૯. વનસંયુત્તં

૧. વિવેકસુત્તવણ્ણના

૨૨૧. સંવેજેતુકામાતિ અત્થતો સંવેગં ઉપ્પાદેતુકામા. તથાભૂતા નં કિલેસસઙ્ગણિકાદિતો વિવેચેતુકામા નામ હોતીતિ વુત્તં ‘‘વિવેકં પટિપજ્જાપેતુકામા’’તિ. બાહિરેસૂતિ ગોચરજ્ઝત્તતો બહિભૂતેસુ. પુથુત્તારમ્મણેસૂતિ રૂપાદિનાનારમ્મણેસુ. ચરતીતિ પવત્તતિ. ત્વં જનોતિ ત્વં અત્તનો કિલેસેહિ જનનતો વિસું જાતો તાદિસે એવ અઞ્ઞસ્મિં જને ઇમં અયોનિસોમનસિકારવસેન પવત્તમાનં છન્દરાગં વિનયસ્સુ વિનોદેહિ. સતં તં સારયામસેતિ નિય્યાનિકસાસને પબ્બજિત્વા સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા અરઞ્ઞવાસેન ચ સતિમન્તં પણ્ડિતં તં મયમ્પિ યથાઉપ્પન્નં વિતક્કં વિનોદનાય સારયામ, સતં વા સપ્પુરિસાનં કિલેસવિગમનધમ્મં પટિપજ્જિત્વા વસન્તં તં સારયામ વટ્ટદુક્ખં. પાતાલન્તિ મોહપાતાલં કિલેસરજો, તદેવ ‘‘પાતાલ’’ન્તિ વુત્તં. મા અવહરીતિ હેટ્ઠા દુગ્ગતિસોતં મા ઉપનેસિ. સિતન્તિ સમ્બન્ધં. તેનાહ ‘‘સરીરલગ્ગ’’ન્તિ. વિવેકમાપન્નોતિ કિલેસવિવેકં સમથવિપસ્સનાભાવનમાપન્નો. ઉત્તમવીરિયન્તિ ઉસ્સોળ્હિલક્ખણપ્પત્તં વીરિયં, ચતુબ્બિધં સમપ્પધાનવીરિયં વા સમ્પત્તં. પગ્ગય્હાતિ આરોપેત્વા. પરમવિવેકન્તિ પરમં સમુચ્છેદવિવેકં.

વિવેકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. ઉપટ્ઠાનસુત્તવણ્ણના

૨૨૨. કાયદરથો હોતિયેવ નિયમેન, ન ચિત્તદરથો તસ્સ મગ્ગેનેવ સમુગ્ઘાટિતત્તા.

જરાતુરોતિ જરાભિભવનેન આતુરોયેવ. પદદ્વયેપિ એસેવ નયો. ઉપરિટ્ઠતાય પરિતો દીઘપુથુલતાય અતિવિય વિજ્ઝતીતિ સત્તિસલ્લગ્ગહણં. એવં હિસ્સ તણ્હાસલ્લસ્સ સદિસતા. અવિજ્જાય પન સમ્મોહાપાદનેન દુક્ખાપાદનેન ચ વિસસદિસતા. રુપ્પતોતિ વિકારં આપાદિયમાનસ્સ પીળિયમાનસ્સાતિ અત્થોતિ આહ ‘‘ઘટ્ટિયમાનસ્સા’’તિ.

પબ્બજિતન્તિ સસન્તાનતો પબ્બજિતં વા રાગાદિમલતો પબ્બજિતં વા. તસ્માતિ યસ્મા થેરસ્સેવેતં વચનં, તસ્મા અયં ઇદાનિ વુચ્ચમાનો એત્થ ગાથાય અત્થો. દેવતાય હીતિઆદિ વુત્તસ્સેવ અત્થસ્સ પાકટકરણં. એત્થાતિ સેસગાથાસુ. અત્થસ્સ વુત્તનયત્તા ‘‘અનુત્તાનપદવણ્ણના’’તિ આહ. વિનયાતિ હેતુમ્હિ નિસ્સક્કવચનન્તિ તસ્સ હેતુમ્હિ કરણવચનેન અત્થમાહ ‘‘વિનયેના’’તિ. તથા ‘‘સમતિક્કમા’’તિ એત્થાપિ. પરમપરિસુદ્ધં સંકિલેસસમુચ્છિન્દનતો. આરદ્ધવીરિયન્તિ સમ્ભાવિતવીરિયં. સમ્ભાવનઞ્ચસ્સ પગ્ગણ્હનં પરિપૂરણઞ્ચાતિ આહ ‘‘પગ્ગહિતવીરિયં પરિપુણ્ણવીરિય’’ન્તિ.

ઉપટ્ઠાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૩. કસ્સપગોત્તસુત્તવણ્ણના

૨૨૩. છેતન્તિ મિગાનં જીવિતં છેતં. તેનાહ ‘‘મિગલુદ્દક’’ન્તિ. રોહિતમિગન્તિ લોહિતવણ્ણં ખુદ્દકમિગં, ‘‘મહારોહિતમિગ’’ન્તિ કેચિ. સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા તસ્સ જનપદસ્સ સુલભભિક્ખતાય તત્થ ગન્ત્વા વિહરતીતિ ઇમમત્થં સન્ધાય ‘‘પઠમસુત્તે વુત્તનયેનેવા’’તિ વુત્તં. અયં પન થેરો પઞ્ચાભિઞ્ઞો વિપસ્સનાકમ્મિકો. ઠત્વાતિ પદાનુબન્ધનવસેન ગમનં ઉપચ્છિન્દિત્વા થેરસ્સ આસન્નટ્ઠાને ઠત્વા. તસ્સ વચનં સોતું આરદ્ધો. અઙ્ગુટ્ઠકં જાલાપેસીતિ અધિટ્ઠાનબલેન દણ્ડદીપિકં વિય અત્તનો અઙ્ગુટ્ઠકં જાલાપેસિ. અક્ખીહિપિ પસ્સતિ અઙ્ગુટ્ઠકં જાલમાનં. કણ્ણેહિપિ સુણાતિ તેન વુચ્ચમાનં ધમ્મં એકદેસેન. ચિત્તં પનસ્સ ધાવતીતિ સમ્બન્ધો. એતસ્સપીતિ લુદ્દકસ્સપિ.

અપ્પપઞ્ઞન્તિ એત્થ અપ્પ-સદ્દો ‘‘અપ્પહરિતે’’તિઆદીસુ વિય અભાવત્થોતિ આહ ‘‘નિપ્પઞ્ઞ’’ન્તિ. કારણજાનનસમત્થેનાતિ ઇમિના કારણેન સત્તાનં સુખં, ઇમિના દુક્ખન્તિ એવં સમાચરમાનેન કારણં જાનિતું સમત્થેન કમ્મસ્સકતઞાણસમ્પયુત્તચિત્તેનાતિ અત્થો. સુણાતીતિ કેવલં સવનમત્તવસેન સુણાતિ, ન તદત્થવસેન. તેનાહ ‘‘અત્થમસ્સ ન જાનાતી’’તિ. કારણરૂપાનીતિ સભાવકારણાનિ. કિં મે ઇમિનાતિ? ‘‘ઇદં પપઞ્ચ’’ન્તિ પહાય. વીરિયં પગ્ગય્હાતિ ચતુબ્બિધં સમ્મપ્પધાનં વીરિયં પગ્ગણ્હિત્વા.

કસ્સપગોત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૪. સમ્બહુલસુત્તવણ્ણના

૨૨૪. સમ્બહુલાતિ સુત્તન્તનયેન સમ્બહુલા. સુત્તન્તે સજ્ઝાયિંસૂતિ સુત્તન્તિકા. વિનયં ધારેન્તીતિ વિનયધરા. યુઞ્જન્તીતિ વાસધુરે યોગં કરોન્તિ. ઘટેન્તીતિ તત્થ વાયામં કરોન્તિ. કરોન્તાનંયેવ અરુણો ઉગ્ગચ્છતીતિ સમ્બન્ધો.

કોમેતિ કિં ઇમે? તેનાહ ‘‘કહં ઇમે’’તિ? વજ્જિભૂમિં વજ્જિરટ્ઠં ગતાતિ વજ્જિભૂમિયા. તેનાહ ‘‘વજ્જિરટ્ઠાભિમુખા ગતા’’તિ. નત્થિ એતેસં નિકેભં નિબદ્ધનિવાસટ્ઠાનન્તિ અનિકેતા તેનાહ ‘‘અગેહા’’તિ. ઉતુ એવ સપ્પાયં, ઉતુવસેન વા કાયચિત્તાનં કલ્લત્તા સપ્પાયં. એસ નયો સેસેસુપિ.

સમ્બહુલસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫. આનન્દસુત્તવણ્ણના

૨૨૫. અતિવેલન્તિ અતિબહુકાલં. ભિક્ખુના નામ ઉપગતાનં ઉપનિસિન્નકથામત્તં વત્વા ગન્થધુરેહિ વાસધુરેહિ વા યુત્તપયુત્તચિત્તેન ભવિતબ્બં, નાતિવેલં તેસં સઞ્ઞત્તિબહુલેન. થેરો પન તદા કેનચિ કારણેન બહુવેલં ગિહિસઞ્ઞત્તિબહુલો અહોસિ, તં સન્ધાય વુત્તં ‘‘અતિવેલ’’ન્તિઆદિ. ઇદાનિ તમત્થં વિભાવેતું ‘‘ભગવતી’’તિઆદિ વુત્તં. તન્તિ તં તાદિસં સઞ્ઞાપનં સન્ધાય એતં ‘‘અતિવેલં ગિહિસઞ્ઞત્તિબહુલો’’તિ વચનં વુત્તં. ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ કથં સુત્વાતિ સઙ્ઘસ્સ મજ્ઝે નિસીદિત્વા થેરેન કથિતત્તા વુત્તં. સત્થુસાસનન્તિ પિટકત્તયં વદતિ.

પસક્કિયાતિ ઉપસક્કિત્વા ગન્ત્વા. તં પન તત્થ અજ્ઝોગાહનં હોતીતિ આહ ‘‘પવિસિત્વા’’તિ. સઙ્ખારદુક્ખતો નિબ્બિન્નહદયસ્સ સબ્બસઙ્ખારવિનિસ્સટં નિબ્બાનં યાથાવતો પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ સમ્મદેવ સમસ્સાસકરં હુત્વા ઉપટ્ઠહન્તં તં ઉપરિ અધિગમાય ઉસ્સુક્કં કરોન્તો નિબ્બાનં હદયે નિક્ખિપતિ નામાતિ આહ – ‘‘નિબ્બાનં…પે… ઓપેતિ નામા’’તિ. નિબ્બાનં…પે… આરમ્મણતો ઓપેતિ નામાતિ આનેત્વા સમ્બન્ધો. અત્થવિરહિતા ‘‘બિળિબિળી’’તિ પવત્તકિરિયા બિળિકા, અયં પન ગિહિસઞ્ઞત્તિકથા થેરસ્સ અત્તનો સામઞ્ઞત્થઅસાધનતો દેવતાય બિળિકા વિયાતિ બિળિબિળિકાતિ વુત્તા.

આનન્દસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૬. અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના

૨૨૬. અનન્તરે અત્તભાવેતિ અતીતાનન્તરે દેવત્તભાવે. થેરો હિ તાવતિંસદેવલોકા ચવિત્વા ઇધૂપપન્નો. અગ્ગમહેસીતિ કાચિ પરિચારિકા દેવધીતા ચિત્તપણિધાનમત્તેન ઇદાનિપિ દેવકાયે ભવિસ્સતિ ઉપચિતકુસલધમ્મત્તાતિ મઞ્ઞમાના તસ્મિં વત્તમાનં વિય કથેન્તી ‘‘સોભસી’’તિ આહ. એવં અતીતમ્પિસ્સ દિબ્બસોતં પચ્ચુપ્પન્નં વિય મઞ્ઞેય્ય નાતિચિરકાલત્તાતિ દસ્સેન્તો ‘‘પુબ્બેપિ સોભસી’’તિ આહ. સુગતિનિરયાદિદુગ્ગતિયા વસેન દુગ્ગતા એતરહીતિ અધિપ્પાયો. પટિપત્તિદુગ્ગતિયા કામેસુ સમ્મુચ્છિતભાવતો.

પતિટ્ઠહન્તોતિ નિવિસન્તો. અટ્ઠહિ કારણેહીતિ ચિરકાલપરિભાવનાય વિરુળ્હમૂલેહિ અયોનિસોમનસિકારાદિપચ્ચયમૂલકેહિ વુચ્ચમાનેહિ અટ્ઠહિ કારણેહિ. રત્તો રાગવસેનાતિ સભાવતો સઙ્કપ્પતો ચ યથાસમીહિતે ઇટ્ઠાકારે સક્કાયે સઞ્જાતરાગવસા રત્તો ગિદ્ધો ગધિતો. પતિટ્ઠાતીતિ ઓરુય્હ તિટ્ઠતિ. દુટ્ઠો દોસવસેનાતિ સભાવતો સઙ્કપ્પતો ચ યથાસમીહિતે અનિટ્ઠાકારે સક્કાયે સઞ્જાતદોસવસેન દુટ્ઠો રુપિતચિત્તો. મૂળ્હો મોહવસેનાતિ અસમપેક્ખનેન મૂળ્હો મુય્હનવસેન. વિનિબદ્ધોતિ અહંકારેન વિસેસતો નિબન્ધનતો માનવત્થુસ્મિં બન્ધિતો. માનવસેનાતિ તેન તેન મઞ્ઞનાકારેન. પરામટ્ઠોતિ ધમ્મસભાવં નિચ્ચાદિવસેન પરતો આમટ્ઠો. દિટ્ઠિવસેનાતિ મિચ્છાદસ્સનવસેન. થામગતોતિ રાગાદિકિલેસવસેન થામં થિરભાવં ઉપગતો. અનુસયવસેનાતિ મગ્ગેન અપ્પહીનતાય અનુ અનુ સન્તાને સયનવસેન. અપ્પહીનટ્ઠો હિ તેસં અનુસયટ્ઠો. અનિટ્ઠઙ્ગતોતિ સંસયિતો. વિક્ખેપગતોતિ વિક્ખિત્તભાવં ઉપગતો. ઉદ્ધચ્ચવસેનાતિ ચિત્તસ્સ ઉદ્ધતભાવવસેન. તાપીતિ તાપિ દેવકઞ્ઞાયો. એવં પતિટ્ઠિતાવાતિ યથાવુત્તનયેન રત્તભાવાદિના સક્કાયસ્મિં પતિટ્ઠિતા એવ. નરદેવાનન્તિ પુરિસભૂતદેવાનં.

પટિગન્તુન્તિ અપેક્ખાવસેન તતો અપગન્તું અપેક્ખં વિસ્સજ્જેતું. દુસ્સન્તન્તિ દસન્તં, ‘‘વત્થ’’ન્તિ કેચિ. સૂચિં યોજેત્વાતિ સિબ્બનસુત્તેન સૂચિં યોજેત્વા પાસે ચ પવેસેત્વા. મનાપકાયે દેવનિકાયે જાતા મનાપકાયિકા. તેસં પભાવં દસ્સેતું ‘‘મનસા’’તિઆદિ વુત્તં. સમજ્જન્તિ સંહિતં. ગમનભાવન્તિ ગમનજ્ઝાસયં. વિક્ખીણોતિ વિચ્છિન્દનવસેન ખીણો. દેવતાનં ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મારોચને દોસો નત્થીતિ તાસં પુન અનાગમનત્થં અરહત્તં બ્યાકાસિ.

અનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૭. નાગદત્તસુત્તવણ્ણના

૨૨૭. અતિકાલેનાતિ અતિવિય પુબ્બણ્હકાલેન, કાલસ્સેવાતિ અત્થો. કોટિસમ્મુઞ્જનિયાતિ સમ્મુઞ્જનિકોટિયા, સમ્મુઞ્જનિયા એકદેસેનેવાતિ અત્થો. ઇમિના સમ્મજ્જને અમનાપકારિતં દસ્સેતિ. મજ્ઝન્હિકે વીતિવત્તેતિ ગિહિસંસગ્ગવસેન કાલં વીતિનામેન્તો મજ્ઝન્હે બહુવીતિવત્તે. અઞ્ઞેહિ ભિક્ખૂહીતિ નાતિકાલં પવિટ્ઠેહિ. નિસ્સક્કવચનઞ્ચેતં. ભાયામિ નાગદત્તન્તિ તસ્સ પટિપત્તિં ભાયિતબ્બં કત્વા દેવતા વદન્તી પટિપત્તિયં નિયોજેતિ. સુપ્પગબ્ભન્તિ કાયપાગબ્બિયાદીહિ અતિવિય સમન્નાગતં.

નાગદત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૮. કુલઘરણીસુત્તવણ્ણના

૨૨૮. ઓગાહપ્પત્તોતિ વિસ્સાસવસેન અનુપ્પવેસં પત્તો. અઞ્ઞતરં કુલન્તિ તસ્મિં કુલે જાયમ્પતિં સન્ધાય વદતિ. ‘‘બહૂપકારં મે એતં કુલં ચિરં સપ્પાયાહારદાનાદિના; તસ્મા ઇધાહં અગ્ગદક્ખિણેય્યો જાતો; ઇમેસંયેવ દેય્યધમ્મપટિગ્ગણ્હનેન પુઞ્ઞં વડ્ઢેસ્સામી’’તિ ચિન્તેસિ. તેનાહ ‘‘અઞ્ઞત્થ ગન્ત્વા કિં કરિસ્સામી’’તિઆદિ. સાતિ દેવતા. ઉભોપેતેતિ તં ભિક્ખુઞ્ચ ઘરણિઞ્ચ સન્ધાય વદતિ. પટિગાધપ્પત્તાતિ પટિગાધં પત્તા અઞ્ઞમઞ્ઞસ્મિં પતિટ્ઠિતવિસ્સાસેન.

વિસ્સમપ્પત્તિવસેન સન્તિટ્ઠન્તિ એત્થાતિ સણ્ઠાનં, વિસ્સમનટ્ઠાનં. સમાગન્ત્વાતિ સન્નિપતિત્વા. પટિઞ્ઞૂદાહરણેહિ મન્તયતીતિ મન્તનં, ઞાપકં કારણં. પટિલોમસદ્દાતિ પટિલોમભાવેન પતિતત્તા અસચ્ચવિભાવના પટિકૂલસદ્દા. તેન કારણેનાતિ તેન કારણપટિરૂપકેન મિચ્છાવચનેન. ન મઙ્કુહોતબ્બં અકારકભાવતો. સદ્દેન પરિતસ્સતીતિ પરેહિ અત્તનિ પયુત્તમિચ્છાસદ્દમત્તેન પરિતસ્સનસીલો. વતં ન સમ્પજ્જતીતિ યથાસમાદિન્નવતં લહુચિત્તતાય ન પારિપૂરિં ગચ્છતિ. સમ્પન્નવતોતિ પરિપુણ્ણસીલાદિવતગુણો

કુલઘરણીસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૯. વજ્જિપુત્તસુત્તવણ્ણના

૨૨૯. વજ્જિરટ્ઠે રાજપુત્તોતિ વજ્જિરટ્ઠે જાતસંવદ્ધો વજ્જિરાજપુત્તો. સબ્બરત્તિચારોતિ છણસમ્પત્તિયા ઇતો ચિતો ચરન્તેહિ અનુભવિતબ્બનક્ખત્તમહો. તેનાહ ‘‘કત્તિકનક્ખત્તં ઘોસેત્વા’’ તિઆદિ. એકાબદ્ધં હોતીતિ યસ્મા ચાતુમહારાજિકદેવા તસ્મિં દિવસે નક્ખત્તં ઘોસેત્વા અત્તનો પુઞ્ઞાનુભાવસિદ્ધાય દિબ્બસમ્પત્તિયા મહન્તં નક્ખત્તકીળાસુખં અનુભવન્તિ, તસ્મા તં તેહિ એકાબદ્ધં વિય હોતિ. ભેરિઆદિતૂરિયાનન્તિ ભેરિમુદિઙ્ગસઙ્ખપણવવીણાદિતૂરિયાનં. તાળિતાનન્તિ આરદ્ધલયાનુરૂપં પહટાનં. વીણાદીનન્તિ વીણાવેણુગોમુખીઆદીનં. વાદિતાનન્તિ યથારદ્ધમુચ્છનાનુરૂપં સઙ્ઘટ્ટિતાનં. અભાસીતિ તેન સદ્દેન આકડ્ઢિયમાનહદયો અયોનિસો ઉમ્મુજ્જિત્વા ‘‘મહતી વત મે જાની’’તિ અનુત્થુનન્તો અભાસિ. છડ્ડિતદારુકં વિયાતિ વને છડ્ડિતનિરત્થકકળિઙ્ગરં વિય. લામકતરોતિ નિહીનતરો. દેવતા પઠમપ્પિતં આણિં પટાણિયા નીહરન્તી વિય તેન ભિક્ખુના વુત્તમત્થં અપનેન્તી ‘‘તસ્સ તે બહુકા પિહયન્તી’’તિ અવોચાતિ વુત્તન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘થેરો’’તિઆદિમાહ. સગ્ગં ગચ્છન્તાનં યથા નેરયિકા પિહયન્તિ, એવં સમ્માપટિપન્નસ્સ તુય્હં બહૂ પિહયન્તિ, તસ્મા ત્વં ‘‘પાપિયો’’તિ અત્તાનં મા મઞ્ઞિત્થાતિ અધિપ્પાયો.

વજ્જિપુત્તસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૦. સજ્ઝાયસુત્તવણ્ણના

૨૩૦. નિસ્સરણપરિયત્તિવસેનાતિ અદ્ધા ઇમં પરિયત્તિં નિસ્સાય વટ્ટદુક્ખતો નિસ્સરિતું લબ્ભાતિ એવં નિસ્સરણપરિયત્તિવસેન. સજ્ઝાયનતોતિ વિમુત્તાયતનસીસે ઠત્વા સજ્ઝાયનતો. ઇદાનિ તસ્સ નિસ્સરણપરિયત્તિવસેન સજ્ઝાયનકરણં, પટિપત્તિવસેન વત્તપટિવત્તકરણં, વિપસ્સનાભાવનઞ્ચ દસ્સેતું ‘‘સો કિરા’’તિઆદિ વુત્તં. અરહત્તં પત્તદિવસે પટિપત્તિકિત્તનાય પુરિમદિવસેસુપિ તથા પટિપજ્જિ, વિપસ્સનં પન ઉસ્સુક્કાપેતું નાસક્ખીતિ દસ્સેતિ. કાલં અતિવત્તેતીતિ ઇદં ‘‘સઙ્કસાયતી’’તિ પદસ્સ અત્થવચનં. થેરસ્સાતિ સજ્ઝાયકત્થેરસ્સ.

ધમ્મપદાનીતિ સીલાદિધમ્મક્ખન્ધદીપકાનિ પદાનિ. તેનાહ ‘‘સબ્બમ્પિ બુદ્ધવચનં અધિપ્પેત’’ન્તિ. ન ગણ્હાસિ ઉદ્દેસન્તિ અધિપ્પાયો. પાળિયં ‘‘ભિક્ખૂહિ સંવસન્તો’’તિ ઇમિના તેસં ધમ્મસ્સવનત્થાયપિ ધમ્મો પરિયાપુણિતબ્બોતિ દસ્સેતિ. વિરજ્જતિ એતેનાતિ વિરાગો, અરિયમગ્ગો. જાનિત્વાતિ પરિઞ્ઞાભિસમયવસેન દિટ્ઠસુતાદિં યાથાવતો જાનિત્વા પટિવિજ્ઝિત્વા. વિસ્સજ્જનન્તિ પહાનં. ન બુદ્ધવચનસ્સ વિસ્સજ્જનં. ભણ્ડાગારિકપરિયત્તિયાપિ અનુઞ્ઞાતત્તા પગેવ નિસ્સરણત્થાય, તત્થ પન મત્તા જાનિતબ્બાતિ દસ્સેન્તો ‘‘એત્તાવતા’’તિઆદિમાહ.

સજ્ઝાયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૧. અકુસલવિતક્કસુત્તવણ્ણના

૨૩૧. અકુસલે વિતક્કેતિ અકોસલ્લસમ્ભૂતટ્ઠેન અકુસલે મિચ્છાવિતક્કે. યોનિ વુચ્ચતિ ઉપાયો, તસ્મા અસુભાદિકે સુભાદિવસેન મનસિકારો અયોનિસોમનસિકારોતિ આહ ‘‘અનુપાયમનસિકારેના’’તિ. પાસાદિકકમ્મટ્ઠાનન્તિ પસાદાવહં બુદ્ધાનુસ્સતિઆદિકમ્મટ્ઠાનં. બલવપીતિઞ્ચ સુખઞ્ચાતિ નીવરણવિક્ખમ્ભનતો બલવન્તં ઉપચારજ્ઝાનસહગતં પીતિઞ્ચ સુખઞ્ચ.

અકુસલવિતક્કસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૨. મજ્ઝન્હિકસુત્તવણ્ણના

૨૩૨. નન્દનવગ્ગેતિ નન્દનવગ્ગવણ્ણનાયં તત્થ ઇધાપિ ગાથાય વિસેસાભાવતો. યદિ એવં કસ્મા તત્થ સઙ્ગીતં ઇધ ગહિતન્તિ? દેવતાપટિસંયુત્તતં ઉપાદાય દેવતાસંયુત્તે સઙ્ગહિતમ્પિ અટ્ઠુપ્પત્તિયા પટિસંયુત્તત્તા ઇધ ગહિતં.

મજ્ઝન્હિકસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૩. પાકતિન્દ્રિયસુત્તવણ્ણના

૨૩૩. તેરસમે યં વત્તબ્બં, તં વિત્થારિતમેવાતિ યોજના. જન્તુદેવપુત્તસુત્તેતિ જન્તુદેવપુત્તસુત્તસંવણ્ણનાય. ‘‘તત્થ સઙ્ગીતં ઇધાપી’’તિઆદિ અનન્તરસુત્તવણ્ણનાયં વુત્તનયમેવ.

પાકતિન્દ્રિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૧૪. ગન્ધત્થેનસુત્તવણ્ણના

૨૩૪. ગન્ધારમ્મણં ઉપનિજ્ઝાયતીતિ ગન્ધસઙ્ખાતં આરમ્મણં ઉપેચ્ચ નિજ્ઝાયતિ, રૂપારમ્મણેન વિય વિઞ્ઞાણેન રૂપં, ગન્ધારમ્મણેન તં ઉપેચ્ચ નિજ્ઝાયતિ પચ્ચક્ખતો, યાથાવતો સભાવતો પટિવિજ્ઝતીતિ અત્થો. ઉપસિઙ્ઘિસ્સતીતિ તણ્હાવસેન ઉપગન્ત્વા સિઙ્ઘિસ્સતિ.

એકઙ્ગમેતં થેય્યાનન્તિ આરમ્મણવસેન થેય્યવત્થૂસુ વિભજિયમાનેસુ એકમઙ્ગમેતં ગન્ધારમ્મણન્તિ આહ ‘‘થેનિતબ્બાન’’ન્તિઆદિ. ઓજાપેક્ખાય થેય્યાય પવત્તમાનાય ધમ્મારમ્મણતાપિ તસ્સા સિયા, સા પન ન મધુરા થેય્યકતા ચાતિ ‘‘પઞ્ચકોટ્ઠાસાન’’ન્તિ વુત્તં. કામઞ્ચ તં ગન્ધારમ્મણં કેનચિ પરિગ્ગહિતં ન હોતીતિ આદિયિતું સક્કા, સત્થારા પન અનનુઞ્ઞાતત્તા ન યુત્તો તસ્સ પરિભોગો. યં પન તેન ભિક્ખુના વુત્તં ‘‘ન હરામિ ન ભઞ્જામી’’તિ, તસ્સપિ અયમેવ પરિહારો. વણ્ણીયતિ ફલં એતેનાતિ વણ્ણં, કારણન્તિ વુત્તં ‘‘વણ્ણેનાતિ કારણેના’’તિ.

તસ્મિન્તિ તસ્મિં ભિક્ખુસ્મિં. આકિણ્ણકમ્મન્તોતિ તણ્હાદિટ્ઠિઆદિવસેન અકુસલકમ્મન્તો દિટ્ઠિમોહતણ્હાદિવસેન આદિતો પટ્ઠાય કુસલકમ્માનં પટિક્ખેપનતો. દિટ્ઠિવસેન ચ કથિનકક્ખળખરિગતત્તા ‘‘અખીણકમ્મન્તો કક્ખળકમ્મન્તો’’તિ વુત્તં.

આકિણ્ણલુદ્દોતિ આકિણ્ણો હુત્વા કક્ખળો. તેનાહ ‘‘બહુપાપો’’તિઆદિ. મક્ખિતોતિ લિત્તો. તન્તિ દેવતાચોદનં. તસ્માતિ અતિક્કમ્મ ઠિતત્તા‘‘ત્વઞ્ચારહામિ વત્તવે’’તિ એવમાહ.

ગવેસન્તસ્સ અત્તનો સન્તાને ઉપ્પાદનવસેન પરિયેસન્તસ્સ. અનેકયોજનાયામવિત્થારં ગગનતલં બ્યાપેત્વા ઉપ્પન્નવલાહકકૂટપ્પમાણં વિય. સુદ્ધોતિ સીલેન પરિસુદ્ધો અયન્તિ જાનાસિ. સુગતિન્તિ સુન્દરનિબ્બત્તિં. તેન નિબ્બાનસ્સપિ સઙ્ગહો સિદ્ધો.

ગન્ધત્થેનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સારત્થપ્પકાસિનિયા સંયુત્તનિકાય-અટ્ઠકથાય

વનસંયુત્તવણ્ણનાય લીનત્થપ્પકાસના સમત્તા.