણના

૧૮૧. ઉપોસથાધિટ્ઠાનત્થં સીમાપિ નદીપિ ન ગન્તબ્બાતિ ગરુકં પાતિમોક્ખુદ્દેસં વિસ્સજ્જેત્વા લહુકસ્સ અકત્તબ્બત્તા વુત્તં. આરઞ્ઞકેનાપિ ભિક્ખુનાતિ એકચારિકેન આરઞ્ઞકભિક્ખુના, યત્થ વા સઙ્ઘપહોનકા ભિક્ખૂ ન સન્તિ, તાદિસે અરઞ્ઞે વસન્તેન. તત્થ ઉપોસથં કત્વાવ ગન્તબ્બન્તિ તસ્સ વસનટ્ઠાને સઙ્ઘુપોસથસ્સ અપ્પવત્તનતો વુત્તં. ઉપોસથન્તરાયોતિ અત્તનો ઉપોસથન્તરાયો.

વજ્જનીયપુગ્ગલસન્દસ્સનકથાવણ્ણના

૧૮૩. હત્થપાસુપગમનમેવ પમાણન્તિ ભિક્ખુનીઆદયો ઠિતા વા હોન્તુ નિસિન્ના વા, તેસં હત્થપાસુપગમનમેવ આપત્તિયા પમાણન્તિ અધિપ્પાયો, તસ્મા એકસીમાયમ્પિ હત્થપાસં જહાપેત્વા ઉપોસથં કાતું વટ્ટતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવ.

ઉપોસથક્ખન્ધકવણ્ણના નિટ્ઠિતા.