૮. ગામણિસંયુત્તં

૧. ચણ્ડસુત્તવણ્ણના

૩૫૩. ‘‘યેન મિધેકચ્ચો ચણ્ડો ચણ્ડોત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છતી’’તિ એવં પઞ્હપુચ્છનેન ધમ્મસઙ્ગાહકત્થેરેહિ ચણ્ડોતિ ગહિતનામો. પાકટં કરોતીતિ દસ્સેતિ અત્તનો ચણ્ડભાવં.

ચણ્ડસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. તાલપુટસુત્તવણ્ણના

૩૫૪. વાલોતિ વુચ્ચતિ તાલો, તસ્સ તાલપુટં નામ. યથા આમલકીફલસમાનકં, સો પન તાલસદિસમુખવણ્ણત્તા તાલપુટોતિ એવંનામકો. તેનાહ ‘‘તસ્સ કિરા’’તિઆદિ. અભિનીહારસમ્પન્નો અનેકેસુ કપ્પેસુ સમ્ભતસાવકબોધિસમ્ભારો. તથા હેસ અસીતિયા મહાસાવકેસુ અબ્ભન્તરો જાતો. સહસ્સં દેન્તિ નચ્ચં પસ્સિતુકામા. સમજ્જવેસન્તિ નેપચ્ચવેસં. કીળં કત્વાતિ નચ્ચકીળિતં કીળિત્વા, નચ્ચિત્વાતિ અત્થો.

પુબ્બે તથાપવત્તવુત્તન્તદસ્સને સચ્ચેન, તબ્બિપરિયાયે અલિકેન. રાગપચ્ચયાતિ રાગુપ્પત્તિયા કારણભૂતા. મુખતો…પે… દસ્સનાદયોતિ આદિ-સદ્દેન મુખતો અગ્ગિજાલનિક્ખમદસ્સનાદિકે સઙ્ગણ્હાતિ. અઞ્ઞે ચ…પે… અભિનયાતિ કામસ્સાદસંયુત્તાનં સિઙ્ગારહસ્સઅબ્ભુતરસાનઞ્ચેવ ‘‘અઞ્ઞે ચા’’તિ વુત્તસન્તબીભચ્છરસાનઞ્ચ દસ્સનકા અભિનયા. દોસપચ્ચયાતિ દોસુપ્પત્તિયા કારણભૂતા. હત્થપાદચ્છેદાદીતિ આદિ-સદ્દેન સઙ્ગહિતાનં રુદ્દવીરભયાનકરસાનં દસ્સનકા અભિનયા. મોહપચ્ચયાતિ મોહુપ્પત્તિયા કારણભૂતા. એવમાદયોતિ આદિ-સદ્દેન સઙ્ગહિતાનં કરુણાસન્તભયાનકરસાનં દસ્સનકા અભિનયા. તે હિ રસે સન્ધાય પાળિયં ‘‘યે ધમ્મા રજનીયા, યે ધમ્મા દોસનીયા, યે ધમ્મા મોહનીયા’’તિ ચ વુત્તં.

નટવેસં ગહેત્વાવ પચ્ચન્તિ કમ્મસરિક્ખવિપાકવસેન. તં સન્ધાયાતિ તં યથાવુત્તં નિરયે પચ્ચનં સન્ધાય. એતં ‘‘પહાસો નામ નિરયો, તત્થ ઉપપજ્જતી’’તિ વુત્તં. યથા લોકે અત્થવિસેસવસેન સકમ્મકાનિપિ પદાનિ અકમ્મકાનિ ભવન્તિ ‘‘વિમુચ્ચતિ પુરિસો’’તિ, એવં ઇધ અત્થવિસેસવસેન અકમ્મકં સકમ્મકં કત્વા વુત્તં – ‘‘નાહં, ભન્તે, એતં રોદામી’’તિ. કો પન સો અત્થવિસેસો? અસહનં અક્ખમનં, તસ્મા ન રોદામિ ન સહામિ, ન અક્ખમામીતિ અત્થો. રોદનકારણઞ્હિ અસહન્તો તેન અભિભૂતો રોદતિ. તમેવસ્સ સકમ્મકભાવસ્સ કારણભૂતં અત્થવિસેસં ‘‘ન અસ્સુવિમોચનમત્તેના’’તિ વુત્તં. મતં વા, અમ્મ, રોદન્તીતિ એત્થાપિ મતં રોદન્તિ, તસ્સ મરણં ન સહન્તિ, નક્ખમન્તીતિ પાકટોયમત્થોતિ.

તાલપુટસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩-૫. યોધાજીવસુત્તાદિવણ્ણના

૩૫૫-૩૫૭. યુજ્ઝનં યોધો, સો આજીવો એતસ્સાતિ યોધાજીવો. તેનાહ – ‘‘યુદ્ધેન જીવિકં કપ્પનકો’’તિ, ઉસ્સાહં વાયામં કરોતીતિ યુજ્ઝનવસેન ઉસ્સાહં વાયામં કરોતિ. પરિયાપાદેન્તીતિ મરણપરિયન્તિકં આપદં પાપેન્તિ. તેનાહ ‘‘મરણં પટિપજ્જાપેન્તી’’તિ. દુટ્ઠુ ઠપિતન્તિ દુટ્ઠાકારેન અત્તનો પરેસઞ્ચ અત્થાવહભાવં ન ગતં પટિપન્નં. પરેહિ સઙ્ગામે જિતા હતા એત્થ જાયન્તીતિ પરજિતો નામ નિરયો. અસિધનુગદાયસઙ્કુચક્કાનિ પઞ્ચાવુધાનિ. તં સન્ધાયાતિ તં યોધાજીવં પુગ્ગલં સન્ધાય. એતં ‘‘યો સો’’તિઆદિ વુત્તં. ચતુત્થપઞ્ચમેસૂતિ હત્થારોહઅસ્સારોહસુત્તેસુ. એસેવ નયોતિ એસો તતિયે વુત્તો એવ અત્થતો વિસેસાભાવતો.

યોધાજીવસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. અસિબન્ધકપુત્તસુત્તવણ્ણના

૩૫૮. પચ્છાભૂમિવાસિનોતિ અપરદેસવાસિનો. ઉદકસુદ્ધિકભાવજાનનત્થાયાતિ અત્તનો ઉદકસુદ્ધિકભાવં જાનનત્થઞ્ચેવ લોકસ્સ ચ ઉદકેન સુદ્ધિ હોતીતિ ઇમસ્સ અત્થસ્સ જાનનત્થઞ્ચ. ઉપરિ યાપેન્તીતિ ઉપરિ બ્રહ્મલોકં યાપેન્તિ. સમ્મા ઞાપેન્તીતિ સમ્મા ઉજુકંયેવ સગ્ગં લોકં ગમેન્તિ. તેનાહ – ‘‘સગ્ગં નામ ઓક્કામેન્તી’’તિ, અવક્કામેન્તિ ઓગાહાપેન્તીતિ અત્થો. અનુપરિગચ્છેય્યાતિ અનુપરિતો ગચ્છેય્ય.

અસિબન્ધકપુત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. ખેત્તૂપમસુત્તવણ્ણના

૩૫૯. થદ્ધન્તિ કથિનં લૂખં. ઊસરન્તિ ઊસજાતં. ચતૂહિપિ ઓઘેહિ અનભિભવનીયતાય અહં દીપો. સબ્બપરિસ્સયેહિ અનભિભવનીયતાય અહં લેણો. સબ્બદુક્ખપરિત્તાસનતો તાયનટ્ઠેન અહં તાણં. સબ્બભયહિંસનતો અહં સરણન્તિ યોજેતબ્બં.

ઉદકમણિકોતિ મહન્તં ઉદકભાજનં. બહિ વિસ્સન્દનવસેન ઉદકં ન હરતીતિ અહારી, પરિતો ન પગ્ઘરતીતિ અપરિહારી. સક્કચ્ચમેવ દેસેન્તિ સદ્ધમ્મગારવસ્સ સબ્બસત્તેસુ મહાકરુણાય ચ બુદ્ધાનં સમાનરસત્તા. ચતસ્સો પન પરિસા સત્થુગારવેન અત્તનો ચ સદ્ધાસમ્પન્નતાય સદ્દહિત્વા ઓકપ્પેત્વા સુણન્તિ, તસ્મા તા દેસનાફલેન યુજ્જન્તિ. કિચ્ચસિદ્ધિયા સત્થુ દેસના તત્થ સક્કચ્ચદેસના નામ જાતા.

ખેત્તૂપમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. સઙ્ખધમસુત્તવણ્ણના

૩૬૦. ‘‘યો કોચિ પુરિસો પાણાતિપાતી મુસાવાદી, સબ્બો સો આપાયિકો’’તિ વત્વા પુન ‘‘યંબહુલં યંબહુલં કરોતિ, તેન દુગ્ગતિં ગચ્છતી’’તિ વદન્તો અત્તનાવ અત્તનો વાદં ભિન્દતિ. એવં સન્તેતિ યદિ બહુસો કતેન પાપકમ્મેન આપાયિકો, ‘‘યો કોચિ પાણમતિપાતેતી’’તિઆદિવચનં મિચ્છાતિ. ચત્તારિ પદાનીતિ ‘‘યો કોચિ પાણમતિપાતેતી’’તિઆદિના નયેન વુત્તા ચત્તારો અત્થકોટ્ઠાસા. દિટ્ઠિયા પચ્ચયા હોન્તિ ‘‘અત્થિ ખો પન મયા’’તિઆદિના અયોનિસો ઉમ્મુજ્જન્તસ્સ. બલસમ્પન્નોતિ સમત્થો. સઙ્ખધમકોતિ સઙ્ખસ્સ ધમનકિચ્ચે છેકો. અદુક્ખેનાતિ સુખેન. ઉપચારોપિ અપ્પનાપિ વટ્ટતિ ઉભિન્નં સામઞ્ઞવચનભાવતો. અપ્પમાણકતભાવો લબ્ભતેવ. તથા હિ તં કિલેસાનં વિક્ખમ્ભનસમત્થતાય દીઘસન્તાનતાય વિપુલફલતાય ચ ‘‘મહગ્ગત’’ન્તિ વુચ્ચતિ.

ન ઓહીયતીતિ યસ્મિં સન્તાને કામાવચરકમ્મં, મહગ્ગતકમ્મઞ્ચ કતૂપચિતં વિપાકદાને લદ્ધાવસરં હુત્વા ઠિતં, તેસુ કામાવચરકમ્મં ઇતરં નીહરિત્વા સયં તત્થ ઓહીયિત્વા અત્તનો વિપાકં દાતું ન સક્કોતિ, મહગ્ગતકમ્મમેવ પન ઇતરં પટિબાહિત્વા અત્તનો વિપાકં દાતું સક્કોતિ ગરુભાવતો. તેનાહ ‘‘તં કામાવચરકમ્મ’’ન્તિઆદિ. કિલેસવસેનાતિ પાપકમ્મસ્સ મૂલભૂતકિલેસવસેન. પાણાતિપાતાદયો હિ દોસમોહલોભાદિમૂલકિલેસસમુટ્ઠાના. કિલેસવસેનાતિ વા કમ્મકિલેસવસેન. વુત્તઞ્હેતં – ‘‘પાણાતિપાતો ખો, ગહપતિપુત્ત, કમ્મકિલેસો’’તિઆદિ (દી. નિ. ૩.૨૪૫). યથાનુસન્ધિનાવ ગતન્તિ યથાનુસન્ધિસઙ્ખાતઅનુસન્ધિના ઓસાનં ગતં સંકિલેસસમ્મુખેન ઉટ્ઠિતાય વોદાનધમ્મવસેન નિટ્ઠાપિતત્તા.

સઙ્ખધમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. કુલસુત્તવણ્ણના

૩૬૧. એવં પવત્તઈહિતિકાતિ એવં દ્વિધા પવત્તઈહિતિકા. દ્વીહિતિકા દુક્કરજીવિકપયોગા. સલાકમત્તં વુત્તં એત્થાતિ સલાકા વુત્તા, પુરિમપદે ઉત્તરપદલોપો. ઉભતોકોટિકન્તિ યદિ ‘‘કુલાનુદયં ન વણ્ણેમી’’તિ વદતિ, ‘‘ભૂતા નિક્કરુણા સમણ તુમ્હે’’તિ વાદં આરોપેહિ. અથ સબ્બદાપિ ‘‘કુલાનુદયં વણ્ણેમી’’તિ વદતિ. એવં સન્તે ‘‘કસ્મા એવં દુબ્ભિક્ખે કાલે મહતિયા પરિસાય પરિવુતો જનપદચારિકં ચરન્તા કુલૂપચ્છેદાય પટિપજ્જથા’’તિ એવં ઉભતોકોટિકં વાદં આરોપેહીતિ ગામણિં ઉય્યોજેસિ.

દ્વે અન્તેતિ ઉભો કોટિયો. બહિ નીહરિતુન્તિ ન વણ્ણેમિ વણ્ણેમીતિ દ્વે અન્તે મોચેન્તો તં પુચ્છિતમત્થં બહિ નીહરતિ નામ. તત્થ દોસં દત્વા ચોદેન્તો તં અપુચ્છં કરોન્તો ગિલિત્વા વિય અન્તો પવેસેતિ નામ.

ઇતો સો ગામણીતિઆદિ અત્તનો ભિક્ખૂનં અઞ્ઞેસઞ્ચ અત્થકામાનં ભિક્ખપ્પદાનેન અનિટ્ઠપ્પત્તિઅભાવદસ્સનત્થં આરદ્ધં. દાનેન સમ્ભૂતાનીતિ દાનમયેન પુઞ્ઞકિરિયવત્થુના સમ્મદેવ ભૂતિં વડ્ઢિં પત્તાનિ. સચ્ચેન અરિયવોહારેન સમ્મદેવ ભૂતાનિ ઉપ્પન્નાનિ સચ્ચસમ્ભૂતાનીતિ આહ ‘‘સચ્ચં નામ સચ્ચવાદિતા’’તિ. સેસસીલન્તિ અટ્ઠવિધઅરિયવોહારતો અઞ્ઞસીલં. નિહિતન્તિ તસ્મિં કુલે પુબ્બપુરિસેહિ નિધાનભાવેન નિહિતં. દુપ્પયુત્તાતિ કસિવાણિજ્જાદિવસેન દુટ્ઠુ પયુત્તા કમ્મન્તા. વિપજ્જન્તીતિ નસ્સન્તિ. કુલઙ્ગારોતિ કુલસ્સ અઙ્ગારસદિસો વિનાસકપુગ્ગલો. અનિચ્ચતાતિ મરણં. તસ્મિં કુલે પધાનપુરિસાનં ભોગાનં વા સબ્બસો વિનાસો. તેનાહ ‘‘હુત્વા અભાવો’’તિઆદિ.

કુલસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. મણિચૂળકસુત્તવણ્ણના

૩૬૨. તં પરિસન્તિ તં રાજન્તેપુરે નિસિન્નં રાજપરિસં. નયગ્ગાહેતિ કુતોચિપિ અસુત્વા કેવલં અત્તનો એવ મતિયા નયગ્ગહણે ઠત્વા.

કારેતું વટ્ટતિ સતિ સમ્ભવે પટિસઙ્ખારસ્સ, સેનાસનવિનાસો ન અજ્ઝુપેક્ખિતબ્બોતિ અધિપ્પાયો. અત્તનો એત્થ કિચ્ચાવસાને યં ગિહીનંયેવ સન્તકં તાવકાલિકં, તં ગિહિવિકતન્તિ આહ ‘‘ગિહિવિકતં કત્વા’’તિ. ન વદામિ પબ્બજ્જિતાસારુપ્પતો.

મણિચૂળકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. ભદ્રકસુત્તવણ્ણના

૩૬૩. એવંનામકેતિ મલ્લા નામ જાનપદિનો રાજકુમારા, નેસં નિવાસતાય ‘‘મલ્લા’’ઇચ્ચેવ બહુવચનવસેન લદ્ધનામત્તા એવંનામકે જનપદે. નત્થિ એતસ્સ પત્તિયા કાલન્તરસઞ્ઞિતો કાલોતિ અકાલો, સો એવ અકાલિકો. તેનાહ – ‘‘કાલં અનતિક્કમિત્વા પત્તેના’’તિ. સો પન ‘‘યંકિઞ્ચિ દુક્ખં ઉપ્પજ્જમાનં ઉપ્પજ્જતિ, સબ્બં તં છન્દમૂલક’’ન્તિ એવં વુત્તો દુક્ખસ્સ છન્દમૂલભાવો, એવં છન્દમૂલકસ્સ દુક્ખસ્સ કથિતત્તા ‘‘ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટદુક્ખં કથિત’’ન્તિ વુત્તં.

ભદ્રકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૨. રાસિયસુત્તવણ્ણના

૩૬૪. રાસિં કત્વા મારપાસવસેન, તત્રાપિ અન્તરભેદેન વિભજિત્વા પુચ્છિતબ્બપઞ્હે એકતો રાસિં કત્વા. તપનં અત્તપરિતાપનં તપો, સો એતસ્સ અત્થીતિ તપસ્સી, તં તપસ્સિં. સો પન તં તપં નિસ્સાય ઠિતો નામ હોતીતિ વુત્તં ‘‘તપનિસ્સિતક’’ન્તિ. સો પન અનેકાકારભેદેન લૂખં ફરુસં જીવનસીલત્તા લૂખજીવી નામ. તેનાહ ‘‘લૂખજીવિક’’ન્તિ. મજ્ઝિમાય પટિપત્તિયા ઉપ્પથભાવેન અવનિયા ગન્ધબ્બાતિ અન્તા, તતો એવ લામકત્તા અન્તા. લામકમ્પિ ‘‘અન્તો’’તિ વુચ્ચતિ ‘‘અન્તમિદં, ભિક્ખવે, જીવિકાનં (ઇતિવુ. ૯૧; સં. નિ. ૩.૮૦), એકો અન્તો’’તિ એવમાદીસુ (સં. નિ. ૨.૧૫; ૩.૯૦). અટ્ઠકથાયં પન અઞ્ઞમઞ્ઞઆધારભાવં ઉરીકત્વા ‘‘કોટ્ઠાસા’’તિ વુત્તં. હીનો ગામોતિ પાળિ. ગામ-સદ્દો હીનપરિયાયોતિ અધિપ્પાયેનાહ ‘‘ગામ્મો’’તિ. ગામે ભવોતિ ગામ્મો. ગામ-સદ્દો ચેત્થ ગામવાસિવિસયો ‘‘ગામો આગતો’’તિઆદીસુ વિય. અટ્ઠકથાયં પન ‘‘ગામવાસીનં ધમ્મો’’તિ વુત્તં, તેસં ચારિત્તન્તિ અત્થો. અત્ત-સદ્દો ઇધ સરીરપરિયાયો ‘‘અત્તન્તપો’’તિઆદીસુ વિયાતિ આહ ‘‘સરીરદુક્ખકરણન્તિ અત્થો’’તિ.

એત્થાતિ એતસ્મિં તપનિસ્સિતગરહિતબ્બપદે કસ્મા અન્તદ્વયમજ્ઝિમપટિપદાગહણં? અત્તકિલમથાનુયોગો તાવ ગય્હતુ ઇદમત્થિતાયાતિ અધિપ્પાયો. કામભોગીતપનિસ્સિતકનિજ્જરવત્થૂનં દસ્સને યથાધિપ્પેતસ્સ અત્થસ્સ વિભજિત્વા કથનં સમ્ભવતીતિ તે દસ્સેત્વા અધિપ્પેતત્થો કથિતો.

તમત્થન્તિ યો ‘‘કામભોગીતપનિસ્સિતકેસુ ગરહિતબ્બેયેવ ગરહતિ, પસંસિતબ્બેયેવ ચ પસંસતી’’તિ વુત્તો અત્થો, તમત્થં પકાસેન્તો. સાહસિકકમ્મેનાતિ અયુત્તેન કમ્મેન. ધમ્મેન ચ અધમ્મેન ચાતિ ધમ્મિકેન અધમ્મિકેન ચ. અયોનિસો પવત્તં બાહિરકં સન્ધાય ચોદકો ‘‘કથ’’ન્તિઆદિમાહ. ઇતરો નયિદં તાદિસં અત્તપરિતાપનં અધિપ્પેતં, અથ ખો યોનિસો પવત્તં સાસનિકમેવાતિ દસ્સેન્તો ‘‘ચતુરઙ્ગવીરિયવસેન ચા’’તિ આહ. તત્થ ‘‘કામં તચો ચ ન્હારુ ચ અટ્ઠિ ચ અવસિસ્સતૂ’’તિઆદિના (મ. નિ. ૨.૧૮૪; સં. નિ. ૨.૨૨.૨૩૭; અ. નિ. ૨.૫) નયેન વુત્તા સરીરેનિરપેક્ખવિપસ્સનાય ઉસ્સુક્કાપનવસેન પવત્તા વીરિયભાવના ‘‘ચતુરઙ્ગવીરિયવસેના’’તિ વુત્તા. તથા અબ્ભોકાસિકનેસજ્જિકતપાદિનિસ્સિતાવ કિલેસનિમ્મથનયોગ્યા વીરિયભાવના ‘‘ધુતઙ્ગવસેન ચા’’તિ વુત્તાતિ. અરિયમગ્ગેન નિસ્સેસકિલેસાનં પજહના નિજ્જરા. સા ચ અત્તપચ્ચક્ખતાય સન્દિટ્ઠિકા તિણ્ણં મૂલકિલેસાનં પજહનેન ‘‘તિસ્સો’’તિ ચ વુત્તા. તેનાહ ‘‘એકોપી’’તિઆદિ.

રાસિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૩. પાટલિયસુત્તવણ્ણના

૩૬૫. ‘‘માયઞ્ચાહં પજાનામી’’તિ વચનં કામં તેસં માયાવીભાવદસ્સનપરં, ભગવતો પન માયાસાઠેય્યાદિકસ્સ સબ્બસ્સ પાપધમ્મસ્સ બોધિમૂલે એવ સેતુઘાતો, તસ્મા સબ્બસો પહીનમાયો, સબ્બઞ્ઞુતાય માયં અઞ્ઞે ચ ઞેય્યે સબ્બસો જાનાતિ. તેન વુત્તં ‘‘માયઞ્ચાહં, ગામણિ, પજાનામી’’તિઆદિ. માયઞ્ચ પજાનામીતિ ન કેવલમહં માયં એવ જાનામિ, અથ ખો અઞ્ઞમ્પિ ઇદઞ્ચિદઞ્ચ જાનામીતિ.

ઇત્થિકામેહીતિ ઇત્થીહિ ચેવ તદઞ્ઞકામેહિ ચ. એકસ્મિં ઠાનેતિ એકસ્મિં પદેસે. એકેકસ્સેવ આગન્તુકસ્સ ગહટ્ઠસ્સ વા પબ્બજિતસ્સ વા. સત્તિઅનુરૂપેનાતિ વિભવસત્તિઅનુરૂપેન. બલાનુરૂપેનાતિ પરિવારબલાનુરૂપેન. સત્તિઅનુરૂપેનાતિ વા સદ્ધાસત્તિઅનુરૂપેન. બલાનુરૂપેનાતિ વિભવબલાનુરૂપેન. ધમ્મેસુ સમાધિ દસકુસલધમ્મેસુ સમાધાનં. અગ્ગહિતચિત્તતા પરિયુટ્ઠકારિતા. તેન લોકિયસીલવિસુદ્ધિ દિટ્ઠિવિસુદ્ધિ ચ વુત્તા. તથા ચાહ – ‘‘કો ચાદિ કુસલાનં ધમ્માનં, સીલઞ્ચ સુવિસુદ્ધં દિટ્ઠિ ચ ઉજુકા’’તિ (સં. નિ. ૫.૩૬૯). તત્થ પતિટ્ઠિતસ્સ ઉપરિ કત્તબ્બં દસ્સેતું ‘‘ધમ્મસમાધિસ્મિં ઠિતો’’તિઆદિ વુત્તં. અયં પટિપદાતિ તસ્સ કમ્મફલવાદિનો સત્થુ વચનં સબ્બેસઞ્ચ અયં મય્હં સીલસંવરબ્રહ્મવિહારભાવનાસઙ્ખાતાપટિપદા અનપરાધકતાય એવ સંવત્તતિ. જયગ્ગાહોતિ ઉભયથાપિ મય્હં કાચિ જાનિ નત્થિ.

પઞ્ચ ધમ્મા ધમ્મસમાધિ નામ, વિપસ્સનામગ્ગફલધમ્મમત્તં વા. તતિયવિકપ્પે સીલાદિવિસુદ્ધિયા સદ્ધિં બ્રહ્મવિહારા યથાવુત્તતિવિધધમ્માવહત્તા એવ ધમ્મસમાધિ નામ. પૂરેન્તસ્સ ઉપ્પન્ના ચિત્તેકગ્ગતાતિ વુત્તખણિકચિત્તેકગ્ગતા. સાપિ ચિત્તસ્સ સમાધાનતો ‘‘ચિત્તસમાધી’’તિ વુત્તા, તસ્સ પટિપક્ખં વિક્ખમ્ભન્તી સમુચ્છિન્દન્તી ચ હુત્વા પવત્તા યથાવુત્તસમાધિ એવ વિસેસેન ચિત્તસમાધિ નામ.

પાટલિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ગામણિસંયુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.