(૧૨) ૨. પચ્ચોરોહણિવગ્ગો

૧-૪. પઠમઅધમ્મસુત્તાદિવણ્ણના

૧૧૩-૬. દુતિયસ્સ પઠમદુતિયાનિ ઉત્તાનત્થાનિ. તતિયે જાનં જાનાતીતિ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણેન જાનિતબ્બં સબ્બં જાનાતિ એવ. ન હિ પદેસઞાણે ઠિતો જાનિતબ્બં સબ્બં જાનાતિ. ઉક્કટ્ઠનિદ્દેસેન હિ અવિસેસગ્ગહણેન ચ ‘‘જાન’’ન્તિ ઇમિના નિરવસેસં ઞેય્યજાતં પરિગ્ગય્હતીતિ તબ્બિસયાય જાનનકિરિયાય સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણમેવ કરણં ભવિતું યુત્તં, પકરણવસેન ‘‘ભગવા’’તિ સદ્દન્તરસન્નિધાનેન ચ અયમત્થો વિભાવેતબ્બો. પસ્સિતબ્બમેવ પસ્સતીતિ દિબ્બચક્ખુપઞ્ઞાચક્ખુધમ્મચક્ખુબુદ્ધચક્ખુસમન્તચક્ખુસઙ્ખાતેહિ ઞાણચક્ખૂહિ પસ્સિતબ્બં પસ્સતિ એવ. અથ વા જાનં જાનાતીતિ યથા અઞ્ઞે સવિપલ્લાસા કામરૂપપરિઞ્ઞાવાદિનો જાનન્તાપિ વિપલ્લાસવસેન જાનન્તિ, ન એવં ભગવા. ભગવા પન પહીનવિપલ્લાસત્તા જાનન્તો જાનાતિ એવ, દિટ્ઠિદસ્સનસ્સ અભાવા પસ્સન્તો પસ્સતિયેવાતિ અત્થો. ચક્ખુ વિય ભૂતોતિ દસ્સનપરિણાયકટ્ઠેન ચક્ખુ વિય ભૂતો. યથા હિ ચક્ખુ સત્તાનં દસ્સનત્થં પરિણેતિ સાધેતિ, એવં લોકસ્સ યાથાવદસ્સનસાધનતોપિ દસ્સનકિચ્ચપરિણાયકટ્ઠેન ચક્ખુ વિય ભૂતો, પઞ્ઞાચક્ખુમયત્તા વા સયમ્ભુઞાણેન પઞ્ઞાચક્ખું ભૂતો પત્તોતિ વા ચક્ખુભૂતો.

ઞાણસભાવોતિ વિદિતકરણટ્ઠેન ઞાણસભાવો. અવિપરીતસભાવટ્ઠેન પરિયત્તિધમ્મપ્પવત્તનતો વા હદયેન ચિન્તેત્વા વાચાય નિચ્છારિતધમ્મમયોતિ ધમ્મભૂતો. તેનાહ ‘‘ધમ્મસભાવો’’તિ. ધમ્મા વા બોધિપક્ખિયા તેહિ ઉપ્પન્નત્તા લોકસ્સ ચ તદુપ્પાદનતો, અનઞ્ઞસાધારણં વા ધમ્મં પત્તો અધિગતોતિ ધમ્મભૂતો. સેટ્ઠટ્ઠેન બ્રહ્મભૂતોતિ આહ ‘‘સેટ્ઠસભાવો’’તિ. અથ વા બ્રહ્મા વુચ્ચતિ મગ્ગો, તેન ઉપ્પન્નત્તા લોકસ્સ ચ તદુપ્પાદનતો, તઞ્ચ સયમ્ભુઞાણેન પત્તોતિ બ્રહ્મભૂતો. ચતુસચ્ચધમ્મં વદતીતિ વત્તા. ચિરં સચ્ચપ્પટિવેધં પવત્તેન્તો વદતીતિ પવત્તા. અત્થં નીહરિત્વાતિ દુક્ખાદિઅત્થં તત્થાપિ પીળનાદિઅત્થં ઉદ્ધરિત્વા. પરમત્થં વા નિબ્બાનં પાપયિતા નિન્નેતા. અમતાધિગમપટિપત્તિદેસનાય અમતસચ્છિકિરિયં સત્તેસુ ઉપ્પાદેન્તો અમતં દદાતીતિ અમતસ્સ દાતા. બોધિપક્ખિયધમ્માનં તદાયત્તભાવતો ધમ્મસામી. ચતુત્થે નત્થિ વત્તબ્બં.

પઠમઅધમ્મસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

૫-૪૨. સઙ્ગારવસુત્તાદિવણ્ણના

૧૧૭-૧૫૪. પઞ્ચમે અપ્પકાતિ થોકા, ન બહૂ. અથાયં ઇતરા પજાતિ યા પનાયં અવસેસા પજા સક્કાયદિટ્ઠિતીરમેવ અનુધાવતિ, અયમેવ બહુતરાતિ અત્થો. સમ્મદક્ખાતેતિ સમ્મા અક્ખાતે સુકથિતે. ધમ્મેતિ તવ દેસનાધમ્મે. ધમ્માનુવત્તિનોતિ તં ધમ્મં સુત્વા તદનુચ્છવિકં પટિપદં પૂરેત્વા મગ્ગફલસચ્છિકરણેન ધમ્માનુવત્તિનો. મચ્ચુનો ઠાનભૂતન્તિ કિલેસમારસઙ્ખાતસ્સ મચ્ચુનો નિવાસટ્ઠાનભૂતં. સુદુત્તરં તરિત્વા પારમેસ્સન્તીતિ યે જના ધમ્માનુવત્તિનો, તે એતં સુદુત્તરં દુરતિક્કમં મારધેય્યં તરિત્વા અતિક્કમિત્વા નિબ્બાનપારં ગમિસ્સન્તિ.

કણ્હં ધમ્મં વિપ્પહાયાતિ કાયદુચ્ચરિતાદિભેદં અકુસલં ધમ્મં જહિત્વા. સુક્કં ભાવેથાતિ પણ્ડિતો ભિક્ખુ અભિનિક્ખમનતો પટ્ઠાય યાવ અરહત્તમગ્ગા કાયસુચરિતાદિભેદં સુક્કં ધમ્મં ભાવેય્ય. ઓકા અનોકમાગમ્માતિ ઓકં વુચ્ચતિ આલયો, અનોકં વુચ્ચતિ અનાલયો. આલયતો નિક્ખમિત્વા અનાલયસઙ્ખાતં નિબ્બાનં પટિચ્ચ આરબ્ભ.

તત્રાભિરતિમિચ્છેય્યાતિ યસ્મિં અનાલયસઙ્ખાતે વિવેકે નિબ્બાને ઇમેહિ સત્તેહિ દુરભિરમં, તત્રાભિરતિમિચ્છેય્ય. દુવિધેપિ કામેતિ વત્થુકામકિલેસકામે. ચિત્તક્લેસેહીતિ પઞ્ચહિ નીવરણેહિ અત્તાનં પરિયોદપેય્ય વોદાપેય્ય, પરિસોધેય્યાતિ અત્થો.

સમ્બોધિયઙ્ગેસૂતિ સમ્બોજ્ઝઙ્ગેસુ. સમ્મા ચિત્તં સુભાવિતન્તિ સમ્મા હેતુના નયેન ચિત્તં સુટ્ઠુ ભાવિતં વડ્ઢિતં. જુતિમન્તોતિ આનુભાવવન્તો, અરહત્તમગ્ગઞાણજુતિયા ખન્ધાદિભેદે ધમ્મે જોતેત્વા ઠિતાતિ અત્થો. તે લોકે પરિનિબ્બુતાતિ તે ઇમસ્મિં ખન્ધાદિલોકે પરિનિબ્બુતા નામ અરહત્તપ્પત્તિતો પટ્ઠાય કિલેસવટ્ટસ્સ ખેપિતત્તા સઉપાદિસેસેન, ચરિમચિત્તનિરોધેન ખન્ધવટ્ટસ્સ ખેપિતત્તા અનુપાદિસેસેન ચાતિ દ્વીહિ પરિનિબ્બાનેહિ પરિનિબ્બુતા, અનુપાદાનો વિય પદીપો અપણ્ણત્તિકભાવં ગતાતિ અત્થો.

ઇતો પરં યાવ તતિયો પણ્ણાસકો, તાવ ઉત્તાનત્થમેવ.

સઙ્ગારવસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

તતિયપણ્ણાસકં નિટ્ઠિતં.

૪. ચતુત્થપણ્ણાસકં

૧૫૫-૧૬૬. ચતુત્થસ્સ પઠમવગ્ગો ઉત્તાનત્થોયેવ.

૧-૪૪. બ્રાહ્મણપચ્ચોરોહણીસુત્તાદિવણ્ણના

૧૬૭-૨૧૦. દુતિયે ચ પઠમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનિ. દસમે પચ્છાભૂમિવાસિનોતિ પચ્ચન્તદેસવાસિનો. સેવાલમાલિકાતિ પાતોવ ઉદકં ઓરોહિત્વા સેવાલઞ્ચેવ ઉપ્પલાદીનિ ચ ગહેત્વા અત્તનો ઉદકસુદ્ધિકભાવજાનનત્થઞ્ચેવ ‘‘લોકસ્સ ચ ઉદકેન સુદ્ધિ હોતી’’તિ ઇમસ્સ અત્થસ્સ જાનનત્થઞ્ચ માલં કત્વા પિલન્ધનકા. ઉદકોરોહકાતિ પાતો મજ્ઝન્હે સાયન્હે ચ ઉદકઓરોહણકા. તેનાહ ‘‘સાયતતિયકં ઉદકોરોહણાનુયોગમનુયુત્તા’’તિ. એકાદસમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનિ. ચતુત્થે પણ્ણાસકે નત્થિ વત્તબ્બં.

બ્રાહ્મણપચ્ચોરોહણીસુત્તાદિવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

ચતુત્થપણ્ણાસકં નિટ્ઠિતં.