૫. અનુમાનસુત્તં

૧૮૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો ભગ્ગેસુ વિહરતિ સુસુમારગિરે [સુંસુમારગિરે (સી. સ્યા. પી.)] ભેસકળાવને મિગદાયે. તત્ર ખો આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો, ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો મહામોગ્ગલ્લાનસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો એતદવોચ –

‘‘પવારેતિ ચેપિ, આવુસો, ભિક્ખુ – ‘વદન્તુ મં આયસ્મન્તો, વચનીયોમ્હિ આયસ્મન્તેહી’તિ, સો ચ હોતિ દુબ્બચો, દોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો, અક્ખમો અપ્પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિં, અથ ખો નં સબ્રહ્મચારી ન ચેવ વત્તબ્બં મઞ્ઞન્તિ, ન ચ અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ, ન ચ તસ્મિં પુગ્ગલે વિસ્સાસં આપજ્જિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ.

‘‘કતમે ચાવુસો, દોવચસ્સકરણા ધમ્મા? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ પાપિચ્છો હોતિ, પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ પાપિચ્છો હોતિ, પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અત્તુક્કંસકો હોતિ પરવમ્ભી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અત્તુક્કંસકો હોતિ પરવમ્ભી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધાભિભૂતો. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધાભિભૂતો – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધહેતુ ઉપનાહી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધહેતુ ઉપનાહી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધહેતુ અભિસઙ્ગી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધહેતુ અભિસઙ્ગી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધસામન્તા [કોધસામન્તં (સ્યા. પી. ક.)] વાચં નિચ્છારેતા. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ કોધનો હોતિ કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો [ચુદિતો (સી. સ્યા. પી.)] ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરતિ – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં અપસાદેતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં અપસાદેતિ – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેતિ – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયતિ – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પળાસી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ મક્ખી હોતિ પળાસી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ઇસ્સુકી હોતિ મચ્છરી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ સઠો હોતિ માયાવી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ સઠો હોતિ માયાવી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ થદ્ધો હોતિ અતિમાની. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ થદ્ધો હોતિ અતિમાની – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ સન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી – અયમ્પિ ધમ્મો દોવચસ્સકરણો. ઇમે વુચ્ચન્તાવુસો, દોવચસ્સકરણા ધમ્મા.

૧૮૨. ‘‘નો ચેપિ, આવુસો, ભિક્ખુ પવારેતિ – ‘વદન્તુ મં આયસ્મન્તો, વચનીયોમ્હિ આયસ્મન્તેહી’તિ, સો ચ હોતિ સુવચો, સોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો, ખમો પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિં, અથ ખો નં સબ્રહ્મચારી વત્તબ્બઞ્ચેવ મઞ્ઞન્તિ, અનુસાસિતબ્બઞ્ચ મઞ્ઞન્તિ, તસ્મિઞ્ચ પુગ્ગલે વિસ્સાસં આપજ્જિતબ્બં મઞ્ઞન્તિ.

‘‘કતમે ચાવુસો, સોવચસ્સકરણા ધમ્મા? ઇધાવુસો, ભિક્ખુ ન પાપિચ્છો હોતિ, ન પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ન પાપિચ્છો હોતિ ન પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અનત્તુક્કંસકો હોતિ અપરવમ્ભી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અનત્તુક્કંસકો હોતિ અપરવમ્ભી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધાભિભૂતો. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધાભિભૂતો – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધહેતુ ઉપનાહી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધહેતુ ઉપનાહી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધહેતુ અભિસઙ્ગી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધહેતુ અભિસઙ્ગી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ન કોધનો હોતિ ન કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં નપ્પટિપ્ફરતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં નપ્પટિપ્ફરતિ – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં ન અપસાદેતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં ન અપસાદેતિ – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ ન પચ્ચારોપેતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ ન પચ્ચારોપેતિ – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ, ન બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન ન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ, ન બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અપદાને સમ્પાયતિ. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ ચોદિતો ચોદકેન અપદાને સમ્પાયતિ – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અમક્ખી હોતિ અપળાસી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અમક્ખી હોતિ અપળાસી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અનિસ્સુકી હોતિ અમચ્છરી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અનિસ્સુકી હોતિ અમચ્છરી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અસઠો હોતિ અમાયાવી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અસઠો હોતિ અમાયાવી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અત્થદ્ધો હોતિ અનતિમાની. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અત્થદ્ધો હોતિ અનતિમાની – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુ અસન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ અનાધાનગ્ગાહી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી. યમ્પાવુસો, ભિક્ખુ અસન્દિટ્ઠિપરામાસી હોતિ, અનાધાનગ્ગાહી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી – અયમ્પિ ધમ્મો સોવચસ્સકરણો. ઇમે વુચ્ચન્તાવુસો, સોવચસ્સકરણા ધમ્મા.

૧૮૩. ‘‘તત્રાવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં અનુમિનિતબ્બં [અનુમાનિતબ્બં (સી.)] – ‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો પાપિચ્છો, પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં પાપિચ્છો પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ન પાપિચ્છો ભવિસ્સામિ, ન પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો અત્તુક્કંસકો પરવમ્ભી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં અત્તુક્કંસકો પરવમ્ભી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અનત્તુક્કંસકો ભવિસ્સામિ અપરવમ્ભી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો કોધનો કોધાભિભૂતો, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો. અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં કોધનો કોધાભિભૂતો, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ન કોધનો ભવિસ્સામિ ન કોધાભિભૂતો’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો કોધનો કોધહેતુ ઉપનાહી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં કોધનો કોધહેતુ ઉપનાહી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ન કોધનો ભવિસ્સામિ ન કોધહેતુ ઉપનાહી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો કોધનો કોધહેતુ અભિસઙ્ગી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં કોધનો કોધહેતુ અભિસઙ્ગી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ન કોધનો ભવિસ્સામિ ન કોધહેતુ અભિસઙ્ગી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો કોધનો કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં કોધનો કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ન કોધનો ભવિસ્સામિ ન કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરતિ, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પન ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરેય્યં, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં નપ્પટિપ્ફરિસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં અપસાદેતિ, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પન ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં અપસાદેય્યં, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં ન અપસાદેસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેતિ, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પન ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેય્યં, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ ન પચ્ચારોપેસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ચોદિતો ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરતિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પન ચોદિતો ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરેય્યં, બહિદ્ધા કથં અપનામેય્યં, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરેય્યં, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ચોદિતો ચોદકેન ન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરિસ્સામિ, ન બહિદ્ધા કથં અપનામેસ્સામિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરિસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ચોદિતો ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયતિ, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પન ચોદિતો ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયેય્યં, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘ચોદિતો ચોદકેન અપદાને સમ્પાયિસ્સામી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો મક્ખી પળાસી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં મક્ખી પળાસી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અમક્ખી ભવિસ્સામિ અપળાસી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો ઇસ્સુકી મચ્છરી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં ઇસ્સુકી મચ્છરી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અનિસ્સુકી ભવિસ્સામિ અમચ્છરી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો સઠો માયાવી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં સઠો માયાવી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અસઠો ભવિસ્સામિ અમાયાવી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો થદ્ધો અતિમાની, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં થદ્ધો અતિમાની, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અત્થદ્ધો ભવિસ્સામિ અનતિમાની’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

‘‘‘યો ખ્વાયં પુગ્ગલો સન્દિટ્ઠિપરામાસી આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, અયં મે પુગ્ગલો અપ્પિયો અમનાપો; અહઞ્ચેવ ખો પનસ્સં સન્દિટ્ઠિપરામાસી આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી, અહંપાસ્સં પરેસં અપ્પિયો અમનાપો’તિ. એવં જાનન્તેનાવુસો, ભિક્ખુના ‘અસન્દિટ્ઠિપરામાસી ભવિસ્સામિ અનાધાનગ્ગાહી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી’તિ ચિત્તં ઉપ્પાદેતબ્બં.

૧૮૪. ‘‘તત્રાવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ પાપિચ્છો, પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘પાપિચ્છો ખોમ્હિ, પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ન ખોમ્હિ પાપિચ્છો, ન પાપિકાનં ઇચ્છાનં વસં ગતો’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ અત્તુક્કંસકો પરવમ્ભી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અત્તુક્કંસકો ખોમ્હિ પરવમ્ભી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અનત્તુક્કંસકો ખોમ્હિ અપરવમ્ભી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ કોધનો કોધાભિભૂતો’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘કોધનો ખોમ્હિ કોધાભિભૂતો’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ન ખોમ્હિ કોધનો કોધાભિભૂતો’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ કોધનો કોધહેતુ ઉપનાહી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ ‘કોધનો ખોમ્હિ કોધહેતુ ઉપનાહી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ ‘ન ખોમ્હિ કોધનો કોધહેતુ ઉપનાહી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ કોધનો કોધહેતુ અભિસઙ્ગી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘કોધનો ખોમ્હિ કોધહેતુ અભિસઙ્ગી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ન ખોમ્હિ કોધનો કોધહેતુ અભિસઙ્ગી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ કોધનો કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘કોધનો ખોમ્હિ કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ન ખોમ્હિ કોધનો કોધસામન્તા વાચં નિચ્છારેતા’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરામી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકં પટિપ્ફરામી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકં નપ્પટિપ્ફરામી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકં અપસાદેમી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકં અપસાદેમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકં ન અપસાદેમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ચોદિતો ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેમી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકસ્સ પચ્ચારોપેમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ચોદકસ્સ ન પચ્ચારોપેમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ચોદિતો ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરામિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેમિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોમી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરામિ, બહિદ્ધા કથં અપનામેમિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન ન અઞ્ઞેનઞ્ઞં પટિચરામિ, ન બહિદ્ધા કથં અપનામેમિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોમી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ચોદિતો ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયામી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન અપદાને ન સમ્પાયામી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ચોદિતો ખોમ્હિ ચોદકેન અપદાને સમ્પાયામી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ મક્ખી પળાસી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘મક્ખી ખોમ્હિ પળાસી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અમક્ખી ખોમ્હિ અપળાસી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ ઇસ્સુકી મચ્છરી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘ઇસ્સુકી ખોમ્હિ મચ્છરી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અનિસ્સુકી ખોમ્હિ અમચ્છરી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ સઠો માયાવી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘સઠો ખોમ્હિ માયાવી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અસઠો ખોમ્હિ અમાયાવી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ થદ્ધો અતિમાની’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘થદ્ધો ખોમ્હિ અતિમાની’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અત્થદ્ધો ખોમ્હિ અનતિમાની’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘પુન ચપરં, આવુસો, ભિક્ખુના અત્તનાવ અત્તાનં એવં પચ્ચવેક્ખિતબ્બં – ‘કિં નુ ખોમ્હિ સન્દિટ્ઠિપરામાસી આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી’તિ? સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘સન્દિટ્ઠિપરામાસી ખોમ્હિ આધાનગ્ગાહી દુપ્પટિનિસ્સગ્ગી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેસંયેવ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો એવં જાનાતિ – ‘અસન્દિટ્ઠિપરામાસી ખોમ્હિ અનાધાનગ્ગાહી સુપ્પટિનિસ્સગ્ગી’તિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘સચે, આવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો સબ્બેપિમે પાપકે અકુસલે ધમ્મે અપ્પહીને અત્તનિ સમનુપસ્સતિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના સબ્બેસંયેવ ઇમેસં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો સબ્બેપિમે પાપકે અકુસલે ધમ્મે પહીને અત્તનિ સમનુપસ્સતિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં, અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસુ.

‘‘સેય્યથાપિ, આવુસો, ઇત્થી વા પુરિસો વા, દહરો યુવા મણ્ડનજાતિકો, આદાસે વા પરિસુદ્ધે પરિયોદાતે, અચ્છે વા ઉદકપત્તે, સકં મુખનિમિત્તં પચ્ચવેક્ખમાનો, સચે તત્થ પસ્સતિ રજં વા અઙ્ગણં વા, તસ્સેવ રજસ્સ વા અઙ્ગણસ્સ વા પહાનાય વાયમતિ; નો ચે તત્થ પસ્સતિ રજં વા અઙ્ગણં વા, તેનેવ અત્તમનો હોતિ – ‘લાભા વત મે, પરિસુદ્ધં વત મે’તિ. એવમેવ ખો, આવુસો, સચે ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો સબ્બેપિમે પાપકે અકુસલે ધમ્મે અપ્પહીને અત્તનિ સમનુપસ્સતિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના સબ્બેસંયેવ ઇમેસં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય વાયમિતબ્બં. સચે પનાવુસો, ભિક્ખુ પચ્ચવેક્ખમાનો સબ્બેપિમે પાપકે અકુસલે ધમ્મે પહીને અત્તનિ સમનુપસ્સતિ, તેનાવુસો, ભિક્ખુના તેનેવ પીતિપામોજ્જેન વિહાતબ્બં, અહોરત્તાનુસિક્ખિના કુસલેસુ ધમ્મેસૂ’’તિ.

ઇદમવોચાયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો. અત્તમના તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો મહામોગ્ગલ્લાનસ્સ ભાસિતં અભિનન્દુન્તિ.

અનુમાનસુત્તં નિટ્ઠિતં પઞ્ચમં.