૨. દુતિયગમનવગ્ગો

૧. વાતસુત્તં

૨૨૪. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘કિસ્મિં નુ ખો, ભિક્ખવે, સતિ, કિં ઉપાદાય, કિં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘ન વાતા વાયન્તિ, ન નજ્જો સન્દન્તિ, ન ગબ્ભિનિયો વિજાયન્તિ, ન ચન્દિમસૂરિયા ઉદેન્તિ વા અપેન્તિ વા, એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા…પે… ‘‘રૂપે ખો, ભિક્ખવે, સતિ, રૂપં ઉપાદાય, રૂપં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘ન વાતા વાયન્તિ…પે… એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’તિ. વેદનાય સતિ…પે… સઞ્ઞાય સતિ…પે… સઙ્ખારેસુ સતિ… વિઞ્ઞાણે સતિ, વિઞ્ઞાણં ઉપાદાય, વિઞ્ઞાણં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘ન વાતા વાયન્તિ…પે… એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ન વાતા વાયન્તિ…પે… એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘ન વાતા વાયન્તિ…પે… એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’’તિ. ‘‘વેદના… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય ‘ન વાતા વાયન્તિ…પે… એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘ન વાતા વાયન્તિ, ન નજ્જો સન્દન્તિ, ન ગબ્ભિનિયો વિજાયન્તિ, ન ચન્દિમસૂરિયા ઉદેન્તિ વા અપેન્તિ વા, એસિકટ્ઠાયિટ્ઠિતા’’’તિ. પઠમં.

૨૨૫-૨૪૦. (પુરિમવગ્ગે વિય અટ્ઠારસ વેય્યાકરણાનિ વિત્થારેતબ્બાનીતિ.) સત્તરસમં.

૧૮. નેવહોતિનનહોતિસુત્તં

૨૪૧. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘કિસ્મિં નુ ખો, ભિક્ખવે, સતિ, કિં ઉપાદાય, કિં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘નેવ હોતિ ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા…પે… ‘‘રૂપે ખો, ભિક્ખવે, સતિ, રૂપં ઉપાદાય, રૂપં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’તિ. વેદનાય સતિ… સઞ્ઞાય સતિ… સઙ્ખારેસુ સતિ… વિઞ્ઞાણે સતિ, વિઞ્ઞાણં ઉપાદાય, વિઞ્ઞાણં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ. ‘‘વેદના… સઞ્ઞા … સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘નેવ હોતિ, ન ન હોતિ તથાગતો પરં મરણા’’’તિ. અટ્ઠારસમં.

૧૯. રૂપીઅત્તાસુત્તં

૨૪૨. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘કિસ્મિં નુ ખો, ભિક્ખવે, સતિ, કિં ઉપાદાય, કિં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા…પે… ‘‘રૂપે ખો, ભિક્ખવે, સતિ, રૂપં ઉપાદાય, રૂપં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’તિ. વેદનાય સતિ…પે… સઞ્ઞાય સતિ… સઙ્ખારેસુ સતિ… વિઞ્ઞાણે સતિ, વિઞ્ઞાણં ઉપાદાય, વિઞ્ઞાણં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘વેદના…પે… ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘રૂપી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણા’’’તિ. એકૂનવીસતિમં.

૨૦. અરૂપીઅત્તાસુત્તં

૨૪૩. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘કિસ્મિં નુ ખો, ભિક્ખવે, સતિ, કિં ઉપાદાય, કિં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘અરૂપી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ? (પેય્યાલો) વીસતિમં.

૨૧. રૂપીચઅરૂપીચઅત્તાસુત્તં

૨૪૪. સાવત્થિનિદાનં. ‘‘રૂપી ચ અરૂપી ચ અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ…પે…. એકવીસતિમં.

૨૨. નેવરૂપીનારૂપીઅત્તાસુત્તં

૨૪૫. ‘‘નેવ રૂપી નારૂપી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ…પે…. બાવીસતિમં.

૨૩. એકન્તસુખીસુત્તં

૨૪૬. ‘‘એકન્તસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ…પે…. તેવીસતિમં.

૨૪. એકન્તદુક્ખીસુત્તં

૨૪૭. ‘‘એકન્તદુક્ખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ…પે…. ચતુવીસતિમં.

૨૫. સુખદુક્ખીસુત્તં

૨૪૮. ‘‘સુખદુક્ખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ…પે…. પઞ્ચવીસતિમં.

૨૬. અદુક્ખમસુખીસુત્તં

૨૪૯. ‘‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’તિ? ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા…પે… ‘‘રૂપે ખો, ભિક્ખવે, સતિ, રૂપં ઉપાદાય, રૂપં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’તિ. વેદનાય સતિ… સઞ્ઞાય સતિ… સઙ્ખારેસુ સતિ… વિઞ્ઞાણે સતિ, વિઞ્ઞાણં ઉપાદાય, વિઞ્ઞાણં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, રૂપં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ. ‘‘વેદના… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં નિચ્ચં વા અનિચ્ચં વા’’તિ? ‘‘અનિચ્ચં, ભન્તે’’…પે… વિપરિણામધમ્મં, અપિ નુ તં અનુપાદાય એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, દુક્ખે સતિ, દુક્ખં ઉપાદાય, દુક્ખં અભિનિવિસ્સ એવં દિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જતિ – ‘અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ અરોગો પરં મરણા’’’તિ. છબ્બીસતિમં.

દુતિયપેય્યાલો.

તસ્સુદ્દાનં –

વાતં એતં મમ સો, અત્તા નો ચ મે સિયા;

નત્થિ કરોતો હેતુ ચ, મહાદિટ્ઠેન અટ્ઠમં.

સસ્સતો અસસ્સતો ચેવ, અન્તાનન્તવા ચ વુચ્ચતિ;

તં જીવં અઞ્ઞં જીવઞ્ચ, તથાગતેન ચત્તારો.

રૂપી અત્તા હોતિ, અરૂપી ચ અત્તા હોતિ;

રૂપી ચ અરૂપી ચ અત્તા હોતિ;

નેવ રૂપી નારૂપી અત્તા હોતિ, એકન્તસુખી અત્તા હોતિ.

એકન્તદુક્ખી અત્તા હોતિ, સુખદુક્ખી અત્તા હોતિ;

અદુક્ખમસુખી અત્તા હોતિ, અરોગો પરં મરણાતિ;

ઇમે છબ્બીસતિ સુત્તા, દુતિયવારેન દેસિતા.