૩. ચૂળવગ્ગો

૧. અભિજ્જમાનપેતવત્થુ

૩૮૭. ‘‘અભિજ્જમાને વારિમ્હિ, ગઙ્ગાય ઇધ ગચ્છસિ;

નગ્ગો પુબ્બદ્ધપેતોવ માલધારી અલઙ્કતો;

કુહિં ગમિસ્સસિ પેત, કત્થ વાસો ભવિસ્સતી’’તિ.

૩૮૮. ‘‘ચુન્દટ્ઠિલં [ચુન્દટ્ઠિકં (સી.)] ગમિસ્સામિ, પેતો સો ઇતિ ભાસતિ;

અન્તરે વાસભગામં, બારાણસિં ચ [બારાણસિયા ચ (સી. સ્યા.)] સન્તિકે’’.

૩૮૯. તઞ્ચ દિસ્વા મહામત્તો, કોલિયો ઇતિ વિસ્સુતો;

સત્તું ભત્તઞ્ચ પેતસ્સ, પીતકઞ્ચ યુગં અદા.

૩૯૦. નાવાય તિટ્ઠમાનાય, કપ્પકસ્સ અદાપયિ;

કપ્પકસ્સ પદિન્નમ્હિ, ઠાને પેતસ્સ દિસ્સથ [પેતસ્સુ’દિસ્સથ (સી.), પેતસ્સુ’દિચ્છથ (?)].

૩૯૧. તતો સુવત્થવસનો, માલધારી અલઙ્કતો;

ઠાને ઠિતસ્સ પેતસ્સ, દક્ખિણા ઉપકપ્પથ;

તસ્મા દજ્જેથ પેતાનં, અનુકમ્પાય પુનપ્પુનં.

૩૯૨. સાતુન્નવસના [સાહુન્નવાસિનો (સ્યા. પી.), સાહુન્દવાસિનો (ક.)] એકે, અઞ્ઞે કેસનિવાસના [કેસનિવાસિનો (સ્યા. ક.)];

પેતા ભત્તાય ગચ્છન્તિ, પક્કમન્તિ દિસોદિસં.

૩૯૩. દૂરે એકે [દૂરે પેતા (ક.)] પધાવિત્વા, અલદ્ધાવ નિવત્તરે;

છાતા પમુચ્છિતા ભન્તા, ભૂમિયં પટિસુમ્ભિતા.

૩૯૪. તે ચ [કેચિ (સી. સ્યા.)] તત્થ પપતિતા [પપતિત્વા (સી.), ચ પતિતા (સ્યા.)], ભૂમિયં પટિસુમ્ભિતા;

પુબ્બે અકતકલ્યાણા, અગ્ગિદડ્ઢાવ આતપે.

૩૯૫. ‘‘મયં પુબ્બે પાપધમ્મા, ઘરણી કુલમાતરો;

સન્તેસુ દેય્યધમ્મેસુ, દીપં નાકમ્હ અત્તનો.

૩૯૬. ‘‘પહૂતં અન્નપાનમ્પિ, અપિસ્સુ અવકિરીયતિ;

સમ્મગ્ગતે પબ્બજિતે, ન ચ કિઞ્ચિ અદમ્હસે.

૩૯૭. ‘‘અકમ્મકામા અલસા, સાદુકામા મહગ્ઘસા;

આલોપપિણ્ડદાતારો, પટિગ્ગહે પરિભાસિમ્હસે [પરિભાસિતા (સ્યા. ક.)].

૩૯૮. ‘‘તે ઘરા તા ચ દાસિયો, તાનેવાભરણાનિ નો;

તે અઞ્ઞે પરિચારેન્તિ, મયં દુક્ખસ્સ ભાગિનો.

૩૯૯. ‘‘વેણી વા અવઞ્ઞા હોન્તિ, રથકારી ચ દુબ્ભિકા;

ચણ્ડાલી કપણા હોન્તિ, કપ્પકા [ન્હાપિકા (સી.)] ચ પુનપ્પુનં.

૪૦૦. ‘‘યાનિ યાનિ નિહીનાનિ, કુલાનિ કપણાનિ ચ;

તેસુ તેસ્વેવ જાયન્તિ, એસા મચ્છરિનો ગતિ.

૪૦૧. ‘‘પુબ્બે ચ કતકલ્યાણા, દાયકા વીતમચ્છરા;

સગ્ગં તે પરિપૂરેન્તિ, ઓભાસેન્તિ ચ નન્દનં.

૪૦૨. ‘‘વેજયન્તે ચ પાસાદે, રમિત્વા કામકામિનો;

ઉચ્ચાકુલેસુ જાયન્તિ, સભોગેસુ તતો ચુતા.

૪૦૩. ‘‘કૂટાગારે ચ પાસાદે, પલ્લઙ્કે ગોનકત્થતે;

બીજિતઙ્ગા [વીજિતઙ્ગા (સી. સ્યા.)] મોરહત્થેહિ, કુલે જાતા યસસ્સિનો.

૪૦૪. ‘‘અઙ્કતો અઙ્કં ગચ્છન્તિ, માલધારી અલઙ્કતા;

ધાતિયો ઉપતિટ્ઠન્તિ, સાયં પાતં સુખેસિનો.

૪૦૫. ‘‘નયિદં અકતપુઞ્ઞાનં, કતપુઞ્ઞાનમેવિદં;

અસોકં નન્દનં રમ્મં, તિદસાનં મહાવનં.

૪૦૬. ‘‘સુખં અકતપુઞ્ઞાનં, ઇધ નત્થિ પરત્થ ચ;

સુખઞ્ચ કતપુઞ્ઞાનં, ઇધ ચેવ પરત્થ ચ.

૪૦૭. ‘‘તેસં સહબ્યકામાનં, કત્તબ્બં કુસલં બહું;

કતપુઞ્ઞા હિ મોદન્તિ, સગ્ગે ભોગસમઙ્ગિનો’’તિ.

અભિજ્જમાનપેતવત્થુ પઠમં.

૨. સાણવાસીથેરપેતવત્થુ

૪૦૮. કુણ્ડિનાગરિયો થેરો, સાણવાસિ [સાનુવાસિ (સી.), સાનવાસિ (સ્યા.)] નિવાસિકો;

પોટ્ઠપાદોતિ નામેન, સમણો ભાવિતિન્દ્રિયો.

૪૦૯. તસ્સ માતા પિતા ભાતા, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા.

૪૧૦. તે દુગ્ગતા સૂચિકટ્ટા, કિલન્તા નગ્ગિનો કિસા;

ઉત્તસન્તા [ઓત્તપ્પન્તા (સ્યા. ક.)] મહત્તાસા [મહાતાસા (સી.)], ન દસ્સેન્તિ કુરૂરિનો [કુરુદ્દિનો (ક.)].

૪૧૧. તસ્સ ભાતા વિતરિત્વા, નગ્ગો એકપથેકકો;

ચતુકુણ્ડિકો ભવિત્વાન, થેરસ્સ દસ્સયીતુમં.

૪૧૨. થેરો ચામનસિકત્વા, તુણ્હીભૂતો અતિક્કમિ;

સો ચ વિઞ્ઞાપયી થેરં, ‘ભાતા પેતગતો અહં’.

૪૧૩. ‘‘માતા પિતા ચ તે ભન્તે, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા.

૪૧૪. ‘‘તે દુગ્ગતા સૂચિકટ્ટા, કિલન્તા નગ્ગિનો કિસા;

ઉત્તસન્તા મહત્તાસા, ન દસ્સેન્તિ કુરૂરિનો.

૪૧૫. ‘‘અનુકમ્પસ્સુ કારુણિકો, દત્વા અન્વાદિસાહિ નો;

તવ દિન્નેન દાનેન, યાપેસ્સન્તિ કુરૂરિનો’’તિ.

૪૧૬. થેરો ચરિત્વા પિણ્ડાય, ભિક્ખૂ અઞ્ઞે ચ દ્વાદસ;

એકજ્ઝં સન્નિપતિંસુ, ભત્તવિસ્સગ્ગકારણા.

૪૧૭. થેરો સબ્બેવ તે આહ, ‘‘યથાલદ્ધં દદાથ મે;

સઙ્ઘભત્તં કરિસ્સામિ, અનુકમ્પાય ઞાતિનં’’.

૪૧૮. નિય્યાદયિંસુ થેરસ્સ, થેરો સઙ્ઘં નિમન્તયિ;

દત્વા અન્વાદિસિ થેરો, માતુ પિતુ ચ ભાતુનો;

‘‘ઇદં મે ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો’’.

૪૧૯. સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, ભોજનં ઉદપજ્જથ;

સુચિં પણીતં સમ્પન્નં, અનેકરસબ્યઞ્જનં.

૪૨૦. તતો ઉદ્દસ્સયી [ઉદ્દિસયી (સી. ક.), ઉદ્દિસ્સતિ (સ્યા. ક.)] ભાતા, વણ્ણવા બલવા સુખી;

‘‘પહૂતં ભોજનં ભન્તે, પસ્સ નગ્ગામ્હસે મયં;

તથા ભન્તે પરક્કમ, યથા વત્થં લભામસે’’તિ.

૪૨૧. થેરો સઙ્કારકૂટમ્હા, ઉચ્ચિનિત્વાન નન્તકે;

પિલોતિકં પટં કત્વા, સઙ્ઘે ચાતુદ્દિસે અદા.

૪૨૨. દત્વા અન્વાદિસી થેરો, માતુ પિતુ ચ ભાતુનો;

‘‘ઇદં મે ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો’’.

૪૨૩. સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, વત્થાનિ ઉદપજ્જિસું;

તતો સુવત્થવસનો, થેરસ્સ દસ્સયીતુમં.

૪૨૪. ‘‘યાવતા નન્દરાજસ્સ, વિજિતસ્મિં પટિચ્છદા;

તતો બહુતરા ભન્તે, વત્થાનચ્છાદનાનિ નો.

૪૨૫. ‘‘કોસેય્યકમ્બલીયાનિ, ખોમ કપ્પાસિકાનિ ચ;

વિપુલા ચ મહગ્ઘા ચ, તેપાકાસેવલમ્બરે.

૪૨૬. ‘‘તે મયં પરિદહામ, યં યં હિ મનસો પિયં;

તથા ભન્તે પરક્કમ, યથા ગેહં લભામસે’’તિ.

૪૨૭. થેરો પણ્ણકુટિં કત્વા, સઙ્ઘે ચાતુદ્દિસે અદા;

દત્વા અન્વાદિસી થેરો, માતુ પિતુ ચ ભાતુનો;

‘‘ઇદં મે ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો’’.

૪૨૮. સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, ઘરાનિ ઉદપજ્જિસું;

કૂટાગારનિવેસના, વિભત્તા ભાગસો મિતા.

૪૨૯. ‘‘ન મનુસ્સેસુ ઈદિસા, યાદિસા નો ઘરા ઇધ;

અપિ દિબ્બેસુ યાદિસા, તાદિસા નો ઘરા ઇધ.

૪૩૦. ‘‘દદ્દલ્લમાના આભેન્તિ [આભન્તિ (ક.)], સમન્તા ચતુરો દિસા;

‘તથા ભન્તે પરક્કમ, યથા પાનીયં લભામસે’’તિ.

૪૩૧. થેરો કરણં [કરકં (સી. સ્યા. પી.)] પૂરેત્વા, સઙ્ઘે ચાતુદ્દિસે અદા;

દત્વા અન્વાદિસી થેરો, માતુ પિતુ ચ ભાતુનો;

‘‘ઇદં મે ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો’.

૪૩૨. સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, પાનીયં ઉદપજ્જથ;

ગમ્ભીરા ચતુરસ્સા ચ, પોક્ખરઞ્ઞો સુનિમ્મિતા.

૪૩૩. સીતોદિકા સુપ્પતિત્થા, સીતા અપ્પટિગન્ધિયા;

પદુમુપ્પલસઞ્છન્ના, વારિકિઞ્જક્ખપૂરિતા.

૪૩૪. તત્થ ન્હત્વા પિવિત્વા ચ, થેરસ્સ પટિદસ્સયું;

‘‘પહૂતં પાનીયં ભન્તે, પાદા દુક્ખા ફલન્તિ નો’’.

૪૩૫. ‘‘આહિણ્ડમાના ખઞ્જામ, સક્ખરે કુસકણ્ટકે;

‘તથા ભન્તે પરક્કમ, યથા યાનં લભામસે’’’તિ.

૪૩૬. થેરો સિપાટિકં લદ્ધા, સઙ્ઘે ચાતુદ્દિસે અદા;

દત્વા અન્વાદિસી થેરો, માતુ પિતુ ચ ભાતુનો;

‘‘ઇદં મે ઞાતીનં હોતુ, સુખિતા હોન્તુ ઞાતયો’’.

૪૩૭. સમનન્તરાનુદ્દિટ્ઠે, પેતા રથેન માગમું;

‘‘અનુકમ્પિતમ્હ ભદન્તે, ભત્તેનચ્છાદનેન ચ.

૪૩૮. ‘‘ઘરેન પાનીયદાનેન, યાનદાનેન ચૂભયં;

મુનિં કારુણિકં લોકે, ભન્તે વન્દિતુમાગતા’’તિ.

સાણવાસીથેરપેતવત્થુ દુતિયં.

૩. રથકારપેતિવત્થુ

૪૩૯. ‘‘વેળુરિયથમ્ભં રુચિરં પભસ્સરં, વિમાનમારુય્હ અનેકચિત્તં;

તત્થચ્છસિ દેવિ મહાનુભાવે, પથદ્ધનિ [સમન્તતો (ક.)] પન્નરસેવ ચન્દો.

૪૪૦. ‘‘વણ્ણો ચ તે કનકસ્સ સન્નિભો, ઉત્તત્તરૂપો ભુસ દસ્સનેય્યો;

પલ્લઙ્કસેટ્ઠે અતુલે નિસિન્ના, એકા તુવં નત્થિ ચ તુય્હ સામિકો.

૪૪૧. ‘‘ઇમા ચ તે પોક્ખરણી સમન્તા, પહૂતમલ્યા [પહૂતમાલા (સી. સ્યા.)] બહુપુણ્ડરીકા;

સુવણ્ણચુણ્ણેહિ સમન્તમોત્થતા, ન તત્થ પઙ્કો પણકો ચ વિજ્જતિ.

૪૪૨. ‘‘હંસા ચિમે દસ્સનીયા મનોરમા, ઉદકસ્મિમનુપરિયન્તિ સબ્બદા;

સમય્ય વગ્ગૂપનદન્તિ સબ્બે, બિન્દુસ્સરા દુન્દુભીનંવ ઘોસો.

૪૪૩. ‘‘દદ્દલ્લમાના યસસા યસસ્સિની, નાવાય ચ ત્વં અવલમ્બ તિટ્ઠસિ;

આળારપમ્હે હસિતે પિયંવદે, સબ્બઙ્ગકલ્યાણિ ભુસં વિરોચસિ.

૪૪૪. ‘‘ઇદં વિમાનં વિરજં સમે ઠિતં, ઉય્યાનવન્તં [ઉય્યાનવનં (ક.)] રતિનન્દિવડ્ઢનં;

ઇચ્છામહં નારિ અનોમદસ્સને, તયા સહ નન્દને ઇધ મોદિતુ’’ન્તિ.

૪૪૫. ‘‘કરોહિ કમ્મં ઇધ વેદનીયં, ચિત્તઞ્ચ તે ઇધ નિહિતં ભવતુ [નતઞ્ચ હોતુ (ક.), નિતઞ્ચ હોતુ (સ્યા.)];

કત્વાન કમ્મં ઇધ વેદનીયં, એવં મમં લચ્છસિ કામકામિનિ’’ન્તિ.

૪૪૬. ‘‘સાધૂ’’તિ સો તસ્સા પટિસ્સુણિત્વા, અકાસિ કમ્મં તહિં વેદનીયં;

કત્વાન કમ્મં તહિં વેદનીયં, ઉપપજ્જિ સો માણવો તસ્સા સહબ્યતન્તિ.

રથકારપેતિવત્થુ તતિયં.

ભાણવારં દુતિયં નિટ્ઠિતં.

૪. ભુસપેતવત્થુ

૪૪૭. ‘‘ભુસાનિ એકો સાલિં પુનાપરો, અયઞ્ચ નારી સકમંસલોહિતં;

તુવઞ્ચ ગૂથં અસુચિં અકન્તં [અકન્તિકં (સી. પી.)], પરિભુઞ્જસિ કિસ્સ અયં વિપાકો’’તિ.

૪૪૮. ‘‘અયં પુરે માતરં હિંસતિ, અયં પન કૂટવાણિજો;

અયં મંસાનિ ખાદિત્વા, મુસાવાદેન વઞ્ચેતિ.

૪૪૯. ‘‘અહં મનુસ્સેસુ મનુસ્સભૂતા, અગારિની સબ્બકુલસ્સ ઇસ્સરા;

સન્તેસુ પરિગુહામિ, મા ચ કિઞ્ચિ ઇતો અદં.

૪૫૦. ‘‘મુસાવાદેન છાદેમિ, ‘નત્થિ એતં મમ ગેહે;

સચે સન્તં નિગુહામિ, ગૂથો મે હોતુ ભોજનં’.

૪૫૧. ‘‘તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકેન, મુસાવાદસ્સ ચૂભયં;

સુગન્ધં સાલિનો ભત્તં, ગૂથં મે પરિવત્તતિ.

૪૫૨. ‘‘અવઞ્ઝાનિ ચ કમ્માનિ, ન હિ કમ્મં વિનસ્સતિ;

દુગ્ગન્ધં કિમિનં [કિમિજં (સી.)] મીળં, ભુઞ્જામિ ચ પિવામિ ચા’’તિ.

ભુસપેતવત્થુ ચતુત્થં.

૫. કુમારપેતવત્થુ