૧. અમ્બસક્કરપેતવત્થુ

૫૧૭. વેસાલી નામ નગરત્થિ વજ્જીનં, તત્થ અહુ લિચ્છવિ અમ્બસક્કરો [અમ્બસક્ખરો (સી. સ્યા.), અપ્પસક્કરો (ક.)];

દિસ્વાન પેતં નગરસ્સ બાહિરં, તત્થેવ પુચ્છિત્થ તં કારણત્થિકો.

૫૧૮. ‘‘સેય્યા નિસજ્જા નયિમસ્સ અત્થિ, અભિક્કમો નત્થિ પટિક્કમો ચ;

અસિતપીતખાયિતવત્થભોગા, પરિચારિકા [પરિચારણા (સી. પી.)] સાપિ ઇમસ્સ નત્થિ.

૫૧૯. ‘‘યે ઞાતકા દિટ્ઠસુતા સુહજ્જા, અનુકમ્પકા યસ્સ અહેસું પુબ્બે;

દટ્ઠુમ્પિ તે દાનિ ન તં લભન્તિ, વિરાજિતત્તો [વિરાધિતત્તો (સી. પી.)] હિ જનેન તેન.

૫૨૦. ‘‘ન ઓગ્ગતત્તસ્સ ભવન્તિ મિત્તા, જહન્તિ મિત્તા વિકલં વિદિત્વા;

અત્થઞ્ચ દિસ્વા પરિવારયન્તિ, બહૂ મિત્તા ઉગ્ગતત્તસ્સ હોન્તિ.

૫૨૧. ‘‘નિહીનત્તો સબ્બભોગેહિ કિચ્છો, સમ્મક્ખિતો સમ્પરિભિન્નગત્તો;

ઉસ્સાવબિન્દૂવ પલિમ્પમાનો, અજ્જ સુવે જીવિતસ્સૂપરોધો.

૫૨૨. ‘‘એતાદિસં ઉત્તમકિચ્છપ્પત્તં, ઉત્તાસિતં પુચિમન્દસ્સ સૂલે;

‘અથ ત્વં કેન વણ્ણેન વદેસિ યક્ખ, જીવ ભો જીવિતમેવ સેય્યો’’’તિ.

૫૨૩. ‘‘સાલોહિતો એસ અહોસિ મય્હં, અહં સરામિ પુરિમાય જાતિયા;

દિસ્વા ચ મે કારુઞ્ઞમહોસિ રાજ, મા પાપધમ્મો નિરયં પતાયં [પતિ + અયં = પતાયં].

૫૨૪. ‘‘ઇતો ચુતો લિચ્છવિ એસ પોસો, સત્તુસ્સદં નિરયં ઘોરરૂપં;

ઉપપજ્જતિ દુક્કટકમ્મકારી, મહાભિતાપં કટુકં ભયાનકં.

૫૨૫. ‘‘અનેકભાગેન ગુણેન સેય્યો, અયમેવ સૂલો નિરયેન તેન;

એકન્તદુક્ખં કટુકં ભયાનકં, એકન્તતિબ્બં નિરયં પતાયં [પતે + અયં = પતાયં].

૫૨૬. ‘‘ઇદઞ્ચ સુત્વા વચનં મમેસો, દુક્ખૂપનીતો વિજહેય્ય પાણં;

તસ્મા અહં સન્તિકે ન ભણામિ, મા મે કતો જીવિતસ્સૂપરોધો’’.

૫૨૭. ‘‘અઞ્ઞાતો એસો [અજ્ઝિતો એસ (ક.)] પુરિસસ્સ અત્થો, અઞ્ઞમ્પિ ઇચ્છામસે પુચ્છિતું તુવં;

ઓકાસકમ્મં સચે નો કરોસિ, પુચ્છામ તં નો ન ચ કુજ્ઝિતબ્બ’’ન્તિ.

૫૨૮. ‘‘અદ્ધા પટિઞ્ઞા મે તદા અહુ [પટિઞ્ઞાતમેતં તદાહુ (ક.), પટિઞ્ઞા ન મેતે તદા અહુ (?)], નાચિક્ખના અપ્પસન્નસ્સ હોતિ;

અકામા સદ્ધેય્યવચોતિ કત્વા, પુચ્છસ્સુ મં કામં યથા વિસય્હ’’ન્તિ [વિસયં (ક.)].

૫૨૯. ‘‘યં કિઞ્ચહં ચક્ખુના પસ્સિસ્સામિ [પસ્સામિ (ક.)], સબ્બમ્પિ તાહં અભિસદ્દહેય્યં;

દિસ્વાવ તં નોપિ ચે સદ્દહેય્યં, કરેય્યાસિ [કરોહિ (કત્થચિ)] મે યક્ખ નિયસ્સકમ્મ’’ન્તિ.

૫૩૦. ‘‘સચ્ચપ્પટિઞ્ઞા તવ મેસા હોતુ, સુત્વાન ધમ્મં લભ સુપ્પસાદં;

અઞ્ઞત્થિકો નો ચ પદુટ્ઠચિત્તો, યં તે સુતં અસુતઞ્ચાપિ ધમ્મં;

સબ્બમ્પિ અક્ખિસ્સં [સબ્બં આચિક્ખિસ્સં (સી.)] યથા પજાનન્તિ.

૫૩૧. ‘‘સેતેન અસ્સેન અલઙ્કતેન, ઉપયાસિ સૂલાવુતકસ્સ સન્તિકે;

યાનં ઇદં અબ્ભુતં દસ્સનેય્યં, કિસ્સેતં કમ્મસ્સ અયં વિપાકો’’તિ.

૫૩૨. ‘‘વેસાલિયા નગરસ્સ [તસ્સ નગરસ્સ (સી. સ્યા. પી.)] મજ્ઝે, ચિક્ખલ્લમગ્ગે નરકં અહોસિ;

ગોસીસમેકાહં પસન્નચિત્તો, સેતં [સેતું (સ્યા. ક.)] ગહેત્વા નરકસ્મિં નિક્ખિપિં.

૫૩૩. ‘‘એતસ્મિં પાદાનિ પતિટ્ઠપેત્વા, મયઞ્ચ અઞ્ઞે ચ અતિક્કમિમ્હા;

યાનં ઇદં અબ્ભુતં દસ્સનેય્યં, તસ્સેવ કમ્મસ્સ અયં વિપાકો’’તિ.

૫૩૪. ‘‘વણ્ણો ચ તે સબ્બદિસા પભાસતિ, ગન્ધો ચ તે સબ્બદિસા પવાયતિ;

યક્ખિદ્ધિપત્તોસિ મહાનુભાવો, નગ્ગો ચાસિ કિસ્સ અયં વિપાકો’’તિ.

૫૩૫. ‘‘અક્કોધનો નિચ્ચપસન્નચિત્તો, સણ્હાહિ વાચાહિ જનં ઉપેમિ;

તસ્સેવ કમ્મસ્સ અયં વિપાકો, દિબ્બો મે વણ્ણો સતતં પભાસતિ.

૫૩૬. ‘‘યસઞ્ચ કિત્તિઞ્ચ ધમ્મે ઠિતાનં, દિસ્વાન મન્તેમિ [દિસ્વા સમન્તેમિ (ક.)] પસન્નચિત્તો;

તસ્સેવ કમ્મસ્સ અયં વિપાકો, દિબ્બો મે ગન્ધો સતતં પવાયતિ.

૫૩૭. ‘‘સહાયાનં તિત્થસ્મિં ન્હાયન્તાનં, થલે ગહેત્વા નિદહિસ્સ દુસ્સં;

ખિડ્ડત્થિકો નો ચ પદુટ્ઠચિત્તો, તેનમ્હિ નગ્ગો કસિરા ચ વુત્તી’’તિ.

૫૩૮. ‘‘યો કીળમાનો પકરોતિ પાપં, તસ્સેદિસં કમ્મવિપાકમાહુ;

અકીળમાનો પન યો કરોતિ, કિં તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકમાહૂ’’તિ.

૫૩૯. ‘‘યે દુટ્ઠસઙ્કપ્પમના મનુસ્સા, કાયેન વાચાય ચ સઙ્કિલિટ્ઠા;

કાયસ્સ ભેદા અભિસમ્પરાયં, અસંસયં તે નિરયં ઉપેન્તિ.

૫૪૦. ‘‘અપરે પન સુગતિમાસમાના, દાને રતા સઙ્ગહિતત્તભાવા;

કાયસ્સ ભેદા અભિસમ્પરાયં, અસંસયં તે સુગતિં ઉપેન્તી’’તિ.

૫૪૧. ‘‘તં કિન્તિ જાનેય્યમહં અવેચ્ચ, કલ્યાણપાપસ્સ અયં વિપાકો;

કિં વાહં દિસ્વા અભિસદ્દહેય્યં, કો વાપિ મં સદ્દહાપેય્ય એત’’ન્તિ.

૫૪૨. ‘‘દિસ્વા ચ સુત્વા અભિસદ્દહસ્સુ, કલ્યાણપાપસ્સ અયં વિપાકો;

કલ્યાણપાપે ઉભયે અસન્તે, સિયા નુ સત્તા સુગતા દુગ્ગતા વા.

૫૪૩. ‘‘નો ચેત્થ કમ્માનિ કરેય્યું મચ્ચા, કલ્યાણપાપાનિ મનુસ્સલોકે;

નાહેસું સત્તા સુગતા દુગ્ગતા વા, હીના પણીતા ચ મનુસ્સલોકે.

૫૪૪. ‘‘યસ્મા ચ કમ્માનિ કરોન્તિ મચ્ચા, કલ્યાણપાપાનિ મનુસ્સલોકે;

તસ્મા હિ સત્તા સુગતા દુગ્ગતા વા, હીના પણીતા ચ મનુસ્સલોકે.

૫૪૫. ‘‘દ્વયજ્જ કમ્માનં વિપાકમાહુ, સુખસ્સ દુક્ખસ્સ ચ વેદનીયં;

તા દેવતાયો પરિચારયન્તિ, પચ્ચન્તિ બાલા દ્વયતં અપસ્સિનો.

૫૪૬. ‘‘ન મત્થિ કમ્માનિ સયંકતાનિ, દત્વાપિ મે નત્થિ યો [સો (સબ્બત્થ)] આદિસેય્ય;

અચ્છાદનં સયનમથન્નપાનં, તેનમ્હિ નગ્ગો કસિરા ચ વુત્તી’’તિ.

૫૪૭. ‘‘સિયા નુ ખો કારણં કિઞ્ચિ યક્ખ, અચ્છાદનં યેન તુવં લભેથ;

આચિક્ખ મે ત્વં યદત્થિ હેતુ, સદ્ધાયિકં [સદ્ધાયિતં (સી. પી.)] હેતુવચો સુણોમા’’તિ.

૫૪૮. ‘‘કપ્પિતકો [કપ્પિનકો (સી.)] નામ ઇધત્થિ ભિક્ખુ, ઝાયી સુસીલો અરહા વિમુત્તો;

ગુત્તિન્દ્રિયો સંવુતપાતિમોક્ખો, સીતિભૂતો ઉત્તમદિટ્ઠિપત્તો.

૫૪૯. ‘‘સખિલો વદઞ્ઞૂ સુવચો સુમુખો, સ્વાગમો સુપ્પટિમુત્તકો ચ;

પુઞ્ઞસ્સ ખેત્તં અરણવિહારી, દેવમનુસ્સાનઞ્ચ દક્ખિણેય્યો.

૫૫૦. ‘‘સન્તો વિધૂમો અનીઘો નિરાસો, મુત્તો વિસલ્લો અમમો અવઙ્કો;

નિરૂપધી સબ્બપપઞ્ચખીણો, તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તો જુતિમા.

૫૫૧. ‘‘અપ્પઞ્ઞાતો દિસ્વાપિ ન ચ સુજાનો, મુનીતિ નં વજ્જિસુ વોહરન્તિ;

જાનન્તિ તં યક્ખભૂતા અનેજં, કલ્યાણધમ્મં વિચરન્તં લોકે.

૫૫૨. ‘‘તસ્સ તુવં એકયુગં દુવે વા, મમુદ્દિસિત્વાન સચે દદેથ;

પટિગ્ગહીતાનિ ચ તાનિ અસ્સુ, મમઞ્ચ પસ્સેથ સન્નદ્ધદુસ્સ’’ન્તિ.

૫૫૩. ‘‘કસ્મિં પદેસે સમણં વસન્તં, ગન્ત્વાન પસ્સેમુ મયં ઇદાનિ;

યો મજ્જ [સ મજ્જ (સી.)] કઙ્ખં વિચિકિચ્છિતઞ્ચ, દિટ્ઠીવિસૂકાનિ વિનોદયેય્યા’’તિ.

૫૫૪. ‘‘એસો નિસિન્નો કપિનચ્ચનાયં, પરિવારિતો દેવતાહિ બહૂહિ;

ધમ્મિં કથં ભાસતિ સચ્ચનામો, સકસ્મિમાચેરકે અપ્પમત્તો’’તિ.

૫૫૫. ‘‘તથાહં [યથાહં (ક.)] કસ્સામિ ગન્ત્વા ઇદાનિ, અચ્છાદયિસ્સં સમણં યુગેન;

પટિગ્ગહિતાનિ ચ તાનિ અસ્સુ, તુવઞ્ચ પસ્સેમુ સન્નદ્ધદુસ્સ’’ન્તિ.

૫૫૬. ‘‘મા અક્ખણે પબ્બજિતં ઉપાગમિ, સાધુ વો લિચ્છવિ નેસ ધમ્મો;

તતો ચ કાલે ઉપસઙ્કમિત્વા, તત્થેવ પસ્સાહિ રહો નિસિન્ન’’ન્તિ.

૫૫૭. તથાતિ વત્વા અગમાસિ તત્થ, પરિવારિતો દાસગણેન લિચ્છવિ;

સો તં નગરં ઉપસઙ્કમિત્વા, વાસૂપગચ્છિત્થ સકે નિવેસને.

૫૫૮. તતો ચ કાલે ગિહિકિચ્ચાનિ કત્વા, ન્હત્વા પિવિત્વા ચ ખણં લભિત્વા;

વિચેય્ય પેળાતો ચ યુગાનિ અટ્ઠ, ગાહાપયી દાસગણેન લિચ્છવિ.

૫૫૯. સો તં પદેસં ઉપસઙ્કમિત્વા, તં અદ્દસ સમણં સન્તચિત્તં;

પટિક્કન્તં ગોચરતો નિવત્તં, સીતિભૂતં રુક્ખમૂલે નિસિન્નં.

૫૬૦. તમેનમવોચ ઉપસઙ્કમિત્વા, અપ્પાબાધં ફાસુવિહારઞ્ચ પુચ્છિ;

‘‘વેસાલિયં લિચ્છવિહં ભદન્તે, જાનન્તિ મં લિચ્છવિ અમ્બસક્કરો.

૫૬૧. ‘‘ઇમાનિ મે અટ્ઠ યુગા સુભાનિ [યુગાનિ ભન્તે (સ્યા. ક.)], પટિગણ્હ ભન્તે પદદામિ તુય્હં;

તેનેવ અત્થેન ઇધાગતોસ્મિ, યથા અહં અત્તમનો ભવેય્ય’’ન્તિ.

૫૬૨. ‘‘દૂરતોવ સમણબ્રાહ્મણા ચ, નિવેસનં તે પરિવજ્જયન્તિ;

પત્તાનિ ભિજ્જન્તિ ચ તે [ભિજ્જન્તિ તવ (સ્યા. ક.)] નિવેસને, સઙ્ઘાટિયો ચાપિ વિદાલયન્તિ [વિપાટયન્તિ (સી.), વિપાતયન્તિ (ક.)].

૫૬૩. ‘‘અથાપરે પાદકુઠારિકાહિ, અવંસિરા સમણા પાતયન્તિ;

એતાદિસં પબ્બજિતા વિહેસં, તયા કતં સમણા પાપુણન્તિ.

૫૬૪. ‘‘તિણેન તેલમ્પિ ન ત્વં અદાસિ, મૂળ્હસ્સ મગ્ગમ્પિ ન પાવદાસિ;

અન્ધસ્સ દણ્ડં સયમાદિયાસિ, એતાદિસો કદરિયો અસંવુતો તુવં;

અથ ત્વં કેન વણ્ણેન કિમેવ દિસ્વા,

અમ્હેહિ સહ સંવિભાગં કરોસી’’તિ.

૫૬૫. ‘‘પચ્ચેમિ ભન્તે યં ત્વં વદેસિ, વિહેસયિં સમણે બ્રાહ્મણે ચ;

ખિડ્ડત્થિકો નો ચ પદુટ્ઠચિત્તો, એતમ્પિ મે દુક્કટમેવ ભન્તે.

૫૬૬. ‘‘ખિડ્ડાય યક્ખો પસવિત્વા પાપં, વેદેતિ દુક્ખં અસમત્તભોગી;

દહરો યુવા નગ્ગનિયસ્સ ભાગી, કિં સુ તતો દુક્ખતરસ્સ હોતિ.

૫૬૭. ‘‘તં દિસ્વા સંવેગમલત્થં ભન્તે, તપ્પચ્ચયા વાપિ [તપ્પચ્ચયા તાહં (સી.), તપ્પચ્ચયા ચાહં (પી.)] દદામિ દાનં;

પટિગણ્હ ભન્તે વત્થયુગાનિ અટ્ઠ, યક્ખસ્સિમા ગચ્છન્તુ દક્ખિણાયો’’તિ.

૫૬૮. ‘‘અદ્ધા હિ દાનં બહુધા પસત્થં, દદતો ચ તે અક્ખયધમ્મમત્થુ;

પટિગણ્હામિ તે વત્થયુગાનિ અટ્ઠ, યક્ખસ્સિમા ગચ્છન્તુ દક્ખિણાયો’’તિ.

૫૬૯. તતો હિ સો આચમયિત્વા લિચ્છવિ, થેરસ્સ દત્વાન યુગાનિ અટ્ઠ;

‘પટિગ્ગહિતાનિ ચ તાનિ અસ્સુ, યક્ખઞ્ચ પસ્સેથ સન્નદ્ધદુસ્સં’.

૫૭૦. તમદ્દસા ચન્દનસારલિત્તં, આજઞ્ઞમારૂળ્હમુળારવણ્ણં;

અલઙ્કતં સાધુનિવત્થદુસ્સં, પરિવારિતં યક્ખમહિદ્ધિપત્તં.

૫૭૧. સો તં દિસ્વા અત્તમના ઉદગ્ગો, પહટ્ઠચિત્તો ચ સુભગ્ગરૂપો;

કમ્મઞ્ચ દિસ્વાન મહાવિપાકં, સન્દિટ્ઠિકં ચક્ખુના સચ્છિકત્વા.

૫૭૨. તમેનમવોચ ઉપસઙ્કમિત્વા, ‘‘દસ્સામિ દાનં સમણબ્રાહ્મણાનં;

ન ચાપિ મે કિઞ્ચિ અદેય્યમત્થિ, તુવઞ્ચ મે યક્ખ બહૂપકારો’’તિ.

૫૭૩. ‘‘તુવઞ્ચ મે લિચ્છવિ એકદેસં, અદાસિ દાનાનિ અમોઘમેતં;

સ્વાહં કરિસ્સામિ તયાવ સક્ખિં, અમાનુસો માનુસકેન સદ્ધિ’’ન્તિ.

૫૭૪. ‘‘ગતી ચ બન્ધૂ ચ પરાયણઞ્ચ [પરાયનઞ્ચ (સ્યા. ક.)], મિત્તો મમાસિ અથ દેવતા મે [દેવતાસિ (સી. સ્યા.)];

યાચામિ તં [યાચામહં (સી.)] પઞ્જલિકો ભવિત્વા, ઇચ્છામિ તં યક્ખ પુનાપિ દટ્ઠુ’’ન્તિ.

૫૭૫. ‘‘સચે તુવં અસ્સદ્ધો ભવિસ્સસિ, કદરિયરૂપો વિપ્પટિપન્નચિત્તો;

ત્વં નેવ મં લચ્છસિ [તેનેવ મં ન લચ્છસી (સી.), તેનેવ મં લિચ્છવિ (સ્યા.), તેનેવ મં લચ્છસિ (ક.)] દસ્સનાય, દિસ્વા ચ તં નોપિ ચ આલપિસ્સં.

૫૭૬. ‘‘સચે પન ત્વં ભવિસ્સસિ ધમ્મગારવો, દાને રતો સઙ્ગહિતત્તભાવો;

ઓપાનભૂતો સમણબ્રાહ્મણાનં, એવં મમં લચ્છસિ દસ્સનાય.

૫૭૭. ‘‘દિસ્વા ચ તં આલપિસ્સં ભદન્તે, ઇમઞ્ચ સૂલતો લહું પમુઞ્ચ;

યતો નિદાનં અકરિમ્હ સક્ખિં, મઞ્ઞામિ સૂલાવુતકસ્સ કારણા.

૫૭૮. ‘‘તે અઞ્ઞમઞ્ઞં અકરિમ્હ સક્ખિં, અયઞ્ચ સૂલતો [સૂલાવુતો (સી. સ્યા.)] લહું પમુત્તો;

સક્કચ્ચ ધમ્માનિ સમાચરન્તો, મુચ્ચેય્ય સો નિરયા ચ તમ્હા;

કમ્મં સિયા અઞ્ઞત્ર વેદનીયં.

૫૭૯. ‘‘કપ્પિતકઞ્ચ ઉપસઙ્કમિત્વા, તેનેવ [તેન (સ્યા. ક.)] સહ સંવિભજિત્વા કાલે;

સયં મુખેનૂપનિસજ્જ પુચ્છ, સો તે અક્ખિસ્સતિ એતમત્થં.

૫૮૦. ‘‘તમેવ ભિક્ખું ઉપસઙ્કમિત્વા, પુચ્છસ્સુ અઞ્ઞત્થિકો નો ચ પદુટ્ઠચિત્તો;

સો તે સુતં અસુતઞ્ચાપિ ધમ્મં,

સબ્બમ્પિ અક્ખિસ્સતિ યથા પજાન’’ન્તિ.

૫૮૧. સો તત્થ રહસ્સં સમુલ્લપિત્વા, સક્ખિં કરિત્વાન અમાનુસેન;

પક્કામિ સો લિચ્છવીનં સકાસં, અથ બ્રવિ પરિસં સન્નિસિન્નં.

૫૮૨. ‘‘સુણન્તુ ભોન્તો મમ એકવાક્યં, વરં વરિસ્સં લભિસ્સામિ અત્થં;

સૂલાવુતો પુરિસો લુદ્દકમ્મો, પણીહિતદણ્ડો [પણીતનણ્ડો (ક.)] અનુસત્તરૂપો [અનુપક્કરૂપો (ક.)].

૫૮૩. ‘‘એત્તાવતા વીસતિરત્તિમત્તા, યતો આવુતો નેવ જીવતિ ન મતો;

તાહં મોચયિસ્સામિ દાનિ, યથામતિં અનુજાનાતુ સઙ્ઘો’’તિ.

૫૮૪. ‘‘એતઞ્ચ અઞ્ઞઞ્ચ લહું પમુઞ્ચ, કો તં વદેથ [વદેથાતિ (ક.), વદેથ ચ (સ્યા.)] તથા કરોન્તં;

યથા પજાનાસિ તથા કરોહિ, યથામતિં અનુજાનાતિ સઙ્ઘો’’તિ.

૫૮૫. સો તં પદેસં ઉપસઙ્કમિત્વા, સૂલાવુતં મોચયિ ખિપ્પમેવ;

‘મા ભાયિ સમ્મા’તિ ચ તં અવોચ, તિકિચ્છકાનઞ્ચ ઉપટ્ઠપેસિ.

૫૮૬. ‘‘કપ્પિતકઞ્ચ ઉપસઙ્કમિત્વા, તેનેવ સહ [તેન સમં (સી.), તેન સહ (સ્યા. ક.)] સંવિભજિત્વા કાલે;

સયં મુખેનૂપનિસજ્જ લિચ્છવિ, તથેવ પુચ્છિત્થ નં કારણત્થિકો.

૫૮૭. ‘‘સૂલાવુતો પુરિસો લુદ્દકમ્મો, પણીતદણ્ડો અનુસત્તરૂપો;

એત્તાવતા વીસતિરત્તિમત્તા, યતો આવુતો નેવ જીવતિ ન મતો.

૫૮૮. ‘‘સો મોચિતો ગન્ત્વા મયા ઇદાનિ, એતસ્સ યક્ખસ્સ વચો હિ ભન્તે;

સિયા નુ ખો કારણં કિઞ્ચિદેવ, યેન સો નિરયં નો વજેય્ય.