૧. અસઙ્ખતસુત્તં

૩૭૭. ‘‘અસઙ્ખતઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ અસઙ્ખતગામિઞ્ચ મગ્ગં. તં સુણાથ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતં? યો, ભિક્ખવે, રાગક્ખયો દોસક્ખયો મોહક્ખયો – ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતં. કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? સમથો. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દેસિતં વો મયા અસઙ્ખતં, દેસિતો અસઙ્ખતગામિમગ્ગો. યં, ભિક્ખવે, સત્થારા કરણીયં સાવકાનં હિતેસિના અનુકમ્પકેન અનુકમ્પં ઉપાદાય, કતં વો તં મયા. એતાનિ, ભિક્ખવે, રુક્ખમૂલાનિ, એતાનિ સુઞ્ઞાગારાનિ. ઝાયથ, ભિક્ખવે, મા પમાદત્થ; મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થ. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસનીતિ.

‘‘અસઙ્ખતઞ્ચ વો, ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ અસઙ્ખતગામિઞ્ચ મગ્ગં. તં સુણાથ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતં? યો, ભિક્ખવે, રાગક્ખયો દોસક્ખયો મોહક્ખયો – ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતં. કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? વિપસ્સના. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દેસિતં વો મયા અસઙ્ખતં…પે… અયં વો અમ્હાકં અનુસાસનીતિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? અવિતક્કો અવિચારો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? સુઞ્ઞતો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? અનિમિત્તો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? અપ્પણિહિતો સમાધિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વેદનાસુ વેદનાનુપસ્સી વિહરતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચિત્તે ચિત્તાનુપસ્સી…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનુપ્પન્નાનં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં અનુપ્પાદા છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉપ્પન્નાનં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાના છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનુપ્પન્નાનં કુસલાનં ધમ્માનં ઉપ્પાદા છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉપ્પન્નાનં કુસલાનં ધમ્માનં ઠિતિયા અસમ્મોસાય ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય ભાવનાય પારિપૂરિયા છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ છન્દસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો …પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વીરિયસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચિત્તસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વીમંસસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સદ્ધિન્દ્રિયં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વીરિયિન્દ્રિયં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિન્દ્રિયં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમાધિન્દ્રિયં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ઞિન્દ્રિયં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સદ્ધાબલં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વીરિયબલં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિબલં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમાધિબલં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ પઞ્ઞાબલં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ…પે… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે….

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમ્માદિટ્ઠિં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો…પે… કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમ્માસઙ્કપ્પં ભાવેતિ …પે… સમ્માવાચં ભાવેતિ…પે… સમ્માકમ્મન્તં ભાવેતિ…પે… સમ્માઆજીવં ભાવેતિ…પે… સમ્માવાયામં ભાવેતિ…પે… સમ્માસતિં ભાવેતિ…પે… અસઙ્ખતઞ્ચ વો ભિક્ખવે, દેસેસ્સામિ અસઙ્ખતગામિઞ્ચ મગ્ગં. તં સુણાથ. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતં…પે…? કતમો ચ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સમ્માસમાધિં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અસઙ્ખતગામિમગ્ગો. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દેસિતં વો મયા અસઙ્ખતં, દેસિતો અસઙ્ખતગામિમગ્ગો. યં, ભિક્ખવે, સત્થારા કરણીયં સાવકાનં હિતેસિના અનુકમ્પકેન અનુકમ્પં ઉપાદાય, કતં વો તં મયા. એતાનિ, ભિક્ખવે, રુક્ખમૂલાનિ, એતાનિ સુઞ્ઞાગારાનિ. ઝાયથ, ભિક્ખવે, મા પમાદત્થ; મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થ. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસની’’તિ. પઠમં.