અનિયતકણ્ડો

૧. પઠમાનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના

અનિયતુદ્દેસે ઇમે ખો પનાતિઆદિ વુત્તનયમેવ. માતુગામેનાતિ તદહુજાતાયપિ જીવમાનકમનુસ્સિત્થિયા. એકો એકાયાતિ એકો ભિક્ખુ માતુગામસઙ્ખાતાય એકાય ઇત્થિયા સદ્ધિં. રહોતિ ચક્ખુસ્સ રહો. કિઞ્ચાપિ પાળિયં (પારા. ૪૪૫) સોતસ્સ રહો આગતો, ચક્ખુસ્સેવ પન રહો ‘‘રહો’’તિ ઇધ અધિપ્પેતો. સચેપિ હિ પિહિતકવાટસ્સ ગબ્ભસ્સ દ્વારે નિસિન્નો વિઞ્ઞૂ પુરિસો હોતિ, નેવ અનાપત્તિં કરોતિ. યત્થ પન સક્કા દટ્ઠું, તાદિસે અન્તોદ્વાદસહત્થેપિ ઓકાસે નિસિન્નો સચક્ખુકો વિક્ખિત્તચિત્તોપિ નિદ્દાયન્તોપિ અનાપત્તિં કરોતિ, સમીપે ઠિતોપિ અન્ધો ન કરોતિ, ચક્ખુમાપિ નિપજ્જિત્વા નિદ્દાયન્તોપિ ન કરોતિ, ઇત્થીનં પન સતમ્પિ ન કરોતિયેવ, તેન વુત્તં ‘‘રહોતિ ચક્ખુસ્સ રહો’’તિ. પટિચ્છન્ને આસનેતિ કુટ્ટાદીહિ પટિચ્છન્નોકાસે. અલંકમ્મનિયેતિ કમ્મક્ખમં કમ્મયોગ્ગન્તિ કમ્મનિયં, અલં પરિયત્તં કમ્મનિયભાવાયાતિ અલંકમ્મનિયં, તસ્મિં અલંકમ્મનિયે. યત્થ અજ્ઝાચારં કરોન્તા સક્કોન્તિ તં કમ્મં કાતું, તાદિસેતિ અત્થો. નિસજ્જં કપ્પેય્યાતિ નિસજ્જં કરેય્ય, નિસીદેય્યાતિ અત્થો. એત્થ ચ સયનમ્પિ નિસજ્જાય એવ સઙ્ગહિતં. સદ્ધેય્યવચસાતિ સદ્ધાતબ્બવચના, અરિયસાવિકાતિ અત્થો. નિસજ્જં ભિક્ખુ પટિજાનમાનોતિ કિઞ્ચાપિ એવરૂપા ઉપાસિકા દિસ્વા વદતિ, અથ ખો ભિક્ખુ નિસજ્જં પટિજાનમાનોવ તિણ્ણં ધમ્માનં અઞ્ઞતરેન કારેતબ્બો, ન અપ્પટિજાનમાનોતિ અત્થો. યેન વા સાતિ નિસજ્જાદીસુ આકારેસુ યેન વા આકારેન સદ્ધિં મેથુનાદીનિ આરોપેત્વા સા ઉપાસિકા વદેય્ય, પટિજાનમાનોવ તેન સો ભિક્ખુ કારેતબ્બો, એવરૂપાયપિ હિ ઉપાસિકાય વચનમત્તેન આકારેન ન કારેતબ્બોતિ અત્થો. કસ્મા? યસ્મા દિટ્ઠં નામ તથાપિ હોતિ, અઞ્ઞથાપીતિ. અયં ધમ્મો અનિયતોતિ તિણ્ણં આપત્તીનં યં આપત્તિં વા વત્થું વા પટિજાનાતિ, તસ્સ વસેન કારેતબ્બતાય અનિયતો.

સાવત્થિયં ઉદાયિત્થેરં આરબ્ભ માતુગામેન સદ્ધિં વુત્તપ્પકારે આસને નિસજ્જકપ્પનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, અસાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં, મેથુનધમ્મસન્નિસ્સિતકિલેસસઙ્ખાતેન રહસ્સાદેન માતુગામસ્સ સન્તિકં ગન્તુકામતાય અક્ખિઅઞ્જનાદિતો પટ્ઠાય સબ્બપયોગેસુ દુક્કટં. ગન્ત્વા તસ્મિં વા નિસિન્ને ઇત્થી નિસીદતુ, તસ્સા વા નિસિન્નાય સો નિસીદતુ, અપચ્છા અપુરિમંયેવ ઉભો વા નિસીદન્તુ, ઉભિન્નં નિસજ્જાય પાચિત્તિયં. સચે પન કાયસંસગ્ગં વા મેથુનં વા સમાપજ્જતિ, તેસં વસેન કારેતબ્બો. નિપજ્જનેપિ એસેવ નયો. વુત્તપ્પકારે પુરિસે નિપજ્જિત્વા અનિદ્દાયન્તે અનન્ધે વિઞ્ઞુપુરિસે ઉપચારગતે સતિ, ઠિતસ્સ, અરહોપેક્ખસ્સ, અઞ્ઞવિહિતસ્સ ચ નિસજ્જનપચ્ચયા અનાપત્તિ. ઉમ્મત્તકાદીનં પન તીહિપિ આપત્તીહિ અનાપત્તિ. સિયા સીલવિપત્તિ, સિયા આચારવિપત્તિ. યં પન આપત્તિં પટિજાનાતિ, તસ્સા વસેન અઙ્ગભેદો ઞાતબ્બો. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનેવાતિ.

પઠમાનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૨. દુતિયાનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના

દુતિયે ઇત્થીપિ પુરિસોપિ યો કોચિ વિઞ્ઞૂ અનન્ધો અબધિરો અન્તોદ્વાદસહત્થે ઓકાસે ઠિતો વા નિસિન્નો વા વિક્ખિત્તોપિ નિદ્દાયન્તોપિ અનાપત્તિં કરોતિ. બધિરો પન ચક્ખુમાપિ, અન્ધો વા અબધિરોપિ ન કરોતિ. પારાજિકાપત્તિઞ્ચ પરિહાપેત્વા દુટ્ઠુલ્લવાચાપત્તિ વુત્તાતિ અયં વિસેસો. સેસં પુરિમનયેનેવ વેદિતબ્બં. સમુટ્ઠાનાદીનિ પનેત્થ અદિન્નાદાનસદિસાનેવાતિ.

દુતિયાનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ઉદ્દિટ્ઠા ખોતિઆદિ સબ્બત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં.

કઙ્ખાવિતરણિયા પાતિમોક્ખવણ્ણનાય

અનિયતવણ્ણના નિટ્ઠિતા.