૩. પઞ્હાપુચ્છકવણ્ણના

૭૪૭. પઞ્હાપુચ્છકે પાળિઅનુસારેનેવ ચતુન્નં પટિસમ્ભિદાનં કુસલાદિભાવો વેદિતબ્બો. આરમ્મણત્તિકેસુ પન નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા સદ્દમેવ આરમ્મણં કરોતીતિ પરિત્તારમ્મણા. અત્થપટિસમ્ભિદા કામાવચરવિપાકકિરિયસઙ્ખાતઞ્ચેવ પચ્ચયસમુપ્પન્નઞ્ચ અત્થં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પરિત્તારમ્મણા; વુત્તપ્પભેદમેવ રૂપાવચરારૂપાવચરં અત્થં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ મહગ્ગતારમ્મણા; લોકુત્તરવિપાકત્થઞ્ચેવ પરમત્થઞ્ચ નિબ્બાનં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અપ્પમાણારમ્મણા. ધમ્મપટિસમ્ભિદા કામાવચરં કુસલધમ્મં અકુસલધમ્મં પચ્ચયધમ્મઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પરિત્તારમ્મણા; રૂપાવચરારૂપાવચરં કુસલં ધમ્મં પચ્ચયધમ્મઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ મહગ્ગતારમ્મણા; લોકુત્તરં કુસલં ધમ્મં પચ્ચયધમ્મઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અપ્પમાણારમ્મણા. પટિભાનપટિસમ્ભિદા કામાવચરકુસલવિપાકકિરિયઞાણાનિ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પરિત્તારમ્મણા; રૂપાવચરારૂપાવચરાનિ કુસલવિપાકકિરિયઞાણાનિ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ તેસં આરમ્મણાનિ વિજાનન્તસ્સ મહગ્ગતારમ્મણા; લોકુત્તરાનિ કુસલવિપાકઞાણાનિ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અપ્પમાણારમ્મણા.

અત્થપટિસમ્ભિદા સહજાતહેતુવસેન સિયા મગ્ગહેતુકા, વીરિયજેટ્ઠિકાય મગ્ગભાવનાય સિયા મગ્ગાધિપતિ, છન્દચિત્તજેટ્ઠિકાય નવત્તબ્બા, ફલકાલેપિ નવત્તબ્બા એવ. ધમ્મપટિસમ્ભિદા મગ્ગં પચ્ચવેક્ખણકાલે મગ્ગારમ્મણા, મગ્ગં ગરું કત્વા પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ આરમ્મણાધિપતિવસેન મગ્ગાધિપતિ. પટિભાનપટિસમ્ભિદા મગ્ગઞાણં પચ્ચવેક્ખણકાલે મગ્ગારમ્મણા, મગ્ગં ગરું કત્વા પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ મગ્ગાધિપતિ, સેસઞાણં પઞ્ચવેક્ખણકાલે નવત્તબ્બારમ્મણા. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા પચ્ચુપ્પન્નમેવ સદ્દં આરમ્મણં કરોતીતિ પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા.

અત્થપટિસમ્ભિદા અતીતં વિપાકત્થં કિરિયત્થં પચ્ચયસમુપ્પન્નઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અતીતારમ્મણા, અનાગતં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અનાગતારમ્મણા, પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા, લોકુત્તરં પરમત્થં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ નવત્તબ્બારમ્મણા. ધમ્મપટિસમ્ભિદા અતીતં કુસલં અકુસલં પચ્ચયધમ્મઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અતીતારમ્મણા, અનાગતં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અનાગતારમ્મણા, પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા. પટિભાનપટિસમ્ભિદા અતીતં કુસલઞાણં વિપાકઞાણં કિરિયઞાણઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અતીતારમ્મણા, અનાગતં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અનાગતારમ્મણા, પચ્ચુપ્પન્નં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા.

નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા સદ્દારમ્મણત્તા બહિદ્ધારમ્મણા. ઇતરાસુ તીસુ અત્થપટિસમ્ભિદા અજ્ઝત્તં વિપાકત્થં કિરિયત્થં પચ્ચયસમુપ્પન્નઞ્ચ પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અજ્ઝત્તારમ્મણા, બહિદ્ધા પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ બહિદ્ધારમ્મણા, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ અજ્ઝત્તબહિદ્ધારમ્મણા, પરમત્થં પચ્ચવેક્ખન્તસ્સ બહિદ્ધારમ્મણા એવ. ધમ્મપટિસમ્ભિદા અજ્ઝત્તં કુસલાકુસલં પચ્ચયધમ્મં પચ્ચવેક્ખણકાલે અજ્ઝત્તારમ્મણા, બહિદ્ધા કુસલાકુસલં પચ્ચયધમ્મં પચ્ચવેક્ખણકાલે બહિદ્ધારમ્મણા, અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કુસલાકુસલં પચ્ચયધમ્મં પચ્ચવેક્ખણકાલે અજ્ઝત્તબહિદ્ધારમ્મણા. પટિભાનપટિસમ્ભિદા અજ્ઝત્તં કુસલવિપાકકિરિયઞાણં પચ્ચવેક્ખણકાલે અજ્ઝત્તારમ્મણા, બહિદ્ધા…પે… અજ્ઝત્તબહિદ્ધા કુસલવિપાકકિરિયઞાણં પચ્ચવેક્ખણકાલે અજ્ઝત્તબહિદ્ધારમ્મણાતિ.

ઇધાપિ તિસ્સો પટિસમ્ભિદા લોકિયા; અત્થપટિસમ્ભિદા લોકિયલોકુત્તરા. ઇમસ્મિઞ્હિ પટિસમ્ભિદાવિભઙ્ગે સમ્માસમ્બુદ્ધેન તયોપિ નયા લોકિયલોકુત્તરમિસ્સકત્તા એકપરિચ્છેદાવ કથિતા. તીસુપિ હિ એતાસુ તિસ્સો પટિસમ્ભિદા લોકિયા, અત્થપટિસમ્ભિદા લોકિયલોકુત્તરાતિ. એવમયં પટિસમ્ભિદાવિભઙ્ગોપિ તેપરિવટ્ટં નીહરિત્વાવ ભાજેત્વા દસ્સિતોતિ.

સમ્મોહવિનોદનિયા વિભઙ્ગટ્ઠકથાય

પટિસમ્ભિદાવિભઙ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.