૧. સુક્કવિસ્સટ્ઠિસિક્ખાપદવણ્ણના

સંવિજ્જતિ ચેતના અસ્સાતિ સઞ્ચેતના, સઞ્ચેતનાવ સઞ્ચેતનિકા, સઞ્ચેતના વા અસ્સ અત્થીતિ સઞ્ચેતનિકા. સુક્કવિસ્સટ્ઠીતિ સુક્કસ્સ વિસ્સટ્ઠિ, રાગૂપત્થમ્ભાદીસુ યેન કેનચિ અઙ્ગજાતે કમ્મઞ્ઞતં પત્તે આરોગ્યાદીસુ યંકિઞ્ચિ અપદિસિત્વા અજ્ઝત્તરૂપાદીસુ યત્થ કત્થચિ મોચનસ્સાદચેતનાય નિમિત્તે ઉપક્કમન્તસ્સ આસયધાતુનાનત્તતો નીલાદિવસેન (પારા. ૨૩૯-૨૪૦) દસવિધેસુ સુક્કેસુ યસ્સ કસ્સચિ સુક્કસ્સ ઠાના ચાવનાતિ અત્થો. અઞ્ઞત્ર સુપિનન્તાતિ યા સુપિને સુક્કવિસ્સટ્ઠિ હોતિ, તં ઠપેત્વા. સઙ્ઘાદિસેસોતિ યા અઞ્ઞત્ર સુપિનન્તા સઞ્ચેતનિકા સુક્કવિસ્સટ્ઠિ, અયં સઙ્ઘાદિસેસો નામ આપત્તિનિકાયોતિ અત્થો. વચનત્થો પનેત્થ સઙ્ઘો આદિમ્હિ ચેવ સેસે ચ ઇચ્છિતબ્બો અસ્સાતિ સઙ્ઘાદિસેસો. કિં વુત્તં હોતિ – ઇમં આપત્તિં આપજ્જિત્વા વુટ્ઠાતુકામસ્સ યં તં આપત્તિવુટ્ઠાનં, તસ્સ આદિમ્હિ ચેવ પરિવાસદાનત્થાય, આદિતો સેસે મજ્ઝે માનત્તદાનત્થાય મૂલાય પટિકસ્સનેન વા સહ માનત્તદાનત્થાય, અવસાને અબ્ભાનત્થાય ચ સઙ્ઘો ઇચ્છિતબ્બો, ન હેત્થ એકમ્પિ કમ્મં વિના સઙ્ઘેન સક્કા કાતું. ઇતિ સઙ્ઘો આદિમ્હિ ચેવ સેસે ચ ઇચ્છિતબ્બો અસ્સાતિ સઙ્ઘાદિસેસોતિ.

સાવત્થિયં સેય્યસકં આરબ્ભ ઉપક્કમિત્વા અસુચિમોચનવત્થુસ્મિં પઞ્ઞત્તં, ‘‘અઞ્ઞત્ર સુપિનન્તા’’તિ અયમેત્થ અનુપઞ્ઞત્તિ, અસાધારણપઞ્ઞત્તિ, અનાણત્તિકં. સચે પન પરેન અત્તનો અઙ્ગજાતે ઉપક્કમં કારેત્વા મોચાપેતિ, આપજ્જતિયેવ. ચેતેત્વા અન્તમસો આકાસે કટિકમ્પનેનપિ નિમિત્તે ઉપક્કમન્તસ્સ સચે ન મુચ્ચતિ, થુલ્લચ્ચયં. સચે પન અન્તમસો યં એકા ખુદ્દકમક્ખિકા પિવેય્ય, તત્તકમ્પિ ઠાનતો મુચ્ચતિ, દકસોતં અનોતિણ્ણેપિ સઙ્ઘાદિસેસો. ઠાનતો પન ચુતં અવસ્સમેવ દકસોતં ઓતરતિ, તસ્મા ‘‘દકસોતં ઓતિણ્ણમત્તે બહિ નિક્ખન્તે વા અનિક્ખન્તે વા સઙ્ઘાદિસેસો’’તિ (પારા. અટ્ઠ. ૨.૨૩૭) અટ્ઠકથાસુ વુત્તં. અનુપક્કમન્તસ્સ ચ, અમોચનાધિપ્પાયસ્સ ચ, સુપિનં પસ્સન્તસ્સ ચ, ઉમ્મત્તકાદીનઞ્ચ મુત્તેપિ અનાપત્તિ. સીલવિપત્તિ, ચેતના, ઉપક્કમો, મુચ્ચનન્તિ ઇમાનેત્થ તીણિ અઙ્ગાનિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકે વુત્તસદિસાનેવાતિ.

સુક્કવિસ્સટ્ઠિસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.