નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ
અભિધમ્મત્થસઙ્ગહો
ગન્થારમ્ભકથા
૧. સમ્માસમ્બુદ્ધમતુલં, સસદ્ધમ્મગણુત્તમં.
અભિવાદિય ભાસિસ્સં, અભિધમ્મત્થસઙ્ગહં.
ચતુપરમત્થધમ્મો
૨. તત્થ વુત્તાભિધમ્મત્થા, ચતુધા પરમત્થતો.
ચિત્તં ચેતસિકં રૂપં, નિબ્બાનમિતિ સબ્બથા.
૧. ચિત્તપરિચ્છેદો
ભૂમિભેદચિત્તં
૩. તત્થ ચિત્તં તાવ ચતુબ્બિધં હોતિ કામાવચરં રૂપાવચરં અરૂપાવચરં લોકુત્તરઞ્ચેતિ.
અકુસલચિત્તં
૪. તત્થ કતમં કામાવચરં? સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકન્તિ ઇમાનિ અટ્ઠપિ લોભસહગતચિત્તાનિ નામ.
૫. દોમનસ્સસહગતં પટિઘસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકન્તિ ઇમાનિ દ્વેપિ પટિઘસમ્પયુત્તચિત્તાનિ નામ.
૬. ઉપેક્ખાસહગતં વિચિકિચ્છાસમ્પયુત્તમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઉદ્ધચ્ચસમ્પયુત્તમેકન્તિ ઇમાનિ દ્વેપિ મોમૂહચિત્તાનિ નામ.
૭. ઇચ્ચેવં સબ્બથાપિ દ્વાદસાકુસલચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૮. અટ્ઠધા લોભમૂલાનિ, દોસમૂલાનિ ચ દ્વિધા.
મોહમૂલાનિ ચ દ્વેતિ, દ્વાદસાકુસલા સિયું.
અહેતુકચિત્તં
૯. ઉપેક્ખાસહગતં ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, તથા સોતવિઞ્ઞાણં, ઘાનવિઞ્ઞાણં, જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, દુક્ખસહગતં કાયવિઞ્ઞાણં, ઉપેક્ખાસહગતં સમ્પટિચ્છનચિત્તં, ઉપેક્ખાસહગતં સન્તીરણચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ સત્તપિ અકુસલવિપાકચિત્તાનિ નામ.
૧૦. ઉપેક્ખાસહગતં કુસલવિપાકં ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, તથા સોતવિઞ્ઞાણં, ઘાનવિઞ્ઞાણં, જિવ્હાવિઞ્ઞાણં, સુખસહગતં કાયવિઞ્ઞાણં, ઉપેક્ખાસહગતં સમ્પટિચ્છનચિત્તં, સોમનસ્સસહગતં સન્તીરણચિત્તં, ઉપેક્ખાસહગતં સન્તીરણચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ અટ્ઠપિ કુસલવિપાકાહેતુકચિત્તાનિ નામ.
૧૧. ઉપેક્ખાસહગતં પઞ્ચદ્વારાવજ્જનચિત્તં, તથા મનોદ્વારાવજ્જનચિત્તં, સોમનસ્સસહગતં હસિતુપ્પાદચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ તીણિપિ અહેતુકકિરિયચિત્તાનિ નામ.
૧૨. ઇચ્ચેવ સબ્બથાપિ અટ્ઠારસાહેતુકચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૧૩. સત્તાકુસલપાકાનિ, પુઞ્ઞપાકાનિ અટ્ઠધા.
ક્રિયચિત્તાનિ તીણીતિ, અટ્ઠારસ અહેતુકા.
સોભનચિત્તં
૧૪. પાપાહેતુકમુત્તાનિ, સોભનાનીતિ વુચ્ચરે.
એકૂનસટ્ઠિ ચિત્તાનિ, અથેકનવુતીપિ વા.
કામાવચરસોભનચિત્તં
૧૫. સોમનસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, સોમનસ્સસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં. ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકન્તિ ઇમાનિ અટ્ઠપિ કામાવચરકુસલચિત્તાનિ નામ.
૧૬. સોમનસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, સોમનસ્સસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકન્તિ ઇમાનિ અટ્ઠપિ સહેતુકકામાવચરવિપાકચિત્તાનિ નામ.
૧૭. સોમસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, સોમનસ્સસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકં, ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં અસઙ્ખારિકમેકં, સસઙ્ખારિકમેકન્તિ ઇમાનિ અટ્ઠપિ સહેતુકકામાવચરકિરિયચિત્તાનિ નામ.
૧૮. ઇચ્ચેવં સબ્બથાપિ ચતુવીસતિ સહેતુકકામાવચરકુસલવિપાકકિરિયચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૧૯. વેદનાઞાણસઙ્ખારભેદેન ચતુવીસતિ.
સહેતુકામાવચરપુઞ્ઞપાકક્રિયા મતા.
૨૦. કામે તેવીસ પાકાનિ, પુઞ્ઞાપુઞ્ઞાનિ વીસતિ.
એકાદસ ક્રિયા ચેતિ, ચતુપઞ્ઞાસ સબ્બથા.
રૂપાવચરચિત્તં
૨૧. વિતક્કવિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં પઠમજ્ઝાનકુસલચિત્તં, વિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં દુતિયજ્ઝાનકુસલચિત્તં, પીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં તતિયજ્ઝાનકુસલચિત્તં, સુખેકગ્ગતાસહિતં ચતુત્થજ્ઝાનકુસલચિત્તં, ઉપેક્ખેકગ્ગતાસહિતં પઞ્ચમજ્ઝાનકુસલચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ પઞ્ચપિ રૂપાવચરકુસલચિત્તાનિ નામ.
૨૨. વિતક્કવિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં પઠમજ્ઝાનવિપાકચિત્તં, વિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં દુતિયજ્ઝાનવિપાકચિત્તં, પીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં તતિયજ્ઝાનવિપાકચિત્તં, સુખેકગ્ગતાસહિતં ચતુત્થજ્ઝાનવિપાકચિત્તં, ઉપેક્ખેકગ્ગતાસહિતં પઞ્ચમજ્ઝાનવિપાકચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ પઞ્ચપિ રૂપાવચરવિપાકચિત્તાનિ નામ.
૨૩. વિતક્કવિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં પઠમજ્ઝાનકિરિયચિત્તં, વિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં દુતિયજ્ઝાનકિરિયચિત્તં, પીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં તતિયજ્ઝાનકિરિયચિત્તં, સુખેકગ્ગતાસહિતં ચતુત્થજ્ઝાનકિરિયચિત્તં, ઉપેક્ખેકગ્ગતાસહિતં પઞ્ચમજ્ઝાનકિરિયચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ પઞ્ચપિ રૂપાવચરકિરિયચિત્તાનિ નામ.
૨૪. ઇચ્ચેવં સબ્બથાપિ પન્નરસ રૂપાવચરકુસલવિપાકકિરિયચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૨૫. પઞ્ચધા ઝાનભેદેન, રૂપાવચરમાનસં.
પુઞ્ઞપાકક્રિયાભેદા, તં પઞ્ચદસધા ભવે.
અરૂપાવચરચિત્તં
૨૬. આકાસાનઞ્ચાયતનકુસલચિત્તં, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનકુસલચિત્તં, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનકુસલચિત્તં, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનકુસલચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ ચત્તારિપિ અરૂપાવચરકુસલચિત્તાનિ નામ.
૨૭. આકાસાનઞ્ચાયતનવિપાકચિત્તં, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનવિપાકચિત્તં, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનવિપાકચિત્તં, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનવિપાકચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ ચત્તારિપિ અરૂપાવચરવિપાકચિત્તાનિ નામ.
૨૮. આકાસાનઞ્ચાયતનકિરિયચિત્તં, વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનકિરિયચિત્તં, આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનકિરિયચિત્તં, નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનકિરિયચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ ચત્તારિપિ અરૂપાવચરકિરિયચિત્તાનિ નામ.
૨૯. ઇચ્ચેવં સબ્બથાપિ દ્વાદસ અરૂપાવચરકુસલવિપાકકિરિયચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૩૦. આલમ્બણપ્પભેદેન, ચતુધારુપ્પમાનસં.
પુઞ્ઞપાકક્રિયાભેદા, પુન દ્વાદસધા ઠિતં.
લોકુત્તરચિત્તં
૩૧. સોતાપત્તિમગ્ગચિત્તં, સકદાગામિમગ્ગચિત્તં, અનાગામિમગ્ગચિત્તં, અરહત્તમગ્ગચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ ચત્તારિપિ લોકુત્તરકુસલચિત્તાનિ નામ.
૩૨. સોતાપત્તિફલચિત્તં, સકદાગામિફલચિત્તં, અનાગામિફલચિત્તં, અરહત્તફલચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ ચત્તારિપિ લોકુત્તરવિપાકચિત્તાનિ નામ.
૩૩. ઇચ્ચેવં સબ્બથાપિ અટ્ઠ લોકુત્તરકુસલવિપાકચિત્તાનિ સમત્તાનિ.
૩૪. ચતુમગ્ગપ્પભેદેન, ચતુધા કુસલં તથા.
પાકં તસ્સ ફલત્તાતિ, અટ્ઠધાનુત્તરં મતં.
ચિત્તગણનસઙ્ગહો
૩૫. દ્વાદસાકુસલાનેવં, કુસલાનેકવીસતિ.
છત્તિંસેવ વિપાકાનિ, ક્રિયચિત્તાનિ વીસતિ.
૩૬. ચતુપઞ્ઞાસધા કામે, રૂપે પન્નરસીરયે.
ચિત્તાનિ દ્વાદસારુપ્પે, અટ્ઠધાનુત્તરે તથા.
૩૭. ઇત્થમેકૂનનવુતિપભેદં પન માનસં.
એકવીસસતં વાથ, વિભજન્તિ વિચક્ખણા.
વિત્થારગણના
૩૮. કથમેકૂનનવુતિવિધં ચિત્તં એકવીસસતં હોતિ? વિતક્કવિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં પઠમજ્ઝાનસોતાપત્તિમગ્ગચિત્તં, વિચારપીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં દુતિયજ્ઝાનસોતાપત્તિમગ્ગચિત્તં, પીતિસુખેકગ્ગતાસહિતં તતિયજ્ઝાનસોતાપત્તિમગ્ગચિત્તં, સુખેકગ્ગતાસહિતં ચતુત્થજ્ઝાનસોતાપત્તિમગ્ગચિત્તં, ઉપેક્ખેકગ્ગતાસહિતં પઞ્ચમજ્ઝાનસોતાપત્તિમગ્ગચિત્તઞ્ચેતિ ઇમાનિ પઞ્ચપિ સોતાપત્તિમગ્ગચિત્તાનિ નામ.
૩૯. તથા સકદાગામિમગ્ગઅનાગામિમગ્ગઅરહત્તમગ્ગચિત્તઞ્ચેતિ સમવીસતિ મગ્ગચિત્તાનિ.
૪૦. તથા ફલચિત્તાનિ ચેતિ સમચત્તાલીસ લોકુત્તરચિત્તાનિ ભવન્તીતિ.
૪૧. ઝાનઙ્ગયોગભેદેન, કત્વેકેકન્તુ પઞ્ચધા.
વુચ્ચતાનુત્તરં ચિત્તં, ચત્તાલીસવિધન્તિ ચ.
૪૨. યથા ચ રૂપાવચરં, ગય્હતાનુત્તરં તથા.
પઠમાદિઝાનભેદે, આરુપ્પઞ્ચાપિ પઞ્ચમે.
એકાદસવિધં તસ્મા, પઠમાદિકમીરિતં;
ઝાનમેકેકમન્તે તુ, તેવીસતિવિધં ભવે.
૪૩. સત્તતિંસવિધં પુઞ્ઞં, દ્વિપઞ્ઞાસવિધં તથા.
પાકમિચ્ચાહુ ચિત્તાનિ, એકવીસસતં બુધા.
ઇતિ અભિધમ્મત્થસઙ્ગહે ચિત્તસઙ્ગહવિભાગો નામ
પઠમો પરિચ્છેદો.
૨. ચેતસિકપરિચ્છેદો
સમ્પયોગલક્ખણં
૧. એકુપ્પાદનિરોધા ચ, એકાલમ્બણવત્થુકા.
ચેતોયુત્તા દ્વિપઞ્ઞાસ, ધમ્મા ચેતસિકા મતા.
અઞ્ઞસમાનચેતસિકં
૨. કથં? ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના એકગ્ગતા જીવિતિન્દ્રિયં મનસિકારો ચેતિ સત્તિમે ચેતસિકા સબ્બચિત્તસાધારણા નામ.
૩. વિતક્કો વિચારો અધિમોક્ખો વીરિયં પીતિ છન્દો ચાતિ છ ઇમે ચેતસિકા પકિણ્ણકા નામ.
૪. એવમેતે તેરસ ચેતસિકા અઞ્ઞસમાનાતિ વેદિતબ્બા.
અકુસલચેતસિકં
૫. મોહો અહિરિકં અનોત્તપ્પં ઉદ્ધચ્ચં લોભો દિટ્ઠિ માનો દોસો ઇસ્સા મચ્છરિયં કુક્કુચ્ચં થિનં મિદ્ધં વિચિકિચ્છા ચેતિ ચુદ્દસિમે ચેતસિકા અકુસલા નામ.
સોભનચેતસિકં
૬. સદ્ધા સતિ હિરી ઓત્તપ્પં અલોભો અદોસો તત્રમજ્ઝત્તતા કાયપસ્સદ્ધિ ચિત્તપસ્સદ્ધિ કાયલહુતા ચિત્તલહુતા કાયમુદુતા ચિત્તમુદુતા કાયકમ્મઞ્ઞતા ચિત્તકમ્મઞ્ઞતા કાયપાગુઞ્ઞતા ચિત્તપાગુઞ્ઞતા કાયુજુકતા ચિત્તુજુકતા ચેતિ એકૂનવીસતિમે ચેતસિકા સોભનસાધારણા નામ.
૭. સમ્માવાચા સમ્માકમ્મન્તો સમ્માઆજીવો ચેતિ તિસ્સો વિરતિયો નામ.
૮. કરુણા મુદિતા અપ્પમઞ્ઞાયો નામાતિ સબ્બથાપિ પઞ્ઞિન્દ્રિયેન સદ્ધિં પઞ્ચવીસતિમે ચેતસિકા સોભનાતિ વેદિતબ્બા.
૯. એત્તાવતા ચ –
તેરસઞ્ઞસમાના ચ, ચુદ્દસાકુસલા તથા;
સોભના પઞ્ચવીસાતિ, દ્વિપઞ્ઞાસ પવુચ્ચરે.
સમ્પયોગનયો
૧૦. તેસં ચિત્તાવિયુત્તાનં, યથાયોગમિતો પરં.
ચિત્તુપ્પાદેસુ પચ્ચેકં, સમ્પયોગો પવુચ્ચતિ.
૧૧. સત્ત સબ્બત્થ યુજ્જન્તિ, યથાયોગં પકિણ્ણકા.
ચુદ્દસાકુસલેસ્વેવ, સોભનેસ્વેવ સોભના.
અઞ્ઞસમાનચેતસિકસમ્પયોગનયો
૧૨. કથં? સબ્બચિત્તસાધારણા તાવ સત્તિમે ચેતસિકા સબ્બેસુપિ એકૂનનવુતિચિત્તુપ્પાદેસુ લબ્ભન્તિ.
૧૩. પકિણ્ણકેસુ પન વિતક્કો તાવ દ્વિપઞ્ચવિઞ્ઞાણવજ્જિતકામાવચરચિત્તેસુ ચેવ એકાદસસુ પઠમજ્ઝાનચિત્તેસુ ચેતિ પઞ્ચપઞ્ઞાસચિત્તેસુ ઉપ્પજ્જતિ.
૧૪. વિચારો પન તેસુ ચેવ એકાદસસુ દુતિયજ્ઝાનચિત્તેસુ ચાતિ છસટ્ઠિચિત્તેસુ.
૧૫. અધિમોક્ખો દ્વિપઞ્ચવિઞ્ઞાણવિચિકિચ્છાસહગતવજ્જિતચિત્તેસુ.
૧૬. વીરિયં પઞ્ચદ્વારાવજ્જનદ્વિપઞ્ચવિઞ્ઞાણસમ્પટિચ્છનસન્તીરણવજ્જિતચિત્તેસુ.
૧૭. પીતિ દોમનસ્સુપેક્ખાસહગતકાયવિઞ્ઞાણચતુત્થજ્ઝાનવજ્જિતચિત્તેસુ.
૧૮. છન્દો અહેતુકમોમૂહવજ્જિતચિત્તેસૂતિ.
૧૯. તે પન ચિત્તુપ્પાદા યથાક્કમં –
છસટ્ઠિ પઞ્ચપઞ્ઞાસ, એકાદસ ચ સોળસ;
સત્તતિ વીસતિ ચેવ, પકિણ્ણકવિવજ્જિતા.
પઞ્ચપઞ્ઞાસ છસટ્ઠિટ્ઠસત્તતિ તિસત્તતિ;
એકપઞ્ઞાસ ચેકૂનસત્તતિ સપકિણ્ણકા.
અકુસલચેતસિકસમ્પયોગનયો
૨૦. અકુસલેસુ પન મોહો અહિરિકં અનોત્તપ્પં ઉદ્ધચ્ચઞ્ચાતિ ચત્તારોમે ચેતસિકા સબ્બાકુસલસાધારણા નામ, સબ્બેસુપિ દ્વાદસા કુસલેસુ લબ્ભન્તિ.
૨૧. લોભો અટ્ઠસુ લોભસહગતચિત્તેસ્વેવ લબ્ભતિ.
૨૨. દિટ્ઠિ ચતૂસુ દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તેસુ.
૨૩. માનો ચતૂસુ દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તેસુ.
૨૪. દોસો ઇસ્સા મચ્છરિયં કુક્કુચ્ચઞ્ચાતિ દ્વીસુ પટિઘસમ્પયુત્તચિત્તેસુ.
૨૫. થિનમિદ્ધં પઞ્ચસુ સસઙ્ખારિકચિત્તેસુ.
૨૬. વિચિકિચ્છા વિચિકિચ્છાસહગતચિત્તેયેવાતિ.
૨૭. સબ્બાપુઞ્ઞેસુ ચત્તારો,
લોભમૂલે તયો ગતા;
દોસમૂલેસુ ચત્તારો,
સસઙ્ખારે દ્વયં તથા.
વિચિકિચ્છા વિચિકિચ્છા-ચિત્તે ચાતિ ચતુદ્દસ;
દ્વાદસાકુલેસ્વેવ, સમ્પયુજ્જન્તિ પઞ્ચધા.
સોભનચેતસિકસમ્પયોગનયો
૨૮. સોભનેસુ પન સોભનસાધારણા તાવ એકૂનવીસતિમે ચેતસિકા સબ્બેસુપિ એકૂનસટ્ઠિસોભનચિત્તેસુ સંવિજ્જન્તિ.
૨૯. વિરતિયો પન તિસ્સોપિ લોકુત્તરચિત્તેસુ સબ્બથાપિ નિયતા એકતોવ લબ્ભન્તિ, લોકિયેસુ પન કામાવચરકુસલેસ્વેવ કદાચિ સન્દિસ્સન્તિ વિસું વિસું.
૩૦. અપ્પમઞ્ઞાયો પન દ્વાદસસુ પઞ્ચમજ્ઝાનવજ્જિતમહગ્ગતચિત્તેસુ ચેવ કામાવચરકુસલેસુ ચ સહેતુકકામાવચરકિરિયચિત્તેસુ ચાતિ અટ્ઠવીસતિચિત્તેસ્વેવ કદાચિ નાના હુત્વા જાયન્તિ, ઉપેક્ખાસહગતેસુ પનેત્થ કરુણામુદિતા ન સન્તીતિ કેચિ વદન્તિ.
૩૧. પઞ્ઞા પન દ્વાદસસુ ઞાણસમ્પયુત્તકામાવચરચિત્તેસુ ચેવ સબ્બેસુપિ પઞ્ચતિંસમહગ્ગતલોકુત્તરચિત્તેસુ ચાતિ સત્તચત્તાલીસચિત્તેસુ સમ્પયોગં ગચ્છતીતિ.
૩૨. એકૂનવીસતિ ધમ્મા, જાયન્તેકૂનસટ્ઠિસુ.
તયો સોળસચિત્તેસુ, અટ્ઠવીસતિયં દ્વયં.
પઞ્ઞા પકાસિતા, સત્તચત્તાલીસવિધેસુપિ;
સમ્પયુત્તા ચતુધેવં, સોભનેસ્વેવ સોભના.
૩૩. ઇસ્સામચ્છેરકુક્કુચ્ચ-વિરતિકરુણાદયો.
નાના કદાચિ માનો ચ, થિન મિદ્ધં તથા સહ.
૩૪. યથાવુત્તાનુસારેન, સેસા નિયતયોગિનો.
સઙ્ગહઞ્ચ પવક્ખામિ, તેસં દાનિ યથારહં.
સઙ્ગહનયો
૩૫. છત્તિંસાનુત્તરે ધમ્મા, પઞ્ચતિંસ મહગ્ગતે.
અટ્ઠતિંસાપિ લબ્ભન્તિ, કામાવચરસોભને.
સત્તવીસતિપુઞ્ઞમ્હિ, દ્વાદસાહેતુકેતિ ચ;
યથાસમ્ભવયોગેન, પઞ્ચધા તત્થ સઙ્ગહો.
લોકુત્તરચિત્તસઙ્ગહનયો
૩૬. કથં? લોકુત્તરેસુ તાવ અટ્ઠસુ પઠમજ્ઝાનિકચિત્તેસુ અઞ્ઞસમાના તેરસ ચેતસિકા, અપ્પમઞ્ઞાવજ્જિતા તેવીસતિ સોભનચેતસિકા ચેતિ છત્તિંસ ધમ્મા સઙ્ગહં ગચ્છન્તિ, તથા દુતિયજ્ઝાનિકચિત્તેસુ વિતક્કવજ્જા, તતિયજ્ઝાનિકચિત્તેસુ વિતક્કવિચારવજ્જા, ચતુત્થજ્ઝાનિકચિત્તેસુ વિતક્કવિચારપીતિવજ્જા, પઞ્ચમજ્ઝાનિકચિત્તેસુપિ ઉપેક્ખાસહગતા તે એવ સઙ્ગય્હન્તીતિ સબ્બથાપિ અટ્ઠસુ લોકુત્તરચિત્તેસુ પઞ્ચકજ્ઝાનવસેન પઞ્ચધાવ સઙ્ગહો હોતીતિ.
૩૭. છત્તિંસ પઞ્ચતિંસ ચ, ચતુત્તિંસ યથાક્કમં.
તેત્તિંસદ્વયમિચ્ચેવં, પઞ્ચધાનુત્તરે ઠિતા.