નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

ખુદ્દકનિકાયે

વિમાનવત્થુપાળિ

૧. ઇત્થિવિમાનં

૧. પીઠવગ્ગો

૧. પઠમપીઠવિમાનવત્થુ

૧. ‘‘પીઠં તે સોવણ્ણમયં ઉળારં, મનોજવં ગચ્છતિ યેનકામં;

અલઙ્કતે મલ્યધરે [માલ્યધરે (સ્યા.)] સુવત્થે, ઓભાસસિ વિજ્જુરિવબ્ભકૂટં.

૨. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૩. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૪. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન [મોગ્ગલાનેન (ક.) એવમુપરિપિ] પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૫. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, અબ્ભાગતાનાસનકં અદાસિં;

અભિવાદયિં અઞ્જલિકં અકાસિં, યથાનુભાવઞ્ચ અદાસિ દાનં.

૬. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૭. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

પઠમપીઠવિમાનં પઠમં.

૨. દુતિયપીઠવિમાનવત્થુ

૮. ‘‘પીઠં તે વેળુરિયમયં ઉળારં, મનોજવં ગચ્છતિ યેનકામં;

અલઙ્કતે મલ્યધરે સુવત્થે, ઓભાસસિ વિજ્જુરિવબ્ભકૂટં.

૯. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૧૦. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૧. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૧૨. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, અબ્ભાગતાનાસનકં અદાસિં;

અભિવાદયિં અઞ્જલિકં અકાસિં, યથાનુભાવઞ્ચ અદાસિ દાનં.

૧૩. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૧૪. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

દુતિયપીઠવિમાનં દુતિયં.

૩. તતિયપીઠવિમાનવત્થુ

૧૫. ‘‘પીઠં તે સોવણ્ણમયં ઉળારં, મનોજવં ગચ્છતિ યેનકામં;

અલઙ્કતે મલ્યધરે સુવત્થે, ઓભાસસિ વિજ્જુરિવબ્ભકૂટં.

૧૬. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૧૭. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૧૮. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૧૯. ‘‘અપ્પસ્સ કમ્મસ્સ ફલં મમેદં [મમેતં (ક.)], યેનમ્હિ [તેનમ્હિ (ક.)] એવં જલિતાનુભાવા;

અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, પુરિમાય જાતિયા મનુસ્સલોકે.

૨૦. ‘‘અદ્દસં વિરજં ભિક્ખું, વિપ્પસન્નમનાવિલં;

તસ્સ અદાસહં પીઠં, પસન્ના સેહિ પાણિભિ.

૨૧. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૨૨. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

તતિયપીઠવિમાનં તતિયં.

૪. ચતુત્થપીઠવિમાનવત્થુ

૨૩. ‘‘પીઠં તે વેળુરિયમયં ઉળારં, મનોજવં ગચ્છતિ યેનકામં;

અલઙ્કતે મલ્યધરે સુવત્થે, ઓભાસસિ વિજ્જુરિવબ્ભકૂટં.

૨૪. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૨૫. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૨૬. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૨૭. ‘‘અપ્પસ્સ કમ્મસ્સ ફલં મમેદં, યેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા;

અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, પુરિમાય જાતિયા મનુસ્સલોકે.

૨૮. ‘‘અદ્દસં વિરજં ભિક્ખું, વિપ્પસન્નમનાવિલં;

તસ્સ અદાસહં પીઠં, પસન્ના સેહિ પાણિભિ.

૨૯. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૩૦. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

ચતુત્થપીઠવિમાનં ચતુત્થં.

૫. કુઞ્જરવિમાનવત્થુ

૩૧. ‘‘કુઞ્જરો તે વરારોહો, નાનારતનકપ્પનો;

રુચિરો થામવા જવસમ્પન્નો, આકાસમ્હિ સમીહતિ.

૩૨. ‘‘પદુમિ પદ્મ [પદુમ… (સી. સ્યા.) એવમુપરિપિ] પત્તક્ખિ, પદ્મુપ્પલજુતિન્ધરો;

પદ્મચુણ્ણાભિકિણ્ણઙ્ગો, સોણ્ણપોક્ખરમાલધા [… માલવા (સી. સ્યા.)].

૩૩. ‘‘પદુમાનુસટં મગ્ગં, પદ્મપત્તવિભૂસિતં.

ઠિતં વગ્ગુમનુગ્ઘાતી, મિતં ગચ્છતિ વારણો.

૩૪. ‘‘તસ્સ પક્કમમાનસ્સ, સોણ્ણકંસા રતિસ્સરા;

તેસં સુય્યતિ નિગ્ઘોસો, તુરિયે પઞ્ચઙ્ગિકે યથા.

૩૫. ‘‘તસ્સ નાગસ્સ ખન્ધમ્હિ, સુચિવત્થા અલઙ્કતા;

મહન્તં અચ્છરાસઙ્ઘં, વણ્ણેન અતિરોચસિ.

૩૬. ‘‘દાનસ્સ તે ઇદં ફલં, અથો સીલસ્સ વા પન;

અથો અઞ્જલિકમ્મસ્સ, તં મે અક્ખાહિ પુચ્છિતા’’તિ;

૩૭. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૩૮. ‘‘દિસ્વાન ગુણસમ્પન્નં, ઝાયિં ઝાનરતં સતં;

અદાસિં પુપ્ફાભિકિણ્ણં, આસનં દુસ્સસન્થતં.

૩૯. ‘‘ઉપડ્ઢં પદ્મમાલાહં, આસનસ્સ સમન્તતો;

અબ્ભોકિરિસ્સં પત્તેહિ, પસન્ના સેહિ પાણિભિ.

૪૦. ‘‘તસ્સ કમ્મકુસલસ્સ [કમ્મસ્સ કુસલસ્સ (સી. પી.)], ઇદં મે ઈદિસં ફલં;

સક્કારો ગરુકારો ચ, દેવાનં અપચિતા અહં.

૪૧. ‘‘યો વે સમ્માવિમુત્તાનં, સન્તાનં બ્રહ્મચારિનં;

પસન્નો આસનં દજ્જા, એવં નન્દે યથા અહં.

૪૨. ‘‘તસ્મા હિ અત્તકામેન [અત્થકામેન (ક.)], મહત્તમભિકઙ્ખતા;

આસનં દાતબ્બં હોતિ, સરીરન્તિમધારિન’’ન્તિ.

કુઞ્જરવિમાનં પઞ્ચમં.

૬. પઠમનાવાવિમાનવત્થુ

૪૩. ‘‘સુવણ્ણચ્છદનં નાવં, નારિ આરુય્હ તિટ્ઠસિ;

ઓગાહસિ પોક્ખરણિં, પદ્મં [પદુમં (સી. સ્યા.)] છિન્દસિ પાણિના.

૪૪. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૪૫. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભૂતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૪૬. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૪૭. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, પુરિમાય જાતિયા મનુસ્સલોકે;

દિસ્વાન ભિક્ખૂ તસિતે કિલન્તે, ઉટ્ઠાય પાતું ઉદકં અદાસિં.

૪૮. ‘‘યો વે કિલન્તાન પિપાસિતાનં, ઉટ્ઠાય પાતું ઉદકં દદાતિ;

સીતોદકા [સીતોદિકા (સી.)] તસ્સ ભવન્તિ નજ્જો, પહૂતમલ્યા બહુપુણ્ડરીકા.

૪૯. ‘‘તં આપગા [તમાપગા (સી. ક.)] અનુપરિયન્તિ સબ્બદા, સીતોદકા વાલુકસન્થતા નદી;

અમ્બા ચ સાલા તિલકા ચ જમ્બુયો, ઉદ્દાલકા પાટલિયો ચ ફુલ્લા.

૫૦. ‘‘તં ભૂમિભાગેહિ ઉપેતરૂપં, વિમાનસેટ્ઠં ભુસસોભમાનં;

તસ્સીધ [તસ્સેવ (સ્યા.)] કમ્મસ્સ અયં વિપાકો, એતાદિસં પુઞ્ઞકતા [કતપુઞ્ઞા (સી.)] લભન્તિ.

૫૧. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૫૨. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

પઠમનાવાવિમાનં છટ્ઠં.

૭. દુતિયનાવાવિમાનવત્થુ

૫૩. ‘‘સુવણ્ણચ્છદનં નાવં, નારિ આરુય્હ તિટ્ઠસિ;

ઓગાહસિ પોક્ખરણિં, પદ્મં છિન્દસિ પાણિના.

૫૪. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૫૫. ‘‘પુચ્છામિ તં દેવિ મહાનુભાવે, મનુસ્સભુતા કિમકાસિ પુઞ્ઞં;

કેનાસિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

૫૬. સા દેવતા અત્તમના, મોગ્ગલ્લાનેન પુચ્છિતા;

પઞ્હં પુટ્ઠા વિયાકાસિ, યસ્સ કમ્મસ્સિદં ફલં.

૫૭. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, પુરિમાય જાતિયા મનુસ્સલોકે;

દિસ્વાન ભિક્ખું તસિતં કિલન્તં, ઉટ્ઠાય પાતું ઉદકં અદાસિં.

૫૮. ‘‘યો વે કિલન્તસ્સ પિપાસિતસ્સ, ઉટ્ઠાય પાતું ઉદકં દદાતિ;

સીતોદકા તસ્સ ભવન્તિ નજ્જો, પહૂતમલ્યા બહુપુણ્ડરીકા.

૫૯. ‘‘તં આપગા અનુપરિયન્તિ સબ્બદા, સીતોદકા વાલુકસન્થતા નદી;

અમ્બા ચ સાલા તિલકા ચ જમ્બુયો, ઉદ્દાલકા પાટલિયો ચ ફુલ્લા.

૬૦. ‘‘તં ભૂમિભાગેહિ ઉપેતરૂપં, વિમાનસેટ્ઠં ભુસસોભમાનં;

તસ્સીધ કમ્મસ્સ અયં વિપાકો, એતાદિસં પુઞ્ઞકતા લભન્તિ.

૬૧. ‘‘તેન મેતાદિસો વણ્ણો, તેન મે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ મે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.

૬૨. ‘‘અક્ખામિ તે ભિક્ખુ મહાનુભાવ, મનુસ્સભૂતા યમકાસિ પુઞ્ઞં;

તેનમ્હિ એવં જલિતાનુભાવા, વણ્ણો ચ મે સબ્બદિસા પભાસતી’’તિ.

દુતિયનાવાવિમાનં સત્તમં.

૮. તતિયનાવાવિમાનવત્થુ

૬૩. ‘‘સુવણ્ણચ્છદનં નાવં, નારિ આરુય્હ તિટ્ઠસિ;

ઓગાહસિ પોક્ખરણિં, પદ્મં છિન્દસિ પાણિના.

૬૪. ‘‘કૂટાગારા નિવેસા તે, વિભત્તા ભાગસો મિતા;

દદ્દલ્લમાના [દદ્દળ્હમાના (ક.)] આભન્તિ, સમન્તા ચતુરો દિસા.

૬૫. ‘‘કેન તેતાદિસો વણ્ણો, કેન તે ઇધ મિજ્ઝતિ;

ઉપ્પજ્જન્તિ ચ તે ભોગા, યે કેચિ મનસો પિયા.