૬. પાતિમોક્ખસંવરસુત્તવણ્ણના

૪૧૨. જેટ્ઠકસીલન્તિ પધાનકસીલં. સીલગ્ગહણઞ્હિ પાળિયં પાતિમોક્ખસંવરવસેનેવ આગતં. તેનાહ ‘‘તિપિટકચૂળનાગત્થેરો પના’’તિઆદિ. તત્થ પાતિમોક્ખસંવરોવ સીલન્તિ અવધારણં ઇતરેસં તિણ્ણં એકદેસેન પાતિમોક્ખન્તોગધભાવં દીપેતિ. તથા હિ અનોલોકિયોલોકને આજીવહેતુ ચ છસિક્ખાપદવીતિક્કમને ગિલાનપચ્ચયસ્સ અપ્પચ્ચવેક્ખિતપરિભોગે ચ આપત્તિ વિહિતાતિ. તીણીતિ ઇન્દ્રિયસંવરાદીનિ. સીલન્તિ વુત્તટ્ઠાનં નામ નત્થીતિ સીલપરિયાયેન તેસં કત્થચિ સુત્તે ગહિતટ્ઠાનં નામ નત્થીતિ નિપ્પરિયાયસીલતં તેસં પટિક્ખિપતિ. છદ્વારરક્ખણમત્તમેવાતિ તસ્સ સલ્લહુકતમાહ ચિત્તાધિટ્ઠાનમત્તેન પટિપાકતિકભાવપ્પત્તિતો. ઇતરદ્વયેપિ એસેવ નયો. પચ્ચયુપ્પત્તિમત્તકન્તિ ફલેન હેતું દસ્સેતિ. ઉપ્પાદનહેતુકા હિ પચ્ચયાનં ઉપ્પત્તિ. ઇદમત્થન્તિ ઇદં પયોજનં ઇમસ્સ પચ્ચયસ્સ પરિભુઞ્જનેતિ અધિપ્પાયો. નિપ્પરિયાયેનાતિ ઇમિના ઇન્દ્રિયસંવરાદીનિ તીણિ પધાનસીલસ્સ પરિપાલનપરિસોધનવસેન પવત્તિયા પરિયાયસીલાનિ નામાતિ દસ્સેતિ. ઇદાનિ પાતિમોક્ખસીલસ્સેવ પધાનભાવં બ્યતિરેકતો અન્વયતો ચ ઉપમાય વિભાવેતું ‘‘યસ્સા’’તિઆદિમાહ. તત્થ સોતિ પાતિમોક્ખસંવરો. સેસાનિ ઇન્દ્રિયસંવરાદીનિ. પાતિમોક્ખસદ્દસ્સ અત્થો પન વિસુદ્ધિમગ્ગસંવણ્ણનાદીસુ વિત્થારિતો, તસ્મા તત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો.

આચારેન ચ ગોચરેન ચ સમ્પન્નોતિ કાયિકચેતસિકઅવીતિક્કમસઙ્ખાતેન આચારેન ચ નવેસિયાદિગોચરતાદિસઙ્ખાતેન ગોચરેન ચ સમ્પન્નો, સમ્પન્નઆચારગોચરોતિ અત્થો. અપ્પમત્તકેસૂતિ અતિપરિત્તકેસુ અનાપત્તિગમનીયેસુ. ‘‘દુક્કટદુબ્ભાસિતમત્તેસૂ’’તિ અપરે. વજ્જેસૂતિ અકરણીયેસુ ગારય્હેસુ. તે પન એકન્તતો અકુસલા હોન્તીતિ આહ – ‘‘અકુસલધમ્મેસૂ’’તિ. ભયદસ્સાવીતિ ભયતો દસ્સનસીલો, પરમાણુમત્તમ્પિ વજ્જં સિનેરુપ્પમાણં વિય કત્વા દસ્સનસીલો. સમ્મા આદિયિત્વાતિ સમ્મદેવ સક્કચ્ચં સબ્બસો ચ આદિયિત્વા. સિક્ખાપદેસૂતિ નિદ્ધારણે ભુમ્મન્તિ સમુદાયતો અવયવનિદ્ધારણં દસ્સેન્તો ‘‘સિક્ખાપદેસુ તં તં સિક્ખાપદ’’ન્તિઆદિમાહ. સિક્ખાપદં સમાદાતબ્બં સિક્ખિતબ્બઞ્ચાતિ અધિપ્પાયો. સિક્ખાતિ અધિસીલસિક્ખા. પુબ્બે પદ-સદ્દો અધિટ્ઠાનટ્ઠો, ઇધ ભાગત્થોતિ દટ્ઠબ્બન્તિ આહ – ‘‘સિક્ખાકોટ્ઠાસેસૂ’’તિ. મૂલપઞ્ઞત્તિઅનુપઞ્ઞત્તિઆદિભેદં યંકિઞ્ચિ સિક્ખિતબ્બં પૂરેતબ્બં સીલં, તં પન દ્વારવસેન દુવિધમેવાતિ આહ – ‘‘કાયિકં વા વાચસિકં વા’’તિ. ઇમસ્મિં અત્થવિકપ્પે સિક્ખાપદેસૂતિ આધારે ભુમ્મં સિક્ખાભાગેસુ કસ્સચિ વિસું અગ્ગહણતો. તેનાહ – ‘‘તં તં સબ્બ’’ન્તિ. ‘‘તતો ત્વં ભિક્ખુ સીલં નિસ્સાયા’’તિ વચનતો અનભિજ્ઝા અબ્યાપાદસમ્માદિટ્ઠિયોપિ સીલન્તિ વુત્તા, તસ્મા ઇમસ્મિં સુત્તે ‘‘પાતિમોક્ખસંવરસીલમેવ કથિત’’ન્તિ વુત્તં.