૧૨. લોહિચ્ચસુત્તવણ્ણના

લોહિચ્ચબ્રાહ્મણવત્થુવણ્ણના

૫૦૧. એવં મે સુતં…પે… કોસલેસૂતિ લોહિચ્ચસુત્તં. તત્રાયં અનુત્તાનપદવણ્ણના. સાલવતિકાતિ તસ્સ ગામસ્સ નામં, સો કિર વતિયા વિય સમન્તતો સાલપન્તિયા પરિક્ખિત્તો. તસ્મા સાલવતિકાતિ વુચ્ચતિ. લોહિચ્ચોતિ તસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ નામં.

૫૦૨-૫૦૩. પાપકન્તિ પરાનુકમ્પા વિરહિતત્તા લામકં, ન પન ઉચ્છેદસસ્સતાનં અઞ્ઞતરં. ઉપ્પન્નં હોતીતિ જાતં હોતિ, ન કેવલઞ્ચ ચિત્તે જાતમત્તમેવ. સો કિર તસ્સ વસેન પરિસમજ્ઝેપિ એવં ભાસતિયેવ. કિઞ્હિ પરો પરસ્સાતિ પરો યો અનુસાસીયતિ, સો તસ્સ અનુસાસકસ્સ કિં કરિસ્સતિ. અત્તના પટિલદ્ધં કુસલં ધમ્મં અત્તનાવ સક્કત્વા ગરું કત્વા વિહાતબ્બન્તિ વદતિ.

૫૦૪-૪૦૭. રોસિકં ન્હાપિતં આમન્તેસીતિ રોસિકાતિ એવં ઇત્થિલિઙ્ગવસેન લદ્ધનામં ન્હાપિતં આમન્તેસિ. સો કિર ભગવતો આગમનં સુત્વા ચિન્તેસિ – ‘‘વિહારં ગન્ત્વા દિટ્ઠં નામં ભારો, ગેહં પન આણાપેત્વા પસ્સિસ્સામિ ચેવ યથાસત્તિ ચ આગન્તુકભિક્ખં દસ્સામી’’તિ, તસ્મા એવં ન્હાપિતં આમન્તેસિ.

૫૦૮. પિટ્ઠિતો પિટ્ઠિતોતિ કથાફાસુકત્થં પચ્છતો પચ્છતો અનુબન્ધો હોતિ. વિવેચેતૂતિ વિમોચેતુ, તં દિટ્ઠિગતં વિનોદેતૂતિ વદતિ. અયં કિર ઉપાસકો લોહિચ્ચસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ પિયસહાયકો. તસ્મા તસ્સ અત્થકામતાય એવમાહ. અપ્પેવ નામ સિયાતિ એત્થ પઠમવચનેન ભગવા ગજ્જતિ, દુતિયવચનેન અનુગજ્જતિ. અયં કિરેત્થ અધિપ્પાયો – રોસિકે એતદત્થમેવ મયા ચત્તારિ અસઙ્ખ્યેય્યાનિ. કપ્પસતસહસ્સઞ્ચ વિવિધાનિ દુક્કરાનિ કરોન્તેન પારમિયો પૂરિતા, એતદત્થમેવ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં પટિવિદ્ધં, ન મે લોહિચ્ચસ્સ દિટ્ઠિગતં ભિન્દિતું ભારોતિ, ઇમમત્થં દસ્સેન્તો પઠમવચનેન ભગવા ગજ્જતિ. કેવલં રોસિકે લોહિચ્ચસ્સ મમ સન્તિકે આગમનં વા નિસજ્જા વા અલ્લાપસલ્લાપો વા હોતુ, સચેપિ લોહિચ્ચસદિસાનં સતસહસ્સસ્સ કઙ્ખા હોતિ, પટિબલો અહં વિનોદેતું લોહિચ્ચસ્સ પન એકસ્સ દિટ્ઠિવિનોદને મય્હં કો ભારોતિ ઇમમત્થં દસ્સેન્તો દુતિયવચનેન ભગવા અનુગજ્જતીતિ વેદિતબ્બો.

લોહિચ્ચબ્રાહ્મણાનુયોગવણ્ણના

૫૦૯. સમુદયસઞ્જાતીતિ સમુદયસ્સ સઞ્જાતિ ભોગુપ્પાદો, તતો ઉટ્ઠિતં ધનધઞ્ઞન્તિ અત્થો. યે તં ઉપજીવન્તીતિ યે ઞાતિપરિજનદાસકમ્મકરાદયો જના તં નિસ્સાય જીવન્તિ. અન્તરાયકરોતિ લાભન્તરાયકરો. હિતાનુકમ્પીતિ એત્થ હિતન્તિ વુડ્ઢિ. અનુકમ્પતીતિ અનુકમ્પી, ઇચ્છતીતિ અત્થો, વુડ્ઢિં ઇચ્છતિ વા નો વાતિ વુત્તં હોતિ. નિરયં વા તિરચ્છાનયોનિં વાતિ સચે સા મિચ્છાદિટ્ઠિ સમ્પજ્જતિ, નિયતા હોતિ, એકંસેન નિરયે નિબ્બત્તતિ, નો ચે, તિરચ્છાનયોનિયં નિબ્બત્તતીતિ અત્થો.

૫૧૦-૫૧૨. ઇદાનિ યસ્મા યથા અત્તનો લાભન્તરાયેન સત્તા સંવિજ્જન્તિ ન તથા પરેસં, તસ્મા સુટ્ઠુતરં બ્રાહ્મણં પવેચેતુકામો ‘‘તં કિં મઞ્ઞસી’’તિ દુતિયં ઉપપત્તિમાહ. યે ચિમેતિ યે ચ ઇમે તથાગતસ્સ ધમ્મદેસનં સુત્વા અરિયભૂમિં ઓક્કમિતું અસક્કોન્તા કુલપુત્તા દિબ્બા ગબ્ભાતિ ઉપયોગત્થે પચ્ચત્તવચનં, દિબ્બે ગબ્ભેતિ અત્થો. દિબ્બા, ગબ્ભાતિ ચ છન્નં દેવલોકાનમેતં અધિવચનં. પરિપાચેન્તીતિ દેવલોકગામિનિં પટિપદં પૂરયમાના દાનં, દદમાના, સીલં રક્ખમાના, ગન્ધમાલાદીહિ, પૂજં કુરુમાના ભાવનં ભાવયમાના પાચેન્તિ વિપાચેન્તિ પરિપાચેન્તિ પરિણામં ગમેન્તિ. દિબ્બાનં ભવાનં અભિનિબ્બત્તિયાતિ દિબ્બભવા નામ દેવાનં વિમાનાનિ, તેસં નિબ્બત્તનત્થાયાતિ અત્થો. અથ વા દિબ્બા ગબ્ભાતિ દાનાદયો પુઞ્ઞવિસેસા. દિબ્બા ભવાતિ દેવલોકે વિપાકક્ખન્ધા, તેસં નિબ્બત્તનત્થાય તાનિ પુઞ્ઞાનિ કરોન્તીતિ અત્થો. તેસં અન્તરાયકરોતિ તેસં મગ્ગસમ્પત્તિફલસમ્પત્તિદિબ્બભવવિસેસાનં અન્તરાયકરો. ઇતિ ભગવા એત્તાવતા અનિયમિતેનેવ ઓપમ્મવિધિના યાવ ભવગ્ગા ઉગ્ગતં બ્રાહ્મણસ્સ માનં ભિન્દિત્વા ઇદાનિ ચોદનારહે તયો સત્થારે દસ્સેતું ‘‘તયો ખો મે, લોહિચ્ચા’’તિઆદિમાહ.

તયો ચોદનારહવણ્ણના

૫૧૩. તત્થ સા ચોદનાતિ તયો સત્થારે ચોદેન્તસ્સ ચોદના. ન અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેન્તીતિ અઞ્ઞાય આજાનનત્થાય ચિત્તં ન ઉપટ્ઠપેન્તિ. વોક્કમ્માતિ નિરન્તરં તસ્સ સાસનં અકત્વા તતો ઉક્કમિત્વા વત્તન્તીતિ અત્થો. ઓસક્કન્તિયા વા ઉસ્સક્કેય્યાતિ પટિક્કમન્તિયા ઉપગચ્છેય્ય, અનિચ્છન્તિયા ઇચ્છેય્ય, એકાય સમ્પયોગં અનિચ્છન્તિયા એકો ઇચ્છેય્યાતિ વુત્તં હોતિ. પરમ્મુખિં વા આલિઙ્ગેય્યાતિ દટ્ઠુમ્પિ અનિચ્છમાનં પરમ્મુખિં ઠિતં પચ્છતો ગન્ત્વા આલિઙ્ગેય્ય. એવંસમ્પદમિદન્તિ ઇમસ્સાપિ સત્થુનો ‘‘મમ ઇમે સાવકા’’તિ સાસના વોક્કમ્મ વત્તમાનેપિ તે લોભેન અનુસાસતો ઇમં લોભધમ્મં એવંસમ્પદમેવ ઈદિસમેવ વદામિ. ઇતિ સો એવરૂપો તવ લોભધમ્મો યેન ત્વં ઓસક્કન્તિયા ઉસ્સક્કન્તો વિય પરમ્મુખિં આલિઙ્ગન્તો વિય અહોસીતિપિ તં ચોદનં અરહતિ. કિઞ્હિ પરો પરસ્સ કરિસ્સતીતિ યેન ધમ્મેન પરે અનુસાસિ, અત્તાનમેવ તાવ તત્થ સમ્પાદેહિ, ઉજું કરોહિ. કિઞ્હિ પરો પરસ્સ કરિસ્સતીતિ ચોદનં અરહતિ.

૫૧૪. નિદ્દાયિતબ્બન્તિ સસ્સરૂપકાનિ તિણાનિ ઉપ્પાટેત્વા પરિસુદ્ધં કાતબ્બં.

૫૧૫. તતિયચોદનાય કિઞ્હિ પરો પરસ્સાતિ અનુસાસનં અસમ્પટિચ્છનકાલતો પટ્ઠાય પરો અનુસાસિતબ્બો, પરસ્સ અનુસાસકસ્સ કિં કરિસ્સતીતિ નનુ તત્થ અપ્પોસ્સુક્કતં આપજ્જિત્વા અત્તના પટિવિદ્ધધમ્મં અત્તનાવ માનેત્વા પૂજેત્વા વિહાતબ્બન્તિ એવં ચોદનં અરહતીતિ અત્થો.

ન ચોદનારહસત્થુવણ્ણના

૫૧૬. ન ચોદનારહોતિ અયઞ્હિ યસ્મા પઠમમેવ અત્તાનં પતિરૂપે પતિટ્ઠાપેત્વા સાવકાનં ધમ્મં દેસેતિ. સાવકા ચસ્સ અસ્સવા હુત્વા યથાનુસિટ્ઠં પટિપજ્જન્તિ, તાય ચ પટિપત્તિયા મહન્તં વિસેસમધિગચ્છન્તિ. તસ્મા ન ચોદનારહોતિ.

૫૧૭. નરકપપાતં પપતન્તોતિ મયા ગહિતાય દિટ્ઠિયા અહં નરકપપાતં પપતન્તો. ઉદ્ધરિત્વા થલે પતિટ્ઠાપિતોતિ તં દિટ્ઠિં ભિન્દિત્વા ધમ્મદેસનાહત્થેન અપાયપતનતો ઉદ્ધરિત્વા સગ્ગમગ્ગથલે ઠપિતોમ્હીતિ વદતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

ઇતિ સુમઙ્ગલવિલાસિનિયા દીઘનિકાયટ્ઠકથાયં

લોહિચ્ચસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.